Giáo án Ngữ Văn 6 - Tuần 15 - Trường THCS Lê Hồng Phong

Hoạt động 2: Hướng dẫn Đọc - hiểu văn bản Gv gọi 2 Hs đọc nối tiếp toàn bộ văn bản Gv yêu cầu hs đọc thầm phần chú thích để tìm hiểu nghĩa của các từ khó 2.. Giáo viên: Nguyễn Thị Lương.[r]

Trang 1

Tuần: 15 Ngày soạn: 01/12/2012 Tiết: 57 Ngày dạy : 03/12/2012

Truyện trung đại Việt Nam -(Lan Trì kiến văn lục - Vũ Trinh)

A Mức độ cần đạt

- Có hiểu biết bước đầu về thể loại truyện trung đại

- Hiểu, cảm nhận được nội dung, ý nghĩa truyện Con hổ có nghĩa.

- Hiểu, cảm nhận một số nét chính trong nghệ thuật viết truyện trung đại

B Trọng tâm kiến thức, kỹ năng, thái độ

1 Kiến thức

- Đặc điểm thể loại truyện trung đại

- Ý nghĩa đề cao đạo lý, nghĩa tình ở truyện Con hổ có nghĩa.

- Nét đặc sắc của truyện: Kết cấu truyện đơn giản và sử dụng biện pháp nghệ thuật nhân hóa

2 Kỹ năng

- Đọc - hiểu văn bản truyện trung đại

- Phân tích để hiểu ý nghĩa của hình tượng con hổ có nghĩa.

- Kể lại được truyện

3 Thái độ: Cảm nhận được hình tượng con hổ sống có nghĩa và hiểu đạo lý đó ở trên đời.

C Phương pháp

Vấn đáp, thuyết trình

D Tiến trình dạy học

1 Ổn định: Kiểm tra sĩ số (Lớp 6A3 vắng ……….)

2 Bài cũ: Kiểm tra vở soạn của HS.

3 Bài mới: Kết thúc việc tìm hiểu mảng truyện dân gian, hôm nay chúng ta sẽ được tìm hiểu một

loại truyện mới không phải của tập thể sáng tác mà chỉ là sáng tác của một người Đó là truyện

trung đại Việt Nam Vậy thế nào là truyện trung đại? Truyện Con hổ có nghĩa vì sao được coi là

truyện trung đại? Sức hấp dẫn của truyện nằm ở đâu? Tất cả những điều đó chúng ta sẽ tìm hiểu qua tiết học hôm nay

Hoạt động 1: Giới thiệu chung

* Hướng dẫn tìm hiểu khái niệm truyện và truyện

trung đại

Gv giới thiệu về khái niệm truyện.

1 Hs đọc phần chú thích

Gv chốt những ý chính về khái niệm truyện trung

đại

Tại sao truyện Con hổ có nghĩa lại được gọi là

truyện trung đại?

-> Hs dựa vào chú thích * trả lời

Ai là tác giả của truyện này?

Hoạt động 2: Hướng dẫn Đọc - hiểu văn bản

Gv gọi 2 Hs đọc nối tiếp toàn bộ văn bản

Gv yêu cầu hs đọc thầm phần chú thích để tìm

hiểu nghĩa của các từ khó

Nêu bố cục của truyện?

I Giới thiệu chung

1 Khái niệm Truyện: Là loại văn tự sự, có

hai thành phần chủ yếu là nhân vật và cốt truyện Thủ pháp nghệ thuật chính là kể, trong truyện sử dụng rộng rãi yếu tố hư cấu

và tưởng tượng

Truyện chia thành nhiều loại: truyện dân gian, truyện ngắn, truyện vừa, truyện dài,

2 Khái niệm truyện trung đại: (Sgk)

3 Tác giả: Vũ Trinh (1759 - 1828), người

trấn Kinh Bắc (Bắc Ninh ngày nay), đỗ cử nhân năm 17 tuổi, làm quan dưới thời nhà

Lê, nhà Nguyễn

II Đọc - hiểu văn bản

1 Đọc và tìm hiểu từ khó

2 Tìm hiểu văn bản

2.1 Bố cục: 2 phần

Trang 2

Phần 1: Từ đầu đến “sống qua được”.

-> Cái nghĩa của con hổ đực với bà đỡ Trần

Phần 2: Đoạn còn lại

-> Cái nghĩa của con hổ cái với bác tiều

Nêu phương thức biểu đạt văn bản?

* Hướng dẫn phân tích truyện

Khi bà đỡ Trần đỡ đẻ cho hổ cái được mẹ tròn

con vuông, hổ đực đã có thái độ ra sao và hành

động như thế nào?

=> Thể hiện niềm hạnh phúc của một người cha

Hổ đã có hành động tặng bạc để trả ơn bà đỡ Trần

Ở truyện thứ hai, một con hổ khác lại xuất hiện

Con hổ ấy lâm vào tình cảnh như thế nào? Ai đã

giúp đỡ nó?

=> Hổ trán trắng bị hóc xương, bác tiều đã giúp nó

lấy xương ra

Thảo luận: Sau khi được bác tiều giúp, hổ trán

trắng đã có hành động gì để trả ơn Hành động của

hai con hổ giúp ta nhận ra điều gì?

* Hướng dẫn tổng kết

Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật nào để

kể về hành động trả ơn của hai con hổ? Nêu tác

dụng của biện pháp nghệ thuật đó?

Nghệ thuật nhân hoá nói về lòng nhân nghĩa

Nhằm khuyên nhủ mọi người sống nhân nghĩa

Truyện Con hổ có nghĩa muốn giáo dục ta điều gì?

Từ đó rút ra ý nghĩa văn bản.

Hãy đọc những câu tục ngữ, ca dao, thành ngữ nói

về lòng biết ơn mà em biết?

Hoạt động 3: Hướng dẫn tự học

Gv nêu yêu cầu để Hs về nhà học bài

2.2 Phương thức biểu đạt: Tự sự

2.3 Phân tích

a Truyện thứ nhất

Hổ đực biểu hiện lòng biết ơn khi bà đõ

Trần đỡ đẻ cho hổ cái được mẹ tròn con

vuông

b Truyện thứ hai

Con hổ trán trắng biết ơn bác tiều - ân nhân cứu mạng

-> Nghệ thuật nhân hóa: Hổ sống có nghĩa

=> Bài học về lòng nhân nghĩa

3 Tổng kết

a Nghệ thuật

b Nội dung

=> Ghi nhớ: (Sgk/144)

* Ý nghĩa văn bản: Truyện đề cao giá trị đạo làm người : con vật còn có nghĩa huống chi là con người

III Hướng dẫn tự học

- Đọc kỹ truyện, tập kể diễn cảm câu chuyện theo đúng trình tự các sự việc

- Viết đoạn văn ngắn (5 - 7 câu) nêu suy nghĩ của mình sau khi học xong truyện

- Chuẩn bị bài mới: Mẹ hiền dạy con.

E Rút kinh nghiệm

………

Trang 3

(Truyện trung đại Trung Quốc)

Ôn Như Nguyễn Văn Ngọc và Tử An Trần Lê Nhân biên dịch

-A Mức độ cần đạt

- Hiểu nội dung, ý nghĩa của truyện Mẹ hiền dạy con.

- Hiểu cách viết truyện gần với viết ký, viết sử ở thời trung đại

1 Kiến thức

- Những hiểu biết bước đầu về Mạnh Tử

- Những sự việc chính trong truyện

- Ý nghĩa của truyện

- Cách viết truyện gần với viết ký (ghi chép sự việc), viết sử (ghi chép chuyện thật) ở thời trung đại

2 Kỹ năng

- Đọc - hiểu văn bản truyện trung đại Mẹ hiền dạy con.

- Nắm bắt và phân tích được các sự kiện trong truyện

- Kể lại được truyện

3 Thái độ: Có ý thức tìm hiểu truyện để hiểu thái độ, tính cách, phương pháp dạy con trở thành

bậc vĩ nhân của bà mẹ thầy Mạnh Tử

Vấn đáp, thuyết trình, phân tích tác phẩm

2 Bài cũ: Truyện Con hổ có nghĩa thuộc loại truyện nào? Nêu một số đặc điểm của thể loại

truyện đó? Truyện nhằm nhắc nhở chúng ta điều gì?

3 Bài mới: Tiết học trước, chúng ta đã tìm hiểu một truyện trung đại của Việt Nam Tiết học hôm nay, chúng ta sẽ tiếp tục tìm hiểu một truyện trung đại khác, truyện trung đại Trung Quốc Mẹ hiền

dạy con.

Hoạt động 1: Giới thiệu chung

Những ai là người đã tham gia dịch câu chuyện

này?

Truyện này có xuất xứ từ đâu?

Truyện “Mẹ hiền dạy con” được viết theo thể loại

nào?

Hoạt động 2: Hướng dẫn Đọc - hiểu văn bản

Gv yêu cầu giọng đọc: đọc to, rõ ràng, diễn cảm ;

lưu ý khi đọc giọng điệu của bà mẹ và đứa con

Gv gọi Hs đọc văn bản, sau đó nhận xét giọng đọc

của các em

Em biết gì về thầy Mạnh Tử?

Hs căn cứ vào phần Chú thích trả lời Gv giới thiệu

ảnh Mạnh Tử và Khổng Tử cho Hs xem

Giải nghĩa từ “chuyên cần”? Đặt câu với từ đó?

I Giới thiệu chung

1 Dịch giả

Ôn Như Nguyễn Văn Ngọc và Tử An Trần

Lê Nhân dịch từ sách Liệt nữ truyện.

2 Tác phẩm

- Xuất xứ: Tuyển dịch từ sách Liệt nữ

truyện của Trung Quốc.

- Thể loại: Truyện trung đại

II Đọc - hiểu văn bản

1 Đọc và tìm hiểu nghĩa từ khó

Trang 4

Hướng dẫn Tìm hiểu văn bản

Truyện được chia làm mấy phần? Nêu nội dung

chính của từng phần?

P1: Từ đầu đến chỗ con ta ở được đây: Bà mẹ lựa

chọn môi trường sống tốt đẹp cho con

P2: Tiếp theo đến đi vậy: Bà mẹ dạy con đức tính

thành thật, biết giữ chữ tín

P3: Phần còn lại: Sự kiên quyết, dứt khoát, không

chiều chuộng con vô lí

Nêu phương thức biểu đạt của văn bản?

Phân tích chi tiết

Gv yêu cầu Hs theo dõi phần đầu của câu chuyện

Ở sự việc thứ nhất, bà mẹ Mạnh Tử đã đưa ra

quyết định gì? Tại sao bà lại quyết định như vậy?

-> Dời chỗ để tìm môi trường sống tốt đẹp cho con

Đã dời nhà ra gần chợ nhưng bà mẹ Mạnh Tử có

cho rằng đó là môi trường sống tốt đẹp cho con

không? Sống ở gần chợ ảnh hưởng như thế nào

đến Mạnh Tử?

Khi nhà dời đến gần trường học, thầy Mạnh Tử đã

có những thay đổi nào? Lúc bấy giờ, bà mẹ đã vừa

ý chưa?

Tại sao mẹ Mạnh Tử lại nói: Chỗ này là chỗ con

ta ở được?

Gv liên hệ giáo dục Hs về vai trò của trường học

Thảo luận: Em thấy ba sự việc đầu có giá trị giáo

dục như thế nào? Tìm những câu tục ngữ, thành

ngữ có nội dung tương ứng, phù hợp với nội dung

vừa được rút ra? -> Chọn môi trường sống có lợi

nhất cho việc hình thành nhân cách con trẻ Tục

ngữ: Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng; Ở bầu thì

tròn, ở ống thì dài.

Gv liên hệ giáo dục Hs lựa chọn môi trường sống

cho mình

Trong sự việc thứ tư, bà mẹ đã nói gì với con

mình?

Tại sao khi đã trót nói đùa với con, bà mẹ lại đi

mua thịt cho con ăn thật? Sự việc thứ tư này có ý

nghĩa như thế nào?

Sự việc nào xảy ra ở cuối truyện?

Hành động và lời nói của bà mẹ đã thể hiện thái

độ, động cơ, tính cách nào của bà mẹ? Nêu tác

dụng của thái độ, hành động ấy?

Gv: Toàn bộ câu chuyện là lời kể của người kể,

nhưng đến cuối truyện, người kể đã bình Qua lời

2 Tìm hiểu văn bản

2.1 Bố cục: 3 phần

2.2 Phương thức biểu đạt: Tự sự 2.3 Phân tích

a Ba sự việc đầu

* Sự việc thứ nhất : Nhà ở gần nghĩa địa:

- Con: Đào, chôn, lăn, khóc

- Mẹ: Dọn nhà ra gần chợ

* Sự việc thứ hai: Nhà ở gần chợ:

- Con: Bắt chước nô nghịch cách buôn bán điên đảo

- Mẹ: Dọn nhà đến cạnh trường học

* Sự việc thứ ba: Nhà ở gần trường:

- Con: bắt chước học tập lễ phép

- Mẹ vui lòng, nói: Chỗ này là chỗ con ta ở

được đây.

=> Trường học là môi trường sống tốt,

thuận lợi để hình thành và phát triển nhân cách của trẻ.

-> Tục ngữ: Gần mực thì đen, gần đèn thì

sáng; Ở bầu thì tròn, ở ống thì dài

b Sự việc thứ tư

- Con hỏi: “Người ta giết lợn để làm gì

thế?“

- Mẹ: Lỡ miệng nói đùa: “Để cho con ăn

đấy.”

-> Mua thịt lợn cho con ăn thật

=> Dạy cho trẻ tính thật thà, biết giữ chữ

tín.

c Sự việc cuối cùng

- Con: Bỏ học về nhà chơi

- Mẹ: Cắt đứt tấm vải đang dệt trên khung,

nói: “Con đang đi học … đi vậy“.

=> Sự kiên quyết, dứt khoát của bà mẹ,

quyết không chiều chuộng con một cách

Trang 5

bình ấy, em hiểu thêm điều gì về bà mẹ thầy Mạnh

Tử và cách dạy con của bà?

* Tổng kết

Khái quát giá trị nghệ thuật, nội dung của văn

bản ?

Nt : - Xây dựng cốt truyện theo mạch thời gian với

5 sự việc chính

- Có nhiều chi tiết giàu ý nghĩa, gây xúc động

Nd: Gv chốt ý dẫn đến ghi nhớ Hs đọc

* Luyện tập

Bài 3

Gv nêu yêu cầu để Hs về nhà học bài và làm bài

vô lí.

3 Tổng kết

a Nghệ thuật

b Nội dung Ghi nhớ: (Sgk/153)

* Ý nghĩa văn bản: - Truyện nêu cao tác dụng của môi trường sống đối với sự hình thành và phát triển nhân cách của trẻ

- Vai trò của bà mẹ trong việc dạy dỗ con nên người

4 Luyện tập Bài 3: Nghĩa của các từ kết hợp:

- Công tử, hoàng tử, đệ tử: tử có nghĩa là

con.

- Tử trận, bất tử, cảm tử: tử có nghĩa là

chết.

- Kể lại truyện Nắm những nét chính về nội dung và nghệ thuật của truyện

- Suy nghĩ về đạo làm con của bản thân sau

khi học xong truyện Mẹ hiền dạy con.

- Soạn bài mới: Cụm động từ.

………

Trang 6

CỤM ĐỘNG TỪ

A Mức độ cần đạt

Nắm được đặc điểm của cụm động từ

1 Kiến thức

- Nghĩa của cụm động từ

- Chức năng ngữ pháp của cụm động từ

- Cấu tạo đầy đủ của cụm động từ

- Ý nghĩa của phụ ngữ trước và phụ ngữ sau trong cụm động từ

2 Kỹ năng: Sử dụng cụm động từ.

3 Thái độ: Có ý thức tìm hiểu để nhận biết về cụm động từ.

Vấn đáp, thuyết trình

2 Bài cũ: Nêu đặc điểm của động từ? Đặt một câu có sử dụng động từ và cho biết chức vụ ngữ

pháp của động từ đó?

Xác định động từ trong câu sau và cho biết động từ đó thuộc loại nào?

Hè vừa qua, bố mẹ đã cho em đi du lịch ở Đà Lạt

3 Bài mới: Chúng ta đã biết về động từ cũng như các loại động từ Chúng ta cũng đã tìm hiểu về

cụm danh từ gồm 3 phần Vậy cụm động từ sẽ có cấu tạo như thế nào? Mô hình cụm động từ gồm mấy phần? Để giải đáp những thắc mắc đó, chúng ta cùng nhau tìm hiểu tiết học hôm nay

Hoạt động 1: Tìm hiểu chung

* Hướng dẫn tìm hiểu khái niệm cụm động từ

Gv treo bảng phụ ghi ví dụ trong Sgk 1 Hs đọc ví

dụ

Các từ đã, nhiều nơi lần lượt bổ sung ý nghĩa cho

những từ nào?

Thử lược bỏ các từ đứng trước và sau động từ rồi

rút ra nhận xét về vai trò, tác dụng của các từ vừa

bị lược bỏ? -> Câu văn không rõ nghĩa Các từ đó

làm cho câu văn rõ nghĩa hơn

Gv giảng: Gọi những cụm từ như đã đi nhiều nơi

là cụm động từ

Vậy, thế nào là cụm động từ?

Gv ghi bảng ví dụ 1 Hs đọc ví dụ

Thảo luận: Xác định động từ và cụm động từ có

trong ví dụ trên và so sánh đặc điểm của chúng?

Qua những ví dụ vừa phân tích, em hãy nhắc lại

khái niệm cụm động từ và nêu đặc điểm của cụm

động từ?

Hs trả lời Gv chốt ý dẫn đến ghi nhớ Hs đọc

Đặt một câu có sử dụng cụm động từ?

* Hướng dẫn tìm hiểu cấu tạo của cụm động từ

Hs theo dõi cụm động từ “đã đi nhiền nơi”.

I Tìm hiểu chung

1 Cụm động từ là gì?

1.1 Phân tích ví dụ

a Đã đi nhiều nơi.

Cũng ra những câu đố oái oăm để hỏi mọi

người

-> Gọi là cụm động từ

b Em bé đi

đt

Em bé đang tập đi.

cđt

-> Cụm động từ có cấu tạo phức tạp hơn và

có ý nghĩa đầy đủ hơn động từ; nhưng hoạt động trong câu giống như động từ

1.2 Ghi nhớ 1: (Sgk/148)

2 Cấu tạo của cụm động từ

2.1 Mô hình của cụm động từ:

Trang 7

Xác định động từ có trong cụm động từ nêu trên?

Gv giảng: Từ đi trong ví dụ được gọi là động từ

trung tâm Từ đã là phụ trước chỉ thời gian, từ

nhiều nơi là phụ sau chỉ địa điểm.

Gv treo bảng phụ kẻ mô hình cụm động từ còn

bỏ trống 1 Hs lên bảng điền các cụm động từ ở

mục I vào bảng phụ

Hs khác nhận xét bài làm của bạn Gv chữa bài

Từ mô hình cụm động từ, em thấy một cụm động

từ có cấu tạo như thế nào?

Hs trả lời Gv chốt ý dẫn đến ghi nhớ ý 1 Hs đọc

Hãy kể thêm những phụ ngữ phần trước và phụ

ngữ phần sau của cụm động từ?

-> Phần trước: đã, sẽ, đang, …

-> Phần sau: trên, dưới, trong, ngoài,…

Theo em, những phần trước và phần sau của cụm

động từ lần lượt bổ sung ý nghĩa gì cho động từ

trung tâm?

Hs trả lời Gv chốt ý dẫn đến ghi nhớ ý 2 Hs đọc

Gv lưu ý: Cấu tạo cụm động từ có thể có đầy đủ

cả ba phần, có thể có phần trước hoặc phần sau

nhưng phần trung tâm bao giờ cũng phải có

Gv lấy ví dụ chứng minh

Hoạt động 2: Hướng dẫn Luyện tập

Bt1, 2: Tìm cụm động từ và chép cụm động từ

vào mô hình

Gv chia nhóm để hs làm bài: nhóm 1, 2 làm câu

a; nhóm 3, 4 làm câu b; nhóm 5, 6 làm câu c ra

nháp

Gv thu 3 phiếu làm tốt trình bày lên bảng

Nhóm còn lại nhận xét bài làm của nhóm bạn Gv

chữa bài

Bt3: Hs thảo luận bài tập 3 theo nhóm.

Gv gọi đại diện 1 nhóm trình bày miệng kết quả

thảo luận Nhóm khác nhận xét, bổ sung

Gv chữa bài

Hai phụ ngữ chưa, không đều có ý nghĩa phủ định

- Chưa: Phủ định tương đối.

- Không: Phủ định tuyệt đối.

-> Cách dùng hai từ này đều nhằm mục đích ca

ngợi sự thông minh, nhanh trí của em bé; khi

người cha chưa kịp nghĩ ra câu trả lời thì đứa con

đã đáp lại một câu mà viên quan không thể trả lời

được

Gv nêu yêu cầu để Hs về nhà học bài và làm bài

Phần trước

Phần trung tâm Phần sau

- Cũng ra những câu đố oái oăm để hỏi mọi

người.

2.2 Ghi nhớ 2: (Sgk/148)

II Luyện tập

Bt1 + 2

a Còn đang đùa nghịch ở sau nhà

b - Yêu thương Mị Nương hết mực

- Muốn kén cho con một người chồng thật xứng đáng

c - Đành tìm cách giữ sứ thần ở công quán…

- Có thì giờ đi hỏi ý kiến em bé thông minh

nọ

Phần trước Phần

trung tâm Phần sau

- Còn / đang

đùa nghịch ở sau nhà.

- Yêu thương Mị Nương hết mực.

- Đành / tìm cách

- Có thì giờ

giữ

đi hỏi

sứ thần ở công quán.

ý kiến em bé thông minh nọ.

- Nắm nội dung bài học, xem lại các bài tập

đã làm Tìm cụm động từ trong một đoạn truyện đã học

- Soạn bài mới

Trang 8

………

Trang 9

TRẢ BÀI TẬP LÀM VĂN SỐ 3

Định dạng
Số trang	9
Dung lượng	204,99 KB