Câu mắc lỗi diễn đạt a/ Chúng em đã giúp các bạn h/s những vùng bị bão lụt quần áo, giày dép và nhiều đồ dùng học tập khác... Lí do chữa lỗi A.[r]
Trang 1Ngày soạn: 12/ 04/ 2009
Tuần: 32
Tiết: 122
Tiếng việt
CHỮA LỖI DIỄN ĐẠT
(Lỗi lô - gíc)
A Mục tiêu.
Giúp h/s:
- Nhận ra lỗi và biết cách chữa lỗi trong những ví dụ SGK đưa ra
- Trao dồi khả năng lựa chọn cách diễn đạt đúng, chuẩn trong khi nói và khi viết
B Chuẩn bị.
- GV: Giáo án, SGK
- HS: Chuẩn bị bài theo sự hướng dẫn của giáo viên
C Lên lớp.
I Ổn định tổ chức.
II Kiểm tra bài cũ 3’
- Kiểm tra phần viết đoạn văn của h/s trong vở bài tập
- Trật tự của câu nào nhấn mạnh đặc điểm của sự vật được nói đến?
A Sen tàn cúc lại nở hoa
B Những buổi trưa hè nắng to
C Lác đác bên sông chợ mấy nhà.(*)
III Bài mới.
1 Giới thiệu bài: 1’
Trong khi nói đặc biệt khi viết các em thường xuyên mắc lỗi diễn đạt Vậy để tránh lỗi diễn đạt ta phải nắm vững những quy tắc sử dụng ngôn ngữ, mặt khác phải không ngừng rèn luyện năng lực tư duy Bài học hôm nay sẽ nêu ra một số lỗi diễn đạt mà các
em thường mắc phải
2 Tiến trình bài dạy
Hoạt động 1: (25’) Hướng dẫn h/s phát hiện và chữa lỗi trong những câu cho sẵn.
GV gọi HS đọc những câu mắc lỗi theo SGK HS thảo luận & cử đại diện trình bày
Câu mắc lỗi diễn đạt Lí do chữa lỗi Các cách chữa lỗi
a/ Chúng em đã giúp các
bạn h/s những vùng bị bão
lụt quần áo, giày dép và
nhiều đồ dùng học tập
khác
A quần áo, giày dép
B đồ dùng học tập
=> Hai loại khác nhau, B không phải là từ ngữ có nghĩa rộng hơn A
- Chúng em đã giúp các bạn h/s vùng bị bão lụt quần áo, giày dép và đồ dùng học tập
- … bão lụt quần áo, giày dép và nhiều đồ
Trang 2dùng sinh hoạt khác.
- ….bão lụt giấy bút, sách vở và nhiều đồ dùng học tập khác
b/ Trong thanh niên nói
chung và trong bóng đá
nói riêng, niềm say mê là
nhân tố quan trọng dẫn
đến thành công
“A nói chung và B nói riêng”
A phải là từ ngữ có nghĩa rộng hơn B
- Trong thanh niên nói chung và trong sinh viên nói riêng, niềm say mê
- Trong thể thao nói chung và trong bóng đá nói riêng, niềm say mê… c/ Lão Hạc, Bước đường
cùng và Ngô Tất Tố đã
giúp chúng ta hiểu sâu sắc
thân phận của người nông
dân VN trước cách mạng
tháng Tám năm 1945
A, B và C các yếu tố có mối quan hệ đẳng lập thì A,
B, C là những từ ngữ cùng trường từ vựng
- Lão Hạc, Bước đường cùng là tên tác phẩm
- Ngô Tất Tố là tên tác giả
A, B không cùng trường từ vựng
- “Lão Hạc”, “Bước đường cùng”, “Tắt đèn”
đã giúp chúng ta hiểu sâu sắc thân phận của người nông dân VN trước cách mạng tháng Tám 1945
- Nam Cao, Nguyễn Công Hoan và Ngô Tất
Tố giúp chúng ta hiểu… d/ Em muốn trở thành một
người trí thức hay một bác
sĩ?
A: trí thức B: bác sĩ A: từ ngữ có nghĩa rộng bao hàm B cho nên phạm vi
=> A, B phải bình đẳng với nhau
- Em muốn trở thành một giáo viên hay một bác sĩ?
e/ Bài thơ không chỉ hay
về nghệ thuật mà còn sắc
sảo về ngôn từ
A (hay về NT); B (sắc sảo
về ngôn từ) => Không có quan hệ bao hàm nhau
Trong giá trị NT của một tác phẩm VH có giá trị ngôn từ => câu sai
Bài thơ không chỉ hay về
NT mà còn sắc sảo về nội dung
- Bài thơ….về NT nói chung, sắc sảo về ngôn
từ nói riêng
g/ Trên sân ga chỉ còn lại
hai người Một người thì
cao gầy, còn một người thì
mặc áo ca rô
A: cao gầy B: mặc áo ca rô
=> Không cùng trường từ vựng
….Một người thì cao gầy, một người thì lùn và mập
….Một người mặc áo trắng, còn một người thì mặc áo ca rô
h/ Chị Dậu rất cần cù, chịu
khó nên chị rất mực yêu
thương chồng con
A nên B: mối quan hệ nhân quả
=> Không có mối quan hệ đó
Chị Dậu rất cần cù, chịu khó và yêu thương chồng con
i/ Nếu không phát huy A, B không là quan hệ điều Nếu không phát
Trang 3những đức tính tốt đẹp của
người xa thì người phụ nữ
VN ngày nay không thể có
được những nhiệm vụ vinh
quang và nặng nề đó
kiện – hệ quả Nên không dùng cặp quan hệ từ “nếu -thì” được
huy…người xưa thì ngày nay khó mà hoàn thành được nhiệm vụ vinh quang…
k/ Hút thuốc lá vừa có hại
cho sức khoẻ, vừa làm
giảm tuổi thọ của con
người
A – B không được bao hàm nhau
A (sức khoẻ) bao hàm B (giảm tuổi thọ)
Hút thuốc lá vừa có hại cho sức khoẻ vừa tốn kém về tiền bạc
Hoạt động 2: (10’) Phát hiện và chữa lỗi trong lời nói, bài viết của bản thân và của người
khác
HS tự tìm các lỗi diễn đạt trong bài tập làm văn của mình và của bạn
- Câu văn mắc lỗi
- Chỉ ra lỗi lô-gíc
- Sưu tầm các câu văn mắc lỗi diễn đạt và nêu cách khắc phục
IV Củng cố và hướng dẫn về nhà 5’
1 Củng cố: 2’
- Nhắc lại các lỗi diễn đạt mà ta thường gặp
- Khi nói, viết cần lưu ý vấn đề gì?
2 Hướng dẫn về nhà: 3’
- Tiếp tục tìm lỗi diễn đạt trong bài kiểm tra
- Chuẩn bị ôn tập TV khái niệm và chức năng của câu nghi vấn, câu cầu khiến, câu cảm thán, trần thuật, phủ định
+ Hành động nói
+ Lựa chọn trật tự từ