II – Vào bài mới : GV đặt vấn đề Néi dung kiÕn thøc I – Tạo giống bằng phương pháp gây đột biÕn 1 Kh¸i niÖm: - Là phương pháp sử dụng các tác nhân vật lý và hoá học nhằm làm thay đổi vật[r]
Trang 1Giáo án số: 21
Tạo giống bằng phương pháp gây đột
biến và công nghệ tế bào
Ngày soạn: / / Ngày giảng: / /
A – Chuẩn bị bài giảng:
I – Mục tiêu bài học: Sau khi học xong bài, HS cần
1) Về kiến thức:
- Giải thích !" quy trình tạo giống mới bằng *!+ pháp gây đột biến
- Nêu !" 1 số thành tựu tạo giống thực vật bằng công nghệ tế bào
- Kỹ thuật nhân bản vô tính ở động vật
2) Kỹ năng:
- Phân tích, khái quát, tổng hợp các kiến thức đã học
3) Thái độ:
- Liên hệ với việc bảo vệ môi $!>
II – Chuẩn bị của giáo viên
1– Tài liệu:
1 Sinh học 12 – sách giáo viên.
2 Giáo trình di truyền học - Đỗ Lê Thăng & Đinh Đoàn Long
3 Công nghệ sinh học trên !> và động vật
2– Thiết bị dạy học:
- Giáo án điện tử, phòng máy chiếu (nếu có).
III – Trọng tâm bài học:
- Quy trình tạo giống mới bằng *!+ pháp gây đột biến
IV – Phương pháp:
- Trực quan, phát vấn, thảo luận, gợi mở.
B – Tiến trình bài giảng:
I – Mở đầu:
1 ổn định tổ chức – Kiểm tra sỹ số lớp
2 Kiểm tra bài cũ: - Ưu thế lai và cơ sở khoa học của ! thế lai
- 9!+ pháp tạo ! thế lai.
II – Vào bài mới : GV đặt vấn đề
Nội dung kiến thức Hoạt động của thầy và trò
I – Tạo giống bằng *!+ pháp gây đột
biến
1) Khái niệm:
- Là *!+ pháp sử dụng các tác nhân vật
lý và hoá học nhằm làm thay đổi vật liệu di
truyền của sinh vật để phục vụ cho lợi ích
của con !>?
2) Quy trình
- Xử lý mẫu vật bằng tác nhân đột biến
- Chọn lọc các thể đột biến có kiểu hình
* Hoạt động 1: Tìm hiểu về *!+ pháp tạo giống bằng gây đột biến
* GV yêu cầu HS:
- Nhắc lại các tác nhân gây ĐB?
+ HS : Các tác nhân vật lý, hoá học
* GV dẫn dắt vào khái niệm
* GV phát vấn:
- Dựa trên quy trình chung về chọn, cho biết tạo giống bằng gây đột biến sẽ ntn?
Trang 2mong muốn
- Tạo dòng thuần chủng
3) Một số thành tựu tạo giống bằng *!+
pháp gây đột biến ở VN
a) Tác nhân vật lý (tia tử ngoại, phóng xạ,
sốc nhiệt)
- Xử lý ĐB giống lúa Mộc Tuyên = tia
giống MT1 có nhiều đặc tính quý: chín sớm,
thấp, cứng cây, chịu chua + phèn, năng suất
15 – 20%
- Chọn lọc từ 12 dòng ĐB của giống ngô
khởi đầu là M1 đã tạo ra giống DT6: chín
sớm, năng suất cao, hàm R!" Pr tăng 1,5%
b) Tác nhân hoá học: 5 – BU; EMS – Etyl
Metal Sunphonat
- Tạo cây trồng đa bội nhờ conxixin NS
cao (dâu tằm tam bội…)
- "Táo má hồng" – 2 vụ/năm : KL tăng,
thơm ngon
+ HS biết vận dụng kiến thức để trả lời
- HS lắng nghe và chỉnh sửa, nhận xét
* GV cung cấp thông tin về các thành tựu tạo giống và phát vấn:
- Xử lý ĐB giống lúa Mộc Tuyên = tia
là PP sử dụng tác nhân ĐB là gì?
+ HS : vật lý
- Tạo cây trồng đa bội nhờ conxixin là
PP sử dụng tác nhân ĐB là gì?
+ HS: Tác nhân hoá học
- Lấy thêm các VD thực tế
**) Câu lệnh: Với những kiến thức đã học, đề xuất cách thức nhận biết sơ bộ các cây tứ bội trong số các cây R!x bội
- Kích !( Khối R!" TB, =!" VCDT cơ quan dinh B!x to, khoẻ, sức chống chịu tốt; Đa bội lẻ !> không hạt)
II – Tạo giống bằng công nghệ tế bào
1) Công nghệ tế bào thực vật
* Khái niệm: Là công nghệ nuôi cấy các TB,
mô thực vật trong ống nghiệm và tái sinh
chúng cây hoàn chỉnh
* Các hình thức của công nghệ TBTV
a) Nuôi cấy hạt phấn hoặc noãn ! TT
- Các hạt phấn hoặc noãn ! thụ tinh
MTNC dòng TB đơn bội
- Chọn lọc các dòng đơn bội (Invitro – ống
nghiệm)
- =!x bội hoá các dòng đơn bội đã chọn
lọc
+ =!x bội n 2n cây R!x bội 2n
+ Mọc cây đơn bội R!x bội hoá cây
R!x bội 2n
b) Nuôi cấy TBTV Invitro tạo mô sẹo
- Sử dụng MTNC phù hợp + chất K’T’ ST
- Mô sẹo: mô gồm nhiều TB ! biệt hoá,
có khả năng sinh $!8 mạnh biệt hoá mô
khác nhau tái sinh cây TT
- Đối !" chồi, lá, thân, rễ, hoa
c) Chọn dòng tế bào xoma có BD
- NCTB có 2n NST/MTNCnhân tạo sinh sản
nhiều dòng TB có tổ hợp NST khác nhau có
BD cao (BD dòng TB xoma)
- Tạo ra các KG khác nhau of 1 # ban đầu
d) Dung hợp TB trần – Lai TB xoma
- Loại bỏ thành Xenlulozơ TB trần
- Dung hợp các TB trần TB lai tái sinh
cây lai xoma
* Hoạt động 2: Tìm hiểu về tạo giống bằng công nghệ tế bào thực vật
* GV yêu cầu HS nhắc lại khái niệm:
- HS tái hiện lại kiến thức đã có ở lớp 10 (công nghệ 10) và lớp 11 (Sinh) để trả lời
- GV chỉnh sửa KN chính xác
* GV: Cung cấp các hình thức của công nghệ TB
* Hoạt động 2.1: Tìm hiểu về PP nuôi cấy hạt phấn hoặc noãn
VD : Tạo giống lúa chiêm chịu lạnh, lấy hạt phấn nuôi cấy trên MT nhân tạo trong điều kiện : 8- 10oC Dòng nào mọc
dòng chịu lạnh
- GV: cung cấp thông tin về các PP R!x bội hoá các dòng đơn bội
* Hoạt động 2.2: Tìm hiểu về PP nuôi cấy invitro tạo mô sẹo
- Mô sẹo là gì? Đối !" nào !> !" sử dụng?
+ HS : dựa vào tài liệu trả lời
* Hoạt động 2.3: Tìm hiểu về PP chọn dòng TB Xoma có BD và PP dung hợp
TB trần
- GV cung cấp thông tin về 2 *!+ pháp tạo giống mới này
- GV R! ý HS về đối !" áp dụng PP dung hợp TB trần
Trang 3- Phạm vi: trong cùng 1 loài, chi, họ, bộ.
2) Công nghệ TBĐV
a) Nhân bản vô tính động vật
- Điển hình: Cừu Dolly Gồm các !(
B1: Tách TB tuyến vú của cừu cho nhân,
nuôi trong phòng TN (Cừu 1)
B2: Tách TB trứng của cừu khác, loại bỏ
nhân (Cừu 2)
B3: Chuyển nhân TB tuyến vú (Cừu 1) + TB
trứng loại bỏ nhân (Cừu 2)
B4: Nuôi cấy trên MTNC để trứng phôi
B5: Chuyển phôi vào tử cung cừu mẹ mang
thai hộ (Cừu 3) 1 t/gian Cừu Dolly (# cừu
mẹ cho nhân)
ƯD: - Nhân nhanh giống vật nuôi quý hiếm
- Tạo ĐV mang gen !> cấy ghép nội
tạng
b) Cấy truyền phôi
- KN: Chia cắt phôi thành nhiều phần (phôi)
Cấy vào tử cung các con vật khác nhau
nhiều con vật có KG khác nhau
- Có thể kết hợp 2 hay nhiều phôi cấy
* GV ĐVĐ bằng câu lệnh: “Nếu bạn có 1 con chó mang KG quý hiếm, làm thế nào bạn có thể tạo ra nhiều con chó y hệt ! con chó của bạn? + HS : Nhân bản vô tính * GV cùng HS nhắc lại các !( nhân bản vô tính cừu Dolly đã học ở SH 11 - Cừu Dolly có mấy bà mẹ? + HS : 3 - Dolly có ngoại hình giống cừu mẹ nào? + HS : Cừu mẹ cho nhân - ứng dụng của NBVT? + HS vận dụng kiến thức thực tế trả lời: *GV: GV giới thiệu nhanh về PP cầy truyền phôi ở động vật III Củng cố: - Nhắc lại kiến thức trọng tâm, cần nhớ của bài - Đọc phần ghi nhớ - Trả lời câu hỏi: Câu 1: Thực chất của *!+ pháp cấy truyền phôi A Tạo ra nhiều cá thể từ 1 phôi ban đầu B Phối hợp vật liệu di truyền của nhiều loài trong 1 phôi C Cải biến thành phần của phôi theo !( có lợi cho con !> D Cả A, B, C Câu 2: Chọn 1 loại cây thích hợp trong số các loại cây sau để có thể áp dụng chất cônxixin nhằm tạo giống mới đem lại hiệu quả KT cao A đậu !+ B Lúa C Củ cải !> D Ngô IV Dặn dò: - Trả lời câu hỏi Trang 78 – SGK - Đọc $!( bài “Tạo giống bằng công nghệ gen” Ngày tháng năm 200 Ký duyệt của TTCM V Rút kinh nghiệm bài giảng: ……….
……… ………
….……… ……….
…….……… ………
Trang 4… …… ………
... Lai TB xoma- Loại bỏ thành Xenlulozơ TB trần
- Dung hợp TB trần TB lai tái sinh
cây lai xoma
* Hoạt động 2: Tìm hiểu tạo giống công nghệ tế bào thực vật
*... cônxixin nhằm tạo giống đem lại hiệu KT cao A đậu !+ B Lúa C Củ cải !> D Ngơ IV Dặn dị: - Trả lời câu hỏi Trang 78 – SGK - Đọc $!( ? ?Tạo giống công nghệ gen” Ngày tháng năm... thân, rễ, hoa
c) Chọn dòng tế bào xoma có BD
- NCTB có 2n NST/MTNCnhân tạo sinh sản
nhiều dịng TB có tổ hợp NST khác có
BD cao (BD dịng TB xoma)
- Tạo KG khác