Bµi míi Cùng với phong trào Cần Vương, vào cuối thế kỉ XIX phong trào tự vệ vũ trang kháng Pháp của nhân dân ta diễn ra sôi nổi đã gây cho Pháp không ít khó khăn, tiêu biểu là cuộc khởi [r]
Trang 1Bài 27:
Khởi nghĩa Yên Thế và phong trào chống Pháp
của đồng bào miền núi cuối thế kỉ XIX
I/ Mục tiêu bài học:
Sau bài học này, học sinh cần nắm được:
1 Kiến thức
- Hiểu về một loại hình đấu tranh của nhân ta cuối thế kỉ XIX, điển hình là cuộc khởi nghĩa Yên Thế
- Nguyên nhân bùng nổ, nguyên nhân tồn tại, diễn biến của cuộc khởi nghĩa Yên Thế
2 Kỹ năng:
- Sử dụng bản đồ, đối chiếu, so sánh, phân tích, tổng hợp các sự kiện lịch sử và nhân vật lịch sử
3 Thái độ:
- Giáo dục cho học sinh lòng biết ơn những anh hùng dân tộc
- Nhận thấy rõ khả năng cách mạng to lớn có hiệu quả của nhân dân ta
- Thấy được sự hạn chế của phong trào nông dân trong khi tiến hành đấu tranh giai cấp và đấu tranh dân tộc
Trang 2II/ Chuẩn bị bài học
1 Giáo viên:
- Kế hoạch bài học
- Bản đồ hành chính VN, tranh ảnh về phong trào, tư liệu về cuộc khởi nghĩa, máy chiếu
2 Học sinh:
- Đọc trước bài ở nhà
III/ Tiến trình bài học
1 ổn định tổ chức
2 Kiểm tra bài cũ
3 Bài mới
Cùng với phong trào Cần Vương, vào cuối thế kỉ XIX phong trào tự vệ vũ trang kháng Pháp của nhân dân ta diễn ra sôi nổi đã gây cho Pháp không ít khó khăn, tiêu biểu là cuộc khởi nghĩa Yên Thế và phong trào đấu tranh của các dân tộc miền núi Hôm nay chúng ta sẽ cùng nhau đi tìm hiểu về phong trào này
Trang 3T.Gian Nội dung chính Hoạt động của thầy Họat động của trò Đồ dùng
I.Khởi nghiã Yên Thế
(1884-1913)
1 Căn cứ:
- Nằm ở phía Tây bắc tỉnh
Bắc Giang
- Là vùng đất đồi, cây cối
rậm rạp
-> Địa hình thuận lợi
*/ Hoạt động 1 :
- GV giới thiệu cho HS quan sát vị trí : Các em quan sát vị trí Yên thế trên lược đồ:
+ Yên Thế thuộc tỉnh Bắc Giang
+ Phía đông bắc giáp với Lạng Sơn, Thái Nguyên
+ Phía Tây Nam giáp với Vĩnh Yên, Bắc Ninh
( ?) Qua quan sát lược đồ và hình
ảnh, Em hãy nêu những đặc điểm
về vị trí và địa hình căn cứ Yên Thê?
- HS quan sát lược đồ và lắng nghe
- HS trả lời (ĐH : + Nằm ở phía tây bắc tỉnh Bắc Giang
+ Là vùng đất đồi, cây cối rậm rạp, địa hình
-Máy chiếu, lược đồ,
ảnh núi rừng Yên Thế
- SGK
Trang 42 Đặc điểm dân cư
- Phần lớn là dân ngụ cư,
yêu cuộc sống tự do
3 Mục tiêu đấu tranh
- Thực dân Pháp 2 lần
- GV nhận xét, trình chiếu đáp án
(?) Dân cư yên thế có đặc điểm như thế nào?
- GV: nhận xét và bổ sung:
Cuối thế kỷ XIX, kinh tế triều Nguyễn sa sút, nông dân đồng bằng Bắc Kỳ phải rời quê hương lên miền núi Yên Thế kiếm ăn Họ lập làng tổ chức sản xuất Vì vậy phần lớn dân ở đây là dân ngụ cư
- Gv trình chiếu đáp án
(?) Nhân dân Yên Thế nổi dậy đấu tranh nhằm mục đích gì?
hiểm trở.)
- HS dựa vào SGK, suy nghĩ và trả lời
(ĐH: Đa phần là dân ngụ cư, yêu cuộc sống tự do.)
- Hs lắng nghe
- HS suy nghĩ và trả lời
(ĐH: Đấu tranh để giành
- SGK
- Máy
Trang 5chiếm đất, bình định Yên
Thế
- GV: nhận xét và chốt:
Nhân dân Yên Thế rất căm ghét Thực Dân Pháp, khi thực dân pháp
mở rộng phạm vi chiếm đóng Bắc
kỳ thì yên Thế trở thành mục tiêu bình định của chúng Vì thế để giành lại đất đai họ đã phải đứng lên để đấu tranh
- GV trình chiếu đáp án
GV giới thiệu qua về lãnh đạo:
Khác với các cuộc khởi nghĩa trong phong trào Cần Vương, phong trào chống Pháp ở Yên Thế
lại đất đai đã bị thực dân Pháp chiếm qua 2 lần bình định)
chiếu
Trang 64 Diễn biến:
không phải do một số người hoặc một cá nhân phát động mà là một loạt các cuộc khởi nghĩa nhỏ lẻ do nhiêu thủ lĩnh địa phương cầm
đầu Những người này đều xuât phát từ nông dân địa phương, ít chịu ảnh hưởng của tư tưởng Phong kiến, có mong muốn xây dựng một cuộc sống bình đẳng sơ
khai về kinh tê – xã hội
Diễn biến cuộc khởi nghĩa ra sao thì chúng ta chuyển sang phần tiếp theo
(?) Cuộc khởi nghĩa Yên Thế chia làm mấy giai đoạn? Đó là những giai đoạn này?
- HS: trả lời (ĐH: 3 giai đoạn + Giai đoạn 1:
Trang 7a/ Giai đoạn 1:
(1884-1892)
- Lãnh đạo: Đề Nắm
- Nghĩa quân hoạt động:
riêng lẻ chưa có sự thống
nhất
- GV cho HS tìm hiểu giai đoạn 1:
(1884-1892)
?/ Giai đoạn này do ai lãnh đạo?
Nghĩa quân hoạt động thế nào?
- GV: nhận xét- trình chiếu: Như
vậy là trong giai đoạn đầu của cuộc khởi nghĩa Yên Thế là do thủ lĩnh Đề Nắm lãnh đạo Nghĩa quân hoạt động riêng lẻ chưa có sự thống nhất Và sau khi Đề Nắm mất (T4-1982) thì Đề Thám là
(1884-1892 ) + Giai đoạn 2:
(1893-1908) + Giai đoạn 3:
(1909-1913)
- HS: trả lời
(ĐH: Đề Nắm lãnh đạo
Nghĩa quân hoạt động riêng lẻ chưa có sự thống nhất)
Trang 8b/ Giai đoạn 2:
(1893-1908)
người nắm quyền chỉ huy tối cao
- GV: cho HS tìm hiểu giai đoạn 2:
(1893-1908)
- GV: Giai đoạn 2 do vị thủ lĩnh
Đề Thám chỉ huy,vậy:
(?) Hãy nêu những hiểu biết của
em về Đề Thám?
- GV nhận xét, giới thiệu về Đề Thám. Bố là Trương Văn Thận và mẹ
- HS:trả lời (ĐH: Đề Thám tên thật là Hoàng Hoa Thám(1851-1913) Hoàng Hoa Thỏm
hồi cũn bộ tờn là Trương
Văn Nghĩa, quờ ở làng Dị
Chế, huyện Tiờn Lữ , tỉnh
Hưng Yờn ; sau di cư lờn Sơn Tõy ( Hà Tõy ), rồi đến Yờn Thế ( Bắc Giang )
- ảnh Đề Thám
- Hình ảnh
về nghĩa quân Đề Thám
Trang 9- Đề Thám lãnh đạo,
nghĩa quân vừa chiến đấu
vừa sản xuất
- Đề Thám bắt Sét-nay ->
hoà hoãn lần 1
là Lương Thị Minh Sinh thời, bố mẹ Hoàng Hoa Thỏm đều là những người rất trọng nghĩa khớ; cả hai ụng bà đều gia nhập cuộc khởi nghĩa của Nguyễn Văn Nhàn Nựng Văn Võn ở Sơn Tõy.)
- GV cho HS quan sát vài hình ảnh
về nghĩa quân Đề Thám
(?) Giai đoạn 2(1893-1908) nghĩa quân hoạt động như thế nào?
(?) Cách đánh địch của Đề Thám trong giai đoạn này là gì?
- GV: T10-1984 ta đã tấn công, phục kích địch ở Hồ Chuối và bắt
được tên chủ đồn điền Sét-nay, buộc TD Pháp phải rút khỏi Yên Thế và chấp nhận hoà hoãn lần 1
- HS l ắng nghe
- HS: trả lời (ĐH: Do Đề Thám lãnh
đạo, nghĩa quân vừa chiến đấu vừa sản xuất.)
- HS: giảng hoà
- HS lắng nghe
-Máy
Trang 10- GV trình chiếu :
- Đề Thám bắt Sét-nay ->hoà hoãn lần 1
- GV nhận xét -> Như vậy trong giai đoạn này Đề Thám đã có cách
đánh rất thông minh và sáng tạo:
bắt con tin(Sét-nay) buộc TD Pháp phải chấp nhận rút quân khỏi Yên Thế và lên cai quản 4 tổng Nhã
Nam, Mục Sơn, Yên Lễ, Hữu Thượng
- GV: Nhưng thời gian giảng hoà không được bao lâu, vì ngay từ đầu
TD Pháp đã ráo riết lập đồn bốt,
mở cuộc tấn công trở lại
Lực lượng của Đề Thám bị tổn thất, suy yếu nhanh chóng
chiếu
- Hình ảnh
Trang 11- Tháng 12-1897: Hoà
hoãn lần 2
+/ Xây dựng đồn
điền Phồn Xương, chuẩn
bị lực lượng sẵn sàng
chiến đấu
+/ Liên hệ với một
số nhà yêu nước: Phan
- GV: trình chiếu hình ảnh lính pháp chuẩn bị tấn công Yên Thế
Để cứu vãn tình thế Đề Thám đã
phải chủ động xin giảng hoà lần 2
nhưng phải chấp nhận thực hiện những quy định ngoặt nghèo của
TD Pháp
GV trình chiếu:
- Tháng 12-1897: Hoà hoãn lần 2
(?) Nhiệm vụ của nghĩa quân trong thời gian hoà hoãn là gì?
- HS quan sát
- HS trả lời
(ĐH: +/ Xây dựng đồn
điền Phồn Xương, chuẩn
bị lực lượng sẵn sàng chiến đấu
+/ Liên hệ với một
số nhà yêu nước: Phan Bội Châu, Phan Châu
- Máy chiếu
Trang 12Bội Châu, Phan Châu
Trinh
c Giai đoạn 3:
(1909-1913)
GV: nhận xét,trình chiếu
GV chiếu h.ảnh PBC-PCT -> 2 nhà
CM yêu nước
- GV cho HS tìm hiểu giai đoạn 3:
(1909-1913) (?) Giai đoạn 3 của cuộc khởi nghĩa Yên Thế diễn ra như thếnào?
- GV: nhận xét-> sau khi phát hiện
có sự dính líu của nghĩa quân Yên Thế trong vụ độc đinh người Pháp
ở Hà Nội, chúng đã tập trung lực lượng liên tiếp tổ chức bao vây, càn quét truy đuổi nghĩa quân làm cho lực lượng của ta bị hao mòn
- GV cho HS quan sát 1 số hình
ảnh về những hành động của TD
Trinh.)
- HS quan sát
- HS dựa vào SGK trả lời
- Hình ảnh PBC – PCT
- SGK
- Hình ảnh
Trang 13- Pháp càn quét và tấn
công Yên Thế
- 10-2-1913 Đề Thám hi
sinh, phong trào tan rã
Pháp
- GV trình chiếu lược đồ
-> Ngày 10-2-1913, Đề Thám hi sinh, phong trào tan rã
GV trình chiếu:
- Pháp càn quét và tấn công Yên Thế
- 10-2-1913 Đề Thám hi sinh, phong trào tan rã
(?) Tại sao khởi nghĩa Yên Thế
có thời gian tồn tại dài nhất trong các cuộc khởi nghĩa từ khi TD Pháp xâm lược đến cuối thế kỉ XIX
- GV gọi HS phát biểu và nhận xét:
Do nguyện vọng độc lập, dân chủ
và bước đần giải quyết ruộng đất
- HS quan sát
- HS theo dõi lên màn hình
- HS thảo luận trong 2’
- HS phát biểu
(ĐH: Phong trào phần
Trang 14-> Phong trào phần nào
có sự kết hợp được vấn đề
dân tộc và ruộng đất cho
nông dân
II Phong trào chống
Pháp của dồng bào
1 Các phong trào tiêu biểu
cho nông dân p.trào dã có sự két hợp giữa vấn đề d.tộc với ruộng đất
để tạo nên sự lâu dài cho cuộc k.nghĩa
*/ Hoạt động 2:Tìm hiểu phong trào chống Pháp của đồng bào miền núi
- Gv: Cô sẽ chia lớp mình thành 2 nhóm các em sẽ làm bài tập thảo luận nhóm sau
Hoàn thành bt sau:
Địa bàn hoạt
động
Thành phần tham gia
- Các em báo cáo kết quả thảo luận nhóm
nào có sự kết hợp được vấn đề dân tộc và ruộng
đất cho nông dân.)
- Hs hoạt động theo nhóm có nhóm trưởng và thư ký
Trang 15+ Nhóm 1 sẽ báo cáo 2 khu vực:
Nam Kỳ, Miền Trung và Tây Nguyên
- Gv gọi nhóm 2 nhận xét câu trả
lời của nhóm 1.Gv trình chiếu kết quả
+ Nhóm 2 báo cáo 2 khu vực: tây bắc và đông bắc
- Gv gọi nhóm 1 nhận xét và chốt kiến thức
- Gv trình chiếu sườn đặc điểm , cho hs hoàn thành bt vào vở
- Gv gọi hs trả lời và nhận xét
- Hs lắng nghe và phát biểu
- HS lắng nghe và phát biểu
- HS quan sát lên lược đồ
- Hs tự tìm hiểu và hoàn thành bt vào vở
-HS nhận xét
Trang 16
2 Đặc điểm của các
Phong trào
+ Hình thức:
Từ giữa thế kỉ XIX
Cả nước
Tù trưởng, thổ hào các dân tộc thiểu số miền núi.
Khởi nghĩa vũ trang
+ Số lượng:
+ Phạm vi:
+ Thành phần tham gia:
+ Thời gian:
+ Lãnh đạo :
Nhiều
Các dân tộc miền núi.
+ Hình thức:
Từ giữa thế kỉ XIX
Cả nước
Tù trưởng, thổ hào các dân tộc thiểu số miền núi.
Khởi nghĩa vũ trang
+ Số lượng :
+ Phạm vi:
+ Thành phần tham gia:
+ Thời gian:
+ Lãnh đạo :
Các dân tộc miền núi.
- GV kết luận: như vậy các em có phát hiện rất chính xác về các đặc
đ
?/ Nêu tác dụng của các phong trào?
- HS trả lời
(ĐH: Phong trào nổ ra kịp thời, mạnh mẽ, lâu
Trang 173.Tác dụng:
- Phong trào nổ ra kịp
thời, mạnh mẽ, lâu dài,
ngăn chặn quá trình xâm
lược của Pháp
*/ Hoạt động 3: Luyện tập
- Để củng cố bài học hôm nay các
em sẽ làm 1 bài tập sau :
- Hướng dẫn hs và chia nhóm thảo luận
- Gv gọi các nhóm báo cáo kết quả
và chốt kiến thức
Như vậy các em đã có tinh thần rất tích cực trong bàu tập này
dài, ngăn chặn quá trình xâm lược của Pháp.)
- Hs lắng nghe
- Hs hoàn thành bài tập, thảo luận theo nhóm
4 Củng cố
?/ Qua bài học hôm nay chúng ta cần ghi nhớ mấy nội dung chính?
5 Dặn dò
- Về nhà các em học thuộc bài và chuẩn bịi cho bài học sau Bài học của chúng ta kết thúc tại đây