Néi dung: - Khát vọng về một đất nước độc lập, tưởng dời đô của Lí Công Uẩn thống nhất, hùng cường Theo các mục bài - LCU cã tÇm nh×n s¸ng suèt vÒ vËn mÖnh H: GV trình bày sơ đồ bài học.[r]
Trang 1Nguyễn Quý Dũng
Trường THCS Quỳnh Thanh
Ngày soạn: 18 /02/2012
Ngày dạy: 24/02/1012
Tiết 90: Văn bản: Chiếu dời đô
(Thiên đô chiếu) Lớ Cụng Uẩn
I Mức độ cần đạt:
- Hiểu biết bước đầu về thể chiếu
- Thấy được khát vọng xây dựng quốc gia cường thịnh,phát triển của Lí Công Uẩn cũng như của dân tộc ta ở một thời kì lịch sử
II.Trọng tâm kiến thức,kỹ năng,thái độ:
1.Kiến thức:
-Chiếu:thể văn chính luận trung đại,có chức năng ban bố mệnh lệnh của nhà vua
-Sự phát triển của quốc gia Đại Việt đang trên đà lớn mạnh
-ý nghĩa trọng đại của sự kiện dời đô từ Hoa Lư ra thanh Thăng Long và sức thuyết phục mạnh mẽ của lời tuyên bố quyết định dời đô
2.Kĩ năng:
-Đọc-hiểu một văn bản viết theo thể chiếu
-Nhận ra,thấy được đặc điểm của kiểu nghị luận trung đại ở một văn bản cụ thể
3.Thái độ:
-GD lòng tự hào dân tộc
III.Phương pháp và phương tiện dạy học:
-Đọc diễn cảm,thảo luận nhóm
-Sách giáo khoa-Sách giáo viên-Bài soạn
-Một số tranh ảnh liên quan bài dạy:Tượng đài Lý Công Uẩn,toàn cảnh Hoa Lư
-Bảng phụ,phiếu học tập
IV.Tiến trình bài dạy:
1.ổn định lớp:
2.Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra sự chuẩn bị bài của học sinh
3.Bài mới:
* Giới thiệu bài: Hóy cho biết Việt Nam tổ chức đại lễ gỡ diễn ra từ ngày 01/10 đến 10/10/2010 ( Thả 1.000 con chim bồ cõu)
- Đại lễ nghỡn năm Thăng Long Hà Nội
Đai lễ 1.000 năm Thăng long cú ý nghĩa vụ cựng trọng đại với dõn tộc Việt Nam, đỏnh dấu mốc son lịch sử của dõn tộc ta từ tờn nước Đại cồ việt đổi thành Đại việt Dời kinh đụ từ Hoa Lư (Ninh Bỡnh)ra Đại La (Hà Nội) Việc
Trang 2làm đú là sự biết ơn những bậc anh hựng đặc biệt là vị vua Lớ Cụng Uẩn người cú cụng lớn trong việc dời đụ
H: Dựa vào phần chú thích Hãy
nêu những nét cơ bản nhất về tác
giả Lí Công Uẩn?
GV: Lớ Cụng Uẩn thực ra là họ
Nguyễn, lờn 3 tuổi mồ cụi cha
lẫn mẹ và được nhà sư Lớ Khỏnh
Văn nhận làm cha nuụi kể từ đú
mang họ Lớ
-Làm chỉ huy sứ dưới thời Tiền-
Lê
-Khi Lê Ngọa Triều mất,ông
được tôn lên làm vua,lấy hiệu là
Thuận Thiên
H: Em hãy nêu sự ra đời của bài
“Chiếu dời đô”?
GV cho HS xem tranh phóng to
về”tượng đài Lí Công Uẩn”và
giới thiệu:Tượng đài được xây
dựng ở vườn hoa Chí Linh(Hà
Nội),là công trình văn hoá quan
trọng trong hệ thống tượng đài
kỉ niệm 1000 năm Thăng Long
Hà Nội.Tượng đúc bằng đồng
cao 9m,là tp của nhà điêu khắc
Vi Thị Hoa Đõy là bài” Chiếu
dời đụ” nguyờn văn chữ Hỏn
Do Nguyễn Đức Võn dịch
GV hướng dẫn cách đọc:Giọng
mạch lạc,rõ ràng,chú ý những
câu hỏi,câu cảm thán,các danh
từ riêng,từ cổ.,
- Chú ý các từ khó ở sgk và 1 số
chú ý khác
H: “Chiếu dời đụ” được viết
theo thể loại nào? Nờu đặc điểm
của nú?
GV: So với thể hịch, cỏo, tấu…
Hoạt động 1:
I: Đọc-Tìm hiểu chung văn bản
1 Tác giả, tác phẩm
a Tác giả:
- Lí Công Uẩn (974- 1028)tức là Lí Thái Tổ
vị vua khai sáng triều Lí, là vị vua anh minh,có chí lớn và lập nhiều chiến công
b Tác phẩm:
- Năm Canh Tuất (1010) Lí Công Uẩn viết bài chiếu bày tỏ ý định dời đô từ Hoa Lư- ninh Bỡnh ra thành Đại La (Hà Nội)
2 Đọc, từ khó:
- Mệnh: ý trời, trời định
- Vận: thời cơ
- Khanh là từ vua dùng để gọi bầy tôi
3.Thể loại : Thể chiếu
- Chiếu là thể văn do vua dùng để ban bố mệnh lệnh( Văn vần, xuôi, biền ngẫu) Thể hiện tư tưởng chính trị lớn lao, có ảnh hưởng đến vận mệnh triều đại đất nước
Trang 3H: Bài chiếu này thuộc kiểu văn
bản nào? phương thức biểu đạt
chớnh là gỡ?
H: Bài chiếu này có thể chia làm
mấy phần? Nêu nội dung của
từng phần?
GV:Mở đầu bài tỏc giả viễn dẫn
theo sử sỏch Trung Quốc
H: Lớ Cụng Uẩn nờu những dẫn
chứng cỏc vua nào từng dời đụ?
H: Em cú nhận xột gỡ về cỏc dẫn
chứng này?
H:Theo tỏc giả, chớnh vỡ việc
dời đụ đỳng đắn, nhà Thương,
nhà Chu đạt được kết quả gỡ?
H: Tại sao tác giả lại viễn dẫn
sử sỏch Trung Quốc?
Người Việt thời trung đại chịu
ảnh hưởng sâu sắc văn hoá
Trung Hoa, coi văn hoá ấy là
mẫu mực, đáng làm gương
H: Em có nhận xét gì về cỏch
lập luận của tỏc giả?
H: ý định dời đô bắt nguồn từ
kinh nghiệm lịch sử đã cho thấy
Lí Công Uẩn là vị vua ntn?
GV: Khi nhỡn vào thực tế của
đất nước, lịch sử nước nhà ntn?,
H: Theo Lớ Cụng Uẩn Vỡ sao
kinh đụ Hoa Lư khụng cũn phự
hợp nữa? tác giả đã chỉ ra những
điểm bất hợp lí nào mà triều đại
Đinh-Lê cứ đóng đô ở Hoa Lư ?
- Kiểu văn nghị luận( Vấn đề nghị luận:
Sự cần thiết phải dời kinh đô từ Hoa Lư về
Đại La
- Phương thức biểu đạt chớnh: Lập luận
4 Bố cục: 2 phần
P1: Từ đầu…không thể không dời đổi->
Lớ do dời đụ P2: Còn lại-> í chớ định đụ mới
Hoạt động 2:
II: Đọc – hiểu văn bản 1: Lớ do dời đụ.
* Viễn dẫn lịch sử Trung Quốc.
- Nhà Thương 5 lần dời đụ
- Nhà Chu 3 lần dời đụ ->Dẫn chứng cụ thể, xỏc thực
-> Vận nước lõu dài, phong tục phồn thịnh, trờn theo mệnh trời dưới hợp lũng dõn
- Lập luận chặt chẽ
=>Noi gương sáng không chịu thua các triều đại hưng thịnh đi trước
*Thực tế lịch sử nước nhà
- Hai triều đại Đinh, Lê theo ý riêng của mình, chưa có cái nhìn xa rộng, bao quát; khinh thường mệnh trời không theo gương tiền nhân
Trang 4H: Kết quả của việc khụng dời
đụ theo Lớ cụng Uẩn là gỡ?
GV: Xem toàn cảnh Hoa Lư
H: Bằng những hiểu biết về lịch
sử, hãy giải thích lí do hai triều
Đinh, Lê vẫn phải dựa vào núi
rừng Hoa Lư để đóng đô?
- Thời Đinh, Lê nước ta luôn
phải chống chọi nạn ngoại xâm
Hoa Lư là nơi địa thế kín đáo do
núi non tạo ra có thể chống chọi
với nạn ngoại xâm( Phản ánh
của Lí Công Uẩn cũng chưa thật
khách quan)
H: Câu văn “ Trẫm rất đau
xót…nói lên điều gì? Có tác
dụng ntn trong đoạn văn?
H :Em có nhận xét gì về nghệ
thuật đoạn văn này?
GV: Từ việc phõn tớch lớ do dời
đụ Lớ Cụng Uẩn cú ý chớ định
đụ mới ntn?
H:Theo tác giả,địa thế thành Đại
La có thuận lợi gì để có thể chọn
làm nơi đóng đô?
(HS thảo luận) Chia theo tổ
Đại diện nhóm trả lời.Cỏc
nhúm nhận xột chộo, GV chốt
chuẩn kiến thức vào sơ đồ câm
H: Qua những thuận lợi đú, Đại
La cú xứng đỏng là nơi đúng đụ
mới khụng?
->Triều đại ngắn ngủi, nhân dân hao tổn,
đất nước không phát triển, mở mang được
- Dùng kiểu câu trần thuật để bộc lộ cảm xúc, “khụng thể khụng dời đổi”-> phủ định của phủ định->Khẳng định cần thiết phải dời đụ
->Tình yêu nước thương dân, tâm trạng của nhà vua trước thực trạng đất nước
*Nghệ thuật : -Dẫn chứng : xác thực, tiêu biểu, toàn diện theo trình tự thời gian và không gian: ( xưa-nay,ngoài nước-trong nước) -Lập luận sắc bén,có lí,có tình
2 ý chí định đô mới:
a Lợi thế của Đại La.
-Lịch sử:kinh đô cũ của Cao Vương
- Vị trí:trung tâm trời đất
- Đại thế:rồng cuộn, hổ ngồi
-Địa hình:cao,thoáng,rộng mà bằng
-Dân cư:không khổ vì ngập lụt,cây cối tốt tươi
-Tiềm năng phát triển kinh tế,giao lưu văn hoá,địa linh nhân kiệt
->Xứng đáng là kinh đô bậc nhất của các bậc đế vương muôn đời
Trang 5H: Em có nhận xét gì về các
chứng cớ được đưa ra?
H: Tác giả gọi Đại La là thắng
địa của Đại Việt Đất ntn được
gọi là thắng địa?
- Đất tốt lành, vững, có thể đem
lại nhiều lợi ích về đời sống dân
sinh, cảnh vật, vị thế , chính trị,
kinh tế, văn hoá…cho kinh đô
H: Đến đây em thấy Lí Công
Uẩn là vị vua ntn?
Bỡnh: Một vị vua hơn đời, toàn
diện và sâu sắc khi nhìn nhận và
đánh giá, lựa chon kinh thành cũ
của Cao Vương ,có con mắt của
1 nhà địa lí,nhà kinh tế và nhà
chính trị,biết lo cho vận mệnh
đất nước trong tương lai
Chuyển ý: Từ sự phõn tớch
những thuận lợi của Đại La, nhà
vua quyết định dời đụ ntn?
H:Cuối bài chiếu, tác giả dùng
kiểu câu gỡ? Cú tỏc dụng ntn?
H: Tại sao kết thúc bài chiếu
nhà vua không ra lệnh mà lại hỏi
ý kiến của quần thần?
H: Cách kết thúc ấy có tác dụng
gì?
-> Chứng cớ có sức thuyết phục vì chúng
được phân tích trên nhiều mặt: Lịch sử,
địa lí, dân cư…
=> Một vị vua cú tầm nhỡn xa trụng rộng, anh minh
b Quyết định dời đụ
- Các khanh nghĩ thế nào?
->Câu nghi vấn dùng để kđịnh chắc chắn
sẽ chọn Đại La là kinh đô.Cách dùng câu nghi vấn cho thấy thái độ tôn trọng bề tôi, lấy dân làm gốc
- Việc dời đô là theo mệnh trời, hợp với lòng người( thiên, thời, địa, lợi, nhân hoà)
Ông vẫn muốn nghe thêm ý kiến, muốn ý nguyện của vua trở thành ý kiến chung của thần dân trăm họ
- Kết thúc ấy làm cho bài chiếu thêm mệnh lệnh nghiêm khắc, độc thoại trở thành đối thoại, cú phần dõn chủ, cởi mở, tạo ra sự đồng thuận giữa vua- dân- bề tôi
Trang 6H: Qua những dẫn chứng và lớ lẽ
mà Lớ Cụng Uẩn đưa ra để quyết
định dời đụ đã bộc lộ tư tưởng
và khát vọng nào của nhà vua
cũng như cả của dân tộc ta thời
đó?
Bỡnh: Từ khi Lớ Cụng Uẩn dời
đụ đến nay trói qua hơn nghỡn
năm thăng trầm của lịch sử
Thủ đụ Hà Nội luụn là trung
tõm kinh tế, chớnh trị, văn húa ,
là trỏi tim của đất nước Việt
Nam Điều đú càng minh chứng
sự đỳng dắn và sỏng suốt trong
việc định đụ của Lớ Cụng Uẩn
H: Qua bài học , hóy trỡnh bày ý
tưởng dời đụ của Lớ Cụng Uẩn
(Theo cỏc mục bài)
H: GV trỡnh bày sơ đồ bài học
H: Qua sơ đồ này, em cú nhận
xột gỡ về cỏch lập luận của tỏc
giả?
- Hs đọc ghi nhớ ở sgk
=>Khẳng định sự cần thiết phải dời kinh
đô từ Hoa Lư về Đại La Khát vọng xây dựng đất nước độc lập, thống nhất và hùng cường
Hoạt động 3: Tổng kết ( Bằng sơ đồ)
1 Nghệ thuật:
Dẫn chứng, lí lẽ có sức thuyết phục, hệ thống lập luận mạch lạc, chặt chẽ
2 Nội dung:
- Khát vọng về một đất nước độc lập, thống nhất, hùng cường
- LCU có tầm nhìn sáng suốt về vận mệnh
đất nước và có niềm tin mãnh liệt vào tương lai dân tộc
Hoạt động 4: Luyện tập
- Thăng Long là trung tâm chính trị, văn hoá, kinh tế của đất nước
- Từ khi LCU dời đô đến nay- luôn vững vàng trong mọi thử thách của lịch sử( qua các cuộc chiến tranh xưa và nay)
* Dặn dò:- Nắm chắc nội dung, ý nghĩa của bài chiếu
- Soạn “ Hịch tướng sĩ”
* Rút kinh nghiệm.