Giáo án Vật lý 9: Lực điện từ

Khung quay liên tục là nhờ bộ góp điện có các thanh quét C1 ,C2 đưa dòng điện từ nguoàn ñieän vaøo khung daây 2 Hoạt Động Của Động Cơ Điện Moät Chieàu Động cơ điện Động cơ điện một GV ch[r]

Trang 1

LỰC ĐIỆN TỪ

Tuần : Ngày dạy Tiết : Ngày soạn

I / MỤC TIÊU

Mô tả được tn chứng tỏ có tác dụng của lực điện từ lên đoạn dây dẫn thẳng có dòng điện chạy qua đặt

trong từ trường

Vận dụng được quy tắc bàn tay trái biểu diễn lực điện từ tác dụng lên dòng điện thẳng đặt vuông góc

với đường sức từ ,khi biết chiều đường sức từ và chiều dòng điện

II / CHUẨN BỊ :

+ Đối với mỗi nhóm HS :

1 đoạn dây bằng đồng dài 10cm

1 giá TN ,1 biến trở

1Ampekế 1 công tắc

1 nguồn điện 3V hay 6V

12 đoạn dây dẫn , 1nam châm hình chử U

1 ampe kế , 1bản phóng to h27.3

III / TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC :

Hoạt động 1: (kiểm tra bài)

a/ Nêu ứng dụng của nam châm điện trong đời sống và kỉ thuật ?

b/ Nêumột số bộ phận chính của loa điện ?

Hoạt động 2 : (giới thiệu bài mới)

Thí nghiệm octét cho thấy dòng điện có tác dụng lực lên kim nam châm > ngược lại ,liệu

nam châm có tác dụng lực lên dòng điện hay không ?

Hoạt động 3 :

GV yêu cầu HS đọc TN SGK

và tiến hành thí nghiệm H26.1,

nêu mục đích TN

.GV hướng dẫn cho HS tiến hành

thí nghiệm và rút ra kết luận

GV yêc cầu HS đọc làm cấu tạo loa

điện và quan sát H 26.2 SGK

GV hỏi quá trình biến dao động

điện thành âm thanh trong loa điện

thế nào ?

Yêu cầu HS thực hiện C1 và cho

biết nguyên tắc hoạt động của rơle

điện từ

HS tìm hiểu sơ đồ mạch điện H26.1 và bố trí TN

HS trả lời câu hỏi gợi ý của GV và rút ra nhận xét

TN kết quả TN

HS tìm hiểu sơ đồ H26.2 và trả lời câu hỏi gợi ý của

GV

HS quan sát TN , nhận xét , trả lời câu hỏi gợi ý của

GV và trả lời C1

I/ TÁC DỤNG CỦA TỪ TRƯỜNG LÊN DÂY DẪN CÓ DÒNG ĐIỆN

1) Thí Nghiệm

C1 Chứng tỏ đoạn dây dẫn ABchịu tác dụng của một lực từ nào đó

b) Kết Luận

Từ trường tác dụng lên đoạn dây dẫn có dòng điện chạy qua đặt trong từ trường Lực đó gọi là lực điện từ

II/ CHIỀU CỦA LỰC ĐIỆN TỪ ,QUY TẮC BÀN TAY TRÁI

1/ Chiều Của Lực Điện Từ Phụ Thuộc Vào

Những Yếu Tố Nào?

a)Thí nghiệm : b)Kết luận:

Chiều của lực điện từ tác dụng lên

Trang 2

Yêu cầu HS đọc , quan sát H26.3

H26.4a, H26.4 b, H26.4 H26.4d để

biết các bộ phận chính của chuông

báo động và trả lời C2

Yêu cầu HS đọc SGK và trả lời C3

Yêu cầu HS đọc , quan sát H26.5 và

trả lời C4

HS đọc , quan sát H25.3

H26.4 để biết biết nguyên tắc hoạt động của rơle điện từ và trả lời C2

HS đọc và trả lời C3

HS đọc và quan sát H 26.5 SGK trao đổi và trả lời C4

dòng điện chạy trong dây dẫn và chiều của đường sức từ

2/ Quy Tắc Bàn Tay Trái

Đặt bàn tay trái sao cho các đường sức từ hướng vào lòng bàn tay , chiều từ cổ tay đến ngón tay giữa hướng theo chiều dòng điện thì ngón tay cái choãi ra 900 chỉ chiều của lực điện từ

III/ VẬN DỤNG

C2 Trong đoạn dây AB dòng điện có chiều đi từ B đến A

C3 Đường sức từ của nam châm có chiều đi từ dưới lên trên

C4 H 27.5a cặp lực điện từ có tác dụng làm khung quay theo chiều kim đồng hồ

H 27.5b cặp lực điện từ không có tác dụng làm khung quay

H 27.5c cặp lực điện từ có tác dụng làm khung quay theo chiều ngược với chiều kim đồng hồ

Hoạt Động 4:(vận dụng và cũng cố bài )

a/ Cũng cố bài:

Nam châm điện được ứng dụng rộng rãi trong thưc tế như dùng để chế tạo loa điện ,rơ le

điện từ ,chuông báo động và nhiều thiết bị tự động khác

Làm bài tập vận dụng C3 , C4

b/ Dặn Dò :

Học ghi nhớ SGK , làm hoàn chỉnh các câu C1 > 4,làm bài tập trong SBT

Xem trước bài kế tiếp

Trang 3

ĐỘNG CƠ ĐIỆN MỘT CHIỀU

I / MỤC TIÊU

Mô tả được các bộ phận chính ,giải thích được hoạt động của động cơ điện một chiều

Nêu được tác dụng của mỗi bộ phận chính trong động cơ điện

phát hiện sự biến đổi điện năng thành cơ năng trong khi động cơ điện hoạt động

1 nguồn điện 6V

1 mô hình động cơ điện một chiều ,có thể hoạt động được với nguồn điện 6V

III / TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC :

a/ Mô tả TN và nêu kết luận về lực điện từ tác dụng lên dây dẫn có dòng điện ?

b/ Phát biểu quy tắc bàn tay trái ?

các em thấy một số xe điện chạy rất êm không nhả khói không tốn xăng mà chạy được

nhờ dòng điện Làm thế nào mà dòng điện có thể làm quay động cơ ?

Hoạt động 3 :

GV yêu cầu HS đọc SGK và tìm

hiểu cấu tạo của động cơ của động

cơ điện một chiều và chỉ ra các bộ

phận chính của động cơ điện

GV cho HS đọc và trả lời C1

.GV hướng dẫn cho HS vận dụng

quy tắc bàn tay trái để xác định lực

điện từ tác dụng lên đoạn AB và

CD

Cặp lực vừa vẽ có tác dụng gì đối

với khung dây ?

HS tìm hiểu trên mô hình và chỉ ra các bộ phận chính của động cơ điện

HS trả lời câu hỏi gợi ý của GV và thực hiện C1

HS tìm câu C2 , trả lời câu hỏi gợi ý của GV và dự đoán có hiện tượng gì xảy

ra với khung dây khi đó

I/ NGUYÊN TẮC CẤU TẠO VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA ĐỘNG CƠ ĐIỆN MỘT CHIỀU

1) Các Bộ Phận Chính Của Động

Cơ Điện Một Chiều

Động cơ điện một chiều gồm hai bộ phận chính là nam châm tạo ra từ trường và khung dây dẫn có dòng điện chạy qua Khung quay liên tục là nhờ bộ góp điện có các thanh quét C1 ,C2 đưa dòng điện từ nguồn điện vào khung dây

2) Hoạt Động Của Động Cơ Điện

Một Chiều

Động cơ điện Động cơ điện một chiều hoạt động dựa trên tác dụng của từ trường lên khung dây dẫn có dòng điện chạy qua đặt trong từ trường

C1 Lực điện từ tác dụng lên đoạn dây AB và CD của khung dây dẫn có dòng điện chạy qua

Trang 4

Yêu cầu các nhóm làm TN và báo

cáo kết quả

Động cơ điện một chiều gồm các

bộ phận chính gì ? Hoạt động dựa

trên nguyên tắc nào ?

Yêu cầu HS quan sát H28.2 để chỉ

ra hai bộ phận chính của động cơ

điện trong kĩ thuật

Bộ phân tạo ra từ trường có phải là

nam châm vĩnh cửu không ?Bộ

phận quay của động cơ có đơn giản

là một khung dây dẫn hay không?

Yêu cầu HS đọc và nhận xét sự

chuyển hóa năng lượng trong động

cơ điện

Yêu cầu HS đọc , quan sát H28.3 và

trả lời C5

cáo kết quả Trao đổi và rút ra kết luận

HS quan sát , nhận xét , trả lời câu hỏi gợi ý của GV từ đó trả lời C4 và rút ra kết luận về động cơ điện một chiều trong kỉ thuật

HS đọc , và nhận xét sự chuyển hóa năng lượng trong động cơ điện

HS đọc , quan sát H28.3 và trả lời C5

HS đọc và trả lời C6

HS đọc trao đổivàtrả lời C7

của hai lực C3

3)Kết Luận

Gồm hai bộ phận chính là nam châm tạo ra từ trường ( stato) và khung dây dẫn có dòng điện (Roto) chạy qua

II/ ĐỘNG CƠ ĐIỆN MỘT CHIỀU TRONG KỈ THUẬT

1/Cấu Tạo Của Động Cơ điện Một Chiều Trong Thực Tế

C4 Bộ phận tạo ra từ trường là nam châm điện

Bộ phân quay gồm nhiều cuộn dây đặt lệch nhau và song song với trục của khối trụ làm bằng các lá thép

kĩ thuật ghép lại

2/Kết Luận

( SGK )

IV/ SỰ BIẾN ĐỔI NĂNG LƯỢNG TRONG ĐỘNG CƠ ĐIỆN

Khi động cơ điện một chiều hoạt động năng lượng được chuyển hóa thành cơ năng

III/ VẬN DỤNG

C5 Quay ngược chiều kim đồng hồ C6 Vì nam châm vĩnh cửu không tạo

ra từ trường mạnh như nam châm điện

C7 quạt máy, máy bơm ,tủ lạnh máy giặt

Động cơ điện một chiều gồm hai bộ phận chính là nam châm tạo ra từ trường và khung dây dẫn có dòng điện chạy qua

Động cơ điện Động cơ điện một chiều hoạt động dựa trên tác dụng của từ trường lên

khung dây dẫn có dòng điện chạy qua đặt trong từ trường

Động cơ điện một chiều hoạt động năng lượng được chuyển hóa thành cơ năng

Làm bài tập vận dụng C4 , C6 ,C7

b/ Dặn Dò :

Học ghi nhớ SGK , làm hoàn chỉnh các câu C1 > C7 ,làm bài tập trong SBT

Trang 5

THỰC HÀNH : CHẾ TẠO NAM CHÂM VĨNH CỬU

NGHIỆM LẠI TỪ TÍNH CỦA ỐNG DÂY CÓ DÒNG ĐIỆN

I / MỤC TIÊU

Chế tạo được đoạn dây thép thành nam châm ,biết cách nhận biết một vật có phải là nam

châm hay không

Biết dùng kim nam châm để xác định tên các cực từ của ống dây có dòng điện chạy qua

và chiều dòng điện chạy trong ống

Biết làm việc tự lực để tiến hành có kết quả công việc thực hành ,biết xử lí và báo cáo

kết quả theo mẫu ,có tinh thần hợp tác với các bạn trong nhóm

1 nguồn điện 3V và nguồn điện 6V

2 đoạn dây dẫn ,một bằng thép , một bằng đồng = 0,4 mm

Ống dâyA khoảng 200 vòng , dây dẫn có = 0,2mm , quấn trên ống nhựa d=1cm

Ống dây B khoảng 300 vòng , dây dẫn có = 0,2mm , quấn trên ống nhựa d= 5 cm

Trên có khoét một lổ tròn d= 2mm

2 đoạn chỉ nilon mảnh

1 công tắc , 1giá , 1bút dạ để đánh dấu

+ Đối với mỗi HS :

Một tập báo cáo thực hành ,đã trả lời các câu hỏi của bài

a/ Làm thế nào để cho một thanh thép nhiễm từ?

b/ Có những cách nào để biết chiếc kim bằng thép đã nhiễm từ ?

c/ Nêu cách xác định tên cực từ của một ống dây có dòng điện chạy qua và chiều dòng

điện trong các vòng dây bằng một kim nam châm ?

HOẠT ĐỘNG

CỦA GV

HOẠT ĐỘNG CỦA HS

NỘI DUNG

Yêu cầu HS

tóm tắt nhiệm

vụ thực hành

phần 1

Theo dõi các

nhóm để

hướng dẫn

Cá nhân đọc SGK để nắm nội dung thực hành

Mắc mạch điện vào ống A để chế tạo nam châm , thử từ tính của hai đoạn thép và đồng

I/ CHẾ TẠO NAM CHÂM VĨNH CỬU Bảng 1

Trang 6

Yêu cầu HS

tóm tắt nhiệm

vụ thực hành

phần 2

Theo dõi các

nhóm để

hướng dẫn

cực từ của nam châm vừa chế tạo và ghi chép kết quả vào bảng 1 Cá nhân đọc SGK để nắm nội dung thực hành phần 2 và viết báo cáo vào bảng 2

II/ NGHIỆM LẠI TỪ TÍNH CỦA ỐNG DÂY CÓ DÒNG ĐIỆN

Bảng 2

Nhận xét

Lần TN

Có hiện tượng gì xảy

ra với nam châm khi đóng công tắc K

Đầu nào của ống dây là từ cực Bắc ?

Dùng mũi tên cong để

kí hiệu chiều dòng điện chạy trong các vòng dây

ở mỗi đầu nhất định ?

2

Thử nam châm sau khi đứng cân bằng ,đoạn dây dẫn nằm theo phương nào

Kết quả

Lần TN

TG

(phút)

lần 1 lần 2 lần 3

Đoạn dây nào đã thành nam châm vĩnh cửu

Với dây

Với dâythé p

10mn

Các nhóm thu gọn dụng cụ và nộp báo cáo

GV kiểm tra dụng cụ và nhận xét sơ bộ kết quả ,đánh giá thái độ học tập của các nhóm và

cá nhân

b/ Dặn Dò :

O

Trang 7

BÀI TẬP VẬN DỤNG QUI TẮC NẮM TAY PHẢI VÀ

QUI TẮC BÀN TAY TRÁI

I / MỤC TIÊU

Vận dụng được qui tắc nắm tay phải xác định đường sức từ của ống dây khi biết chiều dòng

điện và ngược lại

Vận dụng được qui tắc bàn tay trái xác định chiều lực điện từ tác dụng lên dây dẫn thẳng có

dòng điện chạy qua đặt vuông góc với đường sức từ hay chiều đường sức từ (chiều dòng điện

) khi biết hai trong ba yếu tố trên

Biết cách thực hiện các bước giải bài tập định tính phần điện từ ,cách suy luận logic và biết

vận dụng kiến thức vào thực tế

Kỉ năng làm bài thực hành và viết báo cáo

1 nguồn điện 3V và nguồn điện 6V

1 ống dây khoảng 500 vòng đến 700 vòng , dây dẫn có = 0,2mm , quấn trên ống nhựa

1 đoạn chỉ nilon mảnh

1 công tắc , 1giá , 1 thanh nam châm

+ Đối với mỗi HS :

Mô hình khung dây trong từ trường của nam châm

Hình 30.1

a/ Phát biểu qui tắc nắm tay phải ?

b/ Phát biểu qui tắc nắm tay trái ?

Yêu cầu HS tóm tắt

nhiệm vụ thực hành phần

1

Cá nhân đọc SGK để nắm nội dung thực hành

Mắc mạch điện vào ống A

I/ CHẾ TẠO NAM CHÂM VĨNH CỬ

II/ NGHIỆM LẠI TỪ TÍNH CỦA

Trang 8

hướng dẫn

Yêu cầu HS tóm tắt

nhiệm vụ thực hành phần

2

heo dõi các nhóm để

hướng dẫn

tính của hai đoạn thép và đồng

Xác định tên cực từ của nam châm vừa chế tạo và ghi chép kết quả vào bảng 1

Cá nhân đọc SGK để nắm nội dung thực hành phần 2 và viết báo cáo vào bảng 2

Bảng 2

Các nhóm thu gọn dụng cụ và nộp báo cáo

GV kiểm tra dụng cụ và nhận xét sơ bộ kết quả ,đánh giá thái độ học tập của các nhóm và

cá nhân

b/ Dặn Dò :

Định dạng
Số trang	10
Dung lượng	74,88 KB