Giáo án Ngữ văn 7 tiết 89 đến 92 (tuần 23)

- Vận dụng được những hiểu biết đó vào việc làm một bài văn chứng minh cho một nhận định, một ý kiến về một vấn đề xã hội gần gũi, quen thuộc II/ Tiến trình lên lớp : 1/ Ổn định lớp 2/ K[r]

Ngày soạn :………

Ngày dạy:…

( tiếp theo)

I/ Mục tiêu cần đạt :

Giúp HS :

- Nắm được công dụng của trạng ngữ ( bổ sung những thông tin tình huống và

liên kết các câu , các đoạn trong bài )

- Nắm được tác dụng của việc tách trạng ngữ thành câu riêng ( nhấn mạnh ý,

chuyển ý hoặc bộc lộc cảm xúc)

II/ Tiến trình lên lớp :

1/ Ổn định lớp

2/ Kiểm tra bài cũ :

3/ Tổ chức các hoạt động dạy - học :

Hoạt động của GV – HS Nội dung

Hđ 1:Tìm hiểu công dụng của trạng ngữ

Bước 1: Tìm trạng ngữ trong những câu văn

được trích ở a,b

Trạng ngữ không phải là thành phần bắt

buộc của câu Nhưng vì sao các câu văn

được trích ơ ûa va øb, ta không nên lược bỏ

trạng ngữ ?

Bước 2: Nhận xét về công dụng của trạng

ngữ

- Trạng ngữ bổ sung cho câu những thông

tin cần thiết , làm cho câu miêu tả đầy đủ

thực tế khách quan hơn

-Trong nhiều trường hợp nếu không có

phần thông tin bổ sung ở trạng ngữ , nội

dung của câu sẽ thiếu chính xác

- Trạng ngữ còn nối kết các câu văn trong

đoạn , trong bài, làm cho bài văn mạch lạc

– Nhiều trường hợp, không bỏ trạng ngữ

được

- Vai trò của trạng ngữ giúp cho việc sắp

xếp các luận cứ trong văn bản nghị luận

theo những trình tự nhất định vè thời gian,

không gian, nguyên nhân- kết quả

Hđ 2: Tìm hiểu hiện tượng tách trạng ngữ

I – Công dụng của trạng ngữ :

- Các trạng ngữ : + Thường thường, vào khoảng đó

+ Sáng dậy( chỉ thời gian) + Trên giàn hoa lí ( chỉ nơi chốn) + Chỉ độ tám chín giờ sáng ( chỉ thời gian) + Trên nền trời trong trong ( chỉ nơi chốn) + Về mùa đông ( chỉ thời gian)

- Tất cả đều góp phần làm cho nội dung của câu được đầøy đủ, chính xác và đoạn văn được mạch lạc

* Ghi nhớ: SGK / 46

II- Tách trạng ngữ thành câu riêng

Ví dụ:

- Người VN ngày nay……….và để tin tưởng hơn nữa vào tương lai của nó

 Câu có hai trạng ngữ

- Người VN …………của mình Và để tin tưởng hơn nữa vào tương lai của nó

 Trạng ngữ 2 được tách ra thành một câu riêng để nhấn mạnh ý của nó ( niềm tin tưởng vào tương lai của tiếng Việt )

* Ghi nhớ 2: SGK / 47

thành câu riêng

Bước 1: Chép hai câu đã cho trong SGK lên

bảng

- Yêu cầu HS chỉ ra trạng ngữ của những

câu đứng trước

- So sánh trạng ngữ với câu đứng sau để

thấy sự giống nhau và khác nhau

Giống nhau : Về ý nghĩa, cả hai đều có

quan hệ như nhau với CN và VN ( có thể

gợp hai câu đã cho thành một câu duy nhất

coqs hai trang ngữ : Người VN … tiếng nói

của mình ( TN 1) và ……….tương lai của nó(

TN 2)

Khác nhau : Trạng ngữ và để tin tưởng ……

được tách ra thành một câu riêng

Bước 2: Tìm hiểu tác dụng của việc tách

trạng ngữ thành câu riêng

Việc tách câu như trên có tác dụng nhấn

mạnh ý của trạng ngữ đứng sau

Hđ 3: Hệ thống hoá kiến thức

HS đọc nội dung Ghi nhớ phần 1,2

Hđ 4: Luyện tập

Hướng dẫn HS làm bài tập 1,2

1- HS đọc yêu cầu bài tập 1 và trả lời- Lớp

trao đổi- GV nhận xét, bổ sung

III- Luyện tập 1- Công dụng của trạng ngữ a- Ở loại bài thứ I

Ở loại bài thứ II b- Đã bao lần…………lần đầu tiên chập chững bước đi……Lần đầu tiên tập bơi…… Lần đầu tiên chơi bóng bàn… Lúc còn học phổ thông …….về môn Hoá

Tác dụng : Bổ sung những thông tin tình huống , có tác dụng liên kết các luận cứ trong mạch lập luận của bài văn , giúp bài văn trở nên rõ ràng , dễ hiểu

4/ Củng cố :

- Nêu công dụng của trạng ngữ

- Tác dụng của việc tách trạng ngữ thành câu riêng

5/ Dặn dò:

- Làm bài tập 3

- Chuẩn bị bài : Cách làm bài văn lập luận chứng minh

Ngày soạn :………

Ngày dạy:…

I/ Mục tiêu cần đạt :

- Bài kiểm tra nhằm hệ thốnhg hoá kiến thức về câu rút gọn, câu đặt biệt và các loại trạng ngữ

- Đánh giá mức độ nắm kiến thức của HS về phần Tiếng Việt đã học

- Rèn kĩ năng vận dụng kiến thức vào bài làm cụ thể

II/ Tiến trình lên lớp :

1/ Ổn định lớp

2/ Kiểm tra bài cũ :

3/ Tổ chức kiểnm tra:

Hđ 1: Giới thiệu đề kiểm tra

GV Phát đề cho HS với hệ thống câu hỏi trắc nghiệm và bài tập

Hđ 2: Tổ chức cho HS làm bài

- GV nhắc nhở HS làm bài với thái đọ nghiêm túc , khách quan theo nội dung đã được hướng dẫn ở nhà

- Có thể giải đáp thắc mắc của HS

Hđ 3: Thu bài nhận xét

- GV thu bài theo bàn

- Nhận xét về tiết kiểm tra , tinh thần thái độ làm bài của HS

4/ Củng cố :

Nhắc lại yêu cầu của đề kiểm tra

5/ Dặn dò:

- Xem trước bài : Cách làm bài văn lập luận chứng minh

- Chuẩn bị bài viết Tập làm văn số 5, bài kiêm tra văn

Ngày soạn :………

Ngày dạy:…

LẬP LUẬN CHỨNG MINH

I/ Mục tiêu cần đạt :

Giúp HS :

- Ôn lại những kiến thức cần thiết ( về tạo lập văn bản , về văn bản lập luận chứng minh ……….) đề học cách làm bài có cơ sở chắc chắn hơn

-Bước đầu nắm được cách thức cụ thể trong việc làm một bài văn lập luận chứng minh , những điều cần lưu ý và những lỗi cần tránh trong lúc làm bài

II/ Tiến trình lên lớp :

1/ Ổn định lớp 2/ Kiểm tra bài cũ :

- Trạng ngữ không phải là thành phần bắt buộc của câu Nhưng vì sao trong một số trường hợp ta không nên hoặ không thể lược bỏ trạng ngữ

- Việc tách trạng ngữ thành câu riêng có tác dụng gì?

- Sửa bài tập 3

3/ Tổ chức các hoạt động dạy - học :

Hoạt động của GV –HS Nội dung

Hđ 1: Tìm hiểu đề và tìm ý

- HS đọc kĩ và tìm hiểu đề bài trong SGK/48

- Đề bài không yêu cầu phân tích câu tục ngữ

mà đòi hỏi nhận thức chính xác tư tưởng được

chứa đựng trong câu tục ngữ ấy và chứng minh

rằng tư tưởng đó là đúng đắn

- Nếu hiểu chí có nghĩa là ý muốn bền bỉ theo

đuổi một gì tốt đẹp, và nên có suy nghĩ là kết

quả, là thành công thì có thể nêu thêm lí lẽ :

Một người có thể đạt tới thành công , tới kết

quả được không nếu không theo đuổi một mục

đích , một lí tưởng tốt đẹp nào? Nêu thêm dẫn

chứng từ tấm gương bền bỉcủa HS nghèo vượt

khó, người lao động, vận động viên , nhà doanh

nghiệp, nhà khoa học……….không chịu lùi bước

trước khó khăn thất bại

Hđ 2: Lập dàn bài:

Một văn bản nghị luận thường gồm mấy phần

chính? Đó là những phần nào?Bài văn chứng

Đề văn: : Nhân dân ta thường nói “ có trí thì nên” – Hãy chứng minh tính đúng đắn của câu tục ngữ đó

1/ Tìm hiểu đề và tìm ý:

a/ Xác định yêu cầu chung của đề

b/ Câu tục ngữ khẳng định điều gì Chí có ý nghĩa là gì?

c/ Muốn chứng minh thì có hai cách lập luận : Một là nêu dẫn chứng xác thực hai là nêu

lí lẽ

I/ Các bước làm bài văn lập luận chứng minh:

2- Lập thân bài:

a/ Mở bài : Nêu vai trò quan trọng của lí tưởng , ý chí và nghị lực trong cuộc sống mà câu tục ngữ đã đúc

minh coù neđn ñi ngöôïc qui luaôt ñoù hay khođng ?

Hñ 3: Vieât baøi:

a/ Vieât môû baøi: cho HS ñóc caùc ñoán môû

baøi trong SGK

- Khi vieât môû baøi coù caăn laôp luaôn khođng ?

- Ba caùch môû baøi khaùc nhau veă caùch laôp luaôn

nhö theâ naøo ?

- Caùc caùch môû baøi aây coù phuø hôïp vôùi yeđu

caău cụa baøi khođng ?

b/ Vieât thađn baøi:

- Laøm theâ naøo ñeơ ñóan ñaău tieđn cụa thađn

baøi lieđn keât vôùi môû baøi ? caăn laøm gì ñeơ caùc

ñoán sau cụa thađn baøi lieđn keât vôùi ñoán tröôùc

ñoù

- Neđn vieât ñoán phađn tích lí leõ nhö theâ naøo?

Neđn phađn tích lí leõ naøo tröôùc ? Neđn neđu lí leõ

tröôùc roăi phađn tích sau hay ngöôïc lái ?

- Neđn vieât ñoán neđu daên chöùng nhö theâ

naøo?

c/ Vieât keẫt baøi: Cho HS nhaôn xeùt caùc ñoán

keât baøi trong SGK

-Keât baøi aây ñaõ hođ öùng vôùi môû baøi chöa?

-Keât baøi cho thaây luaôn ñieơm ñaõ ñöôïc chöùng

minh chöa?

Cụng coâ kieân thöùc : Cho HS ñóc ghi nhôù

Hñ 4: Lũeôn taôp :

Höôùng daên HS laøm baøi taôp 1

keât Ñoù laø moôt chađn lí

b/ Thađn baøi: ( Chöùng minh )

- Xeùt veă lí:

+ Chí laø ñieău raât caăn thieùt ñeă con ngöôøi vöôït qua mói trôû ngái

+ Khođng coù chí thì khođng laøm ñöôïc ñieău

gì -Xeùt veă thöïc teâ:

+ Nhöõng ngöôøi coù chí ñieău thaønh cođng ( daên chöùng)

+ Chí giuùp ngöôøi ta vöôït qua mói khoù khaín töôûng chöøng nhö khođng theơ vöôït qua ñöôïc ( daên chöùng)

c/ Keât baøi:

Mói ngöôøi neđn tu döôõng yù chí baĩt ñaău töø nhöõng vieôc nhoû , ñeơ khi ra ñôøi laøm ñöôïc vieôc lôùn

3/ Vieât baøi

* Ghi nhôù: SGK/50

II/ Luyeôn taôp

Ñeă : Haõy chöùng minh tính ñuùng ñaĩn cụa cađu túc ngöõ : Coù cođng maøi saĩt coù ngaøy neđn kim

I/ Môû baøi

- Giôùi thieôu cađu túc ngöõ

- Neđu nghóa chung nhaât cụa noù

II/ Thađn baøi:

- Giại thích “Coù cođng maøi saĩt coù ngaøy neđn kim”

- Nghóa ñen

- Nghóa boùng: Coù loøng kieđn trì nhaên nái daên ñeân thaønh cođng

- Laøm saùng toû baỉng caùc ví dú cú theơ, nhöõng taâm göông saùng

- Trong lao ñoông, hóc taôp

- Trong nöôùc , tređn theâ giôùi, ôû quanh ta

III/ Keât baøi

- Ý nghĩa của câu tục ngữ.

- Rút ra bài học cho bản thân

4/ Củng cố :

- Nêu các bước cần thực hiện khi làm bài văn lập luận chứng minh

- Một văn bản nghị luận thường gồm mấy phần chính? Đó là những phần

nào?

5/ Dặn dò:

- Làm hoàn chỉnh các đề văn luyện tập

- Chuẩn bị cho tiết : Luyện tập lập luận chứng minh

……….……… ………

Ngày soạn :………

Ngày dạy:…

CHỨNG MINH

I/ Mục tiêu cần đạt :

Giúp HS :

- Củng cố những hiểu biết về cách làm bài văn lập luận chứng minh

- Vận dụng được những hiểu biết đó vào việc làm một bài văn chứng minh cho một nhận định, một ý kiến về một vấn đề xã hội gần gũi, quen thuộc

II/ Tiến trình lên lớp :

1/ Ổn định lớp

2/ Kiểm tra bài cũ :

3/ Tổ chức các hoạt động dạy - học :

Hoạt động của GV + HS Nội dung

- Viết đề văn tong SGK / 51

-Để làm bài văn theo đề đã nêu trên, em sẽ

lần lượt đi theo những vấn đề nào?

Hđ 1: Tìm hiểu đề:

a/ Đề yêu cầu chứng minh vấn đề gì ? em

hiểu ăn quả nhớ kẻ trồng cây và uống ước

nhớ nguồn là gì? Yêu cầu lập luận chứng

minh ở đây đòi hỏi phải làm như thế nào?

Đề văn :Chứng minh rằng nhân dân ta từ xưa đến nay luôn sống theo đạo lí “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây”, “Uống nước nhớ nguồn”

I/ Mở bài:

Sống theo đạo lí là một truyền thống tốt

HS thảo luận để xác định các yêu cầu của bài

làm

Hđ 2:Tìm ý :

b/ Em sẽ diễn giải ý nghĩa của hai câu tục

ngữ ấy như thế nào?

c/ Cần tìm những biểu hiện của đạo lí Ăn

quả nhớ kẻ trồng cây, Uống nước nhớ nguồn

trong thực tế đời sống

d/ Đạo lí Ăn quả nhớ kẻ trồng cây, Uống

nước nhớ nguồn gợi cho em những suy nghĩ

gì?

Hđ 3: Lập dàn bài

Sắp xếp các ý theo hai luận điểm :

- Từ xưa, dân tộc VN ta đã luôn nhớ tới cội

nguồn , luôn biết ơn những người đã cho mình

hưởng những thành quả , những niềm hạnh

phúc, vui sướng trong cuộc sống

- Đến nay, đạo lí ấy vẫn dược con người

VN của thời hiện đại tiếp tục phát huy

Hđ 4: Viết đoạn văn :

-Cho HS tham khảo các đoạn mở bài hoặc

kết bài đã được nêu trong tiết tập làm văn

trước

- Tham khảo một đoạn trong bài Tinh thần

yêu nước của nhân dân ta cách nêu luận

điểm , đưa dẫn chứng, phân tích dẫn chứng

- HS áp dụng điều đã học để chứng minh cho

một luận điểm của dàn bài vừa xây dựng

- Cho HS trình bày luận điểm đã được chứng

minh và cho cả lớp nhận xét , đánh giá các

bản trình bày đó

đẹp của nhân dân VN từ xưa nay Trong đó lòng biết ơn là một đạo lí sống luôn luôn được đề cao Hai câu tục ngữ “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây” và “Uống nước nhớ nguồn” chính là những lời tâm niệm thiêng liêng của con người

VN về tình nghĩa ở đời

II/ Thân bài:

1/ Giải thích ý nghĩa hai câu tục ngữ “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây”

a/ Nghĩa đen

Được ăn quả cây chín , ngon ngọt là một sự hưởng thụ sung sướng, phải biết ơn người trồøng cây

b/ Nghĩa bóng

Được hưởng thụ thành quả lao động phải biết nhớ ơn những người đã có công tạo nên

* “Uống nước nhớ nguồn”

a/ Nghĩa đen

Uống một ngụm nước mát phải biết nước ấy từ đâu mà có

b/ Nghĩa bóng

Được hưởng thụ thành quả nào , phải biết thành quả ấy từ đâu mà có

2/ Chứng minh : Nhân dân VN từ xưa đến nay luôn sống theo đạo lí “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây”, “Uống nước nhớ nguồn”

a/ Trong đời sống gia đình

- Cúng giỗ tổ tiên, ông bà, cha mẹ

- Tổ chức lễ chúc thọ ông bà, cha mẹ b/ Trong đời sống cộng đồng

- Truyền thống Lạc Long Quân và Aâu Cơ nhắc nhở mọi người luôn nhớ đến nguồn cội

- Ngày giỗ tổ Hùng Vương 10-3 âm lịch hàng năm  những người đã có công dựng

- Nhớ ơn các anh hùng liệt sĩ  Xây dựng đài tưởng niệm , dựng nhà tình nghĩa, phong trào đền ơn đáp nghĩa , chăm sóc bà mẹ VN anh hùng

- Các ngày lễ có ý nghĩa sâu sắc:

Ngày thương binh liệt sĩ, ngày nhà giáo VN, ngày Quốc tế phụ nữ, ngày thầy thuốc VN III/ Kết bài:

Đạo lí “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây”, “Uống nước nhớ nguồn” đã trở thành một cách sống , một nếp sống quen thuộc mang đậm bản sắc dân tộc Mỗi người VN đều có quyền tự hào về truyền thống ấy và phải biết sống xứng đáng với truyền thống

4/ Củng cố :

Nhắc lại các yêu cầu khi làm bài văn lập luận chứng minh

5/ Dặn dò:

- Viết thành bài văn hoàn chỉnh

- Soạn bài : Đức tính giản dị của Bác hồ

(Phạm Văn Đồng)