biến đổi cấu hình không gian 3 chiều của prôtêin ức chế nên nó không thể gắn vào vùng vận hành O ARN pôlimenaza có thể liên kết với promoter hoạt động của các gen cấu trúc Z, Y, A sg[r]
Trang 1Trường THPT Văn Quán – Vĩnh Phúc Sinh học 12 - Nguyễn Thị Thu Hằng
- -Ngày soạn: 01/09/2009
Ngày giảng: 08/09/2009
Tiết 3: ĐIỀU HOÀ HOẠT ĐỘNG GEN
I Mục tiờu
1 Kiến thức
- Nờu được khỏi niệm và cỏc cấp độ điều hũa hoạt động gen
- Trỡnh bầy được cơ chế điều hũa hoạt động của cỏc gen qua opờron ở sinh vật nhõn sơ
- Nờu được ý nghĩa điều hũa hoạt động gen ở sinh vật nhõn sơ
2 Kĩ năng
- Rốn luyện và phỏt triển tư duy phõn tớch, khỏi quỏt húa
3 Thỏi độ
- HS xõy dựng và củng cố niềm tin vào khoa học
II Phương tiện dạy học
- Hỡnh 3.1 - 3.2 SGK Sơ đồ động sự điều hũa hoạt động của Operon - Lac trong mụi trường
cú và khụng cú Lactose
- Mỏy chiếu, mỏy tớnh và phiếu học tập
III Phương phỏp
- Dạy học nờu vấn đề kết hợp phương tiện trực quan với hỏi đỏp tỡm tũi và hoạt động nhúm
IV Tiến trỡnh tổ chức dạy học
1 Ổn định tổ chức lớp
2 Kiểm tra bài cũ: (Kiểm tra 2 học sinh)
- Trỡnh bày diễn biến và kết quả của quỏ trỡnh phiờn mó
3 Bài mới :
MB: Tế bào cú thể tồn tại là do sự hoạt động thống nhất của 3 cơ chế: tự sao, sao mó, giải mó
Tuy nhiờn, tế bào khụng thể tồn tại độc lập tỏch rời mụi trường xung quanh bởi sự TĐC giữa tế bào và mụi trường là đặc điểm cơ bản của sự sống Đối với sinh vật nhõn sơ, mụi trường này là tập hợp cỏc nhõn tố lớ húa quan trọng Vậy làm cỏch nào sinh vật nhõn sơ điều chỉnh hoạt động cho phự hợp với những biến đổi của mụi trường nhằm thớch ứng và tồn tại?
Hoạt động 1: Tỡm hiểu điều hũa hoạt động gen.
- GV nờu cõu hỏi:
+ Thế nào là điều hũa hoạt động gen?
+ Vỡ sao phải điều hũa hoạt động gen?
(Cho phự hợp với hoạt động sống của
cơ thể, tế bào)
- GV yờu cầu HS:
+ Nghiờn cứu SGK trang 15 mục I
+ Trỡnh bầy cỏc cấp độ điều hũa hoạt
động gen
- GVgiảng giải: Điều hũa hoạt động gen
ở tế bào nhõn thực rất phức tạp, nội
dung SGK chỉ tỡm hiểu điều hũa phiờn
mó ở sinh vật nhõn sơ
I Khỏi quỏt về điều hoà hoạt động gen
1 Khỏi niệm: Điều hoà hoạt động của gen chớnh là
điều hoà lượng sản phẩm của gen được tạo ra, giỳp
tế bào điều chỉnh sự tổng hợp prụtờin cần thiết vào lỳc cần thiết
2 Cấp độ điều hũa hoạt động gen
- Điều hoà phiờn mó: Điều hũa số lượng mARN được tổng hợp trong tế bào
- Điều hũa dịch mó: Điều hũa lượng protein được tạo ra
- Điều hũa sau dịch mó: Biến đổi protein sau khi được tổng hợp để thực hiện chức năng nhất định
Lop12.net
Trang 2Trường THPT Văn Quán – Vĩnh Phúc Sinh học 12 - Nguyễn Thị Thu Hằng
- -Hoạt động 2: Điều hũa hoạt động của gen ở sinh vật nhõn sơ.
- GV yờu cầu học sinh nghiờn cứu mục II.1
và quan sỏt tranh phúng to hỡnh 3.1 SGK
trang 16, trả lời cõu hỏi:
+ Operụn là gỡ?
+ Dựa vào hỡnh 3.1 hóy mụ tả cấu trỳc của
opờron Lac
- GV cho HS quan sỏt và đọc cỏc thụng tin
chỳ giải hỡnh 3.2a SGK để trả lời cõu hỏi:
+ Mụ tả hoạt động của opờron Lac khi mụi
trường khụng cú lactụzơ?
- GV cho HS quan sỏt và đọc cỏc thụng tin
chỳ giải hỡnh 3.2b SGK để trả lời cõu hỏi:
+ Mụ tả hoạt động của opờron Lac khi mụi
trường cú lactụzơ?
II Điều hoà hoạt động của gen ở sinh vật nhõn sơ
1 mụ hỡnh cấu trỳc operụn Lac
- Khỏi niệm Operon: Trờn phõn tử ADN cỏc gen
cú cấu trỳc liờn quan về chức năng thường được phõn bố liền nhau thành từng cụm và cú chung 1
cơ chế điều hoà
- Cấu trỳc của 1 ụperon Lac gồm : + Z, Y, A : cỏc gen cấu trỳc + O ( operator) : vựng vận hành + P ( prụmoter) : vựng khởi động + R: gen điều hoà
2 sự điều hoà hoạt động của operụn Lac
* Khi mụi trường khụng cú lactụzơ: Gen điều hũa
R kiểm soỏt tổng hợp prụtờin ức chế Prụtờin này liờn kết với vựng vận hành O làm ức chế phiờn mó của cỏc gen cấu trỳc Z, Y, A cỏc gen này khụng hoạt động
* Khi mụi trường cú lactụzơ: Gen điều hoà R kiểm soỏt tổng hợp prụtờin ức chế Lactụzơ với vai trũ là chất cảm ứng gắn với prụtờin ức chế làm biến đổi cấu hỡnh khụng gian 3 chiều của prụtờin
ức chế nờn nú khụng thể gắn vào vựng vận hành O ARN pụlimenaza cú thể liờn kết với promoter
hoạt động của cỏc gen cấu trỳc Z, Y, A sgiỳp
chỳng phiờn mó và dịch mó (biểu hiện)
4 Củng cố
- Opờron là gỡ? Trỡnh bầy cấu trỳc của opờron Lac ở E.coli
5 Dặn dũ
- Đọc phần in nghiờng cuối bài
- Trả lời cõu hỏi và làm bài tập SGK Chuẩn bị nội dung bài mới
- Tỡm hiểu cơ chế phỏt sinh và hậu quả của đột biến gen
í kiến của tổ trưởng.
Lop12.net