Giáo án Ngữ văn 8 - Tiết 73 đến 88 - Trường Trung học cơ sở Tùng Ảnh

 Hoạt động 1: Tìm hiều đặc điểm hình thức và chức năng Hoạt động của giáo viên và học sinh Kiến thức cần đạt I §Æc ®iÓm h×nh thøc vµ chøc n¨ng chÝnh - Học sinh đọc đoạn trích ở sách giá[r]

Trang 1

Năm học: 2008 - 2009

Nhớ rừng

(Thế Lữ)

A Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh:

 Đọc diễn cảm bài thơ, nắm được những nét cơ bản về tác giả Thế Lữ và văn bản”

Nhớ rừng”

 Cảm nhận được niềm khao khát tự do mãnh liệt, nỗi chán ghét sâu sắc thực tại tù

túng, tầm thường, giả dối được thể hiện trong bài thơ qua lời con hổ bị nhốt trong

vườn bách thú

 Thấy được bút pháp lãng mạn đầy truyền cảm của nhà thơ

B tài liệu, thiết bị dạy học:

 Sách giáo khoa Ngữ văn 8

 Sách giáo viên Ngữ văn 8

 Chân dung tác giả Thế Lữ

C Hoạt động dạy và học:

 ổn định tổ chức

 Kiểm tra bài cũ:

 Giới thiệu bài mới: Giáo viên giới thiệu sơ lược về thơ mới và phong trào thơ mới

32- 45

 Dạy bài mới

 Hoạt động 1: Hướng dẫn đọc và tìm hiểu chú thích

Hoạt động của giáo viên và học sinh Kiến thức cần đạt

(I) Đọc - Chú thích

- GV hướng dẫn đọc

- GV đọc mẫu

- Gọi HS đọc văn bản

- Giới thiệu chân dung tác giả

- Nêu những hiểu biết của em về tác

giả và văn bản ?

- Giáo viên giới thiệu thêm về tác giả

và văn bản

1.Đọc.

2 Chú thích.

a.Tác giả: Thế Lữ

- Tên khai sinh: Nguyễn Thứ Lễ, quê ở Bắc Ninh

- Là nhà thơ tiêu biểu nhất của phong trào Thơ mới

b.Tác phẩm:

- Là bài thơ tiêu biểu nhất của Thế Lữ

- Là lời con hổ ở vườn bách thú Mượn lời con vật “ sa cơ bị nhục nhằn tù hãm”

t/g đã thể hiện tâm sự của cả 1 thế hệ bị giam cầm, nô lệ u uất với 1 nỗi khao khát tự do mãnh liệt

 Hoạt động 2: Hướng dẫn tìm hiểu văn bản.

Trang 2

Năm học: 2008 - 2009

(II) Đọc - Hiểu văn bản

- Bài thơ có 5 đoạn, em hãy tìm nội

dung chính của các đoạn đó?

Quan sát bài thơ, chỉ ra những điểm mới

về hình thức của bài thơ so với các bài

thơ em đã học?

- Bố cục:

+ Đoạn 1+4: Khối căm hờn và niềm uất hận

+ Đoạn 2+3: Nỗi nhớ thời oanh liệt + Đoạn 5: Khao khát giấc mộng ngàn

- Không hạn định số dòng, số tiếng

- Nhịp ngắt tự do

- Gieo vần không cố định

- Giọng thơ ào ạt, phóng khoáng

1) Khối căm hờn và niềm uất hận.

- Học sinh đọc đoạn 1

- Con hổ cảm nhận những nỗi khổ nào

khi bị nhốt trong cũi sắt ở vườn bách

thú?

- Trong những nỗi khổ đó, nỗi nhục bị

biến thành trò chơi lạ mắt cho "lũ người

ngạo mạn, ngẫn ngơ" biến thành khối

căm hơn Em hiểu "khối căm hờn" này

như thế nào?

- Khối căm hờn ấy biểu hiện thái độ

sống và nhu cầu sống như thế nào?

- Đọc đoạn 4

- Cảnh vườn thú hiện ra dưới cái nhìn

của chúa sơn lâm như thế nào?

- Cảnh tượng ấy gây nên phản ứng nào

của con hổ?

- Nhận xét về nghệ thuật trong đoạn thơ

- Giáo viên tổng kết tiết 1

- Nỗi khổ không được hoạt động, trong một không gian tù hãm,thời gian kéo dài

- Nỗi nhục bị biến thành trò chơi cho thiên hạ

- Bất bình vì bị ở chung cùng những bọn thấp hèn

- Hổ vốn là chúa sơn lâm, loài người khiếp sợ nhưng bây giờ chỉ là đồ chơi Cảm xúc hờn căm đè nặng, nhức nhối, không có cách giải thoát  bất lực nằm trông ngày tháng dần qua

- Chán ghét cuộc sống tầm thường, tù túng

- Khát vọng tự do ,được sống đúng với phẩm chất vốn có của mình

- Tầm thường, giả dối, nhỏ bé

- Niềm uất hận

- Giọng thơ chế diễu, liệt kê, nhịp thơ dồn dập ở 2 câu đầu, kéo dài ở các câu sau, thái độ chán chường

(IV) Hướng dẫn học bài ở nhà.

- Gv hướng dẫn - Nắm nội dung chính tiết 1

- Soạn bài theo câu hỏi ở sách giáo khoa tiết sau học tiếp

              

Trang 3

Năm học: 2008 - 2009

Nhớ rừng

(Thế Lữ)

A Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh:

 Cảm nhận được niềm khao khát tự do mãnh liệt, nỗi chán ghét sâu sắc thực tại tù

túng, tầm thường, giả dối được thể hiện trong bài thơ qua lời con hổ bị nhốt trong

vườn bách thú

 Thấy được bút pháp lãng mạn đầy truyền cảm của nhà thơ

B tài liệu, thiết bị dạy học:

 Sách giáo khoa Ngữ văn 8

 Sách giáo viên Ngữ văn 8

 Bảng phụ

C Hoạt động dạy và học:

 ổn định tổ chức

 Kiểm tra bài cũ: Nêu những nét chính về tác giả và văn bản?

 Dạy bài mới

2) Nỗi nhớ thời oanh liệt

- Cảnh sơn lâm được gợi tả qua những

chi tiết nào?

- Nhận xét của em về cách dùng từ

trong những lời thơ này?

- Giữa cảnh rừng núi hùng vĩ đó, hình

ảnh con hổ được hiện ra như thế nào?

- Cảnh rừng nơi hổ từng sống được tả ở

những thời điểm nào? Cảnh sắc mỗi thời

điểm có gì nỗi bật?

- Qua đó ta thấy thiên nhiên hiện ra

 Cảnh sơn lâm: Bóng cả, cây già,

tiếng gió gào ngàn, giọng nguồn thét núi

 Điệp từ (với), các động từ chỉ đặc

điểm của hành động( gào, thét)

 Lớn lao, phi thường, hoang vu, bí mật

 Vẻ đẹp oai phong, lẫm liệt vừa uy

nghi dũng mãnh vừa mềm mại vừa uyễn chuyễn: "Ta bước im hơi"

 Bốn cảnh:

+ Những đêm vàng bên suối hổ say mồi

đứng uống ánh trăng tan

+ Những ngày mưa hổ đứng nhìn giang sơn đổi mới

+ Những buổi bình minh nắng gội và tiếng chim ca cho giấc ngũ của sơn lâm;

+ Những chiều đợi mặt trời xuống để chiếm lấy phần vũ trụ

 Hùng vĩ, thơ mộng, rực rỡ, huy

hoàng và bí ẩn  vẽ đẹp như một bộ

Trang 4

Năm học: 2008 - 2009

với vẻ đẹp nào?

- Trong đoạn thơ được tác giả sử dụng

điệp từ "đâu" kết hợp với câu cảm thán

có ý nghĩa gì?

- Giáo viên bình: Tâm trạng của con

hổ chính là tâm trạng của người dân mất

nước, cảnh vườn bách thú là cảnh của xã

hội thực tại

- ở 2 đoạn thơ này có những câu thơ

tuyệt bút Em thích câu thơ nào? Vì sao?

tranh tứ bình

 Diễn tả và nhấn mạnh nỗi tiếc nuối

cuộc sống độc lập tự do của chính mình

- Học sinh bộc lộ

3 Khao khát giấc mộng ngàn

- Giáo viên đọc đoạn cuối bài thơ

- Giấc mộng ngàn của hổ hướng về

một không gian như thế nào?

- Các câu cảm thán ở trong đoạn thơ

có ý nghĩa gì?

- Nhận xét về giấc mộng ngàn của con

hổ?

 Oai linh, hùng vĩ, thênh thang 

không gian trong mộng không còn bao giờ được thấy

 Bộc lộ trực tiếp nỗi tiếc nhớ cuộc

sống chân thật, tự do

- Mãnh liệt, to lớn nhưng đau xót và bất lực  bi kịch

 Hoạt động 2: Hướng dẫn tổng kết bài

(III) Ghi nhớ

- Giáo viên tổng kết nội dung và

nghệ thuật của bài thơ

- Học sinh đọc ghi nhớ

- Sách giáo khoa

(IV) Luyện tập

Giáo viên hướng dẫn HS làm bài 4* ở

sách giáo khoa

(V) Hướng dẫn học bài ở nhà.

- Gv hướng dẫn - Làm bài luyện tập

- Soạn bài mới: “ Câu nghi vấn”

- GV hướng dẫn + Đọc kĩ nội dung bài, trả lời câu hỏi sau mỗi mục, làm bài tập luyện tập

+ Nắm nội dung bài học qua phần ghi nhớ

Trang 5

Năm học: 2008 - 2009

Câu nghi vấn

A Mục tiêu đạt: Học sinh cần:

 Hiểu rõ đặc điểm hình thức và chức năng chính của câu nghi vấn

 Phân biệt câu nghi vấn với các kiểu câu khác

B Tài liệu thiết bị dạy học:

 Sách giáo khoa, sách giáo viên Ngữ văn 8

 Sách bài tập Ngữ văn 8

 Bảng phụ

C hoạt động dạy học:

 ổn định tổ chức

 Giới thiệu bài: Giáo viên giới thiệu vị trí của câu nghi vấn trong các kiểu câu

phân theo mục đích nói

 Dạy bài mới:

 Hoạt động 1: Tìm hiều đặc điểm hình thức và chức năng

(I) Đặc điểm hình thức và chức năng chính

- Học sinh đọc đoạn trích ở sách giáo

khoa

- Em hãy tìm câu nghi vấn trong đoạn

trích trên?

- Nhờ vào đặc điểm hình thức nào để

em xác định được đó là các câu nghi

vấn?

- Chức năng của câu nghi vấn trên?

- Em hãy đặt một số câu nghi vấn?

* Hoạt động nhóm

- Giáo viên minh hoạ bằng một số ví

dụ ở các văn bản đã học( bảng phụ)

- Từ phân tích các ví dụ trên, em hãy

nêu đặc điểm hình thức và chức năng

1 Tìm hiểu ví dụ:

- Các câu nghi vấn:

 Thế làm sao u cứ khóc mải mà không chịu ăn khoai?

 Sáng nay người ta đấm u có đau lắm không?

 Hay là u thương chúng con đói quá?

- Đặc điểm hình thức: Sau câu có dấu chấm hỏi(?), có các từ nghi vấn: sao, không, hay

- Dùng để hỏi

Ví dụ:

- Hôm nay anh đi học phải không?

- Sáng mai bạn đi học hay ở nhà làm bài tập?

- Bạn đến đây bằng cách nào?

Trang 6

Năm học: 2008 - 2009

chính của câu nghi vấn?

- Giáo viên hệ thống kiến thức, học

sinh đọc ghi nhớ

2 Ghi nhớ:

(SGK)

 Hoạt động 2: Hướng dẫn luyện tập ở lớp

(II) Luyện tập

- Giáo viên chia nhóm giao các bài

tập:

+Nhóm 1: Bài 1a, 2a, 3a

+Nhóm 2: Bài 1b, 2b, 3b

+Nhóm 3: Bài 1c, 2c, 3c

- Học sinh hoạt động nhóm và trình

bày kết quả

- Giáo viên đánh giá

- Học sinh trình bày miệng

- Giáo viên lưu ý học sinh sự khác

nhau giữa câu nghi vấn theo mô hình:

Có không?

Đã chưa?

Bài 1:

a Câu 2: Chị khất tiền sưu đến chiều

mai phải không?

* Có từ nghi vấn “ không”

b Câu 1: Có các từ nghi vấn “ tại sao” ?

c Câu 1, 3 có từ nghi vấn “gì “ ?

Bài 2:

- Căn cứ vào từ nghi vấn “ hay”

- Không thay được vì khi thay thì câu trở thành kiểu câu khác

Bài 3:

Không đặt dấu chấm hỏi sau các câu đó vì đó không phải là câu nghi vấn Bài 4:

- Về hình thức đều là câu nghi vấn nhưng chúng khác nhau về ý nghĩa ( câu

2 có giả định còn câu 1 không có).

- Câu trả lời sẽ là:

a Có, ( khoẻ, không)

b Chưa, ( rồi)

- Một số câu khác:

 Cái áo này có cũ không ? (+)

 Cái áo này có mới không ? (+)

 Cái áo này đã mới chưa? (-) Bài 5:

- Từ nghi vấn đặt ở vị trí khác nhau Câu a và câu b khác nhau về ý nghĩa: Câu a hỏi hành động trong tương lai, còn câu b hỏi hành động trong quá khứ

(III) Hướng dẫn học bài ở nhà.

- Gv hướng dẫn - Làm bài tập 6 ở nhà

- Soạn bài mới: Viết đoạn văn trong văn bản thuyết minh

Trang 7

Năm học: 2008 - 2009

Viết đoạn văn trong văn bản thuyết minh

a Mục tiêu bài dạy:

- Ôn lại kiến thức về văn bản thuyết minh

- Giúp học sinh biết cách sắp xếp ý trong đoạn văn thuyết minh cho hợp lý

 Các đoạn văn mẫu

 ổn định tổ chức

 Kiểm tra bài cũ:

H Nêu các đặc điểm của văn thuyết minh? Nêu một số văn bản thuyết minh mà

em đã gặp trong cuộc sống?

 Giới thiệu bài: Giáo viên nêu yêu cầu tiết học

 Dạy bài mới:

 Hoạt động 1: Hướng dẫn tìm hiểu, nhận dạng các đoạn văn thuyết minh.

(I) Đoạn văn trong văn bản thuyết minh

1 Nhận dạng các đoạn văn thuyết minh:

- Học sinh đọc các đoạn văn ở sách

giáo khoa

- Trong đoạn văn a câu nào là câu chủ

đề? Xác định từ chủ đề trong câu đó?

- Vai trò của các câu còn lại?

- Giáo viên chốt nội dung 1

* Đoạn văn a:

- Câu chủ đề: câu 1

- Từ chủ đề: Thiếu nước sạch

- Giải thích, bổ sung để làm rõ câu chủ

đề

* Đoạn văn b:

- Từ chủ đề: Phạm Văn Đồng Các câu còn lại: Liệt kê cuộc đời hoạt

động của ông

 Hoạt động 2: Nhận xét, sửa chữa các đoạn văn chưa chuẩn

Trang 8

Năm học: 2008 - 2009

2 Sửa lại các đoạn văn thuyết minh chưa chuẩn.

- Học sinh đọc đoạn a ở sách giáo

khoa

- Đoạn văn thuyết minh a có nhược

điểm gì?

- Nếu giới thiệu về chiếc bút bi thì em

sẽ giới thiệu như thế nào?

- Nhận xét của em về đoạn văn b ở

sách giáo khoa?

- Nêu cách sửa chữa đoạn văn b?

- Giáo viên tổng kết nội dung bài dạy

- Học sinh đọc ghi nhớ sgk

* Đoạn văn a còn một số nhược điểm:

- Trình bày ý lộn xộn, nên sắp xếp thành 2 ý theo bố cục 2 đoạn

- Giới thiệu về cấu tạo: Ruột bút, vỏ bút, các loại bút  cách sử dụng bút

* Đoạn văn b cũng có nhược điểm như

đoạn văn a

- Nên chia làm 3 đoạn để thuyết minh

- Phần có bóng, đui, dây, công tắc.

- Phần chao đèn.

- Phần đế đèn.

3 Ghi nhớ

(Sgk)

 Hoạt động 3: Hướng dẫn luyện tập.

(II) Luyện tập

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh

- Giáo viên gợi ý

- Học sinh viết đoạn văn và trình bày

trước lớp

- Giáo viên đánh giá, sửa chữa

- Viết đoạn văn giới thiệu bố cục sách ngữ văn 8 tập 1

(III) Hướng dẫn học bài ở nhà

- GV hướng dẫn - Nắm vững nội dung bài học.

- Làm bài tập 1 phần luyện tập

- Soạn bài mới: Quê hương

- GV hướng dẫn cụ thể

              

Trang 9

Năm học: 2008 - 2009

Quê hương

(Tế Hanh)

A Mục tiêu bài dạy: Giúp học sinh:

 Cảm nhận được vẻ đẹp tươi sáng, giàu sức sống của một làng quê miền biển được

miêu tả trong bài thơ và tình cảm quê hương đằm thắm của tác giả

 Thấy được những nét đặc sắc về nghệ thuật của bài thơ

 Chân dung Tế Hanh

* ổn định tổ chức

* Kiểm tra bài cũ:

?Em hãy đọc diễn cảm bài thơ “ Nhớ Rừng” của Thế Lữ?Nêu nội dung chính của

bài thơ.

* Giáo viên giới thiệu bài: Giới thiệu tác giả Tế Hanh

* Dạy bài mới:

 Hoạt động 1: Hướng dẫn đọc và tìm hiểu chú thích

(I) Đọc - Chú thích

- GV hướng dẫn đọc

- GV đọc mẫu

- Gọi HS đọc văn bản

- Giới thiệu chân dung tác giả

- Nêu những hiểu biết của em về tác giả

và văn bản ?

1.Đọc.

2.Chú thích.

- Bài thơ có thể chia làm mấy phần?

Xác định nội dung và phương thức biểu

đạt của mỗi phần?

* Bố cục:

- 2 câu đầu:Giới thiệu chung về “làng tôi

- 6 câu tiếp: Miêu tả cảnh thuyền chài

ra khơi đánh cá

- 8 câu tiếp: Miêu tả cảnh thuyền trở

về bến

- Khổ cuối: Nỗi nhớ làng khôn nguôi của tác giả

1 Cảnh dân chài bơi thuyền ra khơi đánh cá

 Hai câu thơ đầu giới thiệu như thế  Làng làm nghề chài lưới.

Trang 10

Năm học: 2008 - 2009

nào về “làng tôi”?

 Hình ảnh dân chài bơi thuyền ra khơi

đánh cá được miêu tả như thế nào?

 Hình ảnh chiếc thuyền ra khơi được

tác giả miêu tả với khí thế như thế nào?

 Cảm nhận của em về vẻ đẹp của 2

câu thơ: “ Cánh buồm góp gió”

- Giáo viên bình giảng: Bút pháp lãng

mạn trong cách miêu tả của tác giả

 Trai tráng trong làng bơi thuyền đi

đánh cá trong 1 ngày đẹp trời, bầu trời trong trẻo, nhuốm nắng hồng bình minh

 Khí thế băng tới dũng mãnh thể hiện

sức sống mạnh mẽ, vẻ đẹp hùng tráng

đầy hấp dẫn bằng hình ảnh so sánh và những động từ chỉ hành động mạnh

- Miêu tả cánh buồm căng rất đẹp – một vẻ đẹp lãng mạn với sự so sánh bất ngờ và cách nói ẩn dụ Hình ảnh cánh buồm trắng trở nên lớn lao, thiêng liêng, thơ mộng chính là biểu tượng của linh hồn làng chài

2 Cảnh thuyền cá về bến

 Học sinh đọc khổ thơ 3.

 Cảnh thuyền cá trở về bến được tả

bằng những chi tiết nào?

 Không khí đó cho ta thấy cuộc sống

ở đây như thế nào?

 Cảm nhận của em về người dân chài

qua miêu tả của tác giả?

- Chỉ ra nét đặc sắc về nghệ thuật trong

lời thơ: “ Chiếc thuyền im trong thớ

vỏ”

 Dân làng tấp nập đón ghe về.

 Cá tươi ngon, thân bạc trắng.

 Người đi biển về: Da rám nắng, thân

nồng thở vị xa xăm

 Con thuyền sau chuyến đi: Nằm mệt

mỏi, lắng nghe chất muối thấm dần trong thớ vỏ

 Cuộc sống lao động với sự lo toan vất

vả nhưng đầy niềm vui

 Người dân chài tắm nắng gió đại

dương khiến cơ thể khoẻ mạnh, rắn rỏi nồng toả “vị xa xăm” mặn mòi của biển

 Hình ảnh dân chài được miêu tả vừa

chân thực vừa lãng mạn và trở nên có tầm vóc phi thường

- Sử dụng phép nhân hoá, cảm nhận con thuyền như một cơ thể sống, một phần sự sống lao động ở làng chài

3 Nỗi nhớ làng khôn nguôi của tác giả

 Xa cách làng lòng tác giả nhớ tới

điều gì?

 Có thể cảm nhận cái “mùi nồng

mặn” trong nỗi nhớ quê của tác giả như

thế nào?

- Qua đó chúng ta thấy được tấm lòng

của tác giả đối với quê hương ntn?

 Màu xanh của biển, cá bạc, cánh

buồm, thuyền, mùi của biển cảng

 Vừa nồng nàn, nồng hậu, vừa mặn

mà đằng thắm Là nét đặc trưng của làng biển trong nỗi nhớ khôn nguôi của t/ giả

- Gắn bó thuỷ chung với quê hương, có tình yêu sâu sắc với làng

 Hoạt động 3: Hướng dẫn tổng kết

(III) Tổng kết

Định dạng
Số trang	20
Dung lượng	346,63 KB