1. Trang chủ
  2. » Trung học cơ sở - phổ thông

Diễn trình mỹ thuật Việt Nam qua một số kiệt tác tiêu biểu

7 10 0

Đang tải... (xem toàn văn)

THÔNG TIN TÀI LIỆU

Thông tin cơ bản

Định dạng
Số trang 7
Dung lượng 341,82 KB

Các công cụ chuyển đổi và chỉnh sửa cho tài liệu này

Nội dung

Vdi nen my thuat Ddng San, tfn ngudng phdn thyc dupc bieu hien diy dfl vl toan dien nhat tren trd'ng ddng; Phat giio la ngudn cam hflng to ldn de ngudi nghe si da sing tao ra nhung k[r]

Trang 1

V A N HOA NGHI^ T H U A T TROMC MIT^C

DIEN TRINH MY THUAT VIET NAM

• • QUA MOT SO KIET TAC TIEU BIEU

NGUYfiN VAN Cl/ONG

My thu^t 1^ mot

trong nhiifng loai

hinh ngh6 thu^t c6

ljch siii lau doi nhat

C<ic nhd kbio co da

tim thay nhieu hire

hoa c6 nien dai tir

75.000-95.000 nam

trifdio tai chau Phi

Bufc tugng co nhat

Id tugng phu niif

l(hda than dirge tac

bdng ngd voi ma

miit dugc tim thd'y 6

hang Hohle Fels it

tdy nam nudc Diic

c6 nien dai 35.000

ndm 0 Viet Nam,

hinh ve mat nguai

cb simg tren ddu d

hang Dong Ngi (Hoa

Binh) c6 nien dai

10.000 ndm; nhirng

hinh khac nguoi,

muong thu, chir

CO tren bai dd co

Sapa (Ldo Cai) c6

nien dai cung vdi

chuc ngdn ndm vd'

trudc Khong chi Id

phuong tien phan

dnh the gidi, my

thudt cdn Id phuong

tien the hidn tu

tudng, tinh cdm ciia

con ngudi

My thuat bao gdm 3 loai

hinh CO ban, gdm didu khic, hdi hpa, kiln trfle Ngay nay, my thuat dupc md rpng vl loai hinh va hien dien trong mpi linh vye cua ddi sd'ng vdi chat lieu, phuang tien, phuang thflc bieu dat dudng nhu vd gidi han

Kiet tie (masterpiece) la tic phim nghe thuat dac sic Kiet tie tieu bilu la tic phim nghe thuat cd tfnh chat dai dien cho mpt thdi ky phit trien cua nghe thuat, chfla dung va phan Inh Ijch su, van hda, van minh cua dan tpc da san sinh

nd Kiet tac my thuat tieu bilu ed the vupt ra khdi pham vi cua loai hinh nghe thuat, trd thinh bilu tupng cho d thdi ky ljch su, nin van hda, tham chf d mpt thdi dai

Chang han, trdng ddng Ngtx Lu khdng chi la bieu tupng cua van hda Viet Nam, ml cdn la bieu tupng cfla d thdi dai Ddng San ndi tie'ng

Mdi mpt giai doan ljch su cd thi

cd nhilu kiet tic Kiet tie my thuat tieu bieu dupc xlc djnh theo d c tieu chi sau: ndi tieng trong pham vi qudc gia, qudc te; cd gia trj nghe thuat ndi bat, dat dinh cao, the hien

sy sang tao, sy ddc dao trong linh vye my thuat; cd gia trj ljch su, van hda tieu bilu, cd the dai dien cho mdt giai doan phat triin cua my thuat, cfla van hda

Rd rang, d c tieu chf tren chi cd tfnh dinh tfnh, bdi trong linh vuc van hda nghe thuat khd ma su dung

d c tieu chf djnh luong, cd the can dong do dim dupc

Mdi mdt thdi ky, mdt trao luu trong ljch sii my thuat ndi rieng, van hda ndi chung tuan theo quy luat ed tinh phd quit, dd II: hinh thanh, phat trien, thoai trao, diet vong vl sau dd bit diu mdt thdi ky hoac trio luu mdi Quy luat nay chju sy tic dpng cua nhilu yl'u td

cd tfnh vat chat, xa hdi va ljch sir Diin trinh cua ljch sir my thuat

dupc ve theo hinh sin, qua dd tren

mdi dinh cua nd cd d c kiet tic tieu bilu Nhin diin trinh ljch sir qua

d c kiet tie tya nhu dflng tren cao nhin d c dinh nfli de thay dupc dien mao toan canh ciia my thuat, qua

dd cd the phin nao hinh dung ra dien mao cua van hda dan tde

1 Mpt sd kiet tac my thuat

tieu bieu

Vdi 3 tidu chf tren, tie gia lya chpn 5 kiet tac tieu bieu cua my thuat Viet Nam dl khao cfln: 1 Trd'ng ddng Ngpc Lu (Ha Nam); 2

Tuong Vu tiU Apsara (Tra Kieu, Quang Nam); 3 Tupng Phdt Adidd

(chua Phat Tfch, Bic Ninh); 4

Tupng Phgt Quan dm nghin mat,

nghin tay (ehua But Thip, Bic

Ninh) va 5 Buc tranh Thie'u nifben

hoa hue (Td Ngpc Van)

Sd312

Thang 6-2010

Trang 2

MY THUAT - KIEN TRPC

Trd'ng ddng Nggc Ld •

Trd'ng ddng Ngpc Lu II mpt trong nhung

trdng ddng Ddng Son tieu bieu nhat, dep nhat,

cd kich thudc ldn, hinh ding chuin myc, cd hoa

van, hpa tilt phong phfl nhit, dupc phat hien

vao cud'i TK XIX tai tinh Ha Nam, hien dupe

trung biy tai Bao tang Ljch su Viet Nam, HI

Npi

Trd'ng cd hinh dang can ddi, mat trd'ng hoi

trin ra ngoai tang trdng Trd'ng cd dudng kfnh

79cm, cao 63cm Tiian trd'ng cd 3 phin: 1 phin

tren phinh ra gpi la tang, ndi liln vdi mat trd'ng;

2 phan giua than trd'ng hinh tru thing dflng; 3

phin chan hoi loe thanh hinh ndn cut Cd 4

chie'c quai chia lam hai cap gin vao tang va

phin giua trd'ng, dupc trang trf hinh ben tliUng

Hoa van dupe trang trf d tren mat trd'ng va than

trd'ng Hoa van cd 3 loai Hoa van hinh hpc: cd

cac loai hinh tam giac, hinh ehu S nghieng giy

khfle, hinh trdn, dau cham nhd, vach song

song ; hoa van hinh ngudi, dpng vat: hinh

ngudi mfla, thdi ken, tay d m riu, d m giao, ddi

trai gii d m chay gia cdi , hinh huou, chim (cd,

vac, seu), chd; hoa van hinh dd vat: nha cua,

thuyin, vfl khf (giio, cung ten), cdng cu (riu,

chay cdi), trang phuc (vay, mu ldng chim)

Trd'ng ddng Ngpc Lfl II mpt kiet tic cfla

nghe thuat trang trf Cac hoa van cd tfnh d e h

dieu cao, rit dep vl dpc dao Tao hinh than

trdng rat hai hda, cd tfnh bieu tupng Trdng

ddng Ngpc Lu chfla dung quan niem vfl try

quan, nhan sinh quan ddi hdi chflng ta phai tiep

tuc nghien cfln, giai ma Le Van Sieu nhan djnh

mat trd'ng ddng Ngpc Lu II bd ljch cua ngudi

xua (1) Quan niem chung cho ring trd'ng ddng

II nhae khf, dflng trong te ll va danh tran Gin

day, cd y kiln cho ring trd'ng ddng la vat thieng

de thd, gin vdi tfn ngudng phdn thyc cfla cu dan

ndng nghiep Trd'ng ddng cd tupng hinh cfla cdi

(sinh thyc khf nu), cua co thi phu nu Dung

chiy (sinh thyc khf nam), gia vao trd'ng ddng la

trinh diin hanh vi tfnh giao, d u sinh sdi nay

nd, phong dang hda cd'c

Trdng ddng Ngpc Lu dat hau he't d c tieu chf

eua mdt kiet tac tieu bieu, cd gia trj ndi bat vl

ljch su va van hda nghe thuat Nd da vuot qua

pham vi la mdt san pham cfla nghe nhan, trd thinh kiet tie my thuat tieu bieu md diu cho ljch su my thuat va ljch su van hda Viet Nam Trd'ng ddng Ngpc Lfl da trd thanh bilu tupng cho van hda Viet Nam vl la bieu tuong cho d nin van minh Ddng Son ndi tieng

Tugng Vii ni} Apsara

Pho tupng Vu nu' Apsara d be tupng Tra Kieu (Quang Nam) cd nien dai vao cud'i TK X Pho tupng tac hinh mdt cd gai cd khudn mat diy dan, sd'ng mfli cao, mit to, mdi day vdi diy du dac diem nhan chflng Cham Diu dpi mu nhilu ting theo kieu Kirata - Mukara Mdt chile khd mdng manh dupc cham khic tinh tl, nhiing dudng trdn cua chudi hat day lung vl viin khd tao ra nhung lan sdng mim mai Cd gai gin nhu Ida the vdi bp ngyc cang trdn, cap dfli thon, bung nhd, cd tay trdn lin, toan bp co the tran diy sinh lye va sfle sdng Vu nu chuyen ddng theo tu the mfla, mdt chan dang nhdn gdt, trong khi mpt chan try vflng Mpt tay ud'n cong len phfa tren, mdt tay ud'n vdng xud'ng phfa dudi

•'•'**"'w«#il»iW(!l(i

^ ^ f ^ t ^ ? l t !

S d 3 1 2 R | Thang 6-2010 l i i

Trang 3

VAN HOA NGHF THUAT TROMC MIWC

Vii dieu phd bay ve dep nhuc d m nhung thanh

khiet Mdt ve dep khdng the diin ta bdi vfl dieu

va nhjp dieu cua co thi vfl nu, tu khudn mat vdi

cap mit nhu dang me dim trong nhae dieu

Pho tupng la kiet tie tieu bilu cho van hda

Cham phat trien rye rd giai doan TK Vll-XV, vdi

nghe thuat kiln trfle thip Cham tinh t l va nghe

thuat dieu khic dat den sy hoan my va dpc dao

Tugng Phdt Adidd

Chfla Phat Tfch (xa Phat Tfch, huyen Tien

Du, tinh Bic Ninh) dupe khdi dung vao thdi Ly

(1057) Vua Ly Thanh Tdng cho xay dyng mdt

thap eao Tuang truyin, khi ngdi thip bj dd da

lp ra pho tupng Phat AdidI bing d l xanh

nguyen khd'i dupc dat vang (2)

Pho tupng dupc tac bing da xanh nguyen

khdi, chilu cao hien tai la 2m77 (3) Tucmg

diin ta dfle Phat ngdi tren tda sen theo ldi kiet

gii (4), thanh than, tu tai Ddi ban tay kit In

tam mudi, tay trai dat len long ban tay phai, hai

ngdn d i cham nhau Khudn mat phuc hau, mi

mit khip hd, phan chieu sy tap trung ndi tam

diy vien man Minh tupng thanh tholt, Io phap

nhu dfnh udt sat ngudi, nep ao mim mai, tuih

te Dfle Phat ngdi tren tda sen, dat tren be tupng

bat giac, giat d p theo hinh thang rdng phfa

dudi, khie'n cho bflc tupng thanh tholt m l vin

vflng chic Be tuong dupc trang trf nhilu ldp

hoa van kha day dac, tinh te Dang tupng thon

dai, mat tupng biu binh, tre trung vdi hang ldng

may cong vflt, cd cao ba ngl'n (5), dac biet y phuc hai ldp, cd Io khoac ngoai mdng, nep ao lan tda m i m mai, vai I o phfl hinh II sen, nut ao thit trudc bung cho ta thiy than tupng thon nhd, lim cho nhan vat dam chat nu tfnh Chfla Phat Tich la di tfch ljch su van hda dac biet quan trpng va pho tupng la kiet tie dieu khic hoan thien nhat, tieu bilu va md diu cho van hda Phat giio Viet Nam sau dem trudng ngin nam Bie thudc

Pho tugng Phdt Quan dm nghin mat nghin tay

Pho tupng Quan am nghin mit, nghin tay (cdn gpi II tupng Bd tit Quan the' Am thien thii thien nhan) la tac phim dieu khic bing gd ldn nha't Viet Nam thudc chfla Bflt Thip (Ninh Phfle ty), thdn But Thap, xa Dinh Td, huyen Thuan Thinh, tinh Bie Ninh

Tupng cd nien dai tuyet dd'i la nam 1656, vdi tie gia dupc cho la Truang Thp Nam (6) Chilu cao d pho tupng la 3,7m Tupng cd 11 diu, 42 tay ldn vl 789 tay dai ngin khac nhau Trong ldng mdi bin tay ed mdt con mit Phat ngdi tren tda sen, cao 2,35m Diu rdng dpi tda sen cao 30cm Be tupng cao 54cm, hinh vudng dupe trang trf bing cac hoa van, cay cd, con vat

thieng nhu rdng vdi vien ngpc, ldn vdi qua cau,

quat hai vdng trdn, hpa tiet sdng nudc, hoa sen Phat Quan am ngdi tpa thiin vdi dang hanh dao, hai tay chip trudc ngyc, hai tay dl tren dfli, phfa sau lung la d c chum d n h tay, vdi

d c the rit da dang, dep mit Toan bd sau lung cfla pho tupng II mpt II d l ldn, tren dd co nhung ban tay nhd, tao hinh hudng tam nhu cac tia hio quang phit sang Phat Quan am vdi khudn mat thu thai, anh mit quang dai nhu bao quit d vfl try

Phgt Quan dm nghin mdt, ngliin tay la mpt

kiet tie my thuat, ndi bat vl nghe thuat tao hinh vdi bd cue, ti le, hinh khoi, dudng net dat de'n

dp hoan my, vua tao nen rung cam thim my, vua thi hien triet ly Phat giao Giai phap tao

hinh vdi Id de lam nin, tren gin nhflng ban tay

cd con mit Phat, the hien triet ly cua Phat phap

cd nghin con mit, nghin bin tay cun dp chflng sinh, thuc sy II mdt sing tao tuyet vdi Pho tupng dupe dat trong khdng gian Phat giio ciia

Sd312

Thang 6-2010

Trang 4

MY THUAT - KIEN TRCJC

chua But Thip, vdi Phat dien am u, cd Tfch

thien am 3 ting mai, thap da Bao Nghiem, liu

chudng, ciu dạ cung vdi hon 70 pho tupng rit

dep, trong đ cd pho tupng Tuyet San eflng II

mpt kiet tic my thuat, thi Phgt Quan dm nghin

mdt nghin tay d n g ndi bat vdi nhung gia trj ljch

sir, van hda, nghe thuat tieu bieụ

Bifc tranh Thiéu nif ben hoa hue

Bflc tranh Thiéu nir ben hoa hue la tac phim

vdi chát lieu son diu cfla hpa si Td Ngpc Van

dupc sang tac nam 1943 Nhan vat trong tranh

la mpt thiéu nu mac ao dii tring ngdi nghieng

diu vud't tde mpt d e h duyen dang ben lp hoa

hue tay tring (thudng gpi la hoa loa ken) Tao

hinh cfla nhan vat nhu khd'i tupng, d ding

ngudi tao thanh hinh vdng eung nhu dm lay

nhung bdng hoa tring, trdng dnh ma đng

Thiéu nu vdi trang phye, khudn mat, ban tay

dupc diin ta bing nhflng khdi dupc gian lupe,

trong khdng gian chan hda anh sing Tuy theo

ky thuat tao hinh vl chit lieu phuang Tay

nhung bflc tranh vin mang sic thai Viet Nam

qua viec don gian hda khdi va mdu sdc trong xu

ly tic phim

Tie pham nay dupc coi la hue tranh tieu

bilu nhát cua danh hpa Td Ngpc Van va la mpt

kiet tie tieu bieu cho my thuat Viet Nam nua

diu TK XX Bflc tranh cung danh diu budc

chuyen cd tfnh chat budc ngoat cfla my thuat

Viet Nam trong giao luu, tiép bién vdi van hda

phuang Taỵ

2 Dien trinh van hda qua cac kiet tac my

thuat tieu bieu

Cdc kiet tac tieu bieu qua cdc chi so

Ljch su my thuat Viet Nam qua 5 kiet tie

tieu bieu, tu trd'ng đng Ngpc Lfl (nen van minh

Ddng Son) den bflc tranh TTiiéu nfl ben hoa hue

(TK XX) cd chilu dli thdi gian tfl 2.500 - 2.700

nam Tfnh trung binh cfl mdi 500 - 550 nam thi

cd mpt kiet tac tieu bieụ Tuy nhien, thdi gian

giua d c kiet tic tidu bilu trong thuc tl cd dp

dai ngin rat khic nhaụ Ching han, tfl trdng

đng Ngpc Lfl din tupng Vfl nu Apsara va

tupng Phat AdidI la hon 1.500 nam TK X va

TK XI xuat hien 2 kiet tic tieu bilu vdi khoang

each thdi gian chi hon nfla the kỵ

Vl thd loai thi dieu khac chiem ti le 4/5 (= 80%); hgi hga chi cd 1/5 (= 20%) Chit lieu bin vflng cung chiem ti le ldn gdm cd đng va

đ, 3/5 tie phim (= 60%) Nhu vay, vl loai hinh

thi didu khic cd sd lupng Ip dao va la the manh cua my thuat truyin thd'ng Viet Nam, hdi hpa phat triin rit han che va khdng cd thinh tyu ldn cho den TK XX Trong qua khu chi cd mdt sd đng tranh truyen thd'ng mang dam chit dan gian nhu tranh Ddng Hd (Bic Ninh), Hing Trd'ng ?(HI Npi), Ling Sinh (Huệ Khong cd hpa si dupc ghi danh nao trong ljch su, phai mai den cud'i TK XIX, diu XX trong my thuat mdi xuat hien hpa sị Tuong ty nhu trong van hpc

Viet Nam truyin thd'ng thi tha chiem ti le Ip dao so vdi vdn xudi, cd nhilu nhi tho ndi tieng,

trong khi sd lupng nha van khdng nhilu va van xudi khdng cd thanh tyu nhu tho (7)

Vl chát lieu cua 5 kiet tic thi cd 4 loai chat

lieu dupc sfl dyng, gdm: 1 đng (trd'ng đng Ngpc Lu); 2 đ (tupng Vu nu Apsara va Phat Adida); I gd (tupng Phat Quan am nghin mit, nghin tay) va I san đu (tranh Thilu nu ben hoa

hue) Ddng, da, gd la chat heu tu ty nhien vl tai chd, cdn son diu II chit lieu cdng nghiep dupc nhap tu phuang Taỵ

Vl tie gia cfla kiet tic thi chi xac djnh dupc 2/5 (Truang Thp Nam (?) vl Td Ngpc Van), cdn hiu hit d c tic gia II nghe nhan, nghe si dan gian va hp khdng dupe ghi danh trong tie phim

Vl chu dl, hiu hét d c kiet tic (4/5 kiet tac

= 80%) cd gin vdi tdn giao, tfn ngudng, dac biet II Phat giao thyc sy cd anh hudng manh me đi vdi sang tao van hda nghe thuat Ta cung ed thi dl dang nhan thay dilu tuang ty d thdi dai Phuc hung d c kiet tie my thuat (tranh, tupng, kiln trfle) cua d c danh hpa vl dai nhu Leonardo Da Vinci, Raphaen, Michelangelọ diu cd chu dl Thien chfla giiọ

Vl nhan vat cua d c kiet tie thi nhdn vdt nU

cd 3/5 (=60%), gdm Vfl nfl Apsara, Phat Quan

am nghin, mit nghtn tay, Thieu nu ben hoa hue, chua kl Phat Adida diy chit nú tfnh, trd'ng

đng Ngpc Lu cd tupng hinh cfla cdi, bilu tupng sinh thuc khi nUcung thupc pham trfl tfnh

nu (tfn ngudng phdn thyc) Dilu đ cho tháy

Thang 6-2010 so 312 p ,

Trang 5

VAN HOA NGHF T H U A T TROMC MU^C

ndng nghiep lfla nudc, vdi che dp miu he vl tfn

ngudng d u sy sinh sdi, nay nd da Inh hudng

de'n dac dilm van hda dan tpc va my thuat cflng

phan anh tfnh chit nay trong d c kiet tac

Vl dja dilm thi rieng tinh Bic Ninh cd 2

kiet tic II tupng Phat AdidI, Phat Quan am

nghin mit, nghin tay Dilu nay dl hilu bdi

manh dit Bic Ninh khi vao thdi ky diu cdng

nguyen da la trung tam Phat giao Luy Lau phdn

thjnh, vang danh mdt thdi trong ljch sfl, vdi

nhilu cao tang An Dp va chfla chiln dupc xay

dyng

<^iet tac tieu

)ieu

"ronj: J o n g

"Jgoc Lu

/a nu Apsara

' h a i A d i d a

' h a i Q u a n a m

ghin m a t

ighin lav

Tiieu nCr ben

loa hue

The; loai

D i e u k h a c

- t r a n g In'

Dieu Ichac

Dieu khac

Dieu k h i c

Hoi h o a

C h a t lieu

D o n g

Da

Da

G o

San

d i u

N i e n dai

T K

V l l - V

T C N

T K X

T K

XI

TK

X V l l

TK

X X

T a c gia

K h u v e l

d a n h

K h u y e t

d a n h

K h u y e t

d a n h TmiTng

T h o

N a m (•')

T o

N g o c van

N h a n vat

Co Iinh

nS

Na

Co Iinh

na

Na

Na

T o n g i a o tin n g u o n g

Tin n g u o n g phon thuc

An D o g i a o Phat giat) Phai g i a o

K h o n g

Mdi quan he giifa vdn hda vd my thudt

Diin trinh cua my thuat song hanh trong

ddng chay van hda Thanh tyu cfla my thuat

cung la thanh tuu cua van hda, phan anh dac

dilm tinh chit cua mdi giai doan ljch su cfla

van hda

Theo Trin Ngpc Them, tie'n trinh van hda

Viet Nam cd the chia thanh 6 giai doan: 1 van

hda thdi tiin su, 2 van hda Van Lang - Au Lac,

3 van hda thdi chdng Bic thupc, 4 van hda Dai

Viet, 5 van hda Dai Nam va 6 van hda hien

dai Siu giai doan nay tao thanh ba ldp chdng

len nhau: 1 Idp van hda ban dja, 2 ldp van hda

giao luu vdi Trung Hoa va khu vye, 3 \&p van

hda giao luu vdi phuang tay (8)

Trd'ng ddng Ngpc Lu la san pham cua ldp

van hda ban dja Thanh tyu Idn nhit cua giai

doan nay sau nghi trdng Ifla nudc la nghi luyen

kim ddng Trd'ng ddng Ddng San xuit hien vio

nhung TK VII-V TCN, gin vdi thdi dai nha

nudc Van Lang, Au Lac Mac du Ijch su cfla

thdi dai d c vua Hflng chua dupe tranh luan nga

ngfl nhung hoa van va d c hoat d n h tren trd'ng

ddng da phan anh phin nao xa hdi cua nen van minh ndng nghiep ngay Iy Trd'ng ddng Ddng San ndi chung va trdng ddng Ngpc Lfl ndi rieng

la bd licit su bdng hinh vl xa hpi Lac Viet Xa

hdi Iy phai cd trinh dp ky thuat va tay nghe rit cao cfla nghe nhan mdi cd the dfle dupc san pham cd dp phuc tap de'n nhu vay Cd y kien eho ring xa hpi Lae Viet da phit trien den trinh

dp cd nha nudc mdi cd the td chuc khai quang, luyen kim, cd trinh dp khoa hpc nhat djnh mdi tim dupc vat lieu chiu lua de lam khuon due, hieu bie't tfnh nang hda ly cua hop kim ddng

Xa hdi a'y da cd phan ting xa hdi, phan hda giau ngheo dupc phan anh trong hien vat tfly tang d cac ngdi md Day cflng chfnh la giai doan da tao nen dinh cao rye rd trong ljch su van hda va

cd anh hudng din toan khu vye

Ba kiet tac tupng Vfl nu Apsara, Phat Adida

vl Phat Quan am nghin mit, nghin tay thudc ve ldp van hda Dai Viet, khi dan tpc Viet da vupt thoat khdi ngan nam Bic thupc va budc vao giai doan ty chfl Trong giai doan nay, van hda dan tpc cd sy du nhap cfla Phat giao (d miin Trung

la An Dp giao) va sau nay cd Nho giio va Dao giio Thdi dai Ly - Trin chflng kiln sy phat triin cyc thjnh cfla Phat giao Viet Nam Sy sung kfnh, d m hflng sang tao va thien tai cua nghe nhan da tao ra kiet tac tieu bieu cho van hoa Phat giio Viet Nam Trong sir sich Trung Hoa cdn truyin tung vl bd'n cdng trinh nghe thuat ldn cfla van hda Phat giio thdi Ly - Trin ma hp

gpi II An Nam tUdgi khi, dd II tU0ig Phdt chiia

Quynh Ldm, thdp Bdo Thien, chudng Quy Dien

va vgc Phd Minh Ngiy nay, chfla Bai Dinh tan

ty (Ninh Binh) chua hoan thanh ma da lap cac

ky luc trong dd cd ky luc vl tupng ddng ldn nhit Ddng Nam A nhu: tupng Phat Td 100 tan,

3 pho Tam The 50 tan, Phat Di Lac 100 tan va Quan The Am 90 tin

Thyc ra, kiet tie Vfl nu Apsara thupc vao ddng chiy rieng cua van hda Cham tu TK II de'n

XV Day la mdt nin van hda cd sy phat triin rue

rd cua nghe thuat kiln true va dieu khic, dac biet kie'n trfle thap Cham cflng la kiet tic my thuat cd tim cd khu vye va the gidi, chfla dung nhflng bf In cua nghe thuat va ky thuat xiy

^ S 6 - 3 , 2

Thang 6-2010

Trang 6

MY THUAT - KIEN T R G C

dyng thip Nin van hda Cham ed anh hudng vl

tie'p thu An Do giio, Phat giio va Hdi giio, tao

ra cho my thuat Cham mdt ban sic dpc dao

Giai doan tu TK VII-XVI din II giai doan phit

trien rye rd cua nghe thuat kiln true vl dieu

khic vdi hang tram thap, tupng, be thd Thanh

dja My San da dupc cdng nhan II Di san van

hda the gidi

Kiet tic Thieu nd ben hoa hue cfla danh

hpa Td Ngpc Van ra ddi trong bd'i d n h van hda

Viet Nam bude vao cudc giao luu van hda

phuang Tay Sy giao luu, tiep biln dd da lam

bie'n ddi nin van hda Viet Nam tren mpi

phuang dien, dac biet trong linh vuc my thuat

Viec Phip md Trudng Cao ding My thuat

Ddng Duong nam 1925 de dao tao hpa si da

lam eho my thuat Viet Nam sang mdt trang sfl

mdi My thuat dupe xay dyng tren co sd tao

hinh phuang tay, theo tu duy duy Iy, khoa hpc

eua djnh luat xa gin va giai phlu Cac chit lieu

mdi dupc du nhap, trong dd cd son diu, da md

rpng kha nang diin ta, phan anh hien thyc mdt

each vd cflng phong phfl My thuat cd xu hudng

dan chu hda, gin vdi ddi sd'ng Tam hdn, cd't

d e h cua ngudi Viet vin dupc chuyen tai vl thi

hien dam net trong d c tic phim cfla d c nghe

si Viet Nam tfl hpa si Le Huy Mien, ngudi Viet

Nam diu tien hpc ve tai Phap, den the he diu

dan hpc Trudng Cao ding My thuat Ddng

Duong nhu Nguyin Gia Trf, Td Ngpc Van, Trin

Van Cin, Nguyin Phan Chanh, Nguyin Dd

Cung, Nguyin Tu Nghiem, Nguyin Sang, Bfli

Xuan Phai, Duong Bfch Lien Cic bflc tranh

cua hp rat khic tranh Phap ma rit Viet Nam

trong bd cue, miu sic, dudng net Ndi tieng

trong sd dd phai kl den d c bflc tranh tieu bilu

nhu Em Thdy (Trin Van Cin), Chen 6 dn quan

(Nguyin Phan Chanh), Gidng (Nguyin Tu

Nghiem), Kit nap Ddng tren trgn dia (Nguyin

Sang)

Bflc tranh Thieu nuc ben hoa hue cfla hpa si

Td Ngpc v a n la mpt minh chflng thi hien rit rd

sy giao luu tie'p bie'n van hda thi hien trong linh

vye my thuat Chit lieu son diu ve tren toan,

hinh hpa va giai phlu cfla nhan vat theo ky

thuat tao hinh phuang Tay Nhan vat la con

ngudi cu the cfla mdt khoang khic cua ddi

sdng, mac do ddi (mpt kit qua giao luu tiep

biln van hda), trong khung d n h tho mdng cfla ddi sd'ng thj dan Thie'u nu dupc ve vdi ky thuat hinh hpa vung vang Mae dfl dupc ve theo ldi hien thyc, nhung khdng tia tdt, di sau vao chi tilt nhu ldi ve phuong tay Khd'i dupc don gian hda, ddi chd chi gpi dl diin ta khd'i, gian lupc td'i da dp chuyen dam nhat Ddi chd hpa si buong vai net but rit chit lpc, tao dp nha'n

Nhin chung toan bp tac pham dupc gian lupc vl miu, khdi va hinh ma vin diin ta dupc anh sang va khdng gian Phai chang dd d i ridng,

d i ddc dao cfla Td Ngpc Van trong kiet tic

Thieu nd ben hoa hue

Bieu dd dien trinh my thiicgt qua cdc kiet tac tieu bieu

GBVH Tien SLF

GDVH Van Lang -Au L?c

GDVH Ch6ng Bic thuOc

GDVH Oai Vi$t GDVH Dai Nam GDVH hi0n dai

1 - Tr6ng Shng Ngpc Lu

2 - Tu'p'ng Vu ni> Apsara

3 - Tu'gng PhSt Adida

4 - Tu'tj'ng Ph#t Quan am nghin mSt nghin tay

5 - Tranh "Thiiu r\vi ben hoa hu#"

3 Thay Idi ket luan

My thuat Viet Nam cd ljch su hing ngan nam, gin vdi d c giai doan vl cac ldp van hda

Qua trinh ljch su Iy da san sinh ra d c kiet tic trong dd cd d c kiet tic tieu bilu, da phan Inh khi diy du d c dac dilm, tfnh chit cfla d c giai doan vl d c ldp van hda

Ddng chay my thuat khdng phai lflc nao cflng thuan ddng My thuat Ddng Son phit trien vdi dinh cao rye rd vdi nghe thuat trang trf vdi dat de'n tuyet my, nhung lui tan va bj gian doan trong thdi gian ngin nam Bic thupc Giai doan tilp nd'i sau khi dan tpc da budc vio giai doan

ty chu thi nghe thuat trang trf each dieu vdi d c

mdtip hinh hgc khdng dupc tilp ndi, chi cdn

Thang 6-2010

S S 3 1 2 ^

Trang 7

VAN HOA NGHE THUAT TROMC UVttC

c

in

c

.2

o

• • 3

O

'E

o>

c

.c

c

'<

vang vpng trdn cap vay Mudng (Tii Chi) va mai

mai khie'n chflng ta nguong md di san cfla cha

dng dupc phat Id tu trong ldng dat

Tdn giao, tfn ngudng cd vai trd be dd cho

d c thanh tyu my thuat Vdi nen my thuat Ddng

San, tfn ngudng phdn thyc dupc bieu hien diy

dfl vl toan dien nhat tren trd'ng ddng; Phat giio

la ngudn cam hflng to ldn de ngudi nghe si da

sing tao ra nhung kiet tic dieu khic tuyet my,

cflng nhu An Dp giio dd'i vdi nghe thuat kien

true va dieu khic Cham, tfn ngudng thd thanh

hoing ling vdi my thuat dinh lang

Nhin chung, my thuat dan gian vin la net

ehu dao cua di san my thuat truyin thdng

Nhflng ngudi nghe nhan, nghe si dan gian vd

danh nhimg da sang tao ra mpt khd'i luong di

san van hda dac sic, thi hien tii trf, tham my

cua ngudi Viet qua kiln trfle, dieu khic

Viet Nam ed qua trinh giao luu, tiep bien vdi

van hda Trung Hoa, mdt nin van hda ldn cd sy

phit trien manh me cua hdi hpa, cd ly luan tao

hinh vdi Luc phdp ludn tu TK VI sdm nhat trdn

the gidi, cd danh hpa ndi tieng the gidi nhung

hpi hpa Viet Nam truyin thd'ng hiu nhu khdng

ed giao luu, tiep bien vdi hpi hpa Trung Hoa va

hpi hpa truyin thd'ng Viet Nam khdng cd thanh

tiru nhu didu khic va kien trfle

Budc vao thdi ky hien dai, mac diu trong

bd'i d n h thudc dja, bj bflc nhan van hda phuang

tay, ngudi Viet vin tiep thu va tiep bien d c gii

trj van hda nhan loai de lam giau cho van hda

cua minh Chi trong vdng hai thap ky (tfl 1925

de'n 1945), d c the he hpa si cfla Trudng Cao

ding My thuat Ddng Duong da tiep thu nghe

thuat tao hinh phuong tay de dat nin mdng cho

my thuat Viet Nam hdm nay, vua cd tfnh hien

dai, vfla cd tfnh dan tpc

Do khudn khd cua bii khao cfln ndn cdn

nhung kiet tie eung rat dang ty hio cua my

thuat Viet Nam chua dupc dl cap nhu kie'n trfle

va dieu khic dinh lang cua d c ngdi dinh lang

tieu bieu Tay Ding, Chu Quyen, Dinh Bang ;

d c ngdi chfla Tay Phuong, Bflt Thap ; nhi thd

da Phit Diem ; dac biet la nghe thuat kiln trfle

thip Cham, my thuat cd dd Hue, my thuat giai

doan hien dai

Han nira, trong d c kiet tac my thuat tieu bieu cdn rit nhilu van dl cdn an chfla, ddi hdi chung ta can tiep tuc khim pha va giai ma •

N.V.C

1 Xem Le Van Sieu, Viet Nam Vdn minh su,

hUp://tusacti.thuvienkhoahoc.com

2 Trong bai minh van khic tren tam bia Van Phiic dai thien III bi nien hieu Chi'nh Hoa nam thti 7 (1687) hien dtmg truoc nha td cua chua, co doan viei: "Vua thd' ba tridu Ly, nam Long Thiiy Thai Binh 4 (ttic nam 1057) cat len cay thap quy cao nghin truang, lai dtmg lap pho tucmg minh vang cao sau xich "

3 Can cii vao phong each va hoa tiei ciia hoa van, co y

kie'n cho ring bt tuong da duoc lam lai cf doi Le De'n khi

phuc che'pho tuong nam 1959 da phat hien be tuong bj thie'u

di mpt khoi cau Can cu vao do co the xac dinh chieu cao pho tuong CO the them 60cm nira (theo Trang Thanh Hidn)

4 iyi€ kiet gid co hai loai: kiei gia toan phin va ban

kiei gia Kiel gia toan phan la 16 2 long ban chSn tren diii,

con gpi la t.\\€ hdng ma Ban kiei gia chi 16 mpt long ban

chan trai hoac phai, con gpi la hang ma 16 ban chan phai

va hang ma lp ban chan trai Ao phQ toan bp phan d&i nen

kho xac dinh la nhan vat ngoi kiei gia hay ban kiei gia {Til

dien bieu tupng vdn hoa the gidi, Nxb Dd Ndng, 1997)

5 Nam 1947, chiia Phat Tfch bj Phap pha hiiy, diu pho tupng Adida bi gay De'n 1956-1957, diu tuong duoc phuc che theo tu lieu anh chtip luu trir tai Vien Vien d6ng Bac CO

6 Tren be tupng ghi: Nam Dong Giao, Thp Nam -Truang lien sinh - phiing khic (tam hieu: Nam Dong Giao

la dia chi, Thp Nam la ten hieu, Truang la hp, tien sinh la bac trf gia, phijng khic la phung menh troi dat dung tutmg

de tho); cung co y kien cho ring nguoi phung khic la nguai bo tien ra de thue tha khic tuong, roi cong diic pho tupng cho chiia

7 Thong ke trong Tit dien vdn hpc (Nxb Khoa hpc Xd

hoi Ha Npi, 1983-1984), trong 95 muc tir tac pham van

hpc Viet Nam thi co 69 tic pham tha va 26 tac pham van xu6i, tiic la tho chie'm 72,6% (trong so 26 miic tir van xuoi

CO rai nhieu tic pham thupc the loai hich, cheo, tu6ng la nhOng the loai mang dam chat tha), dan theo Trin Ngoc

Them, Tim ve bdn sdc vdn hoa Viet Nam, Nxb TP.HCM,

2001.tr.289

8 Trin Ngpc Them, Tim ve bdn sdc vdn hoa Viet

Nam, Nxb TP.HCM, 2001, tr.75

So 312

Thang 6-2010

Ngày đăng: 01/04/2021, 07:30

TÀI LIỆU CÙNG NGƯỜI DÙNG

TÀI LIỆU LIÊN QUAN

🧩 Sản phẩm bạn có thể quan tâm

w