D.PXTP luoân xaûy ra khoâng caàn ñieàu kieän veà chieát suaát E.khi ánh sáng truyền vào môi trường chieát quang keùm hôn Caâu 2:Theo Ñònh luaät khuùc xaï aùnh saùng thì : A.Tia khúc xạ v[r]
Trang 1
Ngày soạn:12/03/2010 Ngày dạy:16/03/2010 Tuần: 28 Tiết:52
ÔN TẬP CHƯƠNG VI:
KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
I MỤC TIÊU:
1 Kiến thức:
Hệ thống kiến thức và phương pháp giải bài tập về khúc xạ ánh sáng và phản xạ toàn
phần
2 Kỹ năng:
Rèn luyện kĩ năng vẽ hình và giải các bài tập dựa vào các phép toán hình học
3 Thái độ: tinh thần thái độ nghiêm túc trong giờ học
II CHUẨN BỊ:
Giáo viên : +Thí nghiệm ảo mô phỏng hiện tượng khúc xạ ánh sáng và phản xạ toàn
phần
+Lựa chọn bài tập đặc trưng (trắc nghiệm và tự luận) và phương pháp giải
Học sinh : +Xem lại bài 26,27
+Chuẩn bị các vấn đề thắc mắc
+Làm bài tập giáo viên cho ở tiết trước
III Tổ chức hoạt động dạy học:
Hoạt động 1 (2phút) :
-Ổn định lớp: giới thiệu ban giám khảo, kiểm tra sĩ số
-Giới thiệu vào tiết ôn tập:Ta đã học hết chương 6:Khúc xạ ánh sáng Hôm nay chúng ta
cùng nhau ôn lại kiến thức của chương và vận dụng giải 1 số bài tập trắc nghiệm và tự
luận
Hoạt động 2 (13 phút) : Hệ thống kiến thức
Đặt hệ thống câu hỏi và
dẫn dắt HV ôn lại kiến
thức
-Hiện tượng khúc xạ ánh
sáng là gì? Cho ví dụ?
Cho VD:cá bơi trong bể
dường như ở gần mặt nước
hơn vị trí thực của
nó.Muốn đâm trúng cá
phải đâm ở dưới chỗ đó 1
chút
Vẽ hình:TH tia sáng từ
KK vào nước
-Nêu hiện tượng: lệch phương(gãy) của các tia
sáng khi truyền xiên góc
qua mặt phân cách giữa 2 môi trường trong suốt khác nhau
VD: thìa trong cốc nước dường như bị gãy khúc
I.Lý thuyết:
1/Khúc xạ ánh sáng:
-Hiện tượng:
(hình vẽ 26.2 sgk) -Định luật khúc xạ ánh sáng:
sin
sin
i hs
r
-Chiết suất của môi trường:
+Tỉ đối: n21=sini/sinr n21>1 thì i>r:tia khúc xạ lệch gần pháp tuyến hơn, môi trường (2) chiết quang hơn
Trang 2
-Phát biểu định luật khúc
xạ ánh sáng?
+Tia khúc xạ nằm như thế
nào?
+Mối quan hệ giữa sini
và sinr?
-Hằng số này là n21, n21 là
gì?
Có 2 loại chiết suất: tỉ đối
và tuyệt đối
Trình bày về chiết suất tỉ
đối
-Chiết suất tuyệt đối là
gì?
–Chiết suất tỉ đối và tuyệt
đối liên hệ thông qua
công thức nào?
-Chiết suất của môi
trường chân không là bao
nhiêu?Không
khí?Môitrường khác?
-Nêu hệ thức của ĐL
dạng đối xứng?
-Nếu tia sáng truyền
vuông góc với mặt phân
cách thì có tia khúc xạ
không?
CHIẾU trường hợp khúc
xạ ánh sáng
Nếu tia sáng truyền từ
nước vào không khí thì
truyền theo đường cũ và
có thể xảy ra hiện tượng
phản xạ toàn phần
Vẽ trường hợp n1>n2
CHIẾU thí nghiệm ảo về
phản xạ toàn phần
-Thế nào là phản xạ toàn
phần?Cho VD?
VD: Giải thích hiện tượng
ảo ảnh, ứng dụng: cáp
quang,ống nhòm, kính
tiềm vọng
-Phát biểu
-Chiết suất tỉ đối của môi trường 2 đối với mt 1
-Trả lời: là chiết suất tỉ đối của 1 môi trường đối với chân không
-Trả lời
-Nêu CT
n i n r
-Không, tia sáng truyền thẳng
-Ghi bài
- phản xạ toàn bộ tia sáng tới, xảy ra ở mặt phân cách giữa hai môi trường trong suốt
VD:hiện tượng ảo ảnh -Trả lời
-Ghi nhận
.n21<1 thì i<r: tia khúc xạ lệch xa pháp tuyến hơn, môi trường (2) kém chiết quang hơn
+Tuyệt đối:
Chiết suất tỉ đối đối với chân không
n21=n2/n1
(Chân không:n=1 Không khí:n1 Môi trường khác:n>1)
-Công thức định luật khúc xạ ánh sáng dạng đối xứng:
n1sini n 2sinr
-Nếu:i=0 suy ra r=0 (truyền thẳng)
2/ Phản xạ toàn phần:
-Trường hợp: n1>n2
(hình vẽ27.1 sgk)
-Định nghĩa phản xạ toàn phần -Điều kiện có phản xạ toàn phần : +Môi trường truyền ánh sáng:n lớn sang n nhỏ
+Góc tới i i gh -Công thức tính igh: 2
1
sini gh n
n
Trang 3
-Không phải lúc nào cũng
có phản xạ toàn phần
Điều kiện để có hiện
tượng này là gì?
-Công thức tính igh?
CHIẾU chú ý
-Nêu trường hợp ngược
lại?
Cho ghi nhận
-Thí nghiệm ảo 2 trường
hợp:lưu ý HV hình ảnh
mang tính chất mô
phỏng:góc i tăng thì r tăng
nhưng i và r không tỉ lệ
nhau mà sini và sin r tỉ lệ
nhau
-trả lời Ghi nhận
3/ Chú ý:
-Môi trường n lớn-chiết quang hơn-tia sáng lệch gần pháp tuyến hơn và ngược lại
-AS từ môi trường n nhỏ sang môi trường n lớn thì luôn có tia khúc xạ -AS từ môi trường n lớn sang môi trường n nhỏ thì tính góc giới hạn: +Nếu i<igh thì có tia khúc xạ +Nếu i=igh thì tia khúc xạ trùng mặt phân cách 2 môi trường, có r=900
+Nếu i>igh thì có ht PXTP:i=i’
Hoạt động 3:(15’) BT tự luận
-Chúng ta sẽ vận dụng kiến
thức của 2 bài để giải 1 BT
tổng quát : bài 8/173 SGK
-Chiếu đề lên, yêu cầu
1Hv tóm tắt, 1HV vẽ hình
với =60 0 ,Hv bên dưới
thảo luận làm BT
-Gợi ý:
+Tia sáng truyền từ môi
trường nào sang môi trường
nào?
+Có thể xảy ra nhiều TH
-Thảo luận
-Từ môi trường có n lớn sang không khí
-tính góc giới hạn
II.Bài tập:
Bài 8/173SGK Tóm tắt:
Hình 27.11 n=1,41 2 a/ 600 b/ 450 c/ 300
Xác định đường đi của tia sáng?
Bài giải:
Tìm góc giới hạn phản xạ toàn phần:
0 2
1
2 2
n
Trang 4
Hoạt động 4: (13’)BT trắc nghiệm
Sau đây chúng ta thảo luận
BT trắc nghiệm.
-Chiếu đề lên, cho 1 phút
làm bài, xung phong hoặc
chỉ định đại diện 2 nhóm
Chia nhóm theo thứ tự
1,2….
-Chiếu đáp án, cho điểm.
CHIẾU):
Câu 1:
Ghép nội dung ở cột bên trái với nội dung tương ứng ở cột bên phải:
1.Khi không có tia khúc xạ B
2.Khi có tia khúc xạ truyền gần sát mặt phân cách hai môi trường trong suốt thì
có thể kết luận C
3 Nếu có PXTP khi ánh sáng truyền từ
môi trường 1 vào môi trường 2 thì A
4 Tia khúc xạ lệch xa pháp tuyến hơn
tia tới E
-A.không thể có PXTP khi đảo chiều
truyền ánh sáng
B.thì ắt là có PXTP C.góc tới i có giá trị bằng góc giới hạn
Vậy tính cái gì trước?
-1 HV lên bảng
- không phải là góc tới.
Dựa vào hình vẽ tìm góc
tới và làm 3 trường hợp
GV làm câu a nếu HV
không xung phong
-Tính
-Làm bài
a/ 600 i 300 i gh(hình vẽ) Suy ra có tia khúc xạ
Tìm góc khúc xạ r : Áp dụng định luật khúc xạ ánh sáng tại I:
b/ 450 i 450 i gh(hình vẽ) Vậy tia khúc xạ trùng với mặt phân cách 2 môi trường(r=900)
c/ 300 i 600 i gh( hình vẽ) Có hiện tượng phản xạ toàn phần với i’=i=600
Trang 5
-tương tự,gọi 2 nhóm khác,
cho điểm
Tương tự, gọi 2 nhóm nếu
còn thời gian
Nhận xét cho điểm HV trả
lời đúng.
D.PXTP luôn xảy ra không cần điều
kiện về chiết suất
E.khi ánh sáng truyền vào môi trường
chiết quang kém hơn
Câu 2:Theo Định luật khúc xạ ánh
sáng thì :
A.Tia khúc xạ và tia tới luôn vuông góc với nhau
B.Tia khúc xạ và tia tới luôn đối xứng nhau qua pháp tuyến tại điểm tới C.Góc khúc xạ và góc tới luôn bằng nhau
D.Tia khúc xạ và tia tới luôn nằm trong cùng một mặt phẳng và ở về hai phía so với pháp tuyến tại điểm tới.
Câu 3:Hiện tượng phản xạ toàn phần chỉ
có thể xảy ra khi:
A.Ánh sáng truyền từ môi trường có chiết suất nhỏ sang môi trường có chiết suất lớn
B.Ánh sáng truyền từ môi trường có chiết suất lớn sang môi trường có chiết suất nhỏ hơn
C.Aùnh sáng truyền trong các môi trường có chiết suất lớn
D.Aùnh sáng truyền trong các môi trường có chiết suất nhỏ
Hoạt động 5: (2’) Dặn dò
-Ôn lại bài
-Làm các BT còn lại trong SGK
-Xem trước bài mới: Lăng kính
IV RÚT KINH NGHIỆM: