Từ đó em cảm nhận ntn về tâm trạng HS đọc - Miêu tả sinh động h/ả và tâm trạng của các của nhân vật tôi trong ngày đầu tiên phần 4 em bé lần đầu tới trường?. GV Lò Thị Sơn – Trường PTDT [r]
Trang 1Ngày soạn: 20 /8/2011
Ngày giảng: 22/8/2011 Bài 1: Văn bản Tôi đi học (Thanh Tịnh)
Tiết 1: Đọc -Hiểu văn bản.
A Mục tiêu bài học:
Qua bài này HS nắm được
1 Kiến thức: - Cốt truyện, nhân vật sự kiện trong đoạn trích Tôi đi học
-Nghệ thuật miêu tả tâm lý trẻ nhỏ ở tuổi đến trường trong văn bản tự sự qua ngòi bút Thanh Tịnh
2 Kỹ năng : - Suy nghĩ sáng tạo: phân tích bình luận về những cảm xúc của của nhân vật chính
trong ngày đầu đi học
-Xác định giá trị bản thân:trân trọng kỷ niệm, sống có trách nhiệm với bản thân
-Giao tiếp : trao đổi ,trình bày suy nghĩ/ ý tưởng cảm nhận của bản thân về giá trị nội dung
3.Thái độ: Đồng tình với cảm xúc - nỗi nhớ về buổi tựu trường, từ đó có ý thức phấn đấu vươn lên
trong học tập
B Chuẩn bị : 1.GV: Tham khảo tài liệu,
2.H/S: Ôn lại văn bản " Cổng trường mở ra" - "Tính thống nhất về chủ đề của văn
bản"
C Tiến trình tổ chức các hoạt động:
*Hoạt động 1 : Kiểm tra bài cũ 3’
GV hướng dẫn học sinh học tập bộ môn,kiểm tra chuẩn bị bài của học sinh
*Hoạt động 2 : Giới thiệu bài 1’
Trong cuộc đời mỗi con người, những kỷ niệm tuổi học trò thường được lưu giữ bền lâu trong nỗi
nhớ Đặc biệt là những kỷ niệm về buổi đến trường đầu tiên:
Ngày đầu tiên đi học
Mẹ dắt em đến trường
Truyện ngắn Tôi đi học đã diễn tả những kỷ niệm mơn man, bâng khuâng của một thời thơ ấu
*Hoạt động 3 : Bài mới
GV cho học sinh đọc chú thích dấu *
? Nêu những hiểu biết của mình về tác
giả
? VB Tôi đi học có trong tập truyện
ngắn nào của ông?Tập
truyện ngắn được xuất bản năm nào?
GV khái quát lại.
GV nêu yêu cầu đọc
-Giọng chậm hơi buồn,chú ý lời nói của
các nhân vật
GV đọc 1 đoạn
GV nhận xét phần đọc của học sinh
- H/S giải nghĩa các từ khó
?Em hiểu nh thế nào về từ Tựu trường
ông đốc,bất giác,lạm nhận?
? Bài văn kể về điều gì?
H/S đọc chú thích
dấu *
Tự bộc lộ
H/S ghi những nét
cơ bản
H/S đọc nối tiếp đến hết
H/S dựa SGK giải
I Đọc-tiếp xúc văn bản.15’
*Tác giả,tác phẩm
-Nhà văn Thanh Tịnh có tên khai sinh là Trần Văn Ninh
-Quê xóm Gia Lạc ven sông Hương ngoại ô thành phố Huế
-Tôi đi học in trong tập Quê mẹ xuất bản năm
1941
*Đọc.
*Từ khó.
Trang 2?Truyện được kể ở ngôi thứ mấy?Nhân
vật tôi nhớ lại kỉ niệm buổi tựu trường
đầu tiên trong đời vào lúc nào?
? Xét về thể loại bài văn được xếp vào
kiểu văn bản nào?
?Kỉ niệm về buổi tựu trường thời thơ ấu
của nhân vật tôi được nhà văn diễn tả
theo trình tự nào?Có thể chia thành các
phần ntn?
GV tâm trạng của nhân vật tôi trong
buổi đầu tiên đến trường được thể hiện
như thế nào cùng ta cùng tìm hiểu
GV cho học sinh đọc phần văn bản từ
đầu đến tng bừng rộn rã.
? Phần vừa đọc cho thấy nỗi nhớ về
buổi đầu tựu trường của nhân vật tôi
được khơi nguồn từ thời điểm nào? Vì
sao thời điểm đó lại gợi kỉ niệm?
? Cảm xúc đó được nhân vật tôi cảm
nhận như thế nào?
? Bộc lộ cảm giác đó tác giả đã sử dụng
nghệ thuật gì? Giá trị biểu đạt của nghệ
thuật đó?
thích các từ khó
Tự bộc lộ Xác định
Trả lời độc lập
Ghi nhớ các kiến thức
- H/s đọc đoạn văn
-Suy nghĩ trả lời độc lập
-Trả lời độc lập
-Phát hiện trả lời độc lập
-H/S khái quát
* Cấu trúc văn bản
-Truyện kể về kỉ niệm trong sáng về buổi tựu trường đầu tiên trong đơì của chính tác giả -Truyện được kể theo ngôi thứ nhất nhân vật tôi kể lại kỉ niệm khi đã trưởng thành
- Kiểu VB nhật dụng, biểu cảm
*Bố cục.
-Phần 1:Từ đầu đến tưng bừng rộn rã:Từ hiện
tại nhớ về quá khứ
-Phần 2: buổi mai hôm ấy đến trên ngọn
núi:Tâm trạng của nhân vật tôi trên đường
cùng mẹ tới trường
- Phần 3: trước sân trường đến trong các lớp:Tâm
trạng của n/v khi nhìn thấy ngôi trường
-Phần 4: Ông đốc chút nào hết:Tâm trạng và
cảm giác của n.v khi nghe gọi tên và rời mẹ vào lớp
-Phần 5: Còn lại: Tâm trạng của tôi khi ngôì
vào chỗ của mình
II Đọc - hiểu văn bản 18’
1 Cảm xúc-Tâm trạng của nhân vật tôi trong ngày đầu tiên đến trường.
* Từ hiện tại nhớ về quá khứ.
- Thời điểm: cuối thu đây là thời điểm bắt đầu khai trường
+ Cảnh thiên nhiên: Lá rụng,mây bàng bạc + Cảnh sinh hoạt:Mấy em bé rụt rè cùng mẹ đến trường
- Lí do:Thời gian cuối thu là bắt đầu năm học mới
- Cảm giác trong sáng như cánh hoa tươi mỉm cười giưã bầu trời
- Nghệ thuật so sánh Cảm xúc trong sáng tự nhiên trong tâm hồn trẻ thơ
- Các từ láy liên tiếp bổ sung cho nhau thể
Trang 3? Vậy tâm trạng của nhân vật tôi khi
nhớ lại buổi tựu trường đầu tiên được
diễn tả ntn?
GV khái quát.
GV định hướng học sinh vào phần 2
của VB
? Phần 2 tập trung vào thể hiện tâm
trạng của nhân vật tôi ở thời điểm nào?
? Cảnh vật khi nhân vật tôi cùng mẹ
đến trường hiện lên ntn?
?Vì sao những cảnh vật quen thuộc
hàng ngày mà hôm nay khi nhân vật tôi
đi học nó lại trở lên lạ lẫm vậy?
? Hành trang ,tâm trạng của nhân vật
tôi được diễn tả thế nào?
? Việc n/v tôi đề nghị mẹ cầm thêm
thước,bút có ý nghĩa gì?
? Em hãy lí giải vì sao nhân vật tôi lại
có tâm trạng nh vậy?
? Qua các chi tiết cho biết trên đường
cùng mẹ tới trường nhân vật tôi có tâm
trạng nh thế nào?
? Hành động nào của nhân vật tôi khiến
em có ấn tượng nhất?
-GV cho hs đọc phần 3 từ trước sân
trường đến vuốt mái tóc tôi
? Đoạn văn miêu tả tâm trạng của nhân
vật tôi ở thời điểm nào?
? Cảnh sân trường làng Mĩ Lí nổi bật
qua h/ả nào?
? Khung cảnh ngày khai trường ở làng
Mĩ Lí thể hiện điều gì về công tác giáo
dục?
GV:Khi chưa đi học n.v tôi chỉ thấy
ngôi trường cao ráo sạch sẽ hơn các
nhà trong làng nhưng hôm nay chú bé
lại thấy trường vừa xinh sắn vừa oai
nghiêm như cái đình làng Hoà ấp khiến
lòng tôi đâm ra lo sợ vẩn vơ?
? H/ả các em nhỏ ngày đầu đến trường
được tác giả miêu tả qua nghệ thuật
nào? ý nghĩa của nghệ thuật đó?
? Từ đó em cảm nhận ntn về tâm trạng
của nhân vật tôi trong ngày đầu tiên
đến trường ?
- GV cho hs đọc phần 4
chính -H/S theo dõi đoạn 2
- Phát hiện
-Trả lời độc lập
- H/s lý giải
trả lời
- Tự bộc lộ
HS trả lời
-H/S đọc phần 3
-Tự bộc lộ -Phát hiện -H/s thảo luận
-Trả lời độc lập
- Phát hiện trả lời
-Tự bộc lộ
phần 4 -Trả lời độc lập
hiện cảm xúc trong sáng nảy nở và diễn tả cụ thể tâm trạng của nhân vật và rút ngắn khoảng cách giữa quá khứ và hiện tại
-Tâm trạng:Mơn man tưng bừng rộn rã Cảm xúc trong sáng và nảy nở trong lòng.
* Tâm trạng của nhân vật tôi khi cùng mẹ đến
trường.
-Buổi mai đầy sương thu và gió lạnh,con đường dài và hẹp
-Vì:Tôi đi học là chuyển sang một môi
trường mới xa rời những trò chơi tuổi thơ quen thuộc
- Bộ quần áo mới, mấy quyển vở ,cảm thấy trang trọng, đứng đắn
- N/v tôi cảm thấy mình đã lớn lên và tự
hào,thử khám phá những cái mới
- Muốn khẳng định mình.
- Tâm trạng hồn nhiên ngây thơ phù hợp lứa tuổi vừa rụt rè, bỡ ngỡ nhưng lại muốn khẳng định mình trước những cái mới.
* Tâm trạng và cảm giác của tôi khi đến trường
- Cảnh sân trường người rất đông người nào cũng mặc quần áo đẹp,gương mặt vui tươi sáng sủa
- Không khí đặc biệt của ngày khai trường ở nước ta
-Tinh thần hiếu học của nhân dân ta.
-T/c sâu nặng của n.v với mái trường tuổi thơ
- So sánh trường với đình làng thể hiện sự tôn nghiêm
- Cảm xúc trang nghiêm của tác giả về ngôi trường.Cảm thấy mình nhỏ bé
- Nghệ thuật so sánh.
- Miêu tả sinh động h/ả và tâm trạng của các
em bé lần đầu tới trường.
- Tự tin, phấn khởi.
Trang 4?Ông đốc hiện lên trong tâm trí nhân
vật nh thế nào?Tình cảm của nhân vật
với ông đốc được thể hiện thế nào?
? Tâm trạng của nhân vật tôi khi nghe
gọi tên vào lớp được thể hiện thế nào?
? Vì sao nhân vật tôi lại bật khóc ? Phải
chăng n.v tôi vì tinh thần yếu đuối?
-GV cho h/s đọc phần cuối
? Khung cảnh lớp học,bạn bè được n/v
tôi cảm nhận thế nào?
?Tại sao n/v lại có tâm trạng như vậy?
?H/ả một con chim liệng trên cửa sổ
hót mâý tiếng rồi rụt rè bay đi có ý
nghĩa gì?
? N/v tôi đã đón nhận giờ học đầu tiện
với tâm trạng nh thế nào?
? Dòng chữ Tôi đi học kết thúc truyện
có ý nghĩa gì?
GV khái quát lại toàn bộ tâm trạng của
nhân vật tôi
?GVngoài nhân vật tôi trong câu
chuyện còn có nhân vật nào khác?
-> Chuyển sang phần 2
? Phụ huynh học sinh đã có những việc
làm gì với các em trong ngày đầu tiên
đến trường?
? Cử chỉ và việc làm của ông đốc và
thầy giáo trẻ gợi cho em suy nghĩ gì về
họ?
? Qua những việc làm và hành động
của những người lớn ta cảm nhận được
gì về tấm lòng của họ?
? Nhận xét về đặc sắc nghệ thuật của
VB?
? Văn bản trên giúp em hiểu được nội
dung gì?
-Trả lời độc lập
-Trả lời độc lập
- H/s độc lập trả lời
nghĩa
Tự bộc lộ
-Nêu cảm nhận
Nhận xét
- Khái quát
-Tự bộc lộ Suy nghĩ ,trả lời
- Nêu suy nghĩ của
* Tâm trạng của nhân vật Tôi khi nghe gọi vào lớp
- Ông đốc tươi cười động viên Tác giả biết quí trọng tin tưởng và biết ơn ông đốc cũng
như nhà trường.
- Tôi hồi hộp và đã lúng túng càng lúng
túng hơn vì chưa bao giờ bị chú ý như thế
-Tôi bật khóc
-Vì: lạ lẫm và rụt rè không được tiếp xúc với đám đông
*Tâm trạng của nhân vật tôi khi ngồi vào chỗ.
- Cảm thấy vừa xa lạ vừa gần gũi với mọi
vật và với mọi người.
+ Lạ:vì mới gặp mọi người lần đầu
+ Gần gũi:từ đây gắn bó với bạn học
- H/ả con chim liệng qua chứng tỏ thời trẻ thơ chơi bời tự do chấm dứt và bước vào một giai đoạn mới làm học sinh
- Tự tin và nghiêm trang bước vào lớp.
- Khép lại bài văn và mở ra một thế giới mới
và một giai đoạn mới trong cuộc đời
-Dòng chữ thể hiện chủ đề của truyện ngắn này
-Phụ huynh, người mẹ, thầy hiệu trưởng, thầy giáo trẻ
2.Thái độ của những người lớn đối với các
em lần đầu đi học.
- Các phụ huynh chuẩn bị chu đáo,tham dự buổi lễ, hồi hộp cùng con em mình
- Thầy đốc từ tốn bao dung.Thầy giáo trẻ vui tính giàu lòng thương người
- Trách nhiệm và tấm lòng của gia đình,nhà
trường đối với thế hệ tương lai.Môi trường giáo dục ấm áp,là nguồn nuôi dưỡng các em trưởng thành.
III Tổng kết: 5’
* Nghệ thuật :
- Bố cục theo dòng hồi tưởng,cảm nghĩ của nhân vật tôi theo dòng thời gian của một buổi tựu trường
-Kết hợp hài hoà giữa yếu tố miêu tả,biểu cảm , hình ảnh so sánh bộc lộ tâm trạng cảm xúc
Trang 5Khái quát nd ghi nhớ
? Theo em sức cuốn hút của tác phẩm
được tạo nên từ đâu?
? Qua bài học em hãy nêu ý nghĩa của
văn bản ?
? Qua VB em hãy khái quát nét đặc sắc
của truyện ngắn Thanh Tịnh?
? Phát biểu cảm nghĩ của em về dòng
cảm xúc của nhân vật " Tôi" trong
truyện ngắn tôi đi học
bản thân
- Đọc ghi nhớ
nghĩa vb
* Nội dung :
- Kỷ niệm trong sáng của tôi
- Tình yêu, niềm trân trọng mái trường tuổi thơ của tgiả
* Ghi nhớ(SGK).
*Sức cuốn hút tác phẩm.
-Tình huống truyện chứa đựng cảm xúc thiết tha
- Kỉ niệm mới lạ mơn man
*Ý nghĩa : Buổi tựu trường đầu tiên sẽ mãi mãi không thể nào quyên trong ký ức của nhà văn Thanh Tịnh
IV/ Luyên tập: 3’
-Truyện ngắn của Thanh Tịnh nhẹ nhàng ấm áp,cái buồn mang âm hưởng chủ đạo, bâng khuâng,man mác t/c quê hương của nhà văn
D Hoạt động tiếp nối:
HS- Yếu, tb: - Học thuộc ghi nhớ trong sgk
HS -K,G: - Viết đọan văn ngắn ghi lại ấn tượng của em buổi đến trường khai giảng lần đầu tiên
- Soạn bài :Trong lòng mẹ.theo câu hỏi sgk
Soạn : 20/8/2011
Dạy: 22/8/2011
Tiết 2 : Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ
A.Mục tiêu bài học:
Qua bài này HS nắm được
1 Kiến thức
- Các cấp độ khái quát về nghĩa của từ ngữ
2 Kỹ năng: - Thực hành so sánh , phân tích các cấp độ khái quát về nghĩa từ ngữ
-Ra quyết định: nhận ra và biết sử dụng từ đúng nghĩa / trường nghĩa theo mục đích giao tiếp cụ thể
3 Thái độ: - Có thái độ hiểu đúng nghĩa của từ và sử dụng từ hợp nghĩa trong từng hoàn cảnh.
B Chuẩn bị:
Trang 61- Giáo viên: Chuẩn bị nội dung lên lớp-Bảng phụ.
2- Học sinh : Ôn lại kiến thức bài " Tôi đi học" và bài"Tính thống nhất về chủ đề của văn bản"
C.Tiến trình các tổ chức các hoạt động
* Hoạt động 1 :Kiểm tra bài cũ 3’
GV khái quát nội dung tiếng việt học trong chương trình lớp 7,giới thiệu chương trình lớp 8
*Hoạt động 2: Giới thiệu bài 1’
Lớp 7 các em đã được học về từ đồng ngghĩa và từ trái nghĩa Em hãy lấy ví dụ về 2 loại từ này?
? Các từ trên có mối quan hệ với nhau ntn?
- Quan hệ bình đẳng về ngữ pháp
Trong chương trình ngữ văn 8 chúng ta sẽ được tìm hiểu một mối quan hệ khác về nghĩa của từ ngữ
đó là mối quan hệ bao hàm.Nói đến bao hàm có nghĩa là khái quát những nét chung vậy nghĩa khái quát của từ ngữ được hiểu như thế nào chúng ta cùng tìm hiểu
*Hoạt động 3: Bài mới
Hoạt động của GV HĐ của HS Nội dung cần đạt
GV hướng dẫn học sinh quan sát
sơ đồ SGK/10
? Các từ động vật,thú chim, cá
có nghĩa như thế nào?
GV khái quát ý đúng
? Căn cứ vào nghĩa của các từ
vừa tìm được hãy cho biết nghĩa
của động vật rộng hơn hay hẹp
hơn so với nghĩa của các từ chim
thú,cá? Vì sao?
- H/s quan sát sơ
đồ sgk/10,đọc -Thảo luận nhóm 2'
- Đại diện nhóm trả lời
-Trả lời độc lập
H/S trả lời độc lập
-Trả lời độc lập
I.Từ ngữ nghĩa rộng,từ ngữ nghĩa hẹp: 24’
1.Bài tập :Sơ đồ sgk/10
- Nghĩa của các từ: động vật,thú,chim ,cá + Động vật: sinh vật có cảm giác tự vận động được
+ Thú:Động vật có xương sống bậc cao,có lông mao,tuyến vú,nuôi con bằng sữa
+chim:động vật có xương sống,đầu có mỏ,thân phủ lông vũ,có cánh để bay,đẻ trứng + Cá:động vật có xương, sống ở dưới nước,thở bằng mang,bơi bằng vây
-> Nghĩa của từ động vật rộng hơn nghĩa của các từ :chim thú,cá.
- Vì:Phạm vi của từ động vật bao hàm phạm
vi nghĩa của các từ thú, chim, cá,
- Nghĩa của từ: thú, chim , cá rộng hơn nghĩa của từ voi,hươu,tu hú,sáo,cá rô, cá thu
-Vì:phạm vi nghĩa của các từ thú,chim, cá bao
Trang 7? Nghĩa của từ thú rộng hơn hay
hẹp hơn nghĩa của từ
voi,hươu?Nghĩa của từ chim rộng
hơn hay hẹp hơn nghĩa của từ tu
hú, sáo? Nghĩa của từ cá rộng
hơn hay hẹp hơn nghĩa của từ cá
rô,cá thu? Vì sao?
? Nghĩa của từ thú,chim,cá rộng
hơn nghĩa của những nào,đồng
thời hẹp hơn nghĩa của từ nào?
?Qua tìm hiểu VD em hiểu gì về
nghĩa của một từ
?Thế nào là một từ ngữ được coi
là có nghĩa rộng? Và thế nào là
một từ ngữ được coi là có nghĩa
hẹp?
Gọi HS đọc ghi nhớ
GV nêu yêu cầu bài tập 1
?Lập sơ đồ thể hiện cấp độ khái
quát của nghĩa từ ngữ
GV gọi đại diện nhóm trả lời
GV nhận xét
Nêu yêu cầu bài tập 2
? Tìm từ ngữ có nghĩa rộng so với
các từ trong mỗi nhóm?
? Tìm các từ ngữ có nghĩa được
bao hàm trong phạm vi nghĩa của
mỗi từ ngữ sau?
Trả lời
H/s khái quát
Đọc ghi nhớ Đại diện trả lời ghi ý kiến đúng -Xác định yêu cầu bài tập
- Làm bài độc lập Chữa bài
- Làm bài và chữa bài
hàm nghĩa của các từ: voi, hươu, tu hú,sáo,các
rô, cá thu
- Các từ thú,chim,cá có phạm vi nghĩa rộng hơn các từ voi,hươu,tu hú,sáo, cá rô,cá thu
và có phạm vi nghĩa hẹp hơn từ động vật
- Nghĩa của một từ có thể rộng hơn hoặc hẹp hơn nghĩa của từ ngữ khác
- Từ nghĩa rộng:khi phạm vi nghĩa của từu
ngữ đó bao hàm phạm vi nghĩa của một số từ ngữ khác
- Từ có nghĩa hẹp: khi phạm vi nghĩa của từ
ngữ đó được bao hàm trong phạm vi nghĩa của một số từ ngữ khác
2 Ghi nhớ:sgk/10
II Luyện tập: 15’
1 Bài tập 1/10
a Y phục
quần áo
quần đùi áo dài quần dài, áo sơ mi
b Vũ khí
Súng Bom
Súng trường Bom ba càng
Bài tập 2:
a, Chất đốt b, Văn nghệ
c, Thức ăn d, Nhìn đ, Đánh
Bài tập 3:
a, Xe cộ: ô tô, xe máy, xe đạp
b, Kim loại: vàng, bạc, sắt, thép
c, Hoa qủa: xoài, mít, ổi, bưởi
d, ( người ) họ hàng: anh, em, cô, dì,
đ, Mang: vác, gánh, xách, gùi
Bài tập 4:
a, thuốc lào c, bút điện
Trang 8? Chỉ ra những từ ngữ không
thuộc phạm vi nghĩa của mỗi
nhóm từ ngữ sau ?
- Bổ sung
b, thủ quỹ d, hoa tai
D.Hoạt động tiếp nối : 2’
HS: Yếu,tb: - Học thuộc ghi nhớ sgk
- Thế nào là từ ngữ có nghĩa rộng và nghĩa hẹp?
HS: K,G: - Hoàn thiện các bài tập và làm tiếp bài tập 4 SGK
- Chuẩn bị bài :Trường từ vựng.theo câu hỏi SGK
Soạn: 22/8/2011
Dạy: 24/8/2011
Tiết 3,4 : Tính thống nhất về chủ đề của văn bản
A Mục tiêu bài học:
Qua bài này HS nắm được
1 .Kiến thức: -Chủ đề của VB, - Những thể hiện của chủ đề trong một VB.
2 Kỹ năng: - Giao tiếp: Phản hồi / lắng nghe tích cực, trình bày suy nghĩ / ý tưởng cá nhân về chủ
đề và tính thống nhất về chủ đề vb
- Suy nghĩ sáng tạo :Nêu vấn đề, phân tích đối chiếu vb để xác định chủ đề và tính thống nhất của chủ đề
3.Thái độ: - Có ý thức tốt trong việc xây dựng 1 văn bản.
B Chuẩn bị:
1- GV:Chuẩn bị nội dung lên lớp, sưu tầm thêm 1 số bài tập
2- HS :Ôn lại văn bản" Tôi đi học ", "Cấp độ khái quát nghĩa của từ ngữ"
C Tiến trình tổ chức các hoạt động
* Hoạt động 1 : Kiểm tra bài cũ 3’
GV khái quát nội dung TLV trong chương trình lớp 7,giới thiệu chương trình lớp 8
- Kiểm tra việc chuẩn bị bài của học sinh
* Hoạt động 2: Giới thiệu bài 1’
Tính thống nhất của chủ đề VB là một trong những đặc trưng quan trọng tạo nên VB, phân biệt VB với những câu hỗn độn, với những chuỗi bất thường về nghĩa và đặc trưng này tạo cho VB
Trang 9có sự liên kết và có tính thống nhất.Vậy chủ đề của VB và tính thống nhất của chủ đề trong VB như thế nào chúng ta cùng tìm hiểu
* Hoạt động 3: Bài mới
Hoạt động của GV HĐ của HS Nội dung cần đạt
GV cho h/s đọc lại VB Tôi đi học của
Thanh Tịnh
? Nhân vật chính trong VB là ai?
? Tác giả nhớ lại những kỉ niệm sâu
sắc nào trong thời thơ ấu của mình?
? Sự hồi tưởng ấy gợi lên những ấn
tượng gì trong lòng tác giả?
GV:Trả lời được các câu hỏi trên
chính là chúng ta đã nắm được chủ đề
của VB Tôi đi học
? Vậy theo em chủ đề của VB Tôi đi
học là gì?
? Từ những nhận thức trên em hãy cho
biết chủ đề của một VB là gì?
GVKQ đó là ý 1 phần ghi nhớ.
GVKQ chuyển ý
GV định hướng cho h/s trở lại VB Tôi
đi học.
? Căn cứ vào đâu mà em biết VB Tôi
đi học nói lên những kỉ niệm của tác
giả về buổi tựu trường đầu tiên?
? Vì sao nhan đề của VB lại cho em
biết VB nói về kỉ niệm buổi tựu
trường của tác giả?
? Các phần của VB có vai trò như thế
nào trong việc thể hiện kỉ niệm của
buổi tựu trường đó?
? Dòng hồi tưởng của n/v được kể
theo trình tự nào
GV: VB Tôi đi học tập trung hồi
-H/s đọc lại VB
H/s phát hiện -Trả lời độc lập
-Nêu nhận xét
- Phát biểu
- Bổ sung
-Suy nghĩ trả lời độc lập
-Thảoluận nhóm 2' Ghi ý chính
-H/s theo dõi VB
- H/s giải thích
-H/S trả lời độc lập
I/ Chủ đề của văn bản.: 20’
* Bài tập:
Đọc VB Tôi đi học của Thanh Tịnh.
-N/v chính là Tôi (tác giả) -Kỉ niệm về buổi tựu trường đầu tiên của mình
- Gợi nỗi niềm bâng khuâng, bao rung cảm nhẹ nhàng mà trong sáng của tác giả
- Chủ đề của VB "Tôi đi học": Tâm trạng hồi
hộp,cảm giác bỡ ngỡ của n/v tôi trong buổi tựu trường đầu tiên
*Chủ đề của VB: là đối tượng và vấn đề
chính (chủ yếu) được tác giả nêu lên,đặt ra trong VB
II/Tính thống nhất về chủ đề của văn bản: 30’
- Căn cứ vào nhan đề của VB, các phần của VB, từ ngữ, câu văn
+ Nhan đề của VB đã thông báo khái quát nội dung chính của VB là kể về câu chuyện tôi đi học
+ Các phần của VB kể tỉ mỉ những cảm giác mới lạ xen lẫn với lo sợ vẩn vơ, bỡ
ngỡ , lúng túng của Tôi ở buổi đến trường
đầu tiên trong đời
+ Câu chuyện được kể theo trình tự thời gian
Trang 10tưởng lại tâm trạng hồi hộp cảm giác
bỡ ngỡ của nhân vật tôi trong buổi tựu
trường đầu tiên
? Em hãy chỉ ra các câu văn nói về
tâm trạng của nhân vật tôi trong buổi
tựu trường qua các chặng thời gian?
(Trên đường tới trường,khi tới
trường,khi nghe gọi tên vào lớp, )
? Như vậy ta thấy nhan đề của các
phần,câu, từ ngữ trong VB đều tập
chung làm nổi bật một vấn đề theo em
đó là vấn đề gì?
?Từ việc phân tích trên em hãy cho
biết thế nào là tính thống nhất về chủ
đề của VB?
?Làm thế nào để đảm bảo tính thống
nhất đó?
- H/s xác định
- Nêu nhận xét
- Kết luận
- Bổ sung
Trả lời
của một buổi tựu trường:khi cùng mẹ trên đường tới trường, khi đến trước sân trường làng Mĩ Lí, khi nghe gọi tên và rời bàn tay mẹ vào lớp đón nhận giờ học đầu tiên
- Trên đường đi học: cảm nhận về con đường vừa quen vừa thấy xa lạ, cảnh vật xung quanh đều thay đổi.Không lội qua sông đi thả diều nữa mà đã đi học
- Trên sân trường:Cảm nhận mới hôm qua
về ngôi trường là xinh xắn sạch sẽ như mấy nhà trong làng mà hôm nay thì oai nghiêm cho nên lòng lo sợ vẩn vơ
- Khi nghe gọi tên thì có cảm giác bỡ ngỡ lúng túng khi xếp hàng vào lớp thì đứng nép vào người thân chỉ dám nhìn một nửa,dám đi từng bước nhẹ -Trong lớp học:cảm thấy xa mẹ, trước đây
đi chơi cả ngày không có cảm giác ấy mà hôm nay chỉ xa đến trưa đã thấy nhớ nhà
- Các yếu tố trong VB như nhan đề, các phần, câu chữ,từ ngữ đều hướng vào một chủ đề:trong cuộc đời của mỗi con người, những ấn tượng tốt đẹp về buổi tựu trường đầu tiên trong đời không bao giờ phai mờ tong kí ức Nó in sâu trong tâm trí mỗi con người, nó làm cho người ta xúc động mỗi khi hồi tưởng về nó
- Tính thống nhất về chủ đề của VB: là
chỉ biểu đạt nội dung mà chủ đề đã xác định không xa rời hay lạc sang chủ đề khác
- Để đảm bảo tính thống nhất củavề chủ đề của VB cần xác định chủ đề qua nhan đề của VB ,đề mục, quan hệ giưã các phần của VB,các từ ngữ then chốt thường lặp đi, lặp lại
* Ghi nhớ(SGK)