Giáo án Ngữ văn 8 tiết 93: Văn bản Hịch tướng sĩ (Trần Quốc Tuấn)

TUẦN 24 BÀI 23 Kết quả cần đạt * cảm nhận được tinh thần yêu nước của t/g Trần Quốc Tuấn thể hiện qua HỊCH TƯỚNG SĨ: lòng căm thù giặc sâu sắc và ý chí quyết, quyết thắng kẻ thù xâm lược[r]

TUẦN 24

BÀI 23

Kết quả cần đạt

* cảm nhận được tinh thần yêu nước của t/g Trần Quốc Tuấn thể hiện qua HỊCH TƯỚNG SĨ: lòng căm thù giặc sâu sắc và

ý chí quyết, quyết thắng kẻ thù xâm lược Thấy được đặc sắc nghệ thuật văn chính luận của bài hịch

* Nắm được khái niệm HÀNH ĐỘNG NÓI và 1 số kiểu hành động nói thường gặp

* Qua giờ trả bài, củng cố toàn bộ kiến thức về văn thuyết minh

Ngày soạn: 25/2/08 Ngày dạy: 8A,8B: 27/2/08 Tiết 93

Văn bản

HỊCH TƯỚNG SĨ

( Trần Quốc Tuấn)

A PHẦN CHUẨN BỊ

I Mục tiêu

1, Kiến thức, kĩ năng, tư duy: Giúp HS

- Cảm nhận được lòng yêu nước bất khuất của TQT, của nhân dân ta trong cuộc kháng chiến chống ngoại xâm thể hiện qua lòng căm thù giặc, tinh thần quyết chiến, quyết thắng kẻ thù xâm lược

- Nắm được đặc điểm cơ bản của thể hịch Thấy được đặc điểm văn chính luận của bài

- Rèn kĩ năng biết vận dụng bài học để viết văn nghị luận, có sự kết hợp giữa tư duy lôgíc và tư duy hình tượng giữa lí lẽ và t/cảm

2, Giáo dục HS lòng yêu nước, biết ơn kính trọng những anh hùng dân tộc.

II Chuẩn bị

1, Thầy: Nghiên cứu soạn giảng

2, Trò: Chuẩn bị theo câu hỏi sgk + Xem lại kiến thức lịch sử: Cuộc k/c chống

Mông- Nguyên xâm lược thế kỉ XIII

B PHẦN TRÊN LỚP

I.Kiểm tra bài cũ ( 5’)

1, Câu hỏi : Chứng minh “ CHIẾU DỜi ĐÔ” có sức thuyết phục lớn giữa lí và tìmh

2, Trả lời:

- Trình tự lí lẽ mà t/g đưa ra:

+ Nêu dẫn chứng trong lịch sử: dời đô là điểu thường xuyên xảy

ra trong lịch sử các triều đại

+ Hai triều đại Đinh- Lê định đô ở 1 chỗ không còn thích hợp với

sự phát triển của đất nước  Nhất thiết phải dời đô

+ Kết luận: Thành Đại La là nơi đất tốt để chọn làm kinh đô

- Lời ban bố mệnh lệnh mà lại có những đoạn bày tỏ nỗi lòng “ Trẫm rất đau xót về việc đó”, có những lời đối thoại, tâm tình, tôn trọng ý dân:

“ các khanh nghĩ sao?”

II Bài mới

* Vào bài ( 1’)

TQT là 1 trong những danh tướng kiệt xuất của nhân dân VN và của thế giới thời Trung đại Ông góp công lớn trong hai cuộc k/c chống quân Mông- Nguyên ( 1285, 1288) Trước cuộc k/c chống quân Mông – Nguyên lần 2( 1285) ông đã công

bố bài lộ bố “ DỤ CHƯ TÌ TƯỚNG HỊCH VĂN” ( Hịch tướng sĩ) để khích lệ tinh

thần yêu nước, trung nghĩa, quyết chiến, quyết thắng của tướng sĩ dưới quyền, kêu gọi họ ra sức học tập binh thư yếu lược do ông soạn, rèn luyện quân sĩ Để hiểu được nội dung bài hịch, để thấy được tấm lòng vì nước của TQT, 2 tiết học này chúng ta

sẽ tìm hiểu VB…

H

G

G

?

?

?

G

Đọc chú thích sgk

Nhấn mạnh

Được nhân dân tôn là Đức Thánh Trần và lập

đền thờ ở nhiều nơi trên đất nước

Em biết gì về Hịch?

Tìm hiểu sự giống và khác nhau giữa hịch-

chiếu?

- Giống nhau: cùng là 1 loại Vb ban bố công

khai, cùng là 1 thể văn nghị luận, k/cấu chặt

chẽ, lập luận sắc bén, có thể được viết = văn

xuôi, văn vần hoặc văn biền ngẫu

- Khác: về mục đích và chức năng

+ Chiếu: Vua dùng để ban bố mệnh lệnh

+ Hịch: Vua chúa ( tướng lĩnh, thủ lĩnh) dùng

để cổ vũ, thuyết phục kêu gọi mục đích là

khích lệ tinh thần, t/cảm người nghe

Hoàn cảnh ra đời của VB?

Yêu cầu đọc: chuyển đổi giọng sao cho phù hợp

với nội dung từng đoạn, cần chú ý tính cân

I Đọc và tìm hiểu chung ( 20’)

1, Vài nét về tg-t/p

- TQT ( 1231?- 1300) tước Hưng Đạo Vương, là 1 danh tướng kiệt xuất của dân tộc, có p/chất cao đẹp, tài năng văn võ song toàn, người có công lớn trong các cuộc k/c chống Mông-Nguyên lần thứ 2 ( 1285), lần

3 ( 1287-1288)

- Hịch: sgk-T58

- “ Hịch tướng sĩ” được viết vào

khoảng trước cuộc k/c chông Mông- Nguyên lần 2 ( 1285)

2, Đọc VB

?

G

G

G

?

?

xứng, nhịp nhàng của câu văn biền ngẫu

Đọc- Nhận xét

Chú thích 17, 18, 22, 23

Bố cục?

Có thể chia thành 2 đoạn nhỏ

Sau khi nêu gương sử sách để khích lệ ý chí lập

công danh, hi sinh vì nước, tác giả quay về với

thực tế trước mắt lột tả tội ác và sự ngang ngược

của giặc, đồng thời nêu mối quan hệ ân nghĩa

giữa chủ và tướng Mục đích là khêu gợi lòng

căm thù giặc, khích lệ tinh thần yêu nước bất

khuất, khích lệ ý chí trách nhiệm của mỗi

người Trọng tâm của bài hịch là ở phần chữ

to

Chú ý phần chữ in nhỏ (Đ1)

Những n/v được nêu gương có địa vị xã hội như

thế nào?

- Có người là tướng: Do Vu, Vương Công Kiên,

Cốt Đãi Ngột Lang, Xích Tu Tư

- Có người là gia thần: Dự Nhượng, Kính Đức

- Có người là quan nhỏ coi giữ ao cá: Thân

Khoái

Các n/v có địa vị cao thấp khác nhau, thuộc các

thời đại khác nhau nhưng ở họ có điểm chung

3, Bố cục: 4 đoạn

- Từ đầu…tiếng tốtNêu những gương trung thần nghĩa sĩ trong sử sách để khích lệ ý chí lập công danh, xả thân vì nước

- Tiếp…vui lòng Lột tả sự ngang ngượcvà tội ác của kẻ thù đồng thời nói lên lòng căm thù giặc của TQT

- Tiếp…được không p/tích phải trái làm rõ đúng sai

+ Từ “Các ngươi…có được không?”: nêu mối ân tình giữa chủ

và tướng, phê phán những biểu hiện sai trong hàng ngũ tướng sĩ

+ Tiếp “…phỏng có được không?”: khẳng định những hành động đúng nên làm để họ thấy rõ điều hay, lẽ phải

- Còn lại: Nêu n/vụ cấp bách, khích

lệ tinh thần chiến đấu

II Phân tích

1, Nêu gương trung thần nghĩa sĩ

( 10’)

?

?

G

H

?

?

nào để thành gương sáng cho mọi người noi

theo?

- TG chỉ nêu gương ở TQ, thậm chí nêu gương

Cốt Đãi Ngột lang ( tướng giỏi của Mông Cổ đã

đem quân đánh nước ta)

- Thói quen truyền thống của các nhà nho, nhà

văn VN chịu ảnh hưởng sâu sắc của văn học

Hán

- TG đã đưa tấm gương của các tướng Mông –

Nguyên đang là kẻ thù của đất nước Bởi vì tg

chú ý hướng vào tinh thần, ý chí hi sinh vì vua,

vì chủ rất đáng ca ngợi ( là 1 hạn chế đáng tiếc

của ông)

Đ1 tg đã dùng biện pháp liệt kê dẫn chứng kết

hợp với nhiều câu cảm thán Điều này đã đem

lại hiệu quả gì cho đoạn văn?

- Thuyết phục người đọc tin tưởng điều định nói

bởi tính khách quan của các chứng cớ có thật

- Bộc lộ t/c tôn vinh, ngưỡng mộ của người viết

đối với những gương sáng trong lịch sử

Mục đích của tg khi nêu gương sáng trong lịch

sử là gì?

TQT là người hiểu rõ lịch sủ, tôn trọng đề cao

các gương sáng của lòng trung quân ái quốc

Đồng thời ông muốn tác động t/c đó tới người

đọc, người nghe Vậy để thấy được tình hình đất

nước ta hiện tại cũng như nỗi lòng vị chủ tướng

sao ta cùng sang …

Đọc “ Huống chi…về sau”

Tội ác và sự ngang ngược của kẻ thù được tg lột

tả ntn?

Nhận xét về nghệ thuật?

- Họ sẵn sàng chết vì vua, vì chủ tướng, không sợ nguy hiểm hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ

 Khích lệ lòng trung quân ái quốc của tướng sĩ thời Trần

2, Tình hình đất nước hiện tại, nỗi lòng tg và ân tình của vị chủ tướng đối với tì tướng

a, Tình hình đất nước ta hiện tại ( 6’)

- Quân Mông- Nguyên lăm le xâm lược nước ta

+ Sứ giặc:

 Nghênh ngang

 Uốn lưỡi cú diều sỉ mắmg triều đình

 Thân dê chó bắt nạt tể phụ

 Tham lam: đòi ngọc lụa, vơ vét của cải…

 Hình ảnh ẩn dụ  kẻ thù hiện ra

?

TQT đã chỉ ra nỗi nhục lớn của mọi người khi

chủ quyền đất nước bị xâm phạm Thực tế lịch

sử: Năm 1277, Sài Xuân đi sứ, buộc ta lên tận

biên giới đón rước; Năm 1281, Sài Xuân lại

sang sứ, cuỡi ngựa đi thẳng vào cửa Dương

Minh, quân sĩ Thiên Trường ngăn lại, bị Sài

Xuân lấy roi đánh toạc cả đầu; vua sai thượng

tướng thái sư Trần Quang Khải ra đón tiếp,

Xuân nằm khểnh không dậy so với thực tế

này sẽ thấy tác dụng của lời hịch như lửa đổ

thêm dầu

Những hình tượng ẩn dụ “ lưỡi cú diều”, “ thân

dê chó” chỉ sứ giả Mông- Nguyên cho ta thấy

thêm tâm trạng của tg ntn?

- Căm giận, khinh bỉ và đồng thời chỉ ra nỗi

nhục lớn của mọi người khi chủ quyền đất nước

bị xâm phạm

III Hướng dẫn học ở nhà ( 3’)

- Nắm chắc phần Đọc- Tìm hiểu chung

- Đọc kĩ bài hịch

- Chuẩn bị tiết sau ( học tiếp)

tham lam, tàn bạo, ngang ngược