Bài giảng môn học Ngữ văn lớp 7 - Tiết 37: Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh (Tiết 1)

trong một đêm trăng yên tĩnh và trong sáng, ở xa quê nhà hàng nghìn dặm, nhà thơ lãng mạn Lí Bạch đã gói trọn niềm thương nỗi nhớ quê hương của mình bằng một bài tứ tuyện ngũ ngôn bất hủ[r]

Trang 1

NS: / /

NG: / /

Tiết: 37

Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh

( Tĩnh dạ tứ )

- Lí Bạch – (

A Mục tiêu:

1 Kiến thức:

đối và nhịp thơ 3/2

- Một biểu hiện khác của phong cách thơ Lí Bạch: trầm từ, sâu lắng

2 Kĩ năng:

phiên âm chữ Hán với bản dịch thơ

3 Thái độ: Yêu thích văn học D ngoài

B chuẩn bị:

GV: Bảng phụ, sách tham khảo về tác giả tác phẩm

HS: Vở soạn, vở bài tập

C Cách thức tiến hành:

D Tiến trình giờ dạy.

I ổn định: KTSS: -7B

II Kiểm tra bài cũ:

? Đọc thuộc lòng và diễn cảm bài thơ Xa ngắm thác núi Lư và trình bày hiểu biết của

em về nhà thơ Lí Bach?

III Bài mới:

G: Sống ở thành thị, nơi chan hoà ánh điện, ai đó có thể thờ ơ với trăng, hoặc khó thấy hết vẻ đẹp và ý nghĩa của vầng trăng có người đã giật mình khi đã lâu lắm mới chợt gặp vầng trăng, ánh trăng sáng lạnh đến giật mình trên bầu trời được nhìn lên từ sân thượng (Nguyễn Duy - ánh Trăng) trong một đêm trăng yên tĩnh và trong sáng, ở xa quê nhà hàng nghìn dặm, nhà thơ lãng mạn Lí Bạch đã gói trọn niềm thương nỗi nhớ quê hương của mình bằng một bài tứ tuyện ngũ ngôn bất hủ Hôm nay chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu bài thơ đó.

? Nêu những hiểu biết của em

về tác giả và tác phẩm?

? Hoàn cảnh sáng tác bài thơ?

giọng chậm, buồn, tình cảm,

nhịp 2/3

G: đọc mẫu –

H: Nhắc lại những nét chính

về tác giả

H: Lúc tác giả ở xa quê

H đọc – G nhận xét

I Tác giả và tác phẩm:

1 Tác giả: SGK

2 Tác phẩm:

- Sáng tác Lúc tác giả ở

xa quê 3.Đọc-Tìm hiểu chú thích

Trang 2

? Em hãy giải thích nghĩa của

các từ: Tĩnh, giạ, tứ ?

? Bài thơ Q sáng tác theo

thể thơ gì?

? =D đó chúng ta đã Q

học bài thơ nào cũng sáng tác

theo thể thơ ngũ ngôn ?

? Em có nhận xét gì về phần

phiên âm và dịch thơ? Hãy so

sánh?

?

của văn bản?

này chỉ tả cảnh Cho biết ý

kiến của em

? Hai câu thơ đầu có phải chỉ

tả cảnh không? vì sao em biết

điều đó?

? Nếu thay từ “sàng”(giường)

bằng từ “án”, “trác” thì nghĩa

của câu thơ sẽ khác thế nào?

?

từ “sàng” bằng từ “ đình”(sân)

thì ý nghĩa của câu thơ sẽ thế

nào?

? Trăng Q tác giả gợi tả có

gì độc đáo?

? Em có nhận xét gì về sự xuất

G: vậy ở 2 câu đầu, ta đã

thấy sự hoạt động nhiều mặt

của chủ thể trữ tình: ánh trăng

dù đẹp đẽ, giàn giụa, vẵn chỉ là

của chủ thể

? ở câu thơ thứ hai phần dịch

thơ có điểm gì cần chú ý?

HS dựa vào SGK để giải thích

H: Thất ngôn tứ tuyệt

H: Phò giá về kinh

H: cả hai đều là ngũ ngôn

tuyệt Song ở bản dịch thơ, câu đầu không gieo vần

H: Biểu cảm H: Bài thơ không chỉ thuần tuý tả cảnh mà trong cảnh

có tình, trong tình có cảnh

H: đọc hai câu thơ đầu

H: Hai câu đầu không phải chỉ tả cảnh thuần tuý Vì ở

đây chủ thể vẫn là con

H: Nếu thay từ “sàng”

(giường) bằng từ “án”,

“trác” thì nghĩa của câu thơ

nghĩ là tác giả đang ngồi

đọc sách Còn chữ “sàng”

nằm mà không ngủ Q thì

mới thấy ánh trăng xuyên qua cửa

H: ý nghĩa của câu thơ cũng

sẽ thay đổi

H: Xuất hiện một cách tự nhiên và hợp lí bởi vì trăng sáng quá chuyển thành màu một điều có thật

H: Xuất hiện 2 động từ

“rọi”, “phủ” trong khi ở

nguyên văn chỉ có một động

từ “nghi”.

II Phân tích

1 Thể loại- bố cục:

a/ Thể loại

- Thất ngôn tứ tuyệt

b/ Bố cục:

- Hai câu đầu

- Hai câu cuối

2 Phân tích:

1 Hai câu đầu:

“Sàng tiền minh nguyệt quang

Nghi thị địa thượng sương”

 Không chỉ tả cảnh thuần tuý mà còn thể hiện những khoảnh khắc

 Cảnh đêm trăng thanh tĩnh, đẹp, giàn giụa ánh xét, cảm nghĩ của chủ thể

Trang 3

? Việc thêm 2 động từ ở câu 2

phần dịch thơ đã làm cho ý vị

trữ tình của bài thơ ntn?

? Tóm lại, em có nhận xét gì

về mối quan hệ giữa tình và

cảnh trong 2 câu thơ này?

? Trong đêm thanh tĩnh đó tâm

trạng của nhà thơ ntn?

? Vì sao nhìn trăng sáng nhà

? Vậy có phải hai câu cuối này

chỉ thuần tuý tập trung tả tâm

trạng của nhà thơ hay không?

vì sao em biết?

G: chỗ thú vị là tả cảnh tả

thể hiện rõ, thấm đẫm tâm

trạng

? Vì sao tác giả lại “cử đầu” và

“vọng”?

G: Giảng bình

? Khi cũng thấy vầng trăng

cũng đơn côi và lạnh lẽo

mình, nhà thơ có hành động

gì?

? Qua hai hành động đó em có

nhận xét gì về tình cảm của

? Phép đối đã Q sử dụng

ntn? Tác dụng của nó ra sao?

? Em hãy thống kê các động

từ trong bài?

? Tìm các chủ ngữ cho các

động từ ấy?

H: mờ nhạt, chính vì thế

câu đầu chỉ thuần tuý tả

cảnh

H: đọc hai câu cuối

lên núi Nga Mi quê nhà để ngắm trăng  xa quê, cứ nhìn trăng là lại nhớ quê

H: Không, vì trong 22 câu

đó chỉ có 3 từ trực tiếp tả

tình là: “ tư cố hương”, còn

vọng minh nguyệt, cử đầu,

đê đầu.

H: Tác giả ngẩng đầu và ngắm để kiểm nghiệm điều

mà câu thơ thứ 2 đặt ra là

H: Hành động “đê đầu”

(cúi đầu) để nhớ về quê

thắm thiết, sâu nặng và luôn

H: Phép đối Q sử dụng

khá triệt để cử đầu - đê đầu;

vọng minh nguyệt – tư cố hương

H:5 động từ: nghi, cử, vọng,

đê, tư.

H: Tất cả các chủ ngữ đều

có thể khẳng định là có một chủ ngữ day nhất đó là chủ thể chữ tình đó cũng chính

là điều tạo nên sự thống nhất, liền mạch của các câu thơ của bài thơ

2 Hai câu cuối:

“Cử đầu vọng minh nguyệt

Đê đầu tư cố hương”

- NT: đối: cử đầu - đê

đầu; vọng minh nguyệt – tư cố hương

thắm thiết, sâu nặng và

Trang 4

? Nội dung chính của bài thơ

là gì?

? Những biện pháp nghệ thuật

nào đã Q sử dụng trong bài

thơ? Tác dụng?

G: bổ sung

H: đọc to, rõ mục ghi nhớ - SGK T 124 III Tổng kết: 1 Nội dung: 2 Nghệ thuật 3.Ghi nhớ : SGK – T124 V Luyện tập: IV củng cố: GV tổng kết bài bằng sơ đồ: Nghi V Hướng dẫn về nhà: - Học thuộc lòng bài thơ, cả 3 phần, phiên âm, dịch nghĩa và dịch thơ Nắm Q ND,NT của bài thơ - Soạn bài: “ Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê” E Rút kinh nghiệm:

nguyên văn có động