- Thấy được nét tương đồng và đa dạng về sự phát triển đất nước, nhận thức được tính tất yếu của sự hợp tác phát triển giữa các nước Đông Nam Á trong tổ chức ASEAN trong sự hội nhập khu [r]
Trang 1Phần 1
LỊCH SỬ THẾ GIỚI HIỆN ĐẠI Phần từ năm 1945 đến nay( 2000)
Chương I, bài 1
SỰ HÌNH THÀNH TRẬT TỰ THẾ GIỚI MỚI SAU CHIẾN TRANH THẾ GIỚI THỨ HAI
( 1945-1949) I- MỤC TIÊU BÀI HỌC:
1- Về kiến thức:
- GV giúp học sinh nhận thức được một cách khái quát toàn cảnh thế giới sau chiến tranh thế giới thứ hai với những đặc trưng chia thành hai phe do hai siêu cường quốc đứng đầu Xô-Mĩ->Chi phối nền chính trị thế giới và các quan hệ quốc tế trong hầu như cả nửa sau thế kỉ XX
2- Về tư tưởng: Nhận thức được quy luật phát triển của xã hội
3- Về kĩ năng: Rèn luyện phương pháp tư duy khái quát,bước đầu biết nhậ định,đánh giá những vấn đề lớn
của lịch sử thế giới
II- THIẾT BỊ ,TÀI LIỆU DẠY VÀ HỌC: Bản đồ,tranh ảnh liên quan đến bài dạy
III- HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC
1- Ổn định tổ chức
2- Vào bài mới
Hoạt động của thầy và trò Kiến thức cơ bản
học sinh cần nắm -Hoạt động 1:chung của cả lớp:
-GV yêu cầu Hs dựa vào SGK nêu hoàn cảnh dẫn đến hội
nghị Ianta ?
-HS dựa vào SGK suy nghỉ trả lời
-GV hướng dẫn HS khai thác hình ảnh trong SGK bằng câu
hỏi: họ là ai ? họ đến từ nước nào ? họ đã thỏa thuận đựoc
những gì? Ý nghĩa ?
-HS suy nghỉ trả lời
-GV bổ sung, khái quát: Đầu năm 1945, CTTG II ở vào giai
đoạn kết thúc Nhiều vấn đề quan trọng và cấp bách được đặt
ra trước các cường quốc Đồng minh.Đó là:1.Nhanh chóng
đánh bại các nước phát xít ; 2 Tổ chức lại thế giới sau chiến
tranh ; 3 phân chia thành quả chiến thắng giữa các nước
thắng trận
-GV sử dụng bản đồ châu Âu và châu Á , yêu cầu HS nêu cụ
thể việc thỏa thuận đóng quân và phân chia khu vực ảnh
hưởng của ba cường quốc tại hội nghị Ianta ?
-HS dựa vào SGK lên bảng trình bày
-GV chuẩn bị bảng phụ tổng hợp lại phần trả lời của HS
-HS ghi vào vở
Châu Âu :
Đông nước Đức,Đông
Béclin,Đông Âu
-Tây nước Đức,Ttây Béclin,Tây Âu
I.Hội nghị Ianta ( 2/1945) và những thỏa thuận của ba cường quốc
1/Bối cảnh lịch sử: chiến tranh ở vào giai đoạn
cuối , nẩy sinh những vấn đề quan trọng và cấp bách cần giải quyếthội nghị quốc tế với sự tham dự của nguyên thủ 3 cường quốc là Xtalin( LX), Ruodưven (Mỹ) và Sớc sin (Anh) tại Ianta ( LX) từ 4-11/2/1945
2/Thỏa thuận của ba cường quốc:
-Tiêu diệt tận gốc CNPX Đức và CNQP Nhật.Liên Xô sẽ tham chiến chống Nhật ở châu Á
-Thành lập tổ chức LHQ
-Thỏa thuận việc đóng quân và phân chia phạm
vi ảnh hưởng ở châu Âu và châu Á
Châu Âu : Đông nước Đức,Đông
Béclin,Đông Âu Châu Á:
-Trả lại LXô miền Nam đảo Xakhalin , chiếm 4 đảo thuộc quần đaỏ Curin
-Chiếm đóng Bắc
-Tây nước Đức,Ttây Béclin,Tây Âu
Châu Á -Chiếm đóng Nhật Bản , Nam Triều Tiên
-các nước còn lại ( ĐNA , Nam Á , Tây
Á ) thuộc phạm vi
Trang 2Nông Duy Khánh Trang2
Châu Á:
-Trả lại LXô miền Nam
đảo Xakhalin , chiếm 4
đảo thuộc quần đaỏ Curin
-Chiếm đóng bắc Triều
Tiên
Châu Á -Chiếm đóng Nhật bản , Nam Triều Tiên
-các nước còn lại của châu Á( ĐNA , Nam Á , Tây
Á ) thuộc phạm vi ảnh hưởng của các nước phương Tây
- Những qui định của hội nghị Ianta và các hội nghị sau đó (
giới thiệu ngắn gọn về hội nghị Cairô ( 11.1943) , hội nghị
Pôtxđam( từ 17/7-2/8/1947) và Hội nghị Ngoại trưởng LX ,
M,A tại Mátxcơva ( 16-26/12/1945) đã trở thành khuôn khổ
của trật tự thế giới mới , thường được gọi là trật tự hai cực
Ianta , trong đó LX và Mỹ đứng đầu 2 cực.
- GV chốt ý phần I: Hãy nêu những thỏa thuận quan trọng
của Hội nghị Ianta ( 2/1945)?
Hoạt động 2: thảo luận nhóm.
-GV phân chia lớp thành 4 nhóm và yêu cầu mỗi nhóm thảo
luận một nội dung.Cụ thể như sau:
+Nhóm 1:hoàn cảnh ra đời và sự thành lập của LHQ?
+Nhóm 2: Mục đích và nguyên tắc hoạt động của LHQ?
+Nhóm 3: trình bày cơ cấu tổ chức hoạt động của LHQ?
+Nhóm 4: trình bày vai trò của LHQ?
-Sau khi thảo luận đại diện các nhóm lên lần lược trình bày
các vấn đề đựoc phân công
-GV nhận xét và chốt ý từng nội dung của từng nhóm.GV sử
dụng sơ đồ tổ chức LHQ để HS dễ nắm về tổ chức của LHQ
Sơ đồ bộ máy tổ chức của Liên Hợp Quốc
Triều Tiên ảnh hưởng của các
nước phương Tây
Thỏa thuận của Hội nghị Ianta cùng những thỏa thuận sau đó của ba cường quốc đã trở thành khuôn khổ của trật tự thế giới mới ,
thường được gọi là trật tự hai cực Ianta
II.Sự thành lập Liên hiệp quốc
1/ Sự thành lập :Từ ngày 25/4 đến 276/6/1945 , hội nghị đại biểu 50 nước họp tại Phranxicô( Mỹ) đã thông qua Hiến chưong và tuyên bố thành lập LHQ.Ngày 25.10.1945 , bản Hiến chương chính thức có hiệu lực sau khi được các nước thành viên phê chuẩn
2/Mục đích : duy trì hòa bình và an ninh thế giới , phát triển các mối quan hệ hữu nghị hợp tác giữa các dân tộc , các nước trên cơ sở nguyên tắc bình đẳng và quyền tự quyết của các dân tộc
3/ Nguyên tắc hoạt động:
-Bình đẳng chủ quyền giữa các quốc gia và quyền tự quyết của các dân tộc
-Tôn trọng toàn vẹn lãnh thổ và độc lập chính trị của tất cả các nước
-Không can thiệp vào công việc nội bộ của bất
cứ nước nào
-Giải quyết tranh chấp quốc tế bằng biện pháp hòa bình
-Chung sống hòa bình và sự nhất trí giữa năm nước lớn ( LX, Mỹ , Anh , Pháp và Tquốc ) 4/ Tổ chức : gồm 6 cơ quan chính là Đại hội đồng , Hội đồng Bảo an , Hội đồng Kinh tế-xã hội , Hội đồng Quản thác , Tòa án Quốc tế và Ban Thư ký
a/ Đại Hội đồng: gồm đại diện của các nước thành viên , mỗi năm họp 1 lần
b/ Hội đồng Bảo an : có vai trò quyết định
Trang 3-GV nhấn mạnh thêm:
+Ra đời trong bối cảnh thế giới chia làm 2 phe , LHQ được
xem như công cụ nhằm duy trì trật tự thế giới hai cực vừa
được xác lập , với nhiệm vụ quan trọng nhhất là duy trì hòa
bình an ninh thế giới , ngăn ngừa chiến tranh Vì vậy , các
nguyên tắc hoạt động của LHQ cũng phản ánh tinh thần đó ,
như: nguyên tắc giải quyết hào bình các tranh chấp quốc tế ,
nguyên tắc chung sống hòa bình và sự nhất trí giữa năm nước
lớn Nguyên tắc cuối cùng có ý nghĩa thực tiễn rất lớn , nhất
là đối với hai siêu cường X-M đứng đầu mỗi phe
+LHQ ở dây nói chung , thực tế có thể là một cơ quan
chuyên môn như UNDP ( chương trình phát triển LHQ)
+Về vai trò của LHQ:
*Trong bối cảnh thế giới hai cực ,LHQ đã trở thành một diễn
đàn quốc tế vừa hợp tác vừa đấu tranh giữa các quốc gia dân
tộc , một diễn đàn để các quốc gia bày tỏ thái độ và chính
sách của mình đối với các vấn đề quốc tế quan trọng
Hơn nửa thế kỷ qua , LHQ đã có nhiều cố gắng to lớn trong
các hoạt động của mình , chủ yếu trên ba lĩnh vực sau:
Giải quýet hòa bình các tranh chấp xung đột , duy trì hòa
bình an ninh thế giới , tiến hnàh giải trừ quân bị , hạn chế
chạy đua vũ tẻang – nhất là các loại vũ khí hũy diệt hàng
loạt
trong việc duy trì hòa bình an ninh thế giới.Hoạt động theo nguyên tắc nhất trí 5 nước (LX, Mỹ , Anh , Pháp và TQuốc )
c/Ban Thư ký: là cơ quan hnàh chính-tổ chức của LHQ , đứng đầu là TTký với nhiệm kỳ 5 năm
d/ Ngoài ra LHQ có nhiều cơ quan chuyên môn giúp việc.Trụ sở của LHQ: Niu Ooc ( Mỹ)
d/Vai trò:
-LHQ là diễn đàn quốc tế vừa hợp tác và đấu tranh nhằm duy trì hòa bình và an ninh thế giới -LHQ có nhiều cố gắng trong việc giải quyết các vụ tranh chấp và xung đột ở nhiều khu vực , thúc đẩy quan hệ hữu nghị và hợp tác quốct tế , giúp đở các dân tộc về kinh tế , văn hóa , giáo dục…
-Đến năm 2006 , LHQ có 192 quốc gia thành viên
-Từ tháng 9/1977, VN là thành viên 149 của LHQ
III.Sự hình thành hai hệ thống-tư bản chủ nghĩa và xã hội chủ nghĩa.
1/Vấn đề nước Đức:
-T tại hội nghị Pôtxđam , ba cường quốc A,M,LX
đã : +Tthống nhất tiêu diệt tận gốc CNPX , làm cho Đức trở thành quốc gia thống nhất , hòa bình , dân chủ
+ Thỏa thuận việc phân chia khu vực chiếm đóng:
LX chiếm đóng vùng phía Đông , quân đội M,
A , P chiếm đóng các vùng còn lại
-3 các nước M,A,P đã thống nhất riêng rẽ các khu vực chiếm đóng của mình thành lập nước Công hòa liên bang Đức ( 9.1949)
- Tháng 10.1949 , với sự giúp đở của LX , các lực lượng dân chủ ở Đông Đức thành lập Nhà nước Cộng hòa dân chủ Đức
2/ Các nước Đông Âu -Trong những năm 1945-1947 , với sự giúp đở của LX , các nước Đông Âu đã tiến hành nhiều cải cách :xây dựng nhà nước DCND, cải cách ruộng đất , ban hành các quyền tự do dân chủ
…
Trang 4Nông Duy Khánh Trang4
GV nêu thêm những ví dụ về sự giúp đở của LHQ đối với
đất nước hoặc địa phương của mình
Thủ tiêu CNTD và CN phân biệt chủng tộc
Giúp đở các nước với phươngn châm “ giúp người để
người tự cứu lấy mình”
Hạn chế khong giải quyết được xung đột Trung Đông
-GV chốt ý phần nầy: nêu mục đích và nguyên tắc hoạt động
của LHQ ?
-GV chuyển ý sang nội dung tiếp theo
Hoạt động 1: chung cả lớp và cá nhân.
-GV nêu vấn đề: ngay sau chiến tranh , trên thế giới đã diễn
ra nhiều sự kiện quan trọng với xu hướng hình thành hai phe-
tư bản chủ nghĩa và xã hội chủ nghĩa – đối lập nhau gay
gắt.Sau đó GV yêu cầu HS dựa vào SGK suy nghỉ và tìm
những sự kiện quan trọng nói trên
_HS dựa vào SGK suy nghỉ và trả lời
-GV nhận xét và chốt ý : đó là vấn đề nước Đức , sự ra đời
của các nước Đông Âu và tổ chức Hội đồng tương trợ kinh tế
; đó là kế hoạch Mác san và sự phát triển kinh tế của các
nước Tây Âu
*Vấn đề nước Đức:
- GV nêu câu hỏi: Hai nước CHLBĐ và CHDC Đức đựoc
hình thành như thế nào?
-HS suy nghỉ trả lời
-GV nêu tiếp các câu hỏi:
+ hội nghị Pốt xđam và những quyết định của hội nghị ,
trong đó vấn đề nước Đức đựoc thỏa thuận và thực hiện như
thế nào? HS suy nghỉ trả lời.GV chốt ý
+ đồ của Anh , Pháp Mỹ khi các nước nầy thống nhất ba
miền quân quản của mình và thành lập nước CHLBĐức ? HS
suy nghỉ trả lời.GV chốt ý
+Và trước âm mưu và hành động đó của A,P,M thì Liên Xô
đã làm gì? HS suy nghỉ trả lời.GV chốt ý
*Về các nước Đông Âu:
-GV sử dụng bản đồ châu Âu và nêu câu hỏi : vì sao gọi là
các nước Đông Âu?các nước DCND Đông Âu đựoc thành
lập như thế nào?
-Học sinh dựa vào bản đồ và kiến thức cũ để trả lời
-GV bổ sung và nêu tiếp câu hỏi: vậy nội dung của các nước
Đông Âu trong giai đoạn 1945-1950 là gì?
-HS suy nghỉ trả lời
-GV bổ sung chốt ý:
+Trong những năm 1945-1947 các nước Đông Âu đã tiến
hành nhiều cải cách quan trọng như : xây dựng bộ máy nhà
nước dân chủ nhan dân , cải cách ruộng đất , ban hành các
quyền tự do dân chủ V.V…Đồng thời LX và các nước Đông
Âu đã kỹ các hiệp ước tay đôi về kinh tế như trao đổi buôn
bán , viện trợ lương thực, thực phẩm…
- Năm 1949 , Hội đồng tương trợ kinh tế(SEV) đựoc thành lập đã tăng cường sự hợp tác giữa
LX và các nước Đông Âu , từng bước hình thành các nước DCND-XHCN.CNXH trở thành hệ thống thế giới
3/ Các nước Tây Âu -Sau chiến tranh , Mỹ đã thực hiện “Kế hoạch phục hưng châu Âu” ( Còn gọi là kế hoạch Mác san ) nhằm giúp các nước Tây Âu khôi phục kinh tế , đồng thời tăng cường ảnh hưởng
và sự khống chế của Mỹ đối với các nước nầy
kinh tế các nước Tây Âu phát triển nhanh chóng
-Như vậy , ở châu Âu đã xuất hiện sự đối lập về chính trị và kinh tế giữa hai khối nước: Tây Âu TBCN và Đông Âu XHCN. > sự đối đầu nhau gay gắt mà đỉnh cao là chiến tranh lạnh giữa hai phe
Trang 5-Gv đặt câu hỏi: còn các nước Tây Âu như thế nào?
_HS dựa vào SGK suy nghỉ trả lời
-GV chốt ý
-Số liệu: Mỹ đã viện trợ cho các nước Tây Âu khoảng 17 tỉ
USD , chủ yếu là hàng hóa tiêu dùng và lương thực , trên cơ
sở cho vay và viện trợ không hoàn lại
Câu hỏi và bài tập:
1/ Hãy chỉ trên bản đồ thế giới những khu nằm trong sự phân chia phạm vi ảnh hưởng do ba cường quốc thỏa thuận
ở hội nghị Ianta
2/Sự đối lập về chính trị và kinh tế giữa hai khối nước : Tây Âu TBCN và Đông Âu XHCN thể hiện như thế nào?
Chương II , BÀI 2
LIÊN XÔ VÀ CÁC NƯỚC ĐÔNG ÂU(1945-1991)
LIÊN BANG NGA ( 1991-2000 )
I/MỤC TIÊU BÀI HỌC :học xong bài nầy , HS :
1/Về kiến thức :hiểu và trình bày được :
-Những nết lớn về công cuộc xây dựng CNXH ở LX từ 1945 đến 1991: công cuộc khôi phục kinh tế sau CTTG từ
1945 đến 1950; việc xây dựng cơ sở vật chất - kỹ thuật từ năm 1950 đến nửa đầu những năm 70 , sự khủng hoảng của chế độ XHCN từ giữa những năm 70 đến 1991 , sự khủng hoảng của chế độ XHCN ở các nước Đông Âu -Sự ra đời của các nước dân chủ nhân dân Đông Âu những năm 1944-1945 , việc xây dựng CNXH ở cac nước nầy trong thời gian từ 1945 đến giữa những năm 70 , sự khủng hoảng của chế độ XNCH ở các nước Đông Âu
-Mối quan hệ hợp tác giữa các nước XNCH và các nước XNCH khác , quan hệ kinh tế , văn hóa , khoa học-kỹ thuật , quan hệ chính trị-quân sự
2/Về kỹ năng.
- Rèn luỵện các thao tác tư duy cơ bản như phân tích , đánh giá các sự kiện lịch sử
-Hình thành một số mkhái niệm mới như : cải cách , đổi mới , đa nguyên về chính trị , cơ chế quan liêu , bao cấp…
3/về thái độ :
-Học tập tinh thần lao động cần cù , sáng tạo của nhân dân Liên Xô và nhân dân các nước HCN Đông Âu trong công cuộc xây dựng CNXH
-Có thái độ khách quan khoa học khi phê phán những khuyết điểm , sai lầm của những người lãnh đạo Đảng , Nhà nước Liên Xô và các nước Đông Âu , từ đó rút ra những kinh nghiệm cần thiết cho công cuộc đổi mới ở nước ta
II/THIẾT BỊ , TÀI LIỆU DẠY HỌC
-Lược đồ Liên Xô và các nước DCND Đông Âu sau CTTG II.
-Một số tranh ảnh tư liệu về công cuộc xây dựng CNXH ở LX và các nước Đông Âu
III/TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY-HỌC
1/ổn định lớp
2/kiểm tra bài cũ:
3/ Dẫn dắt vào bài mới: sau khi CTTG II kết thúc , LX đx nhanh chóng khôi phục đất nước , tiến hành xây
dựng CNXH , trở thành một siêu cường trên thế giới Các nước Đông Âu hoàn thành CMDTDCND và tiến hành xây dựng CNXH Song từ nữa sau những năm 70 , các nước nầy đã lâm vào tình trạng khủng hoảng về chính trị , kinh tế-xã hội , dẫn đến sự tan rã của chế dộ XHCN ở LX và Đông Âu Để hiểu rỏ nội dung trên , chúng ta cùng tìm hiểu nội dung chương II bài 2 “ ”
4/Tổ chức các cuộc hoạt động dạy và học trên lớp.
Trang 6Nông Duy Khánh Trang6
Hoạt động 1:cả lớp.
-GV nêu câu hỏi: trong hoàn cảnh nào mà LX tiến hành công cuộc
khôi phục kinh tế ?
-HS suy nghỉ trả lời
-GV chốt ý: đất nước bị chiến tranh …
+Công nghiệp đựoc phục hồi vào năm 1947.Đến năm 1950, , sản
lương tăng 73% so với trước chiến tranh.( kế hoạch dự kiến là
48%).Hơn 6200 xí nghiệp được khôi phục và xây dựng mới đi vào
hoạt động
+Nông nghiệp: 1950 sản xuất đạt được mức trước chiến tranh
+Khoa học kỹ thuật: năm 1949 chế tạo thành công bom nguyên
tử.Ý nghĩa cuae thành tựu nầy? phá thế độc quyền bom nguyên tử
của Mỹ
-GV nêu câu hỏi: ý nghĩa to lớn của việc hoàn thành khôi phục
kinh tế trước thời hạn ?
-HS suy nghỉ trả lời
-GV :Trong thời gian nầy LX đã thực hiện nhiều kế hoạch dài hạn
nhằm tiếp tục xây dựng cơ sở vật chất – kỹ thuật của CNXH.Các
kế hoạch này đều hoàn thành với nhiều thành tựu to lớn
Một số ngành công nghiệp có sản lượng cao vào loại nhất thế giới
như dầu mỏ , than , thếp…
Tuy gặp nhiều khó khăn , sản xuất nông nghiệp đạt nhiều thành
tựu…
Ý nghĩa của việc phóng thành công vệ tinh nhân tạo?
Mở đầu kỷ nguyên chinh phục vũ trụ của loài người
-Xã hội : có nhiều biến đổi:
+Tỉ lệ công nhân chiếm hơn 55% số người lao động.trong cả
nước
+Trình độ học vấn của người dân nâng cao: ¾ số dấn có trình
độ trung học và đại học
Câu hỏi củng cố : những thành tựu của LX trong khôi phục kinh tế
và xây dựng CNXH?ý nghĩa của các thành tựu đó đối với LX và
I/ Liên Xô và các nước Đông Âu từ năm
1945 đến giữa những năm 70 1/ Liên Xô
a/ Công cuộc khôi phục kinh tế sau CTTG ( 1945-1950)
-Lý do : chịu tổn thất nặng nề nhất trong
CTTG II: 27 triệu người chết , 1710 thành phố , 7 vạn làng mạc bị phá hũy , 32000 xí nghiệp
bị tàn phá
-Thực hiện:Với tinh thần tự lực tự cường
nhân dân LX đã hoàn thành kế hoạch 5 năm khôi phục kinh tế ( 1945-1954) trong vòng 4 năm 3 tháng
+Công nghiệp : năm 1950 , sản lương tăng
73% so với trước chiến tranh
+Nông nghiệp : 1950 sản xuất đạt được mức
trước chiến tranh
+Khoa học kỹ thuật: năm 1949 chế tạo thành
công bom nguyên tử
b/ Liên Xô tiếp tục xây dựng cơ sở vật chất-
kỹ thuật của CNXH( từ 1950 đến nửa đầu những năm 70)
* Thực hiện thông qua các kế hoạch 5 năm.
*Thành tựu:
-Kinh tế :
+Công nghiệp:LX trở thành cường quốc
công nghiệp thứ hai trên thế giới:đi đầu trong công nghiệp vũ trụ , điện hạt nhân ; dẫn đầu thế giới về dầu mỏ , than , thép …
+Nông nghiệp: sản lượng nông phẩm những
năm 60 tăng trung bình hằng năm là 16%
-Khoa học kỹ thuật:
+Năm 1957 là nước đầu tiên phóng thành công vệ tinh nhân tạo
+Năm 1961: phóng tàu vũ trụ ( Gagarin) bay vòng quanh trái đất
-Xã hội : có nhiều biến đổi:
+Tỉ lệ công nhân chiếm hơn 55% lao động +Trình độ học vấn của người dân nâng cao:
¾ số dấn có trình độ trung học và đại học
-Chính trị: ổn định -Đối ngoại :thực hiện chính schs bảo vệ hòa
bình , ủng hộ PTCM thế giới
2/Các nước Đông Âu
a/ Sự ra đời các nhà nước dân chủ nhân dân
Trang 7với CMTG.
Hoạt động 1.
-GV sử dụng lược đồ châu Âu.
-Gv nhắc lại kiến thức bài cũ vể các nước Đông Âu: tên gọi, sự
thành lập và những việc đã làm về kinh tế chính trị xã hội ở các
nước nầy từ 1945 đến 1947
-Sau đó GV nêu câu hỏi: tác dụng của những việc làm đó ?
-HS suy nghỉ trả lời
-GV nhận xét và chốt ý: chính quyền nhân dân được củng cố , vai
trò lãnh đạo của Đảng cộng sản ngày càng đựoc khẳng định
-GV chuyển ý sang nội dung b và nêu câu hỏi: hoàn cảnh xây
dựng CNXH ở LX và các nước Đông Âu có gì khác nhau ?
-HS suy nghỉ trả lời
-GV nhận xét và kết luận: các nước Đông Âu xây dựng CNXH
xuất phát từ trình độ phát triển thấp
-GV nêu tiếp: các nước Đông Âu đã đạt đựoc những kết quả như
thế nào?
- HS dựa vào SGK trả lời
-GV tóm tắc : điện khí hóa toàn quốc , công nông nghiệp phát
triển nhanh chóng , đáp ứng nhu cầu lương thực và thực phẩm
của nhân dân , trình độ khoa học kỹ thuật được nâng lên các
nước Đông Âu đã trở thành các quốc gia công- nông nghiệp
Hoạt động 1
- GV đặt vấn đề: quan hệ hợp tác giúp đở nhau giữa LX và các
nướ Đông Âu đựoc biểu hiện ở các tổ chức như thế nào? Sự thành
lập , mục tiêu của các tổ chức đó?
- HS dựa vào SGK suy nghỉ trả lời
- GV nhận xét bổ sung
+ Hội đồng tương trợ kinh tế ( SEV)
- Thành lập 1949 gồm các nước : LX , Ba Lan
Anbani , Bungary , Hungary , Rumani , Tiệp khắc.Về sau có
thêm các nước CHDCĐức(1950) , Mông Cổ (1962) , Cu Ba (
1972) , VIệt Nam ( 1978)
-Mục tiêu : tăng cường hợp tác , thúc đẩy sừ tiến bộ KHKT ,
thu hẹp trình độ phát triển giữa các nước thành viên
* Tổ chức Hiệp ước Vacsava
Đông Âu -Ra đời trong những năm 1944-1945.( Đông Đức: 10/1949) do Hồng quân LX truy kích quân đội phát xít Đức , kết hợp với sự nổi dậy giành chính quyền của lực lượng CM ở các nước nầy
-Là chính quyền liên hiệp của các đảng phái , giai cấp
-Đã tiến hành cải cách ruộng đất , quốc hữu hóa các xí nghiệp lớn của tư bản , ban hành các quyền tự do dân chủ , cải thiện và nâng cao đời sống nhân dân chính quyền nhân dân được củng cố , vai trò lãnh đạo của Đảng cộng sản ngày càng đựoc khẳng định
b/ Công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở các nước Đông Âu
-Hoàn cảnh:
+điểm xuất phát từ trình độ phát triển thấp
( trừ Tiệp , Đ.Đức ) +bị các thế lực phản động trong và ngoài nước bao vây chống phá
-Thực hiện thông qua nhiều kế hoạch 5 năm -Thành tựu: to lớn : điện khí hóa toàn quốc ,
công nông nghiệp phát triển nhanh chóng , đáp ứng nhu cầu lương thực và thực phẩm của nhân dân , trình độ khoa học kỹ thuật được nâng lên các nước Đông Âu đã trở thành các quốc gia công- nông nghiệp
3.Quan hệ hợp tác giữa các nước XHCN ở
châu Âu.
a/ Quan hệ kinh tế , văn hóa , khoa học-kỹ thuật
* Hội đồng tương trợ kinh tế ( SEV)
- Thành lập 1949 gồm các nước : LX , Ba Lan Anbani , Bungary , Hungary , Rumani , Tiệp khắc
-Mục tiêu : tăng cường hợp tác , thúc đẩy sừ tiến bộ KHKT , thu hẹp trình độ phát triển giữa các nước thành viên
-Sau hơn 20 năm hoạt động , khối SEV đã đạt đựoc một số thành tựu trong giúp đở các nước thành viên , thúc đẩy sự tiến bộ về kinh
tế và KHKT , không ngừng nâng cao đời sống nhân dân
b./ Quan hệ chính trị-quân sự
* Tổ chức Hiệp ước Vacsava.( 1955) ( sgk)
-Mục tiêu: là liên minh phòng thủ về quân sự
Trang 8Nông Duy Khánh Trang8
Ngày 14/5/1955 , các nước Anbani , Balan, Bungary , CHDCĐức
,Hungary , LX , Rumani và Tiệp khắc họp tại Vác sa va đã ký hiệp
ước hữu nghị , hợp tác và tương trợ , đánh dấu sự ra đời của
…Mục tiêu là thành lập liên minh phòng thủ về quân sự và chính
trị của các nước XHCN châu Âu.Sau gần 20 năm tồn tại , tổ chức
… có vai trò to lớn trong việc giữ gìn hòa bình an ninh ở châu Âu
và trên thế giới.Sự lớn mạnh của LX và các nước XHCN đã tạo
nên thế cân bằng về sức mạnh quân sự giữa các nước XHCN và
TBCN vào đầu những năm 70
Từ năm 1951 -1973 , tốc độ tăng trưởng sản xuất
CN hằng năm của các nước trong khối SEV là khoảng 10% , tổng
sản phẩm trong nước ( GDP) của các nước thành viên năm 1973
tăng 5,7 lần so với năm 1950 LX giữ vai trò quyết định trong khối
SEV.Từ 1949 đến 1970 , LX đã viện trợ không hoàn lại cho các
nước thành viên 20 tỉ rúp
Câu hỏi sơ kết cho phần I:
-Nêu những thành tựu chính của Liên Xô trong công cuộc khôi
phục kinh tế sau chiến tranh
-Những thành tựu trong công cuộc xây dựng CNXH ở Đông Âu là
gì?
-Trình bày sự ra đời và hoạt động của khối SEV đến đầu những
năm 70 của thế kỷ XX
Hoạt động 1:hoạt động nhóm.
- GV phân lớp ra làm 4 nhóm và giao cho mỗi nhóm một nội dung
, yêu cầu các nhóm thảo luận và sau đó cử đại diện lên trình bày
+Nhóm 1:nguyên nhân , biểu hiện và hậu quả của sự khủng hoảng
của CNXH ở LX
+Nhóm 2: nguyên nhân , biểu hiện và hậu quả của sự khủng hoảng
của CNXH ở các nước Đông Âu
+Nhóm 3: Nguyên nhân tan rã của của chế độ XHCN Liên Xô và
các nước Đông Âu ?
+Nhóm 4: Liên bang Nga trong thập kỷ 90(1991-2000)
-Các nhóm tiến hành thảo luận và sau đó cử HS lên trình bày nội
dung nhóm thảo luận
-Sau mỗi nhóm trình bày , GV nhận xét và bổ sung, chốt ý
+Nhóm 1:sự khủng hoảng của chế độ XHCN ở LX.:
* Nguyên nhân:năm 1973 , cuộc khủng hoảng dầu mỏ bùng nổ
đã tác động mạnh mẽ đến tình hình chính trị , kinh tế tài chính thế
giới.các nước tư bản đã nhanh chóng cải cách kinh tế thích ứng
chính trị nên đã vượt qua khủng hoảng LX chậm đề ra những biện
pháp sửa đổi để thích ứng với tình hình mới.Đến cuối những năm
70 đầu những năm 80 , nền kinh tế LX dần bộc lộ những dấu hiệu
suy thoái
Đời sống chính trị có những diễn biến phức tạp , xuất hiên tư
tưởng và một số nhóm đối lập chống lại ĐCS và Nhà nước Xô
viết
Tháng 3 1985 M.Goocbachốp lên nắm quyền lãnh đạo Đảng và
Nhà nước đã tiến hành cải tổ đất nước.Đường lối cải tổ tập trung
và chính trị giữa các nước XHCN ở châu Âu -Vai trò : quan trọng trong việc giữ gìn hòa bình và an ninh ở châu Âu và thế giới
II / Liên Xô và các nước Đông Âu từ giữa những năm 70 đến 1991.
1/ Sự khủng hoảng của chế độ XHCN ở Liên Xô
a/ Nguyên nhân :
- Do tác động của cuộc khủng hoảng 1973 -Liên Xô chậm sữa đổi và khi sữa đổi lại phạm sai lầm
b/ Biểu hiện:
-Cuối những năm 70 đầu những năm 80 đã bộc lộ những suy thoái về kinh tế và diến biến phức tạp về chính trị
- Năm 1985, M.Goocbachốp đã tiến hành cải
tổ phạm nhiều sai lầm nên đất nước càng thêm khủng hoảng;
+Kinh tế: rối lọan , thu nhập quốc dân giảm
sút
+ Về chính trị-xã hội: thực hiện đa nguyên
chính trịĐảng , Nhà nước XV suy yếu , Sự bất bình của nhân dân ngày càng sâu sắc , xung đột sắc tộc …
Trang 9vào việc “cải cách kinh tế triệt để” tiếp theo là cải cách hệ thống
chính trị và đổi mới tư tưởng.sau 6 năm tiến hành cải tổ đã phạm
nhiều sai lầm nên đất nước càng thêm khủng hoảng;
Về kinh tế do việc chuyển sang kinh tế thị trường quá vội vã,
thiếu sự điều tiết của Nhà nước nên đã gây ra sự rối loạn , thu nhập
quốc dân giảm sút nghiêm trọng
Về chính trị và xã hội: những cải cách về chính trị càng làm cho
tình hình đất nước rối ren hơn Việc thực hiện đa nguyên chính trị ,
xuất hiện nhiều đảng đối lập đã làm suy yếu vai trò lãnh đạo của
ĐCSLX và Nhà nước Xô Viết.Sự bát bình của nhân dân ngày càng
sâu sắc , bùng nổ nhiều cuộc mittinh , biẻu tình với các khẩu hiệu
phản đối đảng và chính quyền Khắp đất nước nổi lên làn sóng bãi
công , xung đột sắc tộc diễn ra gay gắt , nhiều nước cộng hòa đòi
tách khỏi LX
Tháng 8/1991 , một cuộc chính biến nhằm lật đổ M.Goocbachốp
nổ ra nhưng thất bại Sau đó M.Goocbachốp từ chức TBT ĐCSLX
, yêu cầu giải tán ủy ban TWĐ.ĐCSLX bị đình chỉ hoạt
động.Chính phủ liên bang bị tê liệt.Ngày 21/12/1991 , nhứng
người lãnh đạo 11 nước cộng hòa trong Liên bang ký hiệp định
thành lập Cộng đồng các quốc gia độc lập ( viếttắc theo tiéng Nga
là SNG).Nhà nước LBXV tan rã.Ngày 25/12/1991 , tổng thống
M.Goocbachốp từ chức , lá cờ búa liềm trên nóc điện Kremli bị hạ
xuống , đành dấu sự chấm dứt chế độ XHCN ở LX sau 74 năm tồn
tại
+ Nhóm 2 : Sự khủng hoảng của chế độ XHCN ở các nước Đông
Âu
Nguyên nhân : , cuộc khủng hoảng dầu mỏ bùng nổ đã tác động
mạnh mẽ đến nền kinh tế các nước Đông Âu trì trệ , lòng tin
giảm sút bất bình.ban lãnh đạo Đảng và Nhà nước Đông Âu đã
cố gắng điều chỉnh nhưngsai lầm + tác động của cải cách ở
Liên Xô và hoạt động phá hoại của các thế lực phản động
khủng hoảng thêm gay gắt.Ban lãnh đạo các nước Đông Âu lần
lượt từ bỏ quyền lãnh đạo , chấp nhận chế đa nguyên , đa đảng và
tiến hành tổng tuyển cử , chấm dứt chế độ XHCN Ở Đông Đức ,
cuộc khủng hoảng bùng nổ từ cuối năm 1989 , nhiều người Đ.Đức
chạy sang Tây Đức, bức tường Béc lin bị phá bỏ Đúng 0 giờ ngày
3/10/1990 , tại nhàg quớc hội Đông Đức đã diễn ra lễ hạ cờ
CHDCĐức và kéo cờ CHLBĐức
Nhóm 3: Nguyên nhân tan rã của của chế độ XHCN Liên Xô và
các nước Đông Âu
+ Đường lối lãnh đạo mang tính chủ quan , duy ý chí , cùng với
cơ chế tập trung quan liêu bao cấp làm cho sản xuất trì trệ , đồi
sống nhan dân không được caỉ thiện
+Sự thiếu dân chủ và công bằng đã làm tăng thêm sự bất mãn
trong quần chúng
+Không bắt kịp sự phát triển của KHKTtrì trệ , khủng hoảng
kinh tế -xã hội
+ Khi cải tổ đã phạm sai lầm nghiêm trọng làm cho khủng hoảng
+Cuộc đảo chính tháng 8 năm 1991hậu quả:ĐCSLX bị đình chỉ họat động , Nhà nước
LX tan vỡ , Cộng đồng các quốc gia độc lập(
SNG ) ra đời
2/ Sự khủng hoảng của chế độ XHCN ở các nước Đông Âu
a/ Nguyên nhân:
-Cuộc khủng hoảng dầu mỏ 1973kinh tế các nước Đông Âu lâm vào trì trệ
- Sai lầm trong cải cách , tác động của cải cách ở Liên Xô và hoạt động phá hoại của các thế lực phản động khủng hoảng thêm gay gắt
- Kết quả : ĐCS mất quyền lãnh đạo , thực
hiện đa nguyên da đảng , chế độ XNCH chấm dứt.Ở Đức , Đông Đức đã sát nhập vào Cộng hòa liên bang Đức ( 1990)
3/ Nguyên nhân tan rã của của chế độ XHCN Liên Xô và các nước Đông Âu
( sgk )
III/ Liên bang Nga trong thập kỷ 90(1991-2000)
-là “quốc gia kế tục LX”, kế thừa địa vị pháp
lý của LX trong quan hệ quốc tế
Về kinh tế: tốc độ tăng trưởng 1990 là – 3,6% > 1995 là -4,1%.Năm 1997:0,5% 2000 : 9%
Trang 10Nông Duy Khánh
Trang10
thêm trầm trọng
+ Sự chống phá của các thế lực thù địch trong và ngoài nước
Sau khi LX tan rã , Liên bang Nga là “quốc gia kế tục LX” , được
kế thừa địa vị pháp lý của LX tại Hội đồng Bảo an LHQ và tại các
cơ quan ngoại giao LX ở nước ngoài
Về kinh tế: trong những năm 1990-1995 tốc độ tăng trưởng bình
quân hằng năm của GDP luôn là số âm Từ năm 1996 kinh tế có
dáu hiệu phục hồi
Về chính trị : tháng 12/1993 , Hiến pháp Liên bang Nga được ban
hành , qui định thể chế tổng thống liên bang.Về mặt đối nội , nước
Nga phải đối mặt với hai thách thức lớn là tình trạng không ổn
định do sự tranh chấp giữa các đảng phái và những vụ xung đột
sắc tộc, nổi bật là phong trào li khai ở vùng Trecxnia
Về đối ngoại: Một măt nước Nga về phương Tây với hi vọng nhận
được sự ủng hộ về chính trị và sự viện trợ về kinh tế ;mặt khác
nước Nga khôi phục và phát triển quan hệ với TQ , Ấn Độ , các
nướcASEAN…
Từ năm 2000 , Nga cóa nhiều chuyển biến khả quan về kinh tế ,
chính trị , xã hội , vị thế quốc tế…
Về chính trị : - theo thể chế tổng thống liên bang
– Sự tranh chấp giữa các đảng phái và những
vụ xung đột sắc tộc
Về đối ngoại: tăng cường quan hệ với phương Tây , khôi phục và phát triển quan hệ với TQ ,
Ấn Độ , các nướcASEAN…
Từ năm 2000 , Nga cóa nhiều chuyển biến khả quan về kinh tế , chính trị , xã hội , vị thế quốc tế…
Câu hỏi và bài tập
1/Lập niên biểu những sự kiện chính của LX và các nước Đông Âu từ năm 1945 đến 1991
2/Phân tích nhứng nguyên nhân chính dẫn đến sự tan rã của chế dộ XHCN ở LX và Đâu
Chương III
CÁC NƯỚC Á , PHI VÀ MỸ LA TINH
( 1945-2000)
Bài 3
CÁC NƯỚC ĐÔNG BẮC Á
I - MỤC TIÊU BÀI HỌC :Học xong bài này hs cần nắm :
1 Về kiến thức
- Biết được những biến đổi lớn lao của khu vực ĐBÁ (Trung Quốc và bán đảo Triều Tiên )sau chiến tranh thế giới lần thứ hai
- Trình bày được các giai đoạn và nội dung của từng giai đoạn cách mạng Trung Quốc từ sau năm 1945 đến năm 2000
2 Về kĩ năng
- Rèn luyện kĩ năng tổng hợp và hệ thống hoá các sự kiện lịch sử
- Biết khai thác các tranh, ảnh để hiểu nội dung các sự kiện lịch sử
3 Về thái độ