Bố cục của văn bản: GV đưa ra một lá đơn xin nghỉ - Một văn bản nếu muốn người tiếp nhận học không được sắp xếp theo trình hiểu được thì các ý phải được sắp xếp theo tự.. một trình tự hợ[r]
Trang 1TUẦN 1 TIẾT 3 Ngày soạn: 25/ 8/ 2008
Ngày giảng: 27 / 8/ 2008
Tiếng việt: TỪ GHÉP
A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
- Giúp hs nắm đượccấu tạo của hai loại từ ghép: từ ghép chính phụ và từ ghép đẳng lập.
- Hiểu được ý nghĩa của các loại từ ghép.
B CHUẨN BỊ:
GV: SGK, soạn giáo án
HS: SGK, vở ghi, vở bài tập
B TIẾN TRÌNH LÊN LỚP:
I Ổn định tổ chức: (2 phút)
II Bài cũ: (5 phút )
Ở tiểu học các em đã được học về từ ghép vậy em nào cho cô biết : thế nào gọi là từ ghép?
III Bài mới: (35 phút )
Hoạt động 1: Giới thiệu bài (2 phút )
Hoạt động 2: H ình thành kiến thức:
THỜI
GIAN HOẠT ĐỘNH CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS
Gvcho hs đọc vd sgk
? Em hãy so sánh 2 từ “ bà ngoại” và “ bà nội”
xem chúng có gì khác nhau về nghĩa? Từ đó
em có thể nhận ra tiếng nào là tiếng chính,
tiếng nào là tiếng phụ trong từ “ bà ngoại”
- Làm tương tự với từ “ thơm phức”
? Các từ trên gọi là từ ghép gì?
_ Là từ ghép chính phụ
? Trong từ ghép chính phụ vị trí của các tiếng
ntn?
? Từ “ quần áo”, “ trầm bổng” có phân ra tiếng
chính tiếng phụ không?
? Tiếng thứ 2 có bổ sung ý nghĩa cho tiếng thứ
nhất không?
?Vậy các từ ghép trên gọi là từ ghép gì?
? Hãy tạo 2 từ ghép từ từ “bà”
Bà ngoại
Bà nội
I Các loại từ ghép:
1 Xét ví dụ: (SGK )
a ví dụ 1:
Tiếng chính Tiếng phụ
Bà ngoại Thơm phức ( trước ) ( sau )
Từ ghép chính phụ.
b Ví dụ 2:
- Quần áo
- Trầm bổng Không phân ra tiếng chính, tiếng phụ mà chúng bình đẳng với nhau.
Gọi là từ ghép đẳng lập.
2 Ghi nhớ 1 (SGK )
II Nghĩa của từ ghép:
1 Nghĩa của từ ghép chính phụ:
Bà bà ngoại Thơm thơm phức ( rộng ) |( hẹp ) Nghĩa của từ ghép c-p hẹp hơn
Trang 2? So sánh nghĩa của từ “ bà” với “ bà
ngoại”em thấy có gì khác nhau?
Bà chỉ người nói chung
Bà ngoại chỉ người sinh ra mẹ
Tương tự so sánh từ thơm với thơm phức
?So sánh nghĩa của từ “ quần áo” với nghĩa
của từ “ quần”, “áo”?
GV gọi hs đọc phần ghi nhớ sgk
Hoạt động 3: Luyện tập
1 Bài tập1: Tìm từ ghép c-p và từ ghép đẳng
lập
2 Bài tập 2:chia nhóm cho hs lên bảng điền
3 Bài tập 3 hướng dẫn hs về nhà làm
4 Bài 4 : Tại sao có thể nói một cuốn sách,
một cuốn vở mà không thể nói một cuốn sách
vở
IV Kiểm tra đánh giá: (2 phút )
1 Củng cố: gv củng cố lại toàn bộ bài học
2 Dặn dò: về học bài, làm hết bài tập
soạn bài tiếp theo.
nghĩa của tiếng chính ( tính chất phân nghĩa )
2 Nghĩa của từ ghép đẳng lập
“ Quần áo” “ quần”, “áo”
( khái quát ) ( cụ thể hơn ) Nghĩa của từ ghép đẳng lập khái quát hơn nghĩa của các tiếng (t/c hợp nghĩa)
3.Ghi nhớ 2 (SGK/14)
- Từ ghép c-p: lâu đời, xanh ngắt, nhà máy, cây cỏ, cười nụ
- Từ ghép ĐL: suy nghĩ, chài lưới, ẩm ướt, đầu đuôi.
- Có thể nói 1 cuốn sách, một cuốn vở
vì đó là những danh từ
- Còn “ sách vở” là từ ghép đẳng lập.
Trang 3TUẦN 1 TIẾT 4 Ngày soạn:25/ 8/ 20008 Ngày giảng:27/ 8/ 2008
Tập làm văn : LIÊN KẾT TRONG VĂN BẢN
A: Mục tiêu cần đạt:
- GIÚP HS: Muốn đạt được mục đích giao tiếp thì văn bản phải có tính liên kết.
- Hs biết vận dụng những kiến thức đã họcđể bước đầu xây dựngđược những văn bản có tính liên kết.
B Chuẩn bị:
GV: Soạn giáo án , nghiên cứu bài dạy
HS: Soạn bài, xem trước bài ở nhà
C.Tiến trình lên lớp:
I Ổn định lớp: (2 phút )
II Kiểm tra bài cũ: ( 5 phút )
Kiểm tra sự chuẩn bị của hs
III Bài mới: (35 phút )
Hoạt động 1: giới thiệu bài (2 phút )
Hoạt động 2: Hình thành kiến thức
THỜI
GIAN
20
GV đưa ra1 đoạn gồm nhiều câu văn:
“ Hôm nay tôi đi học Cậu ăn cơm chưa
Mẹ tôi đang nấu cơm.”
? Đọc đoạn văn trên, em có hiểu đoạn văn
viết nội dung gì không? Vì sao?
- không Bởi vì nội dung của các câu
không thống nhất, mỗi câu một nội dung
khác nhau
- Làm tương tự với đoạn văn trong sgk.
? Vậy muốn cho đoạn văn có thể hiểu
được thì nó phải có tính gì?
GV cho hs đọc đoạn văn trong sgk và cho
biết do thiếu ý gì mà nó trở nên khó hiểu?
Hãy sửa lại.
? Như vậy để một văn bản có sự liên kết
thì điều kiện trước tiên phải là gì?
b ? Tìm trong văn bản “ Cổng trường mở
ra” những câu tương ứng với ví dụ và so
I Liên kết và phương tiện liên kết trong văn bản:
1 Tính liên kết của văn bản:
- Trong đoạn văn muốn cho người khác hiểu được thì đoạn văn đó phải có tính liên kết
2 Phương tiện liên kết trong văn bản:
a- Đọan văn thiếu sự liên kết về nội dung: thái độ tức giận của người bố.
- Sửa lại như trong văn bản
Liên kết về phương tiện nội dung ý nghĩa.
b Đoạn văn bỏ sót từ ngữ mang
Trang 413
3
sánh chúng với nhau?
? Tại sao chỉ bỏ sót mấy chữ “ còn bây
giờ, con” mà câu văn trở nên rời rạc?
? Như vậy, ngoài liên kết về nội dung thì
văn bản còn phải có điều kiện gì nữa?
Hs đọc phần ghi nhớ trong sgk.
Hoạt động 3: Luyện tập
GV hướng dẫn hs làm bài tập 1trong sgk
Gọi hs đứng lên điền từ vào chỗ trống
IV Kiểm tra đánh giá:
1 củng cố: GV củng cố lại toàn bộ bài
2 Dặn dò: về học bài, làm hết bài tập
soạn bài: “ Cuộc chia tay của
những con búp bê”
tính liên kết: “ còn bây giờ, con”
Liên kết về phương diện hình thức ngôn ngữ.
* Ghi nhớ ( sgk/ 18 )
Bài tập 1: 1-4-2-5-3 Bài tập 2: Chưa có tính liên kết vì chúng không nói cùng một nội dung.
Bài tập 3: bà, bà, cháu, bà, bà
cháu, thế là
Trang 5TUẦN 2 TIẾT 5+6 Ngày soạn:2/ 9/ 2008
Ngày giảng:4/ 9/ 2008
Bài 2: văn bản: CUỘC CHIA TAY CỦA NHỮNG CON BÚP BÊ
Khánh Hoài
A: Mục tiêu cần đạt:
- Giúp hs: thấy được tình cảm chân thành, sâu nặng của hai anh em trong câu chuyện.
- Cảm nhận được nỗi đau đớn, xót xa của những bạn nhỏ chẳng may rơi vào hoàn cảnh gia đình bất hạnh, biết cảm thông và chia sẻ với những bạn ấy.
- Thấy được cái hay của truyện là ở cách kể rất chân thật và cảm động.
B Chuẩn BỊ
GV: sgk, soạn giáo án HS: sgk, soạn bài
C Tiến trình lên lớp:
I Ổn định tổ chức: (2 phút )
II Kiểm tra bài cũ: (5 phút )
Tình cảm gia đình được thể hiện ntn trong văn bản “ Mẹ tôi”
III Bài mới: ( 80 phút )
Hoạt động 1: giới thiệu bài (2 phút ) Hoạt động 2: ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN
THỜI
GIAN
HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS
25
45
GV đọc mẫu, gọi hs đọc tiếp, gv nhận xét.
gọi hs đọc phần chú thích, gv giải thích từ khó.
? Truyện viết về ai? về việc gì? Ai là nhân vật chính trong truyện.
- Truyện viết về hai anh em Thành và Thủy,
về cuộc chia tay của hai anh em khi gia đình tan vỡ, qua đó nói lên tình cảm anh em thân thiết, tự nhiên, trong sáng.
? Vì sao hai anh em Thành và Thủy phải chia
đồ chơi?
? Khi mẹ ra lệnh chia đồ chơi, thái độ của anh em Thành, Thủy ntn?
I Đọc - hiểu văn bản:
1 Đọc- chú thích:
2 Nội dung chính
II PHÂN TÍCH:
1 Cuộc chia tay của những con búp bê:
- Bố mẹ li hôn, hai anh em buộc phải xa nhau nên phải chia đồ chơi.
- Thủy: + run lên bần bật + cặp mắt tuyệt vọng + buồn thăm thẳm + tru tréo lên giận dữ khi chia búp bê
+ vui vẻ khi búp bê
Trang 68
3
? Theo em, vì sao Thành và Thủy lại có thái
độ như vậy khi chia búp bê? Tâm trạng hai
anh em ntn?
? Vì sao khi đến trường, Thủy lại bật lên
tiếng khóc?
? Chi tiết nào trong cuộc chia tay của Thủy
với lớp học làm cô giáo bàng hoàng? Chi tiết
nào làm em cảm động nhất? Vì sao?
? Hãy tìm những chi tiết chứng tỏ anh em
Thủy rất thương nhau?
- Thủy vá áo cho anh, Thành giúp em học
bài, nhường đồ chơi cho nhau.
? Vào lúc chuẩn bị ra đi, Thành Thủy có tâm
trạng ntn?
? Cuối truyện, Thủy đã chia búp bê ntn?
Hình ảnh hai con búp bê quàng tay vào nhau
thể hiện điều gì? Em hiểu gì về thủy qua
cách giải quyết như vậy?
? Vì sao khi dắt em ra khỏi cổng trường,
Thành thấy “kinh ngạc…” chi tiết đó nói lên
điều gì?
? Câu truyện được kể theo ngôi thứ mấy?
Tác dụng?
IV Kiểm tra đánh giá:
1 Củng cố: Em cảm nhận được điều gì từ
câu chuyện này?
2 Dặn dò: Học nội dung bài học, đọc phần
đọc thêm.
được ở bên nhau
- Thành: cắn chặt môi để khỏi bạt lên tiếng khóc, nước mắt cứ tuôn như suối, cười cay đắng cố vui vẻ theo em.
Búp bê là đồ chơi thân thiết , gắn với sự sum họp, đầm ấm, gắn với kỉ niệm êm đềm trong sáng của tuổi thơ.
2 Cuộc chia tay với lớp học:
- Mái trường là nơi ghi dấu những niềm vui, sự gắn bó của hai anh em.
- Cô giáo, bạn bè đồng cảm, chia
sẻ với nỗi đau của Thủy.
Tình cảm bạn bè, thầy trò
ấm áp trong sáng.
3 Cuộc chia tay của hai anh em:
- Đau đớn, bơ vơ khi phải chia tay.
Thủy có tâm hồn trong sáng, nhạy cảm, vị tha, phải chịu nỗi đau không đáng có
Tình cảm anh em gắn bó yêu thương.
III Tổng kết:
1 Nội dung:
- Nỗi đau buồn tuyệt vọng, bơ
vơ của Thành và Thủy.
- Tình cảm anh em thân thiết.
- Tình cảm gia đình vô cùng quý giá.
2 Nghệ thuật:
- Ngôi kể thứ nhất thể hiện trực tiếp tình cảm chân thật, cảm động.
Trang 7- soạn tiết “bố cục trong văn bản”
TUẦN 3 TIẾT 7 Ngày soạn: 7/ 9/ 2008
Ngày giảng: 9/ 9/ 2008
A Mục tiêu cần đạt:
- Giúp hs hiểu rõ tầm quan trọng của bố cục trong văn bản; trên cơ sở đó có ý thức xây dựng bố cục khi tạo lập văn bản.
- HS hiểu thế nào là một bố cục rành mạch và hợp lý; tính phổ biếncủa dạng bố cục
3 phần; từ đó có thể làm MB, TB, KL đúng hướng đạt kết quả tốt.
B Chuẩn bị:
GV: SGK + G/A
HS: SGK + bài soạn
D Tiến trình lên lớp:
I Ổn định tổ chức: (2 phút )
II Kiểm tra bài cũ : (5 phút )
? N êu các yêu cầu liên kết trong văn bản?
III Bài mới: ( 30 phút )
Hoạt động 1: Giới thiệu bài ( 2 phút )
Hoạt động 2: Hình thành kiến thức:
THỜI
GIAN HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS
20
GV đưa ra một lá đơn xin nghỉ
học không được sắp xếp theo trình
tự.
? Đọc tờ đơn đó, em có hiểu
người viết muốn gì không? Vì
sao?
? Văn bản sẽ ntn nếu các ý trong
đó không được sắp xếp theo trật
tự?
? Vì sao khi xây dựng văn bản cần
phải quan tâm tới bố cục?
GV gọi hs đọc 2 vd sgk
? Em thấy 2 câu chuyện này có dễ
hiểu không? Vì sao?
GV kể lại câu chuyện ( hoặc gọi
hs kể lại )
Trong 2 văn bản kể, nội dung
giống nhau Tại saovăn bản ở ví
dụ lại khó hiểu hơn?
? Bản kể vd1 gồm mấy đoạn?
Các câu văn mỗi đoạn có tập
I BỐ CỤC VÀ NHỮNG YÊU CẦU VỀ
BỐ CỤC:
1 Bố cục của văn bản:
- Một văn bản nếu muốn người tiếp nhận hiểu được thì các ý phải được sắp xếp theo một trình tự hợp lí Trình tự hệ thống đó được gọi là bố cục của văn bản.
* G hi nhớ (SGK )
2 Những yêu cầu về bố cục trong văn bản:
- Văn bản kể ở ví dụ lộn xộn, khó hiểu vì chưa có bố cục hợp lí, rõ ràng.
- VB1: Các câu trong mỗi đoạn chưa tập
trung thể hịên một ý thống nhất; các ý của
Trang 813
3
trung quanh một ý thống nhất
không?
? Vậy theo em, một văn bản hợp lí
cần phải có yêu cầu gì?
? VB2 có mấy đoạn? Nd của mỗi
đoạn có tương đối thống nhất
không? Ý của các đoạn có phân
biệt tương đối rõ ràng không? Tại
sao?
( VB kể lại không gây cười như
vb gốc )
? Y/c thứ 2 đối với bố cục là gì?
? Đối với một bài văn gồm có
mấy phần?
? Nêu vai trò và nhiệm vụ của
từng phần?
Hoạt động 3: Luyện tập:
1 Bài tập 1: hs tự làm
2 Bài tập 2:
GV ý : Bố cục của văn bản đã
hợp lý Tuy nhiên vẫn có thể có
bố cục khác miễn là đảm bảo, hợp
lý.
IV Kiểm tra đánh giá:
1 Củng cố: GV củng cố lại
toàn bộ bài học.
2 Dặn dò: về học bài, làm hết
bài tập Soạn tiết : “ Mạch
lạc trong văn bản”.
đoạn này và đoạn kia không phân biệt được
Yêu cầu 1: Nội dung các phần, các
đoạn phải thống nhất; đồng thời phải có
sự phân biệt rành mạch giữa các đoạn.
- VB2: Nội dung mỗi đoạn tương đối
thống nhất, ý các đoạn phân biệt Nhưng trình tự sắp xếp các phần chưa hợp lý.
Yêu cầu 2: Trình tự sắp xếp các phần các
đoạn phải hợp lý.
3 Các phần của bố cục:
- Bố cục của văn bản gồm 3 phần:
+ Mở bài + Thân bài + Kết luận.
* Ghi nhớ (SGk )
- Bố cục: Chia búp bê Chia tay với lớp học Chia tay giữa hai anh em
Trang 9Tuần 3 Tiết 8 Bài 2 Ngày soạn:
Ngày giảng:
Làm văn:
I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
- Giúp học sinh có những hiểu biết bước đầu về mạch lạc trong văn bản và
sự cần thiết phải làm cho văn bản có tính mạch lạc
- Học sinh chú ý đến mạch lạc trong các bài làm văn
II CHUẨN BỊ:
- GV: SGK + Giáo án + Tư liệu
- Học sinh: SGK + Vở
III TIẾN TRÌNH LÊN LỚP:
1 Ổn định lớp.
2 Kiểm tra bài cũ: Nêu yêu cầu về bố cục trong một văn bản?
3 Bài mới: (
Hoạt động 1 : giới thiệu bài ( 2 phút )
Hoạt động 2: Hình thành kiến thức
THỜI
10
15
Giáo viên giải thích từ “ Mạch lạc”
Hãy xác định mạch lạc trong văn
bản có tính chất gì trong số những
tính chất sau:
- Trôi chẩy thành dòng, thành mạch
- Tuần tự đi qua khắp các phần
Văn bản “ Cuộc chia tay…bê ” kể
về rất nhiều sự việc
? Em hãy cho biết toàn bộ sự việc
đó xoay quanh sự việc chính nào ?
sự chia tayvà những con búp bê
đóng vai trò gì trong truyện?
? Như vậy, điều kiện dầu tiên để có
1 văn bản có tính mạch lạc là gì?
? Các phần, các đoạn trong văn bản
được nói với ( n ) theo mói liên hệ
nào? Điều kiện thứ 2?
I Mạch lạc và những yêu cầu về mạch lạc trong văn bản.
1 Mạch lạc trong văn bản
Mạch lạc là sự tiếp nối của các câu, các ý theo 1 trình tự hợp lý
2 Các điều kiện để có một văn bản
có tính mạch lạc
- Các phần, các đoạn, các câu đều nói về một đề tài
- Các bộ phận trong văn bản phải có mối liên hệ chặt chẽ với ( n ) ( thời gian, không gian, tâm lý, ý nghĩa )
Trang 103 Ghi nhớ ( SGK )
HOẠT ĐỘNG 3: LUYỆN TẬP
10
1 Bài tập 1 Chủ đề xuyên suốt thái
độ của người bố
- Liên hệ
2 Bài tập 2:
( 1 ) Chủ đề: “ Lao động là vàng ” ( 2 ) Chủ đề: Sắc vàng trù phú, đầm ấm
- Liên hệ: Giới thiệu bao quát biểu hiện cụ thể ( thời gian – không gian )
3 IV KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ:
1 Củng cố: Một văn bản có mạch lạc cần phải có những điều kiện gì?
2 Dặn dò:
+ Làm các bài tập vào vở
+ Chuẩn bị bài tiếp theo
Trang 11Tuần 3 Tiết 9 Bài 3 Ngày soạn:
Ngày giảng:
VĂN BẢN
NHỮNG CÂU HÁT VỀ TÌNH CẢM GIA ĐÌNH
A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
Giúp học sinh: - Hiểu khái niệm ca dao – dân ca
- Nắm được nội dung ý nghĩa và một số hình thức tiêu biểu của ca dao – dân ca qua những bài ca thuộc chủ đề tình cảm gia đình và tình yêu quê hương đất nước, con người
B CHUẨN BỊ:
- Giáo viên: SGK + Giáo án + Tư liệu
- Học sinh: SGK + Vở ghi + Vở soạn
C TIẾN TRÌNH LÊN LỚP:
I Ổn định lớp ( 2 phút ).
II Kiểm tra bài cũ ( 5 phút ).
- Nêu thái độ và tâm trạng của Thành và Thủy khi chia Búp bê?
- Cuộc chia tay của hai anh em diễn ra như thế nào?
III Bài mới: (30 phút )
- Hoạt động 1: Giới thiệu bài ( 2 phút )
- Hoạt động 2: Đọc hiểu – văn bản
THỜI
GIAN
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH
5
25
- Giáo viên hướng dẫn học sinh
đọc: giáo viên đọc mẫu một
đoạn gọi học sinh đọc tiếp
? Em hiểu thế nào về khái niệm
ca dao, dân ca?
? Từ những bài ca dao đã học
em rút ra nhận xét gì về nghệ
thuật của ca dao, dân ca
? Bài ca dao này là lời của ai
nói với ai?
? tình cảm bài ca muốn diễn tả
là tình cảm gì?
? Lời “ cù lao chín chữ ” có ý
I Đọc - hiểu văn bản
1 đọc:
2 Chú thích:
- Ca dao – dân ca thuộc loại trữ tình
- Đặc điểm nghệ thuật: Ngắn gọn, lặp lại chân thực, hồn nhiên
II Phân tích:
1 Bài ca dao thứ nhất:
- Là lời mẹ ru con
- Công lao to lớn của cha mẹ và bổn phận của con cái