Các biện pháp dạy học đọc hiểu văn bản tự sự cho học sinh lớp 6 theo chương trình ngữ văn 2018

Mặc dù đã rất cố gắng song do kiến thức và kinh nghiệm còn h n chế nên luận văn chắc chắn không thể tránh khỏi thiếu sót.. Kính mong nhận được sự cảm thông và ý kiến đóng góp ủa các thầ

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

I TH T T

CÁC IỆN PHÁP DẠ HỌC ĐỌC HIỂ N N T CHO HỌC INH ỚP THEO CHƯ NG TR NH NG N

N N THẠC Ư PHẠ NG N

HÀ NỘI – 2020

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

I TH T T

CÁC IỆN PHÁP DẠ HỌC ĐỌC HIỂ N N T CHO HỌC INH ỚP THEO CHƯ NG TR NH NG N

N N THẠC Ư PHẠ NG N

CH ÊN NGÀNH: Ý N À PHƯ NG PHÁP DẠ HỌC

Ộ N NG N : 8140217.01

Người hướng dẫn khoa học: PG T Ph inh Diệ

HÀ NỘI – 2020

LỜI C N

Với tình cảm trân trọng và lòng biết ơn sâu sắc, tác giả xin gửi lời cảm ơn tới các thầy cô trong khoa ư p m trường Đ i học G o (Đ i học Quốc gia Hà Nội) và thầy ô trường THC Trưng Vương đã t o đ ều kiện để tác giả được hoàn thành luận văn này

Tác giả ũng x n ân t àn ảm ơn PGS.TS m n ệu, ngườ đã tận tìn ướng dẫn tác giả từ khi xây dựng đề tà đến khi hoàn thành luận văn này Mặc dù đã rất cố gắng song do kiến thức và kinh nghiệm còn h n chế nên luận văn chắc chắn không thể tránh khỏi thiếu sót Kính mong nhận được sự cảm thông

và ý kiến đóng góp ủa các thầy cô và các b n ọ v n để luận văn này được hoàn thiện ơn

Xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, ngày tháng năm 2020 Tác giả luận văn

Bùi Thị Tuyết

D NH ỤC CÁC NG IỂ Đ

1 Bảng 3.1 Các lớp và số HS tham gia thực nghiệm đối chứng 58

2 Bảng 3.2 Tổng hợp kết quả bài kiểm tra lớp thực nghiệm 82

ỤC ỤC

LỜI CẢ ƠN i

ANH C C C HI U, CH C I VI T T T ii

ANH C C C ẢNG, I U ĐỒ iii

C C iv

Ở ĐẦU 1

1 ý o ọn đề tà 1

2 sử ng n ứu 3

2.1 Ng n ứu về ện p p y ọ đọ ểu văn ản tự sự 3

2.2 Ng n ứu về ương trìn Ng văn 2018 5

3 đ ng n ứu 6

4 Đố tượng và p m v ng n ứu 6

4.1 Đố tượng ng n ứu 6

4.2 m v ng n ứu 7

5 P ương p p ng n ứu 7

6 Cấu trú luận văn 7

CHƯƠNG 1 CƠ Ở U N VÀ TH C TI N C A VẤN Đ NGHI N C U 8 1.1 Cơ sở lý luận 8

1.1.1 t uyết đọ ểu văn ản 8

1.1.2 Đặ đ ểm văn ản tự sự 15

1.2 Cơ sở t ự t ễn 25

1.2.1 Văn ản tự sự trong CT, G ện àn và CT 2018 25

1.2.2 T ự tr ng y ọ V T t eo CT Ng văn ện àn 29

CHƯƠNG 2 ỘT Ố I N H ẠY HỌC ĐỌC HI U V N ẢN T

TH CHƯƠNG T NH NG V N T UNG HỌC CƠ Ở ỚI 31

2.1 ột số nguy n tắ đề xuất ện p p 31

2.1.1 m s t đặ trưng t ể lo 31

2.1.2 m s t đặ trưng t p p 32

2.1.3 m s t đặ đ ểm p ong t g ả 32

2.1.4 ử ng p ương p p y ọ t ự 33

2.2 Đề xuất một số ện p p y ọ đọ ểu văn ản tự sự 34

2.2.1 Biện p p tóm tắt ốt truyện 34

2.2.2 B ện p p đọ ểu n ân vật 36

2.2.3 B ện p p đọ ểu t ết ng ệ t uật đặ sắ 42

2.2.4 B ện p p đọ ểu ngôn ng t p ẩm 44

2.2.5 B ện p p đọ ểu p ong và tư tưởng ng ệ t uật ủ n à văn 46

2.2.6 B ện p p ết nố t p ẩm vớ uộ sống 49

CHƯƠNG 3 TH C NGHI Ư HẠ 55

3.1 M đ , t ờ g n, đ đ ểm, số lượng HS tham gia 55

3.1.1 M đ t ực nghiệm 55

3.1.2 Thờ g n, đ đ ểm, đố tượng thực nghiệm 55

3.2 Nội dung thực nghiệm 55

3.2.1 Thực nghiệm t ăm ò 55

3.2.2 Thực nghiệm đối chứng 56

3.3 Giáo án thực nghiệm 56

3.3.1 Tóm tắt giáo án: 56

3.3.2 Nh ng đ ểm mới trong giáo án thực nghiệm 72

3.4 Kết quả thực nghiệm 75

3.4.1 Kết quả thực nghiệm t ăm ò 75

3.4.2 Kết quả thực nghiệm đối chứng 75

T U N VÀ Đ XUẤT 80

TÀI LI U THAM KHẢ ……….90

PH L C

ản tự sự là một trong n ng t ể lo văn ọ qu n trọng, ếm t ờ lượng lớn trong CT Ng văn p ổ t ông Trong CT mớ (2018), đọ ểu văn ản tự

sự vẫn là một nộ ung n , xuy n suốt ấp ọ CT y ọ p t tr ển năng lự là xu ướng g o đ ng ướng tớ ủ n ều nướ tr n t ế g ớ , ũng là một y u ầu ứ t ết n ằm uyển qu trìn g o từ ủ yếu nặng về ểm tr , đ ểm số s ng ến t ứ t ật, o trong năng lự Tư tưởng

qu n trọng ủ CT Ng văn 2018 là p ương p p đọ ểu văn ản Đó là một ướ t ến trong p ương p p y ọ văn ở n à trường p ổ t ông ở

p ương p p này o p p H tự m p , g ả mã t p ẩm g úp nâng o năng lự n ận t ứ o ản t ân n ư G T Trần Đìn ử có qu n n ệm rằng

văn ọ , n ận ết và p ân t đượ t ng ủ n ng yếu tố ìn t ứ và

ện p p ng ệ t uật gắn vớ m t ể lo văn ọ ; n ận ết đượ g tr ểu

ảm, g tr n ận t ứ , g tr t ẩm mĩ; p ân t đượ t n ìn tượng, nộ ung và ìn t ứ ủ t p ẩm văn ọ ; ó t ể t o r đượ một số sản

p ẩm ó t n văn ọ ” [4,tr.6] Dạy học đọc hiểu văn bản môn Ngữ văn trung học cơ sở ủ t g ả Nguyễn Trọng Hoàn đã đăng tr n t p g o ó

g “đọ ểu văn ản đố vớ H ông ỉ là o t động ếm lĩn ến t ứ

p ân môn văn ọ mà òn là đầu mố o v ệ vận ng và l n t ông ến

t ứ đố vớ p ân môn T ếng v ệt và làm văn” Tứ là t ông qu v ệ ểu văn ọ , ngườ đọ ìn t àn n ng t ể ện văn ản v ết ( à tập làm văn), qu trìn này ũng ủng ố t m ểu ết về văn ản đã ọ

âu n y v ệ y ọ đọ ểu V tự sự đã m s t vào đặ trưng t ể

lo , đặ trưng t p p,… để ướng ẫn H t , ảm t , từ ốt truyện đến n ân vật, từ ngôn ng n ân vật đến ngôn ng ngườ ể uyện,… N ng

y ọ truyền t ống đó đương n n là ó n ều ưu đ ểm Tuy vậy,

ướ s ng t ờ ỳ mớ , qu trìn y ọ n ấn m n v ệ ìn t àn và

p t tr ển năng lự o H , t ì vấn đề lự ọn n ng ến t ứ ơ ản nào trong y ọ văn ản tự sự, ũng n ư tổ ứ o H tự m p văn ản

r s o…đó là n ng vấn đề t ết tưởng đều ần p ả xem x t l Đọ ểu văn ản trở t àn một p ần ếm 20 - 30 tổng số đ ểm ủ đề t TH T Quố g , t ậm ng y từ t ểu ọ t ầy ô y môn T ếng V ệt ũng

ó n ều g ả p p năng o năng lự đọ ểu o ọ s n Trường ĐHGQ ũng p ng à t Tổng ợp ướ ng t trắ ng ệm vớ ộ môn, trong đó ó môn Ng văn Vì vậy, v ệ ướng ẫn ọ s n tự đọ ểu qu n trọng ơn v ệ ung ấp ến t ứ Để ó t ể đào t o năng lự đọ ểu để ọ

s n ó t ể tự ọ suốt đờ n ất đ n p ả ng n ứu đổ mớ p ương p p

y ọ ng văn một t ấu đ o, o ọ , ệ t ống

Trong t ự tế, trong y ọ văn ản tự sự, n ều GV vẫn quen t eo

y ọ truyền t ống Ở đó ủ yếu H đượ ng e g ảng và g p

ất n ều năng lự ủ H ư đượ ú ý H ư đượ t âm n ập toàn ện vớ n ân vật và t p ẩm, ư t ật sự trở t àn n ng n đọ t

ự t uy t n t ự ủ động ủ ọ s n là nguy n tắ ơ ản quyết

đ n ệu quả ủ qu trìn y ọ văn, là t ướ đo ết quả ủ n ng tìm

tò để đổ mớ p ương p p y ọ văn ở ông ó sự vận động ủ ủ

t ể t ì mọ o t động ủ g o v n đều trở t àn p đặt Đây là y u ầu ủ

ểu đ ng trở n n p ổ ến Đây ông p ả là ện p p mớ , ng y từ n ng năm đầu t ế XX các nhà ng n ứu, n à g o đã àn về vấn đề này Trong nướ , n à o ọ ũng àn n ều t ờ g n, tâm uyết để

ng n ứu về vấn đề đọ ểu văn ản n ư: Trần Đìn ử, Nguyễn Thanh Hùng, Đ Ngọ T ống, Nguyễn T H n , Nguyễn Trọng Hoàn Ở V ệt

N m, một trong n ng tà l ệu đầu t n ó tập “ ương p p g ảng

y văn ọ ở trường p ổ t ông” ủ V.A N ons T g ả ng đ n

qu trìn đọ t p ẩm văn ọ là một qu trìn s ng t o và m ọ s n đều là một độ g ả ủ t p ẩm văn ọ

Nguyễn T n Hùng là một trong n ng ngườ ng n ứu vấn đề đọ

ểu sớm n ất ở nướ t T m luận “ y đọ ểu là t o nền tảng văn ó

o ngườ đọ ” t i ộ t ảo o ọ “C ương trìn và G t đ ểm THC ” vào t ng 09 2000 ó v ết: “Đọ văn là một o t động ơ ản ó tầm qu n trọng ết sứ to lớn ần đượ g ả quyết một t ấu đ o y đọ ểu p ả xuất p t từ văn ản, lưu ý đến đặ trưng ngôn ng ” G T Nguyễn T n Hùng ũng là t g ả ủ ông trìn lý t uyết đầu t n về đọ ểu – uy n luận “Đọ ểu t p ẩm văn ương trong n à trường” (NX G o , 2008) vớ ng đ n “Đọ để ểu g tr đ t ự trong t p ẩm” N ư vậy, đọ văn là ướ đầu đ tìm ý ng ĩ t ềm ẩn ủ văn ản để từ đó ểu rộng r về t ế g ớ và uộ đờ Ngoà r , G òn là t g ả ủ một lo t

n ng uốn s ng n ứu uy n sâu về vấn đề này n ư “Đọ và t ếp n ận văn ương”, “ ĩ năng đọ ểu Văn”, à v ết “Năng lự đọ ểu t p ẩm văn ương ủ ọ s n TH T” G n Trọng uận ũng đề o o t động đọ trong uốn “ ương p p y ọ Văn” (2001) xem đọ ễn

ảm là một trong p ương p p ùng để t âm n ập t p ẩm văn ương

n n p ương p p so s n và p ương p p t ện ìn tượng N à

ng n ứu Trần Đìn ử ũng ó rất n ều ng n ứu n ư “Đọ ểu văn

ản – một âu đột p trong y ọ Ng văn ện n y”

V trò ủ đọ ểu ngày àng trở n n qu n trọng trong v ệ g úp HS

ủ động tự ọ ướ sự ướng ẫn ủ GV C ng n ứu về ện p p

y ọ văn ản tự sự o ọ s n THC , TH T ó rất n ều n ưng ng n

ứu y ọ văn ản tự sự o HS lớp 6 t ì ông t ật sự ó n ều ng n

ứu ố THC ủ yếu ó ng n ứu àn o HS ố 9 Ng n ứu

về ương trìn lớp 6 có số lượng rất t và t ường đề ập tớ vấn đề t ếng v ệt,

từ vựng, làm văn n ư “ ử ng ản đồ tư uy trong y ọ à ôn tập t ếng

v ệt lớp 6” – luận văn t sĩ o m T T úy v ết, “ y ọ ện p p

tu từ từ vựng o ọ s n lớp 6 t eo qu n đ ểm g o t ếp” – t g ả Nguyễn

T Quỳn Ng (2019), “Vận ng lý t uyết o t động g o t ếp vào y ọ tập làm văn lớp 6 trung ọ ơ sở” – t g ả Nguyễn Ngọ trường Đ

ọ G o – Đ ọ Quố g Hà Nộ , t g ả m T Huyền ó đề tà luận văn t sĩ o ọ – Đ ọ ư p m T Hồ C n : “G ảng y văn ọ trung đ V ệt N m ở ậ THC t eo p ương p p đọ ểu”, “ ĩ năng xây ựng âu ỏ trong đề ểm tr năng lự đọ ểu văn ản môn Ng văn ở trường TH T” (2018) ủ t g ả m T Hương, “ t uyết ngôn

ng ọ văn ản vớ v ệ y ọ đọ ểu truyện ể ân g n ở Trung ọ ơ sở” ủ t g ả Tr n T n ứ ư đ vào ng n ứu n ng p ương

p p y ọ văn ản tự sự G Nguyễn ắ v ết trong lờ mở đầu

s g o v n Ng văn 6 (tập 1, NX G o , 2000): “Đọ – ểu văn ản

là o t động qu n trọng và trự t ếp g úp ọ s n đ t đượ ết quả đọ văn trong m t u Ng văn t ợp” [24,tr.23] t u ủ ương trìn THC ó y u ầu “ ọ s n p ả ó ĩ năng ng e đọ một t ận trọng qu n trọng n ất đố vớ ĩ năng ng e là ng e ểu, đọ – ểu và ảm

t đượ g tr ng ệ t uật ủ văn ản” [24,tr.13]

2.2 n n n n 2018

C ương trìn g o p ổ t ông môn Ng văn 2018 ( n àn m

t eo T ông tư 32 2018 TT- G ĐT) o mớ đượ p ng n n n ng ng n

ứu, p ân t ĩ về ương trìn ông n ều Tuy nhiên, trường Đ ọ ư

p m Hà Nộ ó “Tà l ệu tìm ểu ương trìn môn Ng văn (Trong

C ương trìn G o p ổ t ông 2018)” năm 2019 o G T Đ Ngọ

T ống ( ủ n), G T Nguyễn n T uyết, G T Đ Xuân T ảo và

T m T T u H ền là một trong n ng tà l ệu ng n ứu rất rõ ràng,

t ết về CT Ng văn 2018, đượ rất n ều t ầy ô lự ọn t m ảo

t ếp ận tìm ểu về p ương p p g o và CT mớ

Vớ p ương t ện truyền t ông đ úng, ủ yếu là à o g ớ

t ệu n ng đ ểm đổ mớ , n ng y u ầu ung về ương trìn n ư tr ng

o VN xpress ó à v ết h ơng tr nh Ngữ văn m i có thêm nhiều t c phẩm a chọn [34] về v ệ đư t m n ng t p ẩm văn ọ vào ương trìn và o G o t ờ đ ó à v ết Môn Ngữ văn trong h ơng tr nh GDPT [33] đ ểm qu n ng n t đổ mớ ủ ương trìn g o mớ à

v ết h ơng tr nh Ngữ văn trong nhà tr ờng phổ thông Vi t Nam và h ng

ph t triển sau 2015 [35] o t g ả Đ Ngọ T ống ũng àn về vấn đề này

Tuy n n, à v ết ỉ m ng t n g ớ t ệu, nó sơ ộ ứ ông đ sâu vào vấn đề o vậy, úng tô t ến àn ng n ứu đề tà n ư một ướ mở đầu o v ệ ng n ứu p ương p p y ọ văn ản tự sự ở ậ trung

ọ ơ sở

3 c đ ch nghi n cứ

V ệ tìm ểu và đư r p ương p p y ọ đọ ểu văn ản tự sự

s góp t m PPDH mớ để GV ó t ể t m ảo đồng t ờ ũng p ần nào ũng g úp HS nâng o năng lự đọ và ảm t văn ương, t ếp ận t

p ẩm trong n à trường nó r ng và t p ẩm văn ọ tự sự nó r ng ễ àng

ơn

4 Đ i ư ng ph i nghi n cứ

n n n

Đố tượng ng n ứu ủ luận văn là p ương p p y ọ đọ ểu văn

ản tự sự trong ương trìn Ng văn 2018 àn o ọ s n lớp 6

m n n

Trong uôn ổ đề tà úng t ông ng n ứu o qu t toàn ộ vấn

đề đọ ểu mà ự tr n l t uyết ủ đọ ểu để p ng vào ƣớng ẫn HS

đọ ểu VBTS cho HS lớp 6 tuy n n o t ờ g n, mứ độ ủ một luận văn n n t g ả luận văn g ớ n một và t p ẩm

5 Phư ng ph p nghi n cứ

o t n đặ t ù ủ VBTS mà úng tô lự ọn t n l n ngàn về

p ƣơng p p luận Ở đây, n ệm đọ ểu là sự p ố ợp lý t uyết

ng n ứu văn ƣơng n u để g ả quyết một đố tƣợng N ng lý

t uyết về t p p ọ , trần t uật ọ Ngoà r , để t ự ện luận văn,

p ƣơng p p đƣợ sử ng là p ƣơng p p ng n ứu l luận; p ân t , so

s n ; t ống , tổng ợp

6 Cấ rúc ận ăn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và đề xuất, tài liệu tham khảo, ph l c, luận văn đƣợ trìn ày trong ƣơng:

Chư ng : Cơ sở lý luận và thực tiễn của đề tài

Chư ng : Một số ện p p y ọ đọc hiểu văn ản tự sự t eo ƣơng

trìn Ng văn 2018

Chư ng 3 Thực nghiệm sƣ p m

CHƯ NG 1

C Ở Ý N À TH C TIỄN C N ĐỀ NGHIÊN CỨ 1.1 C ở ý ận

1.1.1 Lí ế n n

1.1.1.1 Kh i ni m “đọc hiểu văn bản

n ệm đọ ểu ( e ng ompre ens on) gắn l ền vớ lí luận y

ọ văn, lí t uyết t ếp n ận, t p p ọ Đ ều này ến đọ ểu văn ản trở t àn ộ p ận ng n ứu ó t n t ờ sự tr n t ế g ớ ột số qu n n ệm

ủ n à ng n ứu đọ ểu để làm rõ n ệm “đọ ểu văn ản”

Ho t động đọ gắn l ền vớ văn ản, ngườ đọ và ý ng ĩ ến t o từ văn

ản Tr n ơ sở đó, t g ả Trần Đìn ử ỉ r một số nộ ung t en ốt về

v ệ đọ n ư s u: t ứ n ất, đọ là qu trìn t ếp n ận ý ng ĩ từ văn ản, ự vào t n t ự ủ ủ t ể ( ứng t ú, n u ầu, năng lự ) và sự t động qu

l g ủ t ể và văn ản T ếp t eo, đọ là qu trìn g o t ếp vớ t g ả,

xã ộ g đo n đó Và uố ùng, đọ là qu trìn t o r năng lự Qu n

n ệm này đề o v trò t ự ủ ủ t ể đọ , mố qu n ệ ủ ọ vớ đố tượng đọ , đặt o t động đọ trong mố tương qu n vớ qu trìn sản s n văn

ản và ỉ r v trò, ý ng ĩ to lớn ủ o t động đọ đố vớ uộ sống on ngườ H ểu là gì? T eo Trần Đìn ử ông o rằng ểu là p ả t ếp n ận

ệu vật ất; n ận r ệu quen y l , ểu ý ng ĩ ủ nó đượ lặp l trong ngôn ng , ng ản và ó t ể đố t o vớ ý ng ĩ đó Từ v ệ đọ để

g n ớ v ết đến đọ để t ếp n ận t ông t n, p ân t , g ả mã, n ận x t,

đ n g nộ ung t ông t n và ả ngườ p t r t ông t n là ả một qu trìn

p ứ t p, tổng ợp H ểu là m đ ủ v ệ đọ , ểu ỉ đến đã đọ và

t lũy đủ Vậy đọ ểu văn ản t ự ất là qu trìn ngườ đọ ến t o ý

ng ĩ ủ văn ản đó t ông qu o t động, t o t n ất đ n Nguyễn

Th H nh với bài viết đượ đăng tr n t p chí Khoa họ ĐH T Hồ Chí Minh có trích dẫn qu n đ ểm của I A (C ương trìn Đ n g ọc sinh quốc tế) về vấn đề này: “Đọc hiểu là sự hiểu biết, sử d ng, phản hồi và chiếm lĩn văn ản viết nhằm đ t được nh ng m c đ , p t tr ển trí thức và tiềm năng ũng n ư t m g vào đời sống xã hội của m i cá nhân.” [11,tr.89] N ư vậy, trong m qu n n ệm tr n đây, ù đứng ở gó độ nào thì “đọ ” đượ o

là một qu trìn tổng ợp, đò ỏ ần sử ng n ều ĩ năng; “ ểu” là m

đ ủ “đọ ”; để đọ ểu, ngườ đọ p ả t ự , ủ động m p

Đọ ểu văn ản ó n ều yếu tố gần g ống vớ t ếp n ận văn ọ , n ưng không oàn toàn Đọ ểu trong lí t uyết lí luận và phê bình là dành cho các nhà lí luận và p ìn văn ọ ặt , g n ân ù là ùng xuất p t đ ểm ( ùng ọ một ương trìn , ùng lứ tuổ , ùng trìn độ ọ vấn ) ảm t một văn ản văn ọ vẫn rất n u Vì vậy, trong n à trường, đ n ướng o t động đọ ểu là ướng tớ đố tượng là H p ổ

Đố tượng ủ đọ ểu là văn ản t eo ng ĩ rộng n ất ủ t uật

ng này vớ sự đ ng về nộ ung trong ng t ứ tồn t ằng v ết ( ó

t ể v ết ết ợp vớ ý ệu, on số, ìn ản , ểu tượng,…) T ếng V ệt

là nền tảng t ếp n ận mọ tr t ứ trong n à trường C n vì l đó môn văn trở t àn một trong n ng ộ môn nền tảng ông gì t y t ế đượ ột t

p ẩm đượ đư vào s g o o p ả t ông qu n ng lự ọn, ân n ắ

ĩ àng ủ n ng t g ả v ết s ở t p ẩm ông đơn t uần là ung ấp

o ọ s n tr t ứ về văn ọ mà qu n trọng ơn là qu t p ẩm đó

em ết y u quý n ng đ ều xung qu n , ết sống đ p, sống ó ý ng ĩ trong uộ đờ , ết tôn trọng n ng g tr uộ sống để luôn ó ý t ứ g gìn ản sắ văn ó ân tộ trong ố ản ộ n ập N ng t p ẩm đượ

đư vào g ảng y ó ản ưởng lớn đến sự p t tr ển tr tuệ, tư tưởng tìn

ảm ủ ọ s n Vớ n ng y u ầu n ư vậy, ần lự ọn n ng nộ ung

g o p ù ợp vừ m ng t n văn ó ân tộ vừ m ng t n ộ n ập quố tế Đồng t ờ n ng nộ ung này p ả t o đ ều ện o H p t tr ển toàn ện về t ể ất, t n t ần, đ o đứ , đ n ướng ng ề ng ệp ằng

p ương p p g o p t uy t n t ự , s ng t o, ủ động; đ ng ó

ìn t ứ tổ ứ g o trong và ngoà lớp ọ và ứng ng ông ng ệ

t ông t n và truyền t ông vào qu trìn y ọ để ó t ể p t tr ển năng lự

tự ọ ủ H t eo ướng tốt n ất G T Nguyễn T H n l n ấn m n

ết quả t u n ận đượ s u qu trìn đọ ểu “n ằm t y đổ n ng ểu ết, tìn ảm oặ àn v ủ n mìn ” [10,tr.15] Từ đó g o , ìn t àn

và p t tr ển n ng tư tưởng, tìn ảm n ân văn o đ p cho HS Tuy nhiên,

đố tượng đọ ểu trong CT môn Ng văn ủ V ệt N m trong t ờ g n tớ ông ỉ là V trong G mà òn ó lo V n u Vì t ế, đọ

ểu ông ỉ x đ n n ng nộ ung ến t ứ mà ngườ ọ ần lĩn ộ

t ự t ễn uộ sống T g ả Nguyễn T H n n ấn m n rằng đọ ểu giúp

p t tr ển năng lự g ả quyết vấn đề ở ngườ đọ và nó là một năng lự

uy n ệt ủ môn Ng văn

Để n n óng nâng o ất lượng ộ môn Ng văn ở trường Trung

ết v ết, ết nó , ết truyền t ống, văn o ân tộ y văn là y đọ văn

và y làm văn o đó môn văn p ả đào t o năng lự đọ o H , ỹ năng

đọ để H ó t ể đọ – ểu ất ứ văn ản nào ùng lo Tứ là H p ả đượ ọ ông p v o v ệ t ếp n ận g tr văn ọ , n ận

ết, ểu văn t ế nào là y, là ng ệ t uật, trự t ếp t ể ng ệm tư tưởng

và ảm xú đượ truyền đ t ằng ng ệ t uật ngôn từ, ìn t àn đọ

n à văn Đọ văn là o t động ễn r trong qu trìn t ếp n ận văn ương Văn ọ ỉ sống trong ý t ứ ủ t ế ệ ngườ đọ và trìn độ văn ó

đọ , sự qu n tâm ủ ngườ đọ quyết đ n số p ận ủ văn ọ độ g ả đều góp p ần p t tr ển văn ọ T eo T Nguyễn Trọng Hoàn “Đọ là ông

v ệ g ả mã n ng ệu đã đượ v ết r t àn văn ản, là ung n p và suy

ng ĩ về một y n ng t ông t n nào đó, là sự t t o n ng ý tưởng ủ ngườ .” [14,tr.196] Đọ ểu là o t động uy n ất giúp HS t ếp xú trự t ếp vớ V để t ấy đượ g tr văn ọ Đọ ểu ắt đầu từ đọ , đọ âu, ểu và nắm đượ ý n ũng n ư ủ đề ủ t p ẩm trong

ng ản ủ nó, trong qu trìn đọ , ọ s n s ết đọ để t lũy

ến t ứ , đọ để l g ả , đọ để đ n g và đọ s ng t o, p t ện Họ s n

s ọ tr âu y, t ết, ý, ọ t uyết m n , t uật l nộ ung văn ản đã đọ Qu n ng văn ản mẫu mự , H r n luyện ĩ năng ễn đ t

m l , ó ệ t ống, r n luyện ĩ năng lập luận s ng tỏ vấn đề CT Ng văn

ồ ư ng và r n luyện t ó quen tự đọ , tự ng n ứu, tự ọ g úp HS ủ động trong v ệ t ếp t u ến t ứ , nâng o năng lự tư uy và s ng t o HS ông ỉ đượ r n luyện năng lự đọ văn ản văn ọ mà òn ó ả năng đọ tốt rất n ều lo văn ản p ong p ú ó trong đờ sống HS đượ ộ lộ năng lự t ật sự, sự trả ng ệm và rung ảm ủ n mìn ứ ông p ả nó t eo s vở t m ảo, nó t eo t ầy ô V ệ đọ ự vào

là t ứ , là on đường để ngườ ọ tự mìn ếm lĩn tr t ứ , đồng

t ờ r n luyện tự ọ suốt đờ y ọ đọ ểu văn ản là qu trìn GV ướng ẫn H vận ng n ng ĩ năng, t o t trong o t động đọ văn ản

Tuy n n úng t ũng ần ểu rõ rằng ông ó p ương p p đọ ểu

uy n ất ở tùy vào t ể lo , m đ và đố tượng đọ mà ó n ng

đọ , t ếp ận n u Trong v ệ y đọ ểu văn ản, GV uyển từ ngườ g ảng văn trở t àn ngườ ướng ẫn đọ văn, ỉ g ảng n ng

qu n trọng và ần t ết n ất, ắ p lố ễn g ảng à òng và t o đ ều

ện o H tự ọ , tự ng n ứu để ó t ể ứng ng ĩ năng đọ vào t ự

t ễn đờ sống Văn ọ ng ệ t uật s ng t o r o độ g ả nó ung n ưng

m ngườ p ả tự mìn đọ , tự mìn m p t ì ảm xú mớ ân t ật

ù sử ng p ương p p gì, y đọ ểu văn ản nào t ì GV ũng ần

tổ ứ , t ết ế o t động ướng ẫn H sử ng ỹ năng để đọ

n x yếu tố ìn t ứ , nộ ung và ý ng ĩ ủ văn ản hình thành

k ả năng p ân t và tổng ợp văn ản ự ọn văn ản p ù ợp vớ H là

ướ qu n trọng n ất, văn ản đó p ả đ p ứng đượ n ng y u ầu về mặt

đề tà , t ể lo , nộ ung tư tưởng u đã ọn đượ văn ản p ù ợp,

GV và H s ùng n u tìm ểu n ng n ệm, từ ó, n ng ến t ứ

ần t ết vớ văn ản đồng t ờ GV s đư r n ng âu ỏ gợ mở o H tìm ểu về t ết ng ệ t uật đặ sắ oặ t ảo luận về ảm n ận

n ân ủ H s u đọ văn ản GV ần lưu ý tớ t độ, sự t ến ộ để đ n giá HS sau này Tuy n n ũng n n ó n ng t ết ọ để H tự đọ t eo ý

ểu, trả ng ệm n ân ướ sự đ n ướng, ẫn ắt ủ GV

Thuyết kiến t o là lý thuyết về sự nhận thức bắt nguồn từ tư tưởng của Jean Piaget - nhà sinh vật học, triết học, logic học, tâm lý họ người Thuỵ Sỹ Với thuyết kiến t o, không có tri thức khách quan tuyệt đối mà mang tính chủ quan bởi tri thức xuất hiện qua việc chủ thể nhận thức từ ngoài vào trong bản

t ân Đ ều này ũng ến thuyết kiến t o m ng ướng chủ thể Sự tương t

gi người học và tri thức là vô cùng quan trọng H y nó , người học phải là chủ thể của ho t động nhận thứ , người học phải tự ý thứ được

nhu cầu, hứng thú của việc học, từ đó t ực tìm hiểu tri thức mới, tích cực

t o r xung đột trong quá trình nhận thức của m i cá nhân

D y học là mố t động qua l i gi a GV – học trò – mô trường Lớp học n ư xã ội thu nhỏ, việc giải quyết các vấn đề đó là n u ầu tất yếu của cuộc sống Áp d ng thuyết kiến t o vào việc d y họ t ường dựa trên các ước: Tri thứ ũ → ự đo n → ểm nghiệm (thử và s ) → Đ ều chỉn → Tri thức mới ước thứ nhất là g úp người học ôn l i kiến thứ ũ có liên quan tới kiến thức mới bằng đặt câu hỏi, bài tập ước thứ , người

d y tổ chứ o người họ đề xuất các giả thuyết, kiểm tra giả thuyết, đề xuất ướng giải quyết và rút ra kết luận ước cuố ùng là để người học vận d ng kiến thức mới giải quyết các vấn đề lý luận và thực tiễn để củng cố kiến thức

HS là chủ thể ho t động tr n ơ sở vận d ng nh ng kiến thức hoặc kinh nghiệm đã ó từ trướ để giải quyết một tình huống mới nảy sinh Khi HS t o

ra được mối liên hệ gi a kiến thức mới và kiến thức ũ t ì lú đó ến thức mới s có giá tr ứng d ng và không b lãng quên Do vậy, d y học kiến t o

đò ỏi GV phải có vốn sống, kinh nghiệm nghề nghiệp nhất đ nh, khả năng ứng d ng linh ho t công nghệ thông t n vào ước trong tiến trình d y học, phả là người chuyển hóa các tri thức khoa học thành các tri thức d y học với việc xây dựng các tình huống d y học chứ đựng nh ng tri thức cần lĩn ội,

t o dựng n n mô trường mang tính xã hộ để HS kiến t o kiến thức của mình,

có thế d y học kiến t o mới p t uy đượ ưu t ế vượt trội của nó, mới có thể

t o ra nh ng on ngườ l o động sáng t o, góp phần nâng cao chất lượng d y học nói chung

T eo t uyết ến t o n ận t ứ , ọ tập là qu trìn tự xây ựng ến

t ứ ủ H ằng sử ng t ông t n đã ó và ổ sung t m thông tin

mớ ấy t uyết ến t o làm nền tảng, ở m lo văn ản ần ó n ng ướng ẫn đọ ểu t eo đặ trưng t ể lo ủ nó y ọ đọ ểu văn ọ

p ả tuân t ủ nguy n tắ t eo đặ trưng t ể lo Có t ể vớ ùng một t ể lo

n ưng v ệ đọ văn ản p ả ó t y đổ về y u ầu, mứ độ so vớ văn ản trướ Đọ t ể lo mớ p ả p t ện r n ng n t tương đồng và ệt

vớ t ể lo đã ết Vì vậy, vận ng lý t uyết ến t o để ồ ư ng, p t

tr ển ĩ năng đọ văn ản t eo đặ trưng t ể lo là rất ần t ết

Tùy t uộ vào V , m đ , đố tượng mà GV ó n ng ướng

ẫn, p ương p p y n u Tuy n n, ù sử ng p ương p p nào t ì

đò ỏ t ông qu v ệ đọ , ểu, ảm n ận ủ ngườ đọ t ì g tr văn

đư r n ng văn ản ng ệ t uật n u N ưng ông g ống vớ o

ọ , văn ọ tập trung m p t ế g ớ trong mố qu n ệ đố vớ on ngườ Văn ọ ó t ể m u tả t n n n, đờ sống ủ loà vật để t ể ện một n ìn y một qu n đ ểm n ân s n nào đó ủ on ngườ n ưng luôn àn v tr ưu t n o on ngườ , lấy on ngườ làm đ ểm tự n ìn toàn

ộ t ế g ớ Con ngườ và t ế g ớ ện t ự đượ m u tả trong văn ọ vừ

là ện t ân ủ y th ện, làn y l vừ là n ng ểu

n ngoà ủ on ngườ tớ mứ g úng ường n ư ông ó sự p ân

ệt nào ả N à văn ể l , tả l n ng gì xảy r n ngoà mìn , ến o ngườ đọ ó ảm g rằng ện t ự đượ p ản n trong t p ẩm tự sự là một t ế g ớ t o ìn x đ n đ ng tự p t tr ển, tồn t n ngoà n à văn, ông p t uộ vào tìn ảm, ý muốn ủ n à văn ương t ứ p ản ản

ện t ự qu sự ện, ến ố và àn v on ngườ t p ẩm tự sự o

g ờ ũng ó ốt truyện Gắn l ền vớ ốt truyện là một ệ t ống n ân vật đượ

ắ ọ đầy đủ n ều mặt” [12,tr.328 V ệ n ận t ứ đố tượng trong t n tổng ợp toàn v n và sống động đã g úp o văn ọ ng n ng qu t đượ ản ất và quy luật ủ t ế g ớ ện t ự mà òn nắm ắt đượ tr ng

t t ẩm mĩ ủ t ế g ớ ấy

Văn ản tự sự là p ương t ứ trìn ày một u sự v ệ , sự v ệ này ẫn đến sự v ệ để p ản n ện t ự và ểu ện tâm tư on ngườ Trong văn ản tự sự t ường có sự v ệ , tìn t ết, n ân vật, ễn ến và ngườ

ể ự v ệ đượ trìn ày t ể và sắp xếp t eo một ễn ến s o o t ể

ện đượ tư tưởng mà t g ả muốn ểu đ t âu uyện đều m ng trong mình một ý ng ĩ C n vì l đó mà t p ẩm tự sự đã trở t àn một trong n ng lo văn ọ ó v tr qu n trọng trong đờ sống t n t ần ủ

on ngườ ện đ

1.1.2.2 c oại văn bản t s

Có t ể ự vào t u nộ ung oặ ìn t ứ để p ân lo t àn

t ể lo n ỏ ơn Nếu ự vào t u nộ ung, ó t ể t àn t

p ẩm m ng ủ đề l sử ân tộ , t p ẩm t ế sự – đ o đứ và t

p ẩm đờ tư Còn ự vào t u ìn t ứ , t ó t ể ó t ể lo n ư n ùng , truyện, truyện ngắn (truyện ngắn sử t , truyện ngắn đờ tư, truyện ngắn trào p úng ), t ểu t uyết, ng ngôn, truyện ổ t , truyện truyền

t uyết, tản văn V ệ p ân lo là ần t ết ở nó làm r ện m o t n t ần

ủ t p ẩm Nó g úp t t ếp n ận “đúng”, “trúng” vớ văn ản t ể Tuy nhiên có không t t p ẩm t uộ lo này n ưng l m ng t n ất ở lo N ư vậy, úng t ần tìm ểu và đư r ện p p t ợp để g ả quyết n ng tồn t , mâu t uẫn trong qu trìn y ọ Vớ m ấp ọ , ương trìn s g o o s lự ọn n ng t ể lo p ù ợp vớ trìn độ

ủ em ọ s n

1.1.2.3 c y u tố trong văn bản t s

T p ẩm văn ọ đượ xem n ư là một ệ t ống ấu trú trong đó ất

ứ một yếu tố nào ũng ó g tr và v trò n ất đ n t eo v tr ứ năng ủ

nó uốn ểu ng ĩ ủ văn ản, ần nắm đượ ý ng ĩ ủ tầng ấu trú ngôn ng , t ẩm mỹ, ý ng ĩ t p ẩm… Cấu trú ngôn ng ứ đựng t ông

t n về ện t ự đờ sống gắn l ền vớ qu trìn nếm trả và m ng ệm ủ

n à văn và t ông t n t ẩm mỹ ẩn g ấu trong lớp ngôn từ ng ệ t uật g àu g tr

ểu ảm Cấu trú t ẩm mỹ là tầng m ng nộ ung ểu ểu, n ận ện tầng

ấu trú này ngườ đọ s tìm t ấy lớp ý ng ĩ sâu s từ ện t ự uộ sống đượ p ản n trong t p ẩm Trong đó, ấu trú ý ng ĩ n là nơ

mà ọ s n nó r ng và ngườ đọ nó ung đượ t ỏ sứ s ng t o vớ

n ng ý ng ĩ ủ r ng ản t ân N ệm v ủ ọ s n trong đọ ểu t

p ẩm là đ từ ấu trú ngôn ng đến ấu trú ìn tượng t ẩm mỹ để nắm ắt

sự uyển ó ủ n à văn từ ện t ự đờ sống đến t ế g ớ ng ệ t uật s n động – nơ n à văn gử gắm n ng tâm sự, đ n g về t ế sự ủ mìn Đọ

ó n ều mứ độ, ắt đầu từ v ệ đọ t ông, đọ t uộ , đọ ết ngừng g ọng đúng đến đọ ỹ, đọ sâu để ết đượ àn văn, sắp xếp ý, ng ý trong ùng từ, ngắt âu, ơ là ả một qu trìn ài T ếp t eo là đọ

ểu t ông đ ệp văn ản àm ứ l là một trìn độ Ngườ đọ p ả

đ t ự ủ t p ẩm ỉ o gồm yếu tố: ngôn từ và ốt truyện” [12,tr.43] Cốt truyện là một trong n ng yếu tố qu n trọng để t o n n một t

p ẩm tự sự, là đặ trưng để p ân ệt văn tự sự vớ p ương t ứ ểu đ t khác ốt truyện là một ệ t ống n ng sự ện, ến ố, àn động ủ

p ẩm Tuy n n, ó t ể ùng vớ một xung đột xã ộ n ư t ế n ưng m n à văn l ó t o ựng s ng t o ốt truyện n u để t ể ện qu n đ ểm,

t độ, ý ến, p ong ng ệ t uật và t n ủ mìn V n ư ùng

nó về xung đột g g ấp đ ủ và nông ân n ưng n à văn N m C o, Ngô Tất Tố l ó n ng v ết n u Đây n là ện tượng

n ều t p ẩm ùng ướng về một đề tà n ưng ủ đề ủ úng l nhau

Tùy t eo quy mô, ung lượng ủ t p ẩm mà ốt truyện ó t ể đơn

g ản y p ứ t p, t y n ều tìn t ết n ưng p ả luôn đảm ảo u sự

v ệ nố t ếp n u, ó t n l n t từ t ờ g n ắt đầu đến ết t ú và ó

mố qu n ệ ý ng ĩ vớ n u T ông qu ốt truyện, ngườ đọ t ấy đượ

sự v ệ , mâu t uẫn, xung đột ần g ả quyết ân lo ốt truyện ó t ể ự vào rất n ều t u n u Nếu x t t eo t u sự ện: Cốt truyện ương ồ (p ân đo n), ốt truyện l ền m , ốt truyện uyền ảo, ốt truyện

g p mản , ốt truyện s u văn ản ự t eo t u t ờ g n: ốt truyện tuyến t n , ốt truyện ung, ốt truyện gấp ú Vớ t u n ân vật: ốt truyện đơn tuyến, ốt truyện đ tuyến, ốt truyện àn động, ốt truyện tâm l ,

ốt truyện òng ý t ứ ự đ ng, p ứ t p ủ ốt truyện đượ t o ựng

ở n ều yếu tố n để đ t đến một ỉn t ể ng ệ t uật oàn ỉn ự vận động ủ ốt truyện g ống n ư sự vận động p t tr ển ủ xung đột,

t ường đ từ: trìn ày – t ắt nút – p t tr ển – o trào – mở nút ần trìn

ày t ường g ớ t ệu qu t về ố ản xã ộ , nguy n n ân nảy s n mâu

t uẫn, tìn ìn sơ ộ ủ n ân vật ng p ần t ắt nút n là mố sự ện nảy s n mâu t uẫn, là ến ố đầu t n để t o t àn xung đột ủ ốt truyện

ần này ó n ệm v ộ lộ rõ t n , t độ, àn động, p ản ứng ủ

n ân vật vớ mâu t uẫn trong t p ẩm C uyển đến vớ p ần p t tr ển, đây

là p ần à và qu n trọng n ất, t ông qu n ng tìn uống, ướ ngoặt, ến

ố n u mà t n n ân vật đượ ìn t àn ần ộ lộ o trào

n ất ủ xung đột n là o trào ấy n ng xung đột đã trở n n g y gắt, quyết l ệt, đò ỏ p ả đượ g ả quyết tr ệt để ết t ú truyện y òn đượ gọ là mở nút là p ần g ả quyết n ng xung đột một tự n n, p ù

ợp vớ qu luật uộ sống N ưng ũng ó ết truyện l p ù ợp vớ ướ

mơ ủ on ngườ

C yếu tố này đượ t g ả ọn lọ , tổ ứ t eo ý đồ r ng để t o r

n ng ệu ứng ng ệ t uật ấp ẫn ngườ đọ đồng t ờ ũng t ể ện tà

năng, p ong ng ệ t uật ủ n à văn Tuy n n, ông p ả t p ẩm nào n ng ó đầy đủ ướ t ến trìn này Vì vậy, tìm ểu ốt truyện

ần p ân t xem ốt truyện ó t ể ện đượ n ng xung đột xã ộ y ông, sự p t tr ển ủ nó ó p ù ợp vớ qu luật uộ sống và t ể ện

đượ ý đồ ng ệ t uật ủ n à văn ông

N ân vật trong văn tự sự là ngườ t ự ện àn động N ân vật

n đóng v trò t en ốt, trung tâm trong v ệ t ể ện đề tà , ủ đề và tư tưởng ủ văn ản N ân vật n đượ ắ ọ sống động, sắ n t, đầy đủ ằng n ều t ết ng ệ t uật p ong p ú: t n gọ , l l , t n nết, ìn ng,

àn động, nộ tâm, mố qu n ệ vớ n ng n ân vật … C n vì t ế,

n ân vật n t ường t ể ện rõ n t n ng tân ng ệ t uật ủ t g ả

N ân vật p tuy ông đượ ắ ọ đầy đủ n ư n ân vật n n ưng vẫn đượ ó uộ đờ , t n r ng oặ ỉ là t oảng qu ằng n ng t ết

N ân vật p t ường gắn l ền vớ n ng tìn t ết, sự ện, tư tưởng ó t n

ất p trợ, ổ sung để t o n n một ứ tr n đờ sống oàn ỉn độ đ o

và s n động trong t p ẩm N ân vật p ó ứ năng g úp n ân vật n

o t động Tuy n n, ũng ó trường ợp n ân vật p l àm ứ n ng

tư tưởng qu n trọng ủ t p ẩm Vì vậy, m n ân vật trong t p ẩm đều là

n ng n ân tố g úp âu uyện p t tr ển p ù ợp vớ ý đồ t g ả N à văn

tìn ảm n em trong g đìn ũng n ư ý ng ĩ , v trò ủ tổ ấm g đìn

đố vớ m ngườ C n ân vật n ư ngườ m , ô g o y n tuy ỉ là

n ân vật p n ưng t ông qu n ân vật đó t ể ện rõ t n , nộ tâm

ủ n ân vật n Trong t p ẩm tự sự ó t ể ó n ân vật n ện, n ân vật ứ năng, n ân vật lo ìn , n ân vật p ản ện, n ân vật p , n ân vật

t n , n ân vật tư tưởng, n ân vật tr tìn N ân vật ó t ể là on ngườ ũng ó t ể là loà vật, sự vật đã đượ n ân ó t ể ện uộ sống ủ on ngườ ố lượng n ân vật trong văn ản tùy t uộ ốt truyện ó t ể n ều

oặ t n ân vật

Gor ng đ n : “Ngôn ng là yếu tố t ứ n ất ủ văn ọ ” Ngôn

ng là một trong n ng p ương t ện qu n trọng đượ n à văn sử ng n ằm

t ể ện uộ sống và t n n ân vật Vớ m n ân vật, t g ả l xây ựng

n ng đặ trưng về ngôn ng r ng àn o n ân vật đó n ưng đồng t ờ ngôn ng ủ n ân vật đó ũng p ản n ngôn ng ủ một tầng lớp ngườ nào đó trong xã ộ T g ả ọn lọ , r n g ũ từ ngôn ng n ân ân để t o

n n ngôn ng m ng t n s ng t o, p ong r ng ủ m n à văn

n à văn lớn đều ó n ng s ng t o ng ệ t uật về mặt ngôn ng Ngôn ng trong văn ọ là một lo ngôn ng đặ ệt Ngôn ng ó t n ìn tượng,

t n n x , t n ểu ảm s n động, t n àm sú đ ng ĩ V ệ ểu ý

ng ĩ tầng ấu trú ngôn từ ủ t p ẩm tứ là p ả ểu sự n x ủ ngôn ng và p ương t ứ trìn ày ng ệ t uật ủ n à văn Tầng ấu trú ngôn từ o p p ngườ đọ ìn ung ung ản xã ộ ủ t p ẩm.Qu n

ệ ngôn ng – văn ản vốn m ng t n ện ứng ở vậy, sự t ếp n ận thông tin không bao g ờ đơn ng ĩ Ngườ n ận o g ờ ũng ở trong qu n ệ đồng s ng t o vớ t ông o đượ n ận: ngườ n ận g ả mã, ọn một ý

ng ĩ t ợp oặ một ý ng ĩ mớ Từ t n ìn tượng trong ngôn ng đến ìn tượng văn ọ ó một oảng x , n ưng úng l ó sự

gắn ó mật t ết ở n n ờ ìn tượng đượ ngôn ng t o t àn mà ìn tượng văn ọ ó t n p ìn t ể và sự tổng ợp, qu t ì l ản t ân ngôn ng là ết quả qu t ấp độ từ “sự vật” đến “ n ệm” mà s n

r “từ” Hìn tượng ng ệ t uật đượ xây ựng ằng ất l ệu đặ ệt ấy o

n n nó ung n p sự tưởng tượng ủ qu n ủ ất ì ngườ đọ nào ở mọ

t ờ đ Ngôn ng trong văn ọ vừ đượ sử ng n ư n ng t n ệu t ẩm

mĩ, vừ là ểu đ t o t n ệu t ẩm mĩ

Trong t p ẩm tự sự, ngôn ng ngườ ể uyện g v trò qu n trọng

vớ ấu trú ngôn ng ủ t p ẩm Cốt truyện, n ân vật, ễn ến âu truyện oàn toàn đượ ệt n n qu lờ ể ờ ể là p ương t ện p ản n

uộ sống vào trong t p ẩm và đồng t ờ t ông qu đó để ểu về t độ,

tư tưởng, sự đ n g ủ t g ả đố vớ uộ sống Ngô ể trong văn tự sự

ó t ể là ngô t ứ n ất, ộ lộ trự t ếp tâm tư tìn ảm, suy ng ĩ ủ n ân vật

n ưng ũng ó t ể đượ ể t eo ngô t ứ để tăng t n sự qu n Ngườ ể uyện ẫn ắt ngườ đọ đ vào âu uyện và t ể ện t độ,

ảm xú trướ n ng đ ều đượ ể trong văn ản ngô ể đều ó n ng

ưu n ượ đ ểm n ất ự l n o t p ố ợp g đ ểm n ìn Ngôn ng ể uyện t o n n n ìn đ ều về ện t ự qu n uộ sống đượ

p ản n trong t p ẩm

Trong t p ẩm ó t ể sử ng một đ ểm n ìn oặ n ều đ ểm n ìn ết

ợp l vớ n u V ệ lự ọn đ ểm n ìn trong t p ẩm p ả ó sự tương

qu n vớ yếu tố ông g n – t ờ g n t o o t p ẩm sự đ t n độ đ o Ngô ể t ứ n ất xưng “tô ” là một n ân vật trong t p ẩm ó t ể trự t ếp ể

r n ng gì mìn ng e, t ấy, trả qu , oặ trự t ếp nó r ảm tưởng, ý ng ĩ

ủ mìn Ngô ể t ứ tự g ấu mìn đ , gọ n ân vật ằng t n gọ ủ úng, ngườ ể ó t ể tự o, l n o t ể n ng gì ễn r vớ n ân vật Trong trường ợp sử ng ngô ể t ứ , ngườ ể g ấu mìn n ưng l là ngườ t ấy ết và ết tất ả mọ sự v ệ , àn động, suy ng ĩ, tìn ảm ủ

n ân vật Ngườ ể uyện ó t ể vừ ể vừ tả vừ t ể ện tìn ảm, ảm

xú ủ mìn ũng n ư t y đổ gó n ìn n u Cũng ó một số trường ợp truyện ết ợp ả ngô ể: ó p ần ể t eo ngô ể t ứ n ất,

ó p ần ể t eo ngô t ứ V ệ lự ọn một ngô ể y ò trộn n ều

lo ngôn ng , ngô ể p t uộ vào ng ý ủ t g ả và nộ ung âu uyện Vớ đặ đ ểm này, t ể lo tự sự đã t ể ện, p ản n uộ sống ện

g ả ản ưởng rất n ều tớ yếu tố t ờ g n Trong t p ẩm tự sự, sự v ệ ó

t ể đượ ể theo đúng t ứ tự xảy r n ưng ũng ó t ể đem ết quả oặ sự

v ệ ện t ể trướ , s u đó mớ ể l v ệ đã xảy r

ông g n ng ệ t uật ũng g ống n ư p m trù t ờ g n ng ệ t uật Nếu t ờ g n ng ệ t uật là ìn t ứ nộ t ủ ìn tượng ng ệ t uật t ì ông g n ng ệ t uật là ìn t ứ tồn t ủ ìn tượng ng ệ t uật T eo Từ

đ ển t uật ng văn ọ ó g ả t : “ ông g n ng ệ t uật ng n ng

o t ấy ấu trú nộ t ủ t p ẩm văn ọ , ngôn ng tượng trưng mà

òn o t ấy qu n n ệm về t ế g ớ ều sâu ảm t ủ t g ả y ủ một

g đo n văn ọ ” [12,tr.135 Tự sự p ản n đờ sống trong t n

qu n ủ nó qu on ngườ , àn v , sự ện đượ ể l ở một ngườ ể uyện nào đó T p ẩm tự sự ầu n ư ông n ế ở ông g n và

t ờ g n, tầm o qu t uộ sống trong t p ẩm rất rộng lớn ông g n trong văn ản tự sự ông g ớ n ở ông g n vật l ều mà

mở rộng t m ông g n tâm tưởng, ông g n tâm l n vớ mố qu n ệ mật t ết vớ t ờ g n ng ệ t uật ự p t tr ển ủ t ờ g n ũng là sự vận động ủ ông g n trong v ệ t g ả xây ựng sự trưởng t àn ủ ìn tượng ng ệ t uật Ngôn ng ủ ông g n ng ệ t uật trong t p ẩm văn

n ng ý ng ĩ, ảm xú , tìn ảm ủ n ân vật, n ưng ũng ó t ể m u tả nộ tâm g n t ếp qua ản vật, ử ỉ, n t mặt Yếu tố ểu ảm giúp ngườ đọ hình dung ra t ế g ớ nộ tâm, ảm xú ủ n ân vật

1.2 C ở hực iễn

V n n on CT, SGK n àn à CT 0 8

Nguy n tắ t ợp nộ ung là nguy n tắ n để xây ựng l n ương trìn Ng văn ện àn THC và TH T ấu trú ương trìn t eo

p ần: T ếng V ệt, Tập làm văn và Văn ọ n ưng p ần l ó nộ ung

r ng ệt n n n ều nộ ung rất ó t ợp, t ếu sự t ống n ất; một số đơn v ến t ứ lặp l , một số nộ ung ông ần t ết G và CT đượ

n so n t eo t n t ần t ợp Tuy n n, trìn ày ở ấp ọ l

n u T ếng V ệt ủ T ểu ọ xây ựng ệ t ống à ọ t eo ủ

đề, m ủ đề ó sự t ợp ặt ĩ năng ng e, nó , đọ , v ết ng

tớ ấp ọ THCS và THPT, s g o o đượ xây ựng ự tr n ệ t ống

à ọ t eo tuần, ở m tuần t ường ó một à đọ ểu văn ản, một à

t ếng V ệt và một à làm văn Văn ản đọ ểu trong s g o o òn à ,

t ếu ấp ẫn, x rờ t ự tế, không p ù ợp vớ tâm l ủ H ện n y nên không ơ gợ đượ ứng t ú ọ tập ủ em C trìn ày một à

đọ ểu văn ản trong G ện àn ông so vớ s trướ đây

Trong ương trìn g o p ổ t ông môn Ng Văn, p ần m t u ương trìn ó nộ ung n n ư s u: Cung ấp o HS n ng ến

t ứ p ổ t ông, ơ ản, ện đ , ó t n ệ t ống; ìn t àn và p t tr ển ở

HS n ng p ẩm ất, năng lự đ p ứng n u ầu oàn t ện n ân ủ

n ân và trong sự ng ệp xây ựng, ảo vệ đất nướ … t u này ó n ng

ưu đ ểm n ưng ũng ó n ế V n ư vớ m t u đầu t n, v ệ ung ấp

ến t ứ t rờ vớ m t u ìn t àn và p t tr ển năng lự N ư vậy,

CT đặt m t u ung ấp ến t ứ l n đầu s ẫn đến ướng đ ủ CT là

t ếp ận nộ ung là ủ yếu, y àng n ều văn ản t ì lượng ến t ứ t lũy àng n ều ến nộ ung ương trìn nặng, ôm đồm ến t ứ V ệ quy đ n t ể, rõ ràng và ng m ngặt nộ ung V trong CT ọ dẫn

đến lố y p đặt, m y mó Đ ều này ến p ương p p y ọ đượ lự

ọn n ều n ất là g ảng văn đó, l đư tớ n ế n là ngườ ọ ông p ả đố tượng đọ ểu văn ản, mà là GV HS t ếp t u ến t ứ t động, ỉ ần “ ểu, ảm n ận” để “n ớ, t uộ lòng” nộ ung và ng ệ t uật

ủ văn ản CT Ng văn ện àn đã ộ lộ n ều n ế, ất ập trong

qu trìn y và ọ T ự tr ng ủ nền g o úng t nặng về l t uyết

o n t ự àn ẫn đến tồn t n ng n ế ủ HS V ệt N m trong

g ả quyết vấn đề trong uộ sống, ả năng ứng ng n ng đ ều đã ọ vào uộ sống (gồm ến t ứ và ĩ năng văn ọ ) T ậm , òn đ ngượ

l xu t ế lấy ngườ ọ trung tâm n ư ện n y

Ng văn là một trong n ng môn ọ ốt lõ Vớ xu t ế xã ộ p t

tr ển n n óng n ư ện n y, văn ó ng e n ìn p t tr ển, p ương

t ện t ông t n ũng đ ng, p ong p ú ơn n ều so vớ ngày xư và

qu n n ệm t ẩm mỹ, n ận t ứ về t n n ân đ o, lòng t ương ngườ , n ềm

t n… ủ g ớ trẻ ện n y ũng rất n ều so vớ t ế ệ trướ đây Văn

ọ nó ung và v ệ y ọ Ng văn nó r ng, nếu ông t y đổ để t ứng t ì s suy g ảm về số lượng ũng n ư ất lượng C ương trìn g o

p ổ t ông môn Ng văn mớ ( n àn m t eo T ông tư 32 2018

G ĐT), ộ G o và Đào t o (G -ĐT) n u n ng qu n đ ểm n trong v ệ xây ựng ương trìn g o mớ Trong đó ó n u: “C ương trìn đượ xây ựng t eo ướng mở, t ể ện ở v ệ ông quy đ n t ết

về nộ ung y ọ mà ỉ quy đ n n ng y u ầu ần đ t về đọ , v ết, nó

và ng e o m lớp; quy đ n một số ến t ứ ơ ản, ốt lõ về t ếng V ệt, văn ọ và một số văn ản ó v tr , ý ng ĩ qu n trọng ủ văn ọ ân tộ là

nộ ung t ống n ất ắt uộ đố vớ ọ s n toàn quố ” [4,tr.4] C ương trìn Ng văn 2018 uyến ả năng s ng t o, ả năng vận ng

n ng ến t ứ đã ọ để g ả quyết một vấn đề tương tự, một tìn uống

t u ấp trung ọ ơ sở “g úp ọ s n t ếp t p t tr ển n ng

p ẩm ất tốt đ p đã đượ ìn t àn ở t ểu ọ ; nâng o và mở rộng y u

ầu p t tr ển về p ẩm ất vớ ểu ện t ể n ư: ết tự ào về l

sử ân tộ và văn ọ ân tộ ; ó ướ mơ và t vọng, ó t n t ần tự ọ và

tự trọng, ó ý t ứ ông ân, tôn trọng p p luật” [4,tr.6] t u y ọ

p ả ó ứ năng đ n ướng o GV để lự ọn, t ết ế nộ ung, p ương

t ện y ọ và HS đ ều ỉn o t động ọ tập ủ mìn Ngoà r , còn có

ứ năng t o n u ầu ọ tập và ìn t àn động ơ ọ tập GV đ từ m

t u t ết, t ể tớ m t u trung g n và đ t tớ m t u tổng qu t G ả

sử, ọ à t ơ l t, GV x đ n từng mứ độ m t u: HS trình bày đượ một đặ đ ểm t ể t ơ l t, HS ó ến t ứ về t ể t ơ l t và ết làm một à t ơ l t.

ọ t uộ đơn t uần Ở lớp 6,7 v ết đượ à văn tự sự, m u tả và ểu ảm,

ướ đầu ết v ết à văn ng luận Năng lự văn ọ n ận ết đượ đề tà ,

ểu đượ ủ đề, ý ng ĩ ủ văn ản đã đọ ; n ận ết đượ truyện ân

g n, truyện ngắn, t ơ tr tìn và t ơ tự sự; tr tìn và tự sự; n ận ết đượ ủ t ể tr tìn , n ân vật tr tìn và g tr ểu ảm, g tr n ận t ứ

ủ t p ẩm văn ọ ; n ận ết và p ân t đượ t ng ủ một số yếu tố

ìn t ứ và ện p p ng ệ t uật gắn vớ đặ đ ểm ủ m t ể lo văn ọ ( ốt truyện, lờ ngườ ể uyện, lờ n ân vật, ông g n và t ờ g n)

Văn ản tự sự trong ương trìn Ng văn lớp 6 đóng v trò qu n trọng

t o t ền đề để em ắt đầu tìm ểu t ể lo văn ản văn ọ , t ậm

ếm số lượng lớn (so vớ t ể lo trong ương trìn ) Nó đượ sắp xếp t eo lo t ể và t ờ ì văn ọ lớn rất t uận t ện o v ệ y

ọ đọ ểu ân p ố ương trìn môn Ng văn lớp 6 làm nộ ung n là ến t ứ t ếng v ệt và ến t ứ văn ọ ần ến t ứ văn

ó t ể lo và độ à tương đương vớ V đã ọ N ư vậy ó t ể t ấy ngoài t p ẩm trong CT t ì H òn đượ mở rộng đọ t m n ng V

để ồ ư ng, t lũy t m vốn ểu ết và ó t ể p ng vốn ến

t ứ đó vào trong đờ sống

Trong ung ương trìn này ó quy đ nh một số kiến thứ ơ ản, cốt lõi về văn ọc, tiếng việt ung ương trìn này t o cho HS ơ ội khám phá bản thân và thế giới xung quanh, bồ ư ng tình yêu với tiếng việt và văn học, ý thức về cội nguồn và bản sắc dân tộc góp phần gi gìn và phát triển các giá tr văn ó V ệt Nam Qu t ống n ng V T đượ ọ trong ương trìn Ng văn lớp 6, úng t so vớ t ể lo V T ếm số lượng rất lớn trong ương trìn , ó ả văn ọ V ệt N m và văn ọ nướ ngoà , ó

n ều lo t ể n u, và đượ xếp t eo t ờ ì l sử văn ọ Hệ t ống

t p ẩm đượ lự ọn n ằm t ự ện v ệ đào t o năng lự đọ ểu, qu

đó vừ ung ấp tr t ứ văn ọ , văn ó ân tộ , vừ g o tư tưởng, tìn

ảm, vừ r n luyện ĩ năng đọ , p ương p p đọ để ọ s n ó t ể đọ

ểu n ều lo văn ản trong đờ sống

T n VBTS eo CT n n àn

T ự tr ng y ọ Ng văn ở trường THC ện n y còn n ều vấn đề

ư ắt p đượ vớ xu t ế đổ mớ ủ g o c, uộ sống Qu ảo s t

t ự tế y ọ văn ản tự sự ( ằng p ếu trả lờ p ỏng vấn) ủ GV ở một số trường (THC ộ, THC Trưng Vương, THC ương Y n), úng tô

- G o n ủ t ầy ô ện n y ủ yếu là g o n nộ ung ùng o

t ầy ô ứ ông p ả là g o n để y p ương p p đọ o H

- H t động, ọ m y mó ; ông ó ĩ năng đọ ểu V T , ông

t ể đọ ểu n ng văn ản tương tự; t ếu s ng t o và ông ết tự

ều qu n ệ n u đó n ư t ế nào N ư vậy, ó t ể ểu đọ là sự

ết nố ủ t ể Từ n ng l n ết này g úp độ g ả t âm n ập sâu vào văn

ản để ắt ng ĩ văn ản, ểu văn ản Trong qu trìn đọ , đô g ả năng động l n t đư r n ng ự đo n ự tr n sự l n ết t ông t n trong văn

ản và n ng ệm ản t ân uốn ự đo n đượ , độ g ả p ả o t tư

uy, tr tuệ ảm xú , ìn ung tưởng tượng để n ập t ân vào t ế g ớ ng ệ

t uật trong t p ẩm tưởng tượng r t ế g ớ trong t p ẩm, độ g ả ó

đề, ảm ứng đến ệ t ống n ân vật, ết ấu, lờ văn ng ệ t uật Ngoà r , t ể

đ t eo trìn tự: g ả mã ngôn từ – hình dung t ế g ớ ủ n ng ìn tượng trong t p ẩm – đ n g và suy luận – p t ện r ủ đề, tư tưởng đượ

gử gắm trong t p ẩm và tà năng t g ả t ể lo đều ó n ng đặ trưng r ng, t p ẩm t uộ t ể lo nào đò ỏ y theo t ể lo ấy Từ

đ ển t uật ng văn ọ x đ n t ể lo văn ọ n ư s u: “T ể lo văn ọ

là ng t ứ ủ t p ẩm t ể ện ở sự g ống n u về t ứ tổ ứ t

p ẩm, về đặ đ ểm ủ lo ện tượng đờ sống đượ m u tả và về t n

ất ủ mố qu n ệ ủ n à văn đố vớ ện tượng đờ sống ấy” [12,tr.173 Trong qu trìn s ng t , m n à văn l ó n ng t ếp ận,

ếm lĩn đờ sống n u n n v ệ xây ựng đề tà , ìn tượng n ân vật, ết ấu và lờ văn n u Cơ sở để x đ n đặ trưng t ể lo là sự

g ống n u về p ương t ứ m u tả và ìn t ứ tồn t T ể lo văn ọ

p ản n n ng uyn ướng p t tr ển ủ văn ọ và t ể lo văn ọ

ất ì t p ẩm văn ọ nào ũng đều tồn t trong một ng t ứ t ống n ất

g nộ ung vớ p ƣơng t ứ ểu đ t, ìn t ứ tổ ứ t p ẩm, tổ ứ

lờ văn Vì vậy mà t ể lo văn ọ luôn vừ ũ vừ mớ , vừ ến đổ vừ ổn

đ n

B m ặ n p p

Thi pháp họ đƣợc cấu thành từ thi pháp học lí thuyết, thi pháp học miêu

tả và thi pháp học l ch sử M i bộ phận l ó đố tƣợng nghiên cứu riêng

n ƣng ù đố tƣợng nào t ì ũng đều ƣớng đến m đ ng n ứu hình thức nghệ thuật củ văn ọ Văn ản nghệ thuật là đ ều tinh túy nhất đƣợc tác giả chọn lọ đƣ đến t y độc giả Hình thức biểu đ t và nộ ung đều đƣợc nghiên cứu ĩ lƣ ng t ông qu văn ản nghệ thuật Cốt truyện là yếu tố ơ

ản t o nên tác p ẩm tự sự Cốt truyện là c àn động, ến ố ó trong truyện Có t ể ể t eo một trật tự log nào đó oặ ể t eo sự tự vận àn

ủ àn động sự ện, ến ố tuỳ t uộ vào qu n n ệm ủ t g ả về t ế

ng ệ t uật ó t ể đảo ngƣợ , đồng ện T ế g ớ t p ẩm tồn t và x

đ n ở ông g n và t ờ g n Trong một t p ẩm, n à văn ó t ể sử

ng ả oặ một trong yếu tố

ũng n ƣ ệt tà trong sử ng ìn t ứ , p ƣơng t ện ng ệ t uật ủ

n à văn ong s ng t ó t ể ểu ện ở v ệ ọn đề tà , t ể lo , sự vận ng ngôn ng N ng n t r ng đó t ể ện ở t p ẩm và ảm

n ận độ đ o về t ế g ớ , ệ t ống út p p ng ệ t uật đƣợ lặp đ lặp l trong n ều t p ẩm ủ n à văn làm o t ó t ể n ận r sự ệt ủ

y òn gọ là nguy n tắ ủ p ƣơng p p này n là y ọ ủ yếu

t ông qu o t động ủ HS, ó ng ĩ là trong n ng t ết ọ , HS chính

là n ng đố tƣợng ủ yếu t ến àn p ến t ứ o đó, GV ần p ả làm n ƣ t ế nào để gợ mở vấn đề o HS ở một mứ độ n ất đ n t động đến tƣ uy và uyến HS trong lớp tìm ểu và àn luận về vấn đề đó Nếu muốn ủ động p ng PPDH t ự t ì GV s ƣớng ẫn n ng