Bµi míi: Địa danh Đèo Ngang – thuộc núi Hoành Sơn, một nhánh của dãy Trường Sơn, phân chia ranh giíi 2 tØnh Hµ TÜnh vµ Qu¶ng B×nh, ph©n chia hai miÒn §µng Trong vµ §µng Ngoµi thêi TrÞnh [r]
Trang 1NS: / /
NG: / /
Tiết: 29
Qua Đèo Ngang
-Bà Huyện Thanh
Quan-A Mục tiêu:
1 Kiến thức:
Luật
- Thể tài tả cảnh ngụ tình Cảnh cảm nhận qua tâm trạng và cảnh là sự gửi gắm, thể hiện tâm trạng
2 Kĩ năng:
3.Thái độ:
- Yêu thích thể thơ, tác giả văn học nữ Đồng cảm với nỗi nhớ của tác giả
B Chuẩn bị:
GV: Tài liệu về tác giả, giáo án, các bài thơ của tác giả
HS: Vở soạn, Vở bài tập
C phương pháp:
D Tiến trình giờ dạy.
I ổn định: KTSS: -7B
II Kiểm tra bài cũ:
? Đọc thuộc lòng và diễn cảm 2 bài thơ Sau phút chia li và Bánh trôi nước? Nói ngắn gọn cảm nhận của em về từng bài?
III Bài mới:
Địa danh Đèo Ngang – thuộc núi Hoành Sơn, một nhánh của dãy Trường Sơn, phân chia ranh giới 2 tỉnh Hà Tĩnh và Quảng Bình, phân chia hai miền Đàng Trong và Đàng Ngoài thời Trịnh – Nguyễn (TK XVII – XVIII ), Đèo Ngang là một kì quan hùng vĩ mà thiên nhiên hào phóng đã ban tặng cho đất nước ta, là nguồn cảm hứng cho thơ ca mà có
lẽ đầu tiên và nổi tiếng nhát là bài thơ Qua Đèo Ngang của Bà Huyện Thanh Quan – Nguyễn Thị Hinh.
? Nêu những hiểu biết của em về
tác giả và tác phẩm?
nhiên chủ yếu là vào lúc trời
chiều gợi lên cảm giác vắng
lặng buồn Cảnh trong thơ bà
Bà tên thật là Nguyễn Thị Hinh, sống ở thế kỉ XIX, Quê ở làng Nghi Tàm nay thuộc quận Tây Hồ – HN
Chồng làm tri huyện Thanh Quan do đó mà có tên là Bà Huyện Thanh Quan
I tác giả và tác phẩm:
1 Tác giả:
- Tên thật: Nguyễn Thị Hinh, Quê ở làng Nghi Tàm nay thuộc quận Tây Hồ – HN
- Là một trong những nữ sĩ tài danh của thời
Trang 2Yêu cầu H đọc diễn cảm bài thơ.
- Đọc với giọng chậm, buồn
từ khó
? Bài thơ viết theo thể loại
gì?
? Em hiểu gì về thể thơ này?
G: thể thơ Thất ngôn bát cú
quen thuộc trong thơ ca Việt
Nam trung đại
Thất ngôn: 7 tiếng; Bát cú: 8
câu/ bài = 56 tiếng/ bài
Bố cục: Đề: 2 câu: 1-2; Thực: 2
câu: 3-4; Luận: 2 câu: 5-6; Kết:
2 câu: 7-8…
? Bài thơ có bố cục ntn?
H: đọc 4 câu đầu
? Cảnh Đèo Ngang gợi tả
bằng những chi tiết nào?
? ở hai câu đầu biện pháp nghệ
thuật nào đã sử dụng?
? Điệp từ “chen”có tác dụng gì?
G: Động từ chen lặp lại hai
lần gợi sức sống của cỏ cây ở
một nơi chật hẹp, cằn cỗi Chen
còn là chen lẫn, gợi vẻ hoang dã,
vô trật tự của thế giới vô tri
Cảnh tuy mang sức sống hoang
điều
? Cảnh Đèo Ngang tả vào
thời điểm nào?
? Bóng xế tà gợi một không
gian, thời gian ntn?
? Qua hai câu đề của bài thơ, em
hình dung ra một Đèo Ngang
ntn?
? Qua phân tích em thấy hình
ảnh Đèo Ngang miêu tả có
gì giống và khác so với bức
tranh chụp trong SGK?
H: - Giống ở cảnh hoang vắng
2-3 học sinh đọc
Luật H: Căn cứ chú thích để trả
lời
H: 4 phần : Đề, thực, luận, kết
Đá, lá, hoa, cỏ cây
H: Điệp từ “chen”.
H: Bóng xế tà- buổi chiều tà
H: Gợi một ánh sáng yếu ớt trong chiều muộn,
H: gợi một cảnh vật hoang sơ, vắng lặng, u buồn
đại s
2 Tác phẩm:
vào Huế nhận chức Cung trung giáo tập
3 Đọc-Tìm hiểu chú thích
II Phân tích
1 Thể loại- bố cục
- Thất ngôn bát cú
- Bố cục: 4 phần đề, thực, luận, kết
2 Phân tích:
a/ Cảnh sắc Đèo Ngang
- Cỏ, cây, đá, lá, hoa ( cỏ cây chen lá, đá chen hoa.)
- Điệp từ “chen”.
Rậm rạp, hoang sơ
- một ánh sáng yếu ớt trong chiều muộn,
cảnh vật hoang sơ vắng lặng
Trang 3thể của Cỏ cây chen lá, đá chen
hoa.
H: Đọc hai câu thực: ( chú ý
phép đối rất chỉnh về nhịp,
thanh, từ loại.)
?
thơ trên là gì? (Cảnh vật trong
hai câu thơ trên bổ sung
thêm điều gì?)
? Loại từ nào đã sử dụng
trong câu thơ trên?
? Hai từ láy Lác đác và Lom
khom gợi tả những hình ảnh ntn?
? Qua đó em hình dung ra một
cuộc sống ở Đèo Ngang ntn?
? Từ đó em nhận thấy tâm trạng
của nhà thơ ntn?
chợ Những số từ chỉ số nhiều
đáng là bao: Vài, mấy Câu thơ
có đủ các yếu tố của bức tranh
tất cả những yếu tố ấy hợp lại,
qua cảm nhận của nhà thơ, lại
gợi lên quang cảnh miền sơn
0 heo hút nơi biên ải, nơi tận
cùng của xứ Đàng Ngoài thời
s
H: đọc hai câu tiếp theo (hai câu
luận.)
? Phép đối tiếp tục sử dụng
ở đây ntn? Hãy chỉ ra các biểu
hiện: đối ý, đối thanh?
? Nêu tác dụng của phép đối
này?
H:- Hình ảnh: Tiều vài chú, chợ mấy nhà.
H: Từ láy
H: Lom khom gợi tả hình
dáng vất vả, nhỏ nhoi của
rậm Lác đác gợi sự ít ỏi
chợ nghèo
H: một cuộc sống vắng vẻ, H: một nỗi buồn man mác
HS nghe
H:- Đối ý:
Nhớ nước đau lòng con quốc quốc
Thương nhà mỏi miệng cái gia gia”
- Đối thanh( bằng - trắc)
+ TT BB BTT + BB TT TBB H: Làm nổi bật hai trạng thái cảm xúc nhớ 0 và
- tạo nhạc điệu cân đối cho lời thơ
- Hình ảnh của sự sống:
Tiều vài chú, chợ mấy nhà.
Từ láy: lom khom, lác
đác.
thớt và hoang sơ
b/Tâm trạng của tác giả:
- Phép đối:
Làm nổi bật hai trạng thái cảm xúc: nhớ 0
Trang 4? ở đây tác giả còn sử dụng biện
pháp NT nào nữa, hãy phân tích
ý nghĩa của NT đó?
GV: z chuyện vua thục mất
0 hoá thành chim cuốc kêu
hoài nhớ 0 và âm thanh của
chim đa đa để biểu lộ tâm trạng
minh Đó là nỗi nhớ 0
?Tại sao đang đứng trên địa
phận của 0 mình mà nhà thơ
lại dùng 2 từ nhớ 0R
G: Đây là một hình ảnh ẩn dụ:
Nhớ 0 là diễn tả tâm hồn của
nghệ sĩ đang nặng lòng hoài cổ,
(nhà Lê)
? Nhà thơ có tình cảm ntn đối
G: Không trong tâm trạng nhớ
mất- triều Lê đã mất, thực sự, thì
,làm sao có thể viết nên hai câu
thơ đậm đặc hoài cổ, hoài
H: đọc hai câu kết
?Đến đây cảnh Đèo Ngang
hiện lên trong con mắt nhà thơ
ntn?
? Đó là một không gian ntn?
?
ra sao?
? Em hiểu thế nào là “Tình
riêng, ta với ta”?
G: Là nỗi buồn và nỗi cô đơn
thăm thẳm, vời vợi của một cá
? “ Ta với ta” là chỉ nhà thơ với
ai?
G: “ Ta với ta”tuy 2 mà 1, chỉ để
nói 1con người, 1 nỗi buồn, 1
nỗi cô đơn không ai sẻ chia
ngoài trời, mây, non, nước bát
ngát, mênh mông, hoang vắng,
lặng lẽ nơi đỉnh đèo xa lạ.
? Vậy bài thơ rút cục là tả cảnh
hay tả tình, đặc sắc của nó là ở
- z tiếng chim để bày
- ở đây nhà thơ còn vận dụng phép chơi chữ:
Chim quốc Tiếng kêu cuốc cuốc! đất 0
nhớ nứơc + Chim gia gia tiếng kêu gia gia gia đình(nhà)
0
H: - Trời, non, 0 – cảnh vật hoang vu, rời rạc:
H:– cảnh vật hoang vu, rời rạc, mênh mông, xa lạ, tĩnh vắng
H: Một mình lặng lẽ “Một mảnh tình riêng, ta với ta”.
H: Tâm sự sâu kín, một mình
0 da diết, âm thầm, lặng lẽ
H: Là bài thơ tả cảnh ngụ
Tâm trạng buồn, cô
đơn hoài cổ, nỗi nhớ
- Trời, non, 0
mênh mông, xa lạ, tĩnh vắng
- Một mảnh tình riêng,
ta với ta.
Tâm sự sâu kín, một mình
nhớ 0 da diết, âm thầm, lặng lẽ
Là bài thơ tả cảnh ngụ tình
Trang 5G: Tả cảnh để tả tình Tình lồng
Cảnh – tình quyện trong kết
cấu một bài thơ thất ngôn bát cú
điển
? Em có nhận xét gì về nội dung
và nghệ thuật của bài thơ?
H: đọc to, rõ mục ghi nhớ
SGK
H: 1 – 2 em
tình
H: Là bài thơ tả cảnh ngụ tình đặc sắc của nhà thơ
Sử dụng linh hoạt các biện
III Tổng kết:
1 Nội dung:
- z cảnh, tả cảnh
Đèo Ngang từ đó bày tỏ tâm trạng nhớ 0
2 Nghệ thuật:
Sử dụng linh hoạt các biện pháp NT, ẩn dụ,
3 Ghi nhớ: SGK
V Luyện tập:
IV Củng cố:
giá trị nội dung nổi bật của bài?
? Qua bài thơ em hiểu gì về bà Huyện Thanh Quan?
V Hướng dẫn về nhà:
- Học thuộc lòng bài thơ
- Tìm hàm nghĩa của cụm từ ta với ta?
- chuẩn bị bài “ Bạn đến chơi nhà”
E Rút kinh nghiệm:
………
………
………
………
………
………