Hoạt động dạy- học : Bước1: - ổn định: - Giới thiệu chương trình Ngữ văn 7 : Bước2: Bài mới : Gv giới thiệu vào bài Từ lớp 1->lớp 7 em đã dự 7 lần khai trường .Vậy ngày khai trường nào l[r]
Trang 1Tiết 1 Ngàysoạn:20-8-2011
Ngữ Văn: : Bài 1
Văn bản: : Cổng trường mở ra
(TheoLí Lan-Báo yêu trẻ)
A Mục tiêu cần đạt : Giúp Học sinh
1.Kiến thức:
- Cảm nhận và hiểu được những tình cảm thiêng liêng ,đẹp đẽ của cha mẹ đối với con cái
- Thấy được ý nghĩa lớn lao của nhà trường đối với cuộc đời mỗi con người.
- Lời văn biểu cảm của mẹ đối với con
2 Kỉ năng:
Đọc hiểu một vb biểu cảm đựơc viết như những dòng nhật kí của người mẹ
- Phân tích một số chi tiết tiêu biểu diễn tả tâm trạng của người mẹ trong
đêm chuẩn bị ngày khai trường của con
- Liên hệ vận dụng khi viết một bài văn biểu cảm
3 Thái độ , tình cảm : Biết trân trọng những tình cảm thiêng liêng của bố
mẹ
B.Chuẩn bi :
-Giáo viên:
+ SGK , SGV, Sách bài tập, Sách tham khảo Ngữ văn 7
+ Giáo án, bảng phụ
-Học sinh: Soạn bài
C Hoạt động dạy- học :
Bước1: - ổn định:
- Giới thiệu chương trình Ngữ văn 7 :
Bước2: Bài mới : Gv giới thiệu vào bài
Từ lớp 1->lớp 7 em đã dự 7 lần khai trường Vậy ngày khai trường nào làm
em nhớ nhất?Vì sao?Em có biết đêm trước ngày khai trường của con vào lớp
1 các bà mẹ đã làm gì?Tâm trạng của họ ra sao không ?Tiết học hôm nay sẽ giúp chúng ta hiểu rõ hơn về điều đó.
Hoạt động của GV và HS Kiến thức cần đạt
Hoạt động 1 : Tìm hiểu chung về vb.
MT: Giúp hs nắm đại ý, thể loại ,bố
cục
I Tìm hiểu chung :
Trang 2PP:Vấn đáp , gợi tìm…
- Gv hướng dẫn : Giọng chậm rãi,dịu dàng
tình cảm tha thiết, có khi xa vắng hơi buồn
H.Các em đã đọc và soạn bài ở nhà ,vậy
em nào nêu được cách đọc văn bản này
?- Gv hướng dẫn cách đọc
- Gv đọc-gọi Học sinh đọc
- Gv nhận xét cách đọc
H Hãy tóm tắt đại ý của bài văn bằng
một vài câu ngắn gọn ?
H.Trong văn bản có một số từ
như"háohức”,”bậntâm”,”nhạycảm” em
nào có thể giải thích nghĩa của những từ
đó?
H.Tác phẩm này thuộc kiểu văn bản gì?
H.Nêu hiểu biết của em về kiểu văn bản
đó?
H Văn bản này có thể chia làm mấy
phần ?Nội dung chính mỗi phần ?
A 1 phần
B 2 phần
C 3 phần
D 4 phần
Hoạt động 2 : Tìm hiểu nội dung ,nt –
ý nghĩa vb
MT: Hiểu tình cảm thiêng liêng của mẹ
và ý nghĩa lớn lao của gd
PP:Vấn đáp , gợi tìm,thuyết giảng…
H Người mẹ đã nghĩ đến con trong
thời điểm nào ?
H Thời điểm đó gợi cảm xúc gì trong
tình cảm 2 mẹ con ?
H Những chi tiết nào diễn tả cảm xúc
tâm trạng của người mẹ và đứa con ?
1 Đọc :
*Đại ý : Bài văn viết về tâm trạng
của ngươì mẹ trong đêm không ngủ trước ngày khai trường đầu tiên của con
2 Chú thích :
HS dựa vào sgk để giải nghĩa
*Thể loại
-Kiểu văn bản biểu cảm
-Biểu cảm là bộc lộ trực tiếp cảm nghĩ của con người
*Bố cục : 2 phần Phần 1 : Từ đầu->vừa bước vào
- Nỗi lòng người mẹ
Phần 2 : còn lại
-Cảm nghĩ của mẹ về giáo dục trong nhà trường
II.Tìm hiểu văn bản :
1 Nỗi lòng người mẹ:
- Đêm trước ngày con vào lớp một -> Hồi hộp ,vui sướng, hy vọng
- Con :" niềm vui háo hức ->giấc ngủ đến dễ dàng thanh thản như uống một ly sữa"
Trang 3H Theo em vì sao người mẹ trằn trọc
không ngủ được ?
H Trong đêm không ngủ mẹ đã làm gì
cho con ?
H Em cảm nhận được gì qua những
việc làm đó ?
H Trong đêm không ngủ tâm trí người
mẹ đã sống lại kỉ niệm quá khứ nào?
H Tác giả đã dùng nghệ thuật gì?Tác
dụng?
H Qua đoạn văn em hình dung về
người mẹ đó như thế nào ?
H.Sau dòng hồi tưởng về kĩ niệm
xưa,người mẹ ấy đã liên tưởng đến nền
giáo dục của nước nào?Cảm nhận của
em về nền giáo dục của nước bạn qua
lời kể đó ra sao?
- Hs đọc phần 2
H Trong đêm không ngủ đó người mẹ
còn nghĩ về điều gì ?
H Em nhận thấy ở nước ta ngày khai
- Mẹ: Thao thức, suy nghĩ
- Mẹ trằn trọc không ngủ:
+ Mừng vì con đã lớn +Hy vọng những điều tốt đẹp sẽ
đến với con + Thương yêu ,luôn nghĩ về con
- Đắp mền ,buông mùng,lượm đồ chơi, nhìn con ngủ, xem lại những thứ đã chuẩn bị cho con
- Một lòng vì con, lấy giấc ngủ của con làm niềm vui cho mẹ
- Đức hy sinh thầm lặng của mẹ
- Nhớ ngày bà ngoại dắt mẹ đến trường : mẹ vừa nôn nao vừa hồi hộp ,hốt hoảng->lòng mẹ rạo rực bâng khuâng xao xuyến
-> Dùng từ láy liên tiếp :Gợi tả cảm xúc phức tạp trong lòng mẹ: vui , nhớ ,thương
- Vô cùng thương yêu người thân
- Yêu quý ,biết ơn trường học
- Sẵn sàng hy sinh vì sự tiến bộ của con
- Tin tưởng vào tương lai của con -Sau những hồi tưởng và mong
ước,người mẹ ấy mở rộng ý nghĩ,liên tưởng tới một nét văn hoá
đẹp của nước Nhật
-Đó là một nước có nền giáo dục tiến bộ,toàn xã hội quan tâm chăm
lo tới con trẻ,tới nền giáo dục của nước nhà
2 Cảm nghĩ của người mẹ về giáo dục trong nhà trường :
- Nghĩ về ngày hội khai trường và vai trò của giáo dục đối với trẻ em(đối với mỗi con người)
Trang 4trường có diễn ra như là ngày lễ của
toàn xã hội không ?Hãy miêu tả quang
cảnh ngày hội khai trường của trường
em ?
H Em có suy nghĩ gì về câu nói của
người mẹ : " Bước qua cánh cổng
trường là một thế giới kì diệu sẽ mở ra "
- Hs thảo luận
-> Gv bình: vb là bài ca về tình mẫu tử -
bài ca hi vọng về con cái và nhà trường
Hoạt động 3 :MT: Hs nắm vững ý
nghĩa văn bản
PP: Vấn đáp, tổng hợp…
H Nêu nội dung và ý nghĩa của văn bản
?
H Những kỉ niệm sâu sắc nào thức dậy
trong em khi đọc văn bản: Cổng trường
mở ra ?
HĐ3: Hướng dẫn hs khái quát ynvb.
MT: Giúp hs hiểu ynvb.
PP: vấn đáp , tổng hợp
-GV chốt nội dung bài học
-HS đọc ghi nhớ sgk
- Ngày khai trường ở nước ta là ngày lễ của toàn xã hội
-Thế giới của ánh sáng tri thức -Thế giới của tình người
- Tin tưởng ở sự nghiệp giáo dục
- Khích lệ con đến trường học tập
- Khẳng định vai trò to lớn của nhà trường - nhà trường mang đến cho con những điều về tri thức , tình cảm , tư tưởng ,đạo lí , tình bạn bè ,tình thầy trò ý chí nghị lực,tính thật thà ,lòng dũng cảm để không ngừng vươn lên phát triển toàn diện
III ý nghĩa của văn bản:
* Ghi nhớ (sgk)
- Nhớ về thời thơ ấu đến trường
- Nhớ lớp học ,bạn bè ,cô giáo
- Nhớ sự chăm sóc ân cần của mẹ
*Luyện tập:
Hãy nhập vai người con trong văn bản”Cổng trường mở ra”để viết một đoạn văn ngắn bày tỏ tình cảm biết ơn của mình đối với mẹ
-HS làm độc lập vào vở nháp trong vòng 5 phút
-GV gọi học sinh đọc bài viết của mình-HS trong lớp nhận xét-GV cho điểm Viết một đoạn văn ngắn về kỉ niệm đáng nhớ nhất trong ngày khai trường
Bước3: Hướng dẫn học bài ở nhà :
-Viết một đoạn văn ngắn về kỉ niệm đáng nhớ nhất trong ngày khai trường -Nắm vững nội dung bài học
Trang 5-Hoàn thành bài luyện tập.
-Soạn bài “Mẹ tôi”- Gv hướng dẫn cách soạn
*Đọc kĩ nội dung văn bản- trả lời các câu hỏi đọc hiểu văn bản
Chú ý :Nhan đề “Mẹ tôi”;Vì sao bố k0 nói trực tiếp mà lại viết thư cho con
* Nắm nội dung bài qua phần ghi nhớ
********************************
Ngày 22- 8- 2011
Tiết 2
Văn bản: mẹ tôi
(Et-môn-đô-đêA-mi-xi)
A Mục tiêu cần đạt : Giúp hs
1 Kiến thức:
-Sơ giản về tác giả
- Cách giáo dục vừa nghiêm khắc vừa tế nhị,có lí và có tình của người cha khi con mắc lỗi
- Nghệ thuật biểu cảm trưc tiếp qua một bức thư
2 Kỉ năng : - Dọc – hiểu vb dưới hình thức một bức thư
Phân tích một số chi tiết liên quan đên hình ảnh người cha và ngừoi mẹ nhắc
đến trong thư
3 Thái độ , tình cảm : giáo dục con cái phải biết yêu thương kính trọng bố mẹ
B Tài liệu và thiết bị dạy học :
*Giáo viên:
- SGK , SGV, Sách bài tập, Sách tham khảo Ngữ văn 7
- Giáo án
- Bảng phụ
* Học sinh: Soạn bài,tìm hiểu tg,tp
C Hoạt động dạy học :
Bước1 -ổn định lớp :
-Kiểm tra bài cũ :
H1: Tâm trạng của người mẹ và của đứa con trước ngày khai trường giống
và khác nhau ntn? Vì sao ?
H2: Ngày khai trường đầu tiên là ngày có dấu ấn sâu đậm nhất trong tâm hồn mỗi người Em có đồng ý không ? vì sao?
Bước2: Bài mới (Gv giới thiệu vào bài )
Trong cuộc đời của mỗi một chúng ta người mẹ có một vị trí và ý nghĩa hết sức lớn lao, thiêng liêng và cao cả Nhưng không phải lúc nào
Trang 6chúng ta cũng ý thức được điều đó Chỉ khi mắc những lỗi lầm ta mới nhận
ra tất cả Bài mẹ tôi sẽ cho chúng ta một bài học đầy ý nghĩa.
Hoạt động 1: Hướng dẫn đọc và
tìm hiểu chú thích :
MT:Đọc diễn cảm,bố cục, từ khó.
PP: Vấn đáp , gợi tìm…
- Gv hướng dẫn cách đọc: Giọng tình
cảm,tha thiết và nghiêm
-Gv đọc mẫu->Hs đọc tiếp
- Gv nhận xét cách đọc
H Văn bản này có thể chia làm mấy
phần ? nội dung chính mỗi phần ?
A 1 phần
B 2 phần
C 3 phần
D 4 phần
- Hs đọc thầm chú thích sgk
- Kiểm tra 1 số chú thích khó
H "Khổ hình" ,"vong ân bội nghĩa",
"bội bạc" nghĩa là gì ?
Hoạt động 2: Hướng dẫn tìm hiểu
chi tiết nội dung văn bản.
MT:Giúp hs hiểu tc người mẹ, cách
gd nghiêm khắc tế nhị ,có lí có của
người cha
PP: Vấn đáp ,phân tích, thuyết
trình…
H Mẹ tôi thuộc kiểu loại văn bản
nào?
H Văn bản là một bức thư người bố
gửi cho con nhưng tại sao tác giả lấy
nhan đề là "mẹ tôi" ?
I Đọc-chú thích:
1 Đọc:
2.Bố cục : 3 phần
+P1: Từ đầu->ngày con mất mẹ -> Hình ảnh người mẹ
+P2: Tiếp->tình thương yêu đó -> Những lời nhắn nhủ dành cho con
+P3: Còn lại -> Thái độ dứt khoát của cha trước lỗi lầm của con
3 Chú thích : (sgk)
- Khổ hình : Hình phạt nặng nề,tàn nhẫn
- Vong ân bội nghĩa :Quên ơn, phản lại
- Bội bạc : phản lại người tốt
II Hiểu văn bản :
- Kiểu văn bản : thư từ- biểu cảm
- Tác giả đặt cho văn bản ,tuy người
mẹ trực tiếp không xuất hiện nhưng
đây là tiêu điểm mà các nhân vật đều hướng tới Qua bức thư ,thấy được hình tượng cao cả và lớn lao của người mẹ
1 Hình ảnh người mẹ:
- Thức suốt đêm lo sợ mất con .sẵn sàng bỏ hết một năm hạnh phúc
để cứu sống con
- Hết lòng thương yêu và chăm sóc con ,dành hết tình thương cho con
Trang 7- Hs đọc P1 ->trả lời
H Hình ảnh người mẹ của En-ri-cô
hiện lên qua các chi tiết nào trong vb
"mẹ tôi" ?
H Phẩm chất của người mẹ bộc lộ
ntn từ các chi tiết đó?
H Cảm xúc của người bố bộc lộ ntn
trong những lời văn sau :
- "sự hỗn láo của con như một nhát
dao đâm vào tim bố vậy"
- " trong đời con có thể trải qua
những ngày buồn thảm nhất sẽ là
ngày con mất mẹ "
H Vì sao người bố cảm thấy sự hỗn
láo của con như một nhát dao đâm
vào tim bố vậy?
H Theo em nhát dao ấy có làm đau
trái tim người mẹ không ?
H Nếu là bạn cuả En-ri-cô em sẽ nói
gì với bạn về việc này ?
- Hs đọc P2 ->trả lời
H Hãy tìm những chi tiết thể hiện lời
khuyên sâu sắc của người bố đối với
người con của mình?
H Em có suy nghĩ gì về lời khuyên "
con hãy nhớ hơn cả"
H Từ những lời khuyên đó em thấy
người bố của En-ri-cô là một con
người ntn ?
- Hs đọc P3->trả lời
H Trong đoạn văn cuối những lời lẽ
nào của người bố đáng chú ý?
->Quên mình vì con
* Cảm xúc người bố:
- Hết sức đau lòng trước sự thiếu lễ
độ của đứa con hư
- Hết mực yêu quý,thương cảm mẹ của En-ri-cô
- Vì bố vô cùng yêu quý mẹ và con
- Bố đã thất vọng vô cùng vì con hư phản lại tình yêu của cha mẹ
- Làm trái tim người mẹ ,đau khổ lên gấp bội phần
- Hs bộc lộ cá nhân
2 Những lời nhắn nhủ của người bố
- Dù có khôn lớn mẹ đau lòng
- Lương tâm con sẽ không một phút nào yên tĩnh khổ hình
- Con hãy nhớ tình thương yêu đó ->Tình cảm tốt đẹp đáng tôn thờ là tình cảm thiêng liêng
->Trong nhiều tình cảm cao quý ,tình yêu thương kính trọng cha mẹ là thiêng liêng hơn cả
- Là người vô cùng yêu quý tình cảm gia đình và có được tình cảm thiêng liêng,không bao giờ làm điều xấu để phải xấu hổ,nhục nhã
3 Thái độ của người cha trước lỗi
lầm của người con:
- Không bao giờ con được thốt ra lời nói nặng với mẹ
- Con phải xin lỗi mẹ
- Hãy cầu xin mẹ hôn con
- Thà rằng bố không có con ,còn hơn thấy con bội bạc với mẹ
->Giọng điệu dứt khoát như ra lệnh,nhưng cũng vừa mềm mại như khuyên nhủ
Trang 8H Trong những lời nói đó ,giọng
điệu của người bố có gì đặc biệt?
H Em suy nghĩ ntn về lời khuyên
của người bố"con phải xin lỗi mẹ
,không phải vì sợ bố mà do sụ thành
khẩn trong lòng"
H Tình cảm của người bố được bộc
lộ ntn từ câu nói "Bố rất yêu
con còn hơn thấy con bội bạc"
H Em có đồng tình với một người bố
như thế không ? Vì sao?
H Theo em vì sao En-ri-cô xúc động
vô cùng khi đọc thư bố ?
A Thư của bố gợi nhớ những kỉ niệm
giữa mẹ và En-ri-cô
B Vì thái độ kiên quyết và nghiêm
khắc của bố
C Vì những lời nói rất chân tình và
sâu sắc của bố trong việc bảo vệ tình
cảm gia đình
D Vì En-ri-cô thấy xấu hổ
E Vì En-ri-cô sợ bố
- Hs thảo luận nhóm
H Theo em tại sao người bố K0 trực
tiếp nói với En-ri-cô mà phải viết thư
Hoạt động 3: ýnghĩa vb.
MT: Giúp hs kq ý nghĩa vb
PP: Tổng hợp, tích hợp…
H Qua bài văn tác giả muốn gửi gắm
điều gì ?
H Từ vb: mẹ tôi em cảm nhận được
điều gì về tình cảm con người?
- Gv chốt nội dung bài học
- Hs đọc ghi nhớ sgk
H Em hãy đọc và kể về 1 số bài thơ
- Người bố muốn con thành thật
- Con xin lỗi mẹ vì sự hối lỗi trong lòng ,vì thương mẹ,chứ không vì nỗi khiếp sợ ai
- Người bố hết lòng thương yêu con nhưng còn là người yêu sự tử tế,căm ghét sự bội bạc
- Là người bố có tình yêu ,ghét rõ ràng
- Đáp án đúng A , B , C
->Tế nhị , kín đáo , chỉ riêng người mắc lỗi biết không làm người mắc lỗi mất lòng tự trọng
III Tổng kết:
- Bài học về cách ứng xử trong gia
đình và ngoài xã hội + Con cái không nên hư đốn ,không
được chà đạp lên tình cảm bố mẹ + Tình cảm bố mẹ dành cho con là một tình cảm thiêng liêng cao cả
* Ghi nhớ:(sgk)
Trang 9,bài hát ,chuyện nói về tình cảm của
người cha ,người mẹ?
Bước3: Hướng dẫn học bài ở nhà :
- Nắm kĩ nội dung bài học
- Học thuộc ghi nhớ sgk ,làm bài tập luyện tập
- Soạn bài: Từ ghép -> GV hướng dẫn cách soạn
*****************************
Ngày 22- 8- 2011
Ngữ Văn: Tiết 3
Văn bản: từ ghép
A Mục tiêu cần đạt : Giúp hs nắm được
1 Kiến thức:
- Cấu tạo của 2 loại từ ghép: đẳng lập và chính phụ
- Đặc điểm về nghĩa của các từ ghép đẳng lập và chính phụ
2 Kỉ năng:
-Nhận diện các loại từ ghép
-Mở rộng ,hệ thống hóa vốn từ
- Sử dụng từ:dùng từ ghép chính phụ khi cần diễn đạt cáI cụ thể, dùng từ ghép đẳng lập khi diễn đạt cáI khái quát
3 Thái độ ,tình cảm : Tự hào sự phong phú của tiếng Việt
B Tài liệu và thiết bị dạy học :
* Giáo viên:
- SGK , SGV, Sách bài tập, Sách tham khảo Ngữ văn 7
- Giáo án
- Bảng phụ
*Học sinh: Tìm hiểu bài
C Hoạt động dạy học :
1 ổn định lớp :
2 Kiểm tra bài cũ : Gv giới thiệu chương trình Ngữ văn - phân môn Tiếng
Việt 7
3 Bài mới : Gv giới thiệu vào bài :
Hoạt động 1 : Ôn lại kiến thức lớp 6
về từ đơn , từ ghép , từ láy
MT: Giúp hs hiểu cấu tạo của từ
ghép đl và từ ghép chính phụ
PP: Vấn đáp, gợi tìm, phân tích.
H Nhắc lại định nghĩa về từ đơn , từ
ghép , từ láy
I Các loại từ ghép :
Trang 10-Gv : Từ phức có 2 loại : từ ghép và
từ láy
- Từ ghép có 2 loại : ghép đẳng lập
và ghép chính phụ
- Hs đọc kĩ VD 1 sgk->trả lời
H Xác định tiếng chính và tiếng phụ
trong 2 từ : Bà ngoại và thơm phức
H Trật tự sắp xếp và vai trò của các
tiếng ntn?
H Gv yêu cầu hs phân tích vì sao
tiếng phụ bổ sung ý nghĩa cho tiếng
chính ?
- Hs thảo luận ->trả lời
- Gv nhận xét
- Hs đọc kĩ vd 2->trả lời
H Các tiếng trong 2 từ ghép quần áo
, trầm bổng có phân ra tiếng chính và
tiếng phụ không ?vì sao?
H Qua phân tích vd em thấy từ ghép
có mấy loại ? cấu tạo của nó ntn ?
- Gv chốt nội dung mục I
- Hs đọc ghi nhớ (sgk)
* Bài tập nhanh : Tìm 5 từ ghép theo
mẫu :
a Bà ngoại vd: nước mắt,cá thu
b Thơm phức vd: xanh om,xanh lá
Hoạt động 2:Nghĩa của từ ghép.
MT: Giúp hs hiểu nghĩa của từ ghép
PP:Vấn đáp ,giải thích…
H So sánh nghĩa của từ bà ngoại với
nghĩa của bà ? em thấy có gì khác
nhau ?
H Nghĩa của thơm phức với nghĩa
1 Tìm hiểu ví dụ :
*Vd1:
- Bà ngoại ; - Thơm phức
c p c p
- Tiếng chính đứng trước,tiếng phụ
đứng sau.Tiếng phụ bổ sung ý nghĩa cho tiếng chính
+ Bà ngoại và bà nội có 1 nét chung
về nghĩa là bà.Nhưng nghĩa của bà nội,
bà ngoại lại khác nhau là do tác dụng
bổ sung nghĩa của tiếng phụ : ngoại ,nội vì thế ,tiếng bổ sung nghĩa là tiếng phụ ,tiếng được bổ sung nghĩa là tiếng chính
*Vd2:
- Quần áo, trầm bổng không phân biệt tiếng chính ,tiếng phụ Hai tiếng có vai trò bình đẳng về mặt ngữ pháp
2 Ghi nhớ (sgk)
II Nghĩa của từ ghép : 1.Tìm hiểu ví dụ :
Vd 1:
* Cặp bà ngoại với bà :
- Giống nhau : cùng chỉ người phụ nữ lớn tuổi đáng kính trọng
- Khác nhau : + Bà: người đàn bà sinh ra mẹ hoặc cha
+Bà ngoại : người đàn bà sinh ra mẹ
* Cặp thơm phức với thơm :