Bài giảng Sinh học 12 bài 20: Tạo giống nhờ công nghệ gene

1.Khái niệm sinh vật biến đổi gen Hệ gen của loài AABBDD - Sinh vậtlàbiến đổi gen là sinh vật mà hệ gen của nó đã được con người làm biến biến đổi thành : -AABBDDFF đổi cho phù hợp [r]

Bài 20 - Tiết 21

GV:Võ Thị Phương Thanh Trường THPT Đateh

I Công nghệ gen

1 Khái niệm công nghệ gen

Thế nào là công nghệ gen?

Thế nào là kĩ thuật chuyển gen?

Lop12.net

I Công nghệ gen

1 Khái niệm công nghệ gen

- Công nghệ gen là một quy trình công nghệ dùng

để tạo ra những tế bào và sinh vật có gen bị biến đổi hoặc có thêm gen mới, từ đó tạo ra cơ thể với những đặc điểm mới

Kĩ thuật chuyển gen ( trung tâm của công nghệ gen) là kỹ thuật tạo ADN tái tổ hợp để chuyển gen từ tế bào này sang tế bào khác

Plasmid

NST

Thể truyền là gì?

I Công nghệ gen

Thể truyền: là một phân tử ADN đặc biệt (có thể là các plasmit hoặc virut hoặc NST nhân tạo

Đặc diểm, vai trò của thể truyền?

+ Đặc điểm có khả năng tự nhân đôi một cách độc lập với hệ gen của tế bào cũng như có thể gắn vào

hệ gen của tế bào nhận

+ Vai trò: Để chuyển gen từ tế bào này sang tế

bào khác

Lop12.net

TẾ BÀO CHO

VI KHUẨN

ADN CỦA VI KHUẨN

- Tách chiết thể truyền và gen cần chuyển

khỏi tế bào.

a Tạo ADN tái tổ hợp (Thể truyền và gen cần chuyển)

2 Các bước cần tiến hành trong kĩ thuật chuyển gen.

RESTRICTAZ A

LIGAZA

ADN tái tổ hợp

a Tạo ADN tái tổ hợp (Thể truyền và gen cần chuyển)

- Dùng enzim giới hạn (restrictaza) cắt đoạn gen và ADN của plasmit tại những vị trí xác định tạo ra một loại đầu dính khớp nối các đoạn AND với nhau

- Dùng enzim nối ligaza gắn chúng lại tạo thành ADN tái tổ

TẾ BÀO NHẬN

-Chuyển ADN tái tổ hợp vào tế bào nhận ( Dùng muối

CaCl2 hoặc dùng xung điện làm giãn màng tế bào ) và tạo điều kiện cho gen đã ghép hoạt động Ở tế bào

nhận, ADN tái tổ hợp tự nhân đôi và truyền qua các thế hệ tế bào sau nhờ cơ chế phân bào và tổng hợp Prôtêin được mã hóa trong đoạn ADN được ghép

b.Đưa ADN tái tổ hợp vào trong tế bào nhận

Bài 20 : Tạo giống nhờ công ghệ gen

Bước 3 : Phân lập dòng tế bào chứa ADN tái tổ hợp

-Chọn thể truyền có gen đánh dấu để nhận biết được

tế bào có ADN tái tổ hợp

Lop12.net

Quy trình trong kĩ thuật chuyển gen

Tạo

ADN

tái tổ

hợp

Đưa ADN tái tổ

hợp vào trong tế

bào nhận

TẾ BÀO CHO

PLASMID

VI KHUẨN

ADN TÁI TỔ HỢP

RESTRICTAZA

LIGAZA

TẾ BÀO NHẬN

Phân lập dịng

tế bào chứa

ADN tái tổ hợp

II ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ GEN TRONG TẠO GIỐNG BIẾN ĐỔI GEN

Bài 20 : Tạo giống nhờ công ghệ gen

1.Khái niệm sinh vật biến đổi gen

Hệ gen của loài là AABBDD

biến đổi thành : -AABBDDFF

-AaBBDD, AAABBDD, AAAABBDD

-AABB, AABBDD( Bất hoạt gen A)Sinh vật có hệ gen được con người làm biến đổi = cách :

+ Đưa thêm một gen lạ vào hệ gen (sinh vật

chuyển gen)

+ Làm biến đổi một gen có sẵn trong hệ gen.

+ Loại bỏ hoặc làm bất hoạt một gen nào đó

trong hệ gen.

Nhận xét hệ gen mới có gì khác

hệ gen ban đầu ? Thế nào là sinh vật biến đổi gen?

- Sinh vật biến đổi gen là sinh vật mà hệ

gen của nó đã được con người làm biến

đổi cho phù hợp với lợi ích của con người

Người ta có thể tạo ra sinh vật biến đổi gen

bằng những cách nào?

Lop12.net

Bài 20 : Tạo giống nhờ công ghệ gen

2 Một số thành tựu tạo giống biến đổi gen

a Tạo động vật chuyển gen

-Cừu biến đổi gen sản sinh ra prôtêin trong sữa

- Chuột nhắt chuyển gen chứa hoôcmon sinh trưởng của chuột cống

Bò đã được chuyển gen (GMO)

Lop12.net

b) Tạo giống nhờ công nghệ biến đổi gen.

Bài 20 : Tạo giống nhờ công ghệ gen

Cây bông chuyển gen Bt

kháng sâu bệnh

2 Một số thành tựu tạo giống biến đổi gen

a Tạo động vật chuyển gen

cây bông không chuyển gen

GIỐNG LÚA “GẠO VÀNG”

CÓ KHẢ NĂNG TỔNG HỢP BÊTA –CAROTEN ( tiền

chất tạo ra vitamin A)TRONG HẠT

Lop12.net

Bài 20 : Tạo giống nhờ công ghệ gen

Gạo trắng

Gạo vàng Cà chua chuyển gen chậm chín và kháng vi rút

Cà chua Green Zebra Seedling

có hương vị ngọt như quả táo

Lop12.net

• Cây đu đủ (Carica papaya L.) được chuyển gen kháng bệnh

virút (trái) và cây đối chứng (phải)

– Có khả năng khang virút CMV

• Được đánh giá là góp phần vào việc phục hồi nền công nghiệp sản xuất đu đủ ở Hawaii.

Bài 20 : Tạo giống nhờ cụng ghệ gen

Ngô chuyển gen kháng sâu hai

Lop12.net

b) Tạo giống nhờ công nghệ biến đổi gen.

Bài 20 : Tạo giống nhờ công ghệ gen

2 Một số thành tựu tạo giống biến đổi gen

a Tạo động vật chuyển gen

- Tạo ra nhiều giống cây trồng quý hiếm

VD: Tạo ra giống bông kháng sâu bệnh

Tạo ra giống lúa gạo vàng có khả năng tổng hợp beta – carooteinoit

- Tạo ra giống cây trồng có sản phẩm được bảo

quản tốt hơn

- Cừu biến đổi gen sản sinh ra prôtêin trong sữa

- Chuột nhắt chuyển gen chứa hoôcmon sinh trưởng của chuột cống.

2 Một số thành tựu tạo giống biến đổi gen

- Tạo ra dòng vi khuẩn

có khả năng sản suất insulin của người, sản suất HGH

- Tạo ra dòng vi khuẩn

có khả năng phân huỷ rác thải, dầu loang

Bài 20 : Tạo giống nhờ công ghệ gen

c) Tạo dòng vi sinh vật biến đổi gen

Lop12.net