Kiến thức: + Nhắc lại những kiến thức cơ bản có liên quan đến cách nhìn thấy vật sáng, sự truyền ánh sáng, sự phản xạ ánh sáng, tính chất ảnh của một vật tạo bởi gương phẳng, gương cầu l[r]
Trang 1Ngày soạn: 25/9/2008
Tiết 06 :
Bài 6 THỰC HÀNH: QUAN SÁT VÀ VẼ ẢNH CỦA MỘT VẬT
TẠO BỞI GƯƠNG PHẲNG I- MỤC TIÊU:
1 Kiến thức:
- Luyện tập vẽ ảnh các vật có hình dạng khác nhau đặt trước gương phẳng
- Tập xác định vùng nhìn thấy của gương phẳng
2 Kĩ năng:
- Rèn kĩ năng vẽ ảnh của một vật qua gương phẳng
3Thái độ:
- Giáo dục thái độ cẩn thận trung thực, hợp tác trong nhóm
II- CHUẨN BỊ:
-Đối với mỗi nhóm HS:
+1 gương phẳng
+1 cái bút chì
+1 thước chia độ
+Mỗi HS chép sẵn 1 mẫu báo cáo ra giấy
III- HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:
1 Ổn định tổ chức lớp:
-Kiểm diện HS (1p)
2 Kiểm tra bài cũ: (4p)
H Một vật sáng AB đặt trước một gương phẳng.
Góc tạo bởi gương và vật bằng 60 0 Hãy vẽ ảnh
của vật tạo bởi gương và tìm góc tạo bởi ảnh và gương?
H Nêu các tính chất của ảnh tạo bởi gương phẳng ?
3 Bài mới:
+ Giới thiệu bài (1’)
Như vậy các em đã nắm được các tính chất ủa ảnh một vật tạo bởi gương phẳng Hôm nay chúng ta thực hành quan sát và vẽ ảnh này
+ Tiến trình bài dạy:
15’ Hoạt động 1: Xác định ảnh của một vật tạo
bởi gương phẳng:
- GV phát dụng cụ cho mỗi nhóm gồm 1
gương phẳng và một bút chì
- Yêu cầu HS tìm cách đặt bút chì trước
gương để ảnh của nó tạo bởi gương lần lượt
có tính chất sau đây:
+ Song song cùng chiều với vật
+ Cùng phương, ngược chiều với vật
- Em hãy vẽ ảnh hai trường hợp trên
- HS quan sát ảnh hai trường hợp : Song song và vuông góc với gương phẳng
-HS làm việc cá nhân để vẽ ảnh trong hai trường hợp này
15’ Hoạt động 2: Xác định vùng nhìn thấy của
gương phẳng:
- Hướng dẫn HS đặt gương thẳng đứng trên - Lắng nghe và ghi nhớ
60 0
A
B
Trang 2mặt bàn.
- Quan sát ảnh của bàn phía sau lưng
- Dùng phấn đánh dấu hai điểm xa nhất P
và Q ở phía hai đầu bàn có thể nhìn thấy
trong gương
=> PQ là bề rộng nhìn thấy của gương
phẳng
- Từ từ di chuyển gương ra xa mắt hơn Bề
rộng vùng nhìn thấy của gương tăng hay
giảm?
- Xác định vùng nhìn thấy trên bàn ở sau
gương ? (Hình 6.3 SGK)
- Cho HS xác định vùng nhìn thấy
- Theo dõi và giúp đỡ các nhóm làm chậm
hoặc làm chưa được
- Hướng dẫn HS trả lời câu C4 ( câu đa số
HS chưa trả lời được)
C4: Ta nhìn thấy ảnh M/ của M khi có tia
phản xạ trên gương vào mắt ở O có đường
kéo dài đi qua M/
Vẽ M/ Đường M/O cắt gương ở I Vậy tia
tới MI cho tia phản xạ IO truyền đến mắt, ta
nhìn thấy ảnh M/
Vẽ ảnh N/ của N Đường N/O không cắt mặt
gương (điểm K ra ngoài gương), vậy không
có tia phản xạ lọt vào mắt ta nên ta không
nhìn thấy ảnh N/ của N
Chú ý vẽ đúng kích thước và vị trí của
gương, mắt và các điểm M, N
- Hai HS kết hợp vẽ vùng nhìn thấy trong gương:Một
em ngồi im quan sát, một
em dùng phấn đánh dấu
5’ Hoạt động 3: Hoàn thành báo cáo thực
hành.
-Lần lượt trả lời các câu trong mẫu bác cáo đã
chuẩn bị trước ở nhà - HS làm việc cá nhân để
hoàn thành bảng báo cáo
3’ Hoạt động 4: Kết thúc tiết thực hành.
- Hết giờ, GV thu các bản báo cáo và yêu
cầu các nhóm HS thu dọn dụng cụ thí
nghiệm của nhóm
- Nộp báo cáo thực hành, thu dọn dụng cụ, vệ sinh nơi thực hành
4 Dặn dò:(1’)
+ Về nhà xem trước bài 7: gương cầu lồi và ôn lại các đặc điểm của ảnh tạo bởi gương phẳng để tiết sau học
IV- RÚT KINH NGHIỆM
Trang 3
Ngày soạn:24/9/2008
Tiết 07
Bài 7 GƯƠNG CẦU LỒI I- MỤC TIÊU:
1 Kiến thức:
-Nêu được những tính chất của ảnh của một vật tạo bởi gương cầu lồi
-Nhận biết được vùng nhìn thấy của gương cầu lồi rộng hơn của gương phẳng
2 Kĩ năng:
-Nắm được ứng dụng của gương cầu lồi
3 Thái độ:
-Giáo dục tính say mê khoa học, biết áp dụng kiến thức vào thực tế
II- CHUẨN BỊ:
1 Thầy: Chuẩn bị cho mỗi nhóm HS:
-1 gương cầu lồi
-1 gương phẳng tròn có cùng kích thước với gương cầu lồi
-1 cây nến
-1 bao diêm
2 Trò: Học thuộc bài cũ, xem trước bài mới
III- HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:
1 Ổn định tổ chức lớp: (1’) Kiểm tra sĩ số, quan sát lớp
2 Kiểm tra bài cũ: (5’)
CH: Nêu những tính chất ảnh của gương phẳng?
TL: Ảnh một vật tạo bởi gương phẳng là ảnh ảo, ảnh có kích thước bằng vật, ảnh cách gương một khoảng bằng khoảng cách từ vật đến gương (6đ)
CHp: Có những cách nào vẽ ảnh một vật qua gương phẳng ?
TL: Có hai cách:
+ Aùp dụng định luật phản xạ ánh sáng ( Aûnh là giao điểm của các tia phản xạ)
+ Aùp dụng tính chất của ảnh tạo bởi gương phẳng (ảnh cách gương một khoảng bằng khoảng cách từ vật đến gương) (4đ)
3 Bài mới:
+ Tạo tình huống học tập: (2’)
- GV phát cho mỗi nhóm HS 1 gương cầu lồi yêu cầu HS quan sát ảnh của mình trong gương Aûnh trong gương cầu lồi có giống ảnh trong gương phẳng không?
- HS quan sát nhận xét ảnh tạo bởi hai gương khác nhau
- Khác nhau như thế nào sang bài học hôm nay sẽ rõ
+ Tiến trình bài dạy:
15’ Hoạt động 1: Aûnh của một vật tạo
bởi gương cầu lồi:
- Giới thiệu gương cầu lồi
H Yêu cầu câu C1 là gì ?
- Cho HS dùng một viên pin đặt
trước gương cầu lồi và quan sát
- Hãy quan sát ảnh của vật tạo bởi
gương cầu lồi và cho nhận xét về
các tính chất sau đây:
H: Aûnh đó có phải là ảnh ảo
- Nhận diện gương cầu lồi
TL: Quan sát ảnh tạo bởi gương cầu lồi và nhận xét
I Ảnh tạo bởi gương cầu lồi.
Trang 4không? Vì sao?
H: Nhìn thấy ảnh lớn hơn hay nhỏ
hơn vật?
GV yêu cầu HS bố trí thí nghiệm
như hình 7.2 SGK.(so sánh ảnh
của hai gương phẳng và lồi)
- Theo dõi, quan sát, nhắc nhở và
giúp đỡ các nhóm chưa hoàn thành
hoặc làm không kịp tiến độ chung
-Yêu cầu HS hoàn thành câu kết
luận ở SGK
TL: Ảnh đó là ảnh ảo vì dùng màn chắn hứng không được
TL: Ảnh đó nhỏ hơn vật
- Tiến hành làm TN, quan sát và thảo luận để rút ra kết
là ảnh ảo, nhỏ hơn vật
15’ Hoạt động 2: So sánh vùng nhìn
thấy của hai gương:
- GV hướng dẫn HS bố trí thí
nghiệm theo các bước:
+ Xác định vùng nhìn thấy của
gương phẳng
+ Sau đó thay gương phẳng bằng
gương cầu lồi
+ So sánh vùng nhìn thấy của hai
gương?
- Theo dõi, quan sát, nhắc nhở và
giúp đỡ các nhóm chưa hoàn thành
hoặc làm không kịp tiến độ chung
- Yêu cầu HS thảo luận nhóm để
hoàn thành câu kết luận
=> Chốt lại, ghi bảng
- HS lần lượt đặt hai gương để quan sát vùng nhìn thấy của hai gương ( Xác định vùng nhìn thấy của các gương gống như xác định vùng nhìn thấy của gương phẳng đã làm ở bài thực hành)
- Từ kết quả thí nghiệm, cá nhân hoàn thành kết luận
Kết luận:
Nhìn vào gương cầu lồi ta
quan sát được một vùng rộng (lớn) hơn so với khi nhìn vào
gương phẳng có cùng kích thước
II- Vùng nhìn thất của gương cầu lồi
Vùng nhìn thấy của gương cầu lồi rộng hơn vùng nhìn thấy của gương phẳng cùng kích thước
6’ Hoạt động 3: Vận dụng – củng cố
- Cho HS Trả lời câu C3, C4
C3: Trên ôtô, xe máy người ta
thường lắp một gương cầu lồi ở
phía trước người lái xe để quan sát
phía sau mà không lắp một gương
phẳng Làm như thế có lợi gì?
C3: Vì vùng nhìn thấy của gương cầu lồi rộng hơn vùng nhìn thấy của gương phẳng cùng kích thước Do đó dùng gương cầu lồi có kích thước tuy nhỏ nhưng vẫn có thể
Trang 5C4: Ở những chỗ đường gấp khúc
người ta thường đặt 1 gương cầu
lớn Gương đó giúp gì cho người lái
xe?
- Gọi 2 HS đọc phần ghi nhớ
- Gọi 1 HS đọc mục “ có thể em
chưa biết”
quan sát được phía sau xe
C4: Gương đó giúp cho lái xe có thế quan sát các chướng ngại vật ở phía bên kia gấp khúc Từ đó có cách xử lí để đảm bảo an toàn, tránh xảy a tai nạn do tầm nhìn bị che khuất
4 Dặn dò:(1’)
+ Về nhà học thuộc bài ghi, đọc lại SGK
+ Xem trước bài 8: gương cầu lõm
+ Ôn lại các đặc điểm của ảnh tạo bởi gương phẳng và gương cầu lồi để tiết sau học
IV- RÚT KINH NGHIỆM
Trang 6
Ngày soạn: 12/10/2008
Tiết 08 : Bài 8
GƯƠNG CẦU LÕM I- MỤC TIÊU:
1 Kiến thức:
-Nhận biết được ảnh ảo tạo bởi gương cầu lõm
-Nêu được những tính chất của ảnh ảo tạo bởi gương cầu lõm
2 Kĩ năng:
-Bố trí được thí nghiệm để quan sát ảnh ảo của một vật tạo bởi gương cầu lõm
3 Thái độ:
-GD thái độ hợp tác, đoàn kết trong thí nghiệm nhóm
II- CHUẨN BỊ:
1 Thầy: Đối với mỗi nhóm HS:
+1 gương cầu lõm có gía đỡ thẳng đứng
+1 gương phẳng có bề ngang bằng đường kính gương cầu lõm
+1 viên phấn
+1 màn chắn có gía đỡ di chuyển được
+1 đèn pin để tạo chùm tia song song và phân kỳ
2 Trò:
III- HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:
1 Ổn định tổ chức lớp: (1’) Kiểm tra sĩ số, quan sát lớp.
2 Kiểm tra bài cũ: (6p)
Câu hỏi: - Nêu tính chất của ảnh một vật tạo bởi gương phẳng, tạo bởi một gương cầu lồi?
- So sánh điểm khác nhau cơ bản nhất?
TL: - Aûnh của vật tạo bởi gương phẳng là ảnh ảo, lớn bằng vật, khoảng cách từ ảnh đến gương bằng khoảng cách từ gương đến vật (3đ)
- Aûnh của vật tạo bởi gương cầu lồi là ảnh ảo, nhỏ hơn vật (3đ)
- Điểm khác nhau cơ bản nhất là ảnh tạo bởi gương phẳng lớn bằng vật, ảnh tạo bởi gương cầu lồi nhỏ hơn vật (4đ)
3 Bài mới:
+ Giới thiệu bài: ( 2’)
- Gương cầu lõm có mặt phản xạ là mặt ngoài của một phần hình cầu Liệu gương cầu lõm có tạo được ảnh giống như gương cầu lồi không?
- Yêu cầu HS quan sát ảnh trong hai gương để sơ bộ nhìn thấy sự khác nhau
+ Tiến trình bài dạy:
10’ Hoạt động 1: Thí nghiệm về tính chất
ảnh tạo bởi gương cầu lõm:
-Yêu cầu HS bố trí thí nghiệm như
hình 8.1 Hãy quan sát ảnh của cây
nến tạo bởi gương cầu lõm
-Đặt cây nến sát gương rồi di chuyển
từ từ ra xa gương, cho đến khi không
nhìn thấy ảnh đó nữa
-Yêu cầu HS trả lời C1:Aûnh trên là
ảnh gì? Lớn hay nhỏ hơn vật?
-Hãy bố trí thí nghiệm để so sánh ảnh
-HS thí nghiệm theo nhóm:
Quan sát ảnh và tìm tính chất của ảnh qua gương lõm
- Thảo luận nhóm trả lời câu C1
- So sánh ảnh của gương
I Tính chất của ảnh tạo bởi gương cầu lõm
Trang 7của một vật tạo bởi gương cầu lõm với
ảnh của cùng vật đó tạo bởi gương
phẳng? Mô tả cách bố trí thí nghiệm
Nêu kết quả so sánh
-Hãy rút ra kết luận chung?(Điền vào
câu kết luận SGK)
phẳng với gương lõm
-Aûnh tạo bởi gương cầu lõm là ảnh ảo, lớn hơn vật
15’ Hoạt động 2: Nghiên cứu sự phản xạ
trên gương cầu lõm:
1 Đối với chùm tia tới song song:
- Hướng dẫn HS bố trí thí nghiệm như
hình 8.2: Tia sáng đi là là trên màn
chắn tới gương cầu lõm:
- Hãy quan chùm tia phản xạ nó có
đặc điểm gì?
- Hãy điền vào câu kết luận C3
- Người ta đã ứng dụng để nung nóng
nước để tiết kiệm nhiên liệu như thế
nào trong hình 8.3?
2 Đối với chùm tia tới phân kỳ:
- Hướng dẫn HS bố trí thí nghiệm tạo
ra chùm sáng phân kỳ xuất phát từ
điểm sáng S đến gương cầu lõm
- Yêu cầu HS hãy tìm vị trí điểm sáng
S để thu được chùm phản xạ là chùm
song song
- Hãy hoàn chỉnh câu kết luận trong
SGK?
-HS thí nghiệm theo nhóm và điền vào câu kết luận C3
- HS thảo luận theo nhóm để trả lời câu C4 về nung nóng vật
C4: Mặt Trời ở rất xa Trái đất nên chùm sáng từ Mặt trời chiếu xuống Trái đất là chùm sáng song song Khi tới gặp gương cầu lõm , nó phản xạ hội tụ tại 1 điẻm
Do đó làm nóng vật ở điểm đó
- HS làm thí nghiệm tạo chùm phân kỳ, sau đó di chuyển vị trí sao cho chùm phản xạ là chùm song song
- Rút ra kết luận
II Sự phản xạ ánh sáng trên gương cầu lõm
- Gương cầu lõm có tác dụng biến đổi một chùm tia tới song song thành một chùm tia phản xạ hội tụ vào một điểm và ngược lại, biến một chùm tia tới phân kỳ thích hợp thành một chùm tia phản xạ song song
10’ Hoạt động 4: Vận dụng – củng cố
-Tìm hiểu chiếc đèn pin
Mở pha đèn pin, thấy pha đèn pin
giống như 1 gương cầu lõm
Lắp pha đèn pin vào thân đèn Bật đèn
sáng, xoay nhẹ phađèn để thay đổi vị
trí bóng đèn so với gương
Trang 8- Hướng dẫn HS trả lời câu C6 và C7
- Aûnh của một vật tạo bởi gương cầu
lõm khi đặt vật gàn gương có đặc điểm
gì ?
-Gương cầu lõm có tác dụng gì ?
C6 : Bóng đèn ở vị trí thích hợp sẽ cho chùm tia phản xạ song song Do vậy chùm sáng này có thể đi ra xa mà ánh sáng không bị phân tán, nên vẫn sáng rõ
C7 : Phải xoay pha đèn pin để cho bóng đèn ra xa gương
- Là ảnh ảo lớn hơn vật
- Biến đổi chùm tia tới song song thành chùm tia phản xạ hội tụ tại 1 điểm và ngược lại
4 Dặn dò:(1’)
+ Về nhà học thuộc bài ghi, đọc lại SGK
+ Xem trước bài 9 – ôn tập chương I, soạn trước ba dạng câu hỏi ở phần “ tự kiểm tra
IV- RÚT KINH NGHIỆM
Trang 9
Ngày 16/10/2008
Tiết 9 Bài 9
TỔNG KẾT CHƯƠNG I: QUANG HỌC
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức:
+ Nhắc lại những kiến thức cơ bản có liên quan đến cách nhìn thấy vật sáng, sự truyền ánh sáng, sự phản xạ ánh sáng, tính chất ảnh của một vật tạo bởi gương phẳng, gương cầu lồi, gương cầu lõm, cách vẽ ảnh của một vật tạo bởi gương phẳng, xác định vùng nhìn thấy được trong gương phẳng và so sánh với vùng quan sát được trong gương cầu lồi
2 Kĩ năng:
+Luyên tập thêm về cách vẽ tia phản xạ trên gương phẳng và ảnh tạo bởi gương phẳng
3 Thái độ:
+ Cá nhân độc lập suy nghĩ, mạnh dạn nêu ý kiến của mình, không dựa dẫm vào bạn
II CHUẨN BỊ
1 Thầy:
+ Bảng trò chơi ô chữ (h9.3), đáp án phần tổng kết và câu hỏi ôn tập của chương I
2 Trò:
Phần tổng kết chương I SGK tr 25,26 và phần câu hỏi ôn tập của GV
III HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC :
1- Oån định tổ chức (1) Kiểm tra sĩ số, quan sát lớp
2- Kiểm tra bài cũ: Không
3- Bài mới :
+ Giới thiệu bài (1) :
+ Trong thời gian vừa qua , chúng ta đã học xong toàn bộ nội dung chương I- Quang học Hôm nay ,chúng ta sẽ ôn ,ại những kiến thức cơ bản của chương này và vận dụng những kiến thức này để làm 1 số bài tập
+ Tiến trình bài dạy
15’ Hoạt động 1: Ôn lại kiến
thức cơ bản.
- GV yêu cầu HS trả lời
các câu hỏi ở phần “Tự
kiểm tra” và thảo luận khi
thấy có những chổ cần uốn
nắn
- Đối với một số vấn đề, có
thể nêu thêm câu hỏi yêu
cầu HS mô tả lại cách bố
trí thí nghiệm hay cách lập
luận
+ Thí dụ: Bố trí thí nghiệm
thế nào để xác định được
đường truyền của ánh sáng
- Mô tả lại thí nghiệm để
kiểm tra dự đoán về độ lớn
của ảnh của một vật tạo
bởi gương phẳng
- Cá nhân trả lời các câu hỏi trong phần tự kiểm tra
1: C 2: B 3: (trong suốt), (đòng tính), (đường thẳng)
4a: (tia tới), (pháp tuyến) 4b: (góc tới)
5: Ảnh ảo, có độ lớn bằng vật, cách gương một khoảng bằng khoảng cách từ vật đến gương
6:
Giống: ảnh ảo
Khác: ảnh tạo bởi gương cầu lồi nhỏ hơn ảnh tạo bởi gương phẳng
I Tự kiểm tra.
Trang 10- Bố trí thí nghiệm thế nào
để quan sát được ảnh ảo
của một vật tạo bởi gương
cầu lõm
7: Khi một vật ở gần sát gương Ảnh này lớn hơn vật
8: Ảnh ảo tạo bởi gương cầu lõm không hứng được trên màn chắn và lớn hơn vật
Ảnh ảo tạo bởi gương cầu lồi không hứng được trên màn chắn và bé hơn vật
Ảnh ảo tạo bởi gương phẳng không hứng được trên màm chắn và bằng vật
9: Vùng nhìn thấy trong gương cầu lớn hơn vùng nhìn thấy trong gương phẳng có cùng kích thước
20’ Hoạt động 2: Vận dụng
- Yêu cầu HS đọc câu C1.
- Cho HS thảo luận nhóm
và mỗi cá nhân tự vẽ vào
giấy nháp
- Gọi HS lên bảng lần lượt
thực hiện các bước vẽ hình
- Cho HS xác định vùng đặt
mắt để thấy nhìn thấy ảnh
của cả hai điểm S1 và S2
- Gọi HS đọc câu C2:
- Cho HS vận dụng các tính
chất của ảnh ảo tạo bởi hai
gương để so sánh
- Cho HS đọc câu C3:
- GV treo hình vẽ cho học
sinh trả lời câu hỏi
- Đọc, thảo luận và vẽ hình
+ Vẽ lần lượt S’1 và S’2
cách gương một khoảng bằng khoảng cách từ từ S1
và S2 tới gương
+ Từ S1 và S2 vẽ hai tia tới xuất phát từ mỗi điểm tới hai mép ngoài cùng của gương
Các tia phản xạ tương ứng có đường kéo dài đi qua ảnh của các điểm đó
=> Vùng đó là vùng giao nhau giữa hai chùm tia phản xạ vừa vẽ
- Cá nhân trả lời câu C2:
- Dựa vào định luật truyền thẳng của ánh sáng và điều kiện nhìn thấy vật để làm câu C3
II Vận dụng.
C1:
C2:
- Giống: đều là ảnh ảo
- Khác:
+ Gương phẳng : ảnh = vật + Gương cầu lồi : ảnh < vật + Gương cầu lõm : ảnh > vật
C3:
S 2 • S1•
S’ 1 • S’ 2 •