Bài giảng môn học Ngữ văn lớp 7 - Tiết 105: Sống chết mặc bay

Kiến thức: - Nội dung hiện thực và ý nghĩa tư tưởng của truyện, thể hiện qua việc miêu tả một tên quan phủ vô trách nhiệm tới táng tận lương tâm đối với tính mạng và tài sản cảu nhân dân[r]

Trang 1

Tiết: 105

Tờn bài dạy: Sống chết mặc bay

I.MỤC TIấU BÀI DẠY.

a Kiến thức: - Nội dung hiện thực và ý nghĩa tư tưởng của truyện, thể hiện qua việc miêu tả một tên quan phủ vô trách nhiệm tới táng tận lương tâm đối với tính mạng và tài sản cảu nhân dân

b Kĩ năng:- Những giá trị đặc sắc của truyện

c Thỏi độ: Phờ phỏn thúi quan liờu, thờ ơ

II CHUẨN BỊ.

a Của giỏo viờn: bảng phụ, tranh ảnh

b Của học sinh: soạn bài

III TIẾN TRèNH LấN LỚP.

a Ổn định tổ chức 1 phỳt

b Kiểm tra bài cũ:

Thời

Khụng kiểm tra

c Giảng bài mới,củng cố kiến thức, rốn kĩ năng

Thời

40

* Giới thiệu bài

Hoạt động 1 :

(1) Dựa vào chú thích *, hãy giới

thiệu đôi nét về tác giả và hoàn cảnh

sáng tác văn bản?

Gọi hs đọc và yêu cầu hs xác định :

- Thể loại

- Giải thích từ khó

- Bố cục

- Tóm tắt ngắn gọn ND cốt truyện

Là một trong số ít người có thành tựu đầu tiên về thể loại truyện ngắn hiện đại

hs đọc và yêu cầu hs xác định

I.Tìm hiểu chung

1 Tác giả : Là một trong số ít người có thành tựu đầu tiên về thể loại truyện ngắn hiện đại

2 Tác phẩm :

- Thể loại : truyện ngắn hiện đại

- Bố cục :

chúng hộ đê

Trang 2

(?) Trọng tâm miêu tả nằm ở đoạn

nào?

(Đoạn 2)

(2) Đọc kỹ toàn truyện, theo dõi

mạch truyện từ đầu đến cuối, chúng

ta thấy tác giả đã sử dụng những

biện pháp nghệ thuật chủ yếu nào?

Trình bày hiểu biết của em về những

biện pháp NT này?

(Hs dựa vào câu 2 và 3 trong SGK,

phần “ Đọc – hiểu VB ” để trả lời

* Gv chuyển ý sang phân tích

+Từ đầu  “ Hỏng mất ” : Cảnh dân chúng hộ đê

+ Tiếp theo  “ Điếu mày ! ”

 Cảnh quan phủ và nha lại

đánh tổ tôm

+ Còn lại : Cảnh đê vỡ, nhân dân lâm vào cảnh thảm sầu kể sao cho xiết

quan phủ và nha lại đánh tổ tôm

+ Còn lại : Cảnh đê vỡ, nhân dân lâm vào cảnh thảm sầu kể sao cho xiết

- Tóm tắt : Truyện kể chuyện một “ quan phụ mẫu ” ung dung ăn chơi bài bạc trong cảnh vỡ đê, nhân dân trên một vùng rộng lớn chìm đắm trong thảm hoạ

IV HƯỚNG DẪN HỌC SINH TỰ HỌC: chuẩn bị tỡm hiểu tiếp ở tiết sau

V RÚT KINH NGHIỆM BỔ SUNG:

Tiết: 106

Tờn bài dạy: Sống chết mặc bay

a Kiến thức: - Nội dung hiện thực và ý nghĩa tư tưởng của truyện, thể hiện qua việc miêu tả một tên quan phủ vô trách nhiệm tới táng tận lương tâm đối với tính mạng và tài sản cảu nhân dân

Trang 3

b Kĩ năng:- Những giá trị đặc sắc của truyện

c Thỏi độ: Phờ phỏn thúi quan liờu, thờ ơ

Thời

Khụng kiểm tra

Thời

45

(3) Phép tương phản được tác giả sử

dụng trong VB ntn?

(4) Cảnh hộ đê được miêu tả ntn?

(5) Trong đình, quan phụ mẫu và

đám nha lại, lính tráng ở đây cũng

đang làm nhiệm vụ hộ đê Nhưng

hãy xem họ hộ đê ntn?

(6) Tác giả đặc biệt chú ý miêu tả ai?

Dựa vào đâu mà em biết điều đó?

(7) Cùng trong một thời điểm, cùng

trên một mặt đê nhưng lại diễn ra hai

cảnh tượng hoàn toàn trái ngược

- Một bên là cảnh tượng nhân dân đang vật lộn căng thẳng, vất vả đến cực độ trước nguy cơ vỡ

đê Một bên là cảnh quan phủ cùng nha lại, chánh tổng lao vào cuộc tổ tôm ngay trong khi họ “

đi hộ đê ”

- Người rất đông

- Làm việc rất vất vả

- Âm thanh dồn dập, ồn ào

- Sức người ngày càng giảm, mà sức trời thì ngày càng tăng

II Phân tích

1 Cảnh hộ đê

- Người rất đông

- Làm việc rất vất vả

- Âm thanh dồn dập, ồn ào

- Sức người ngày càng giảm, mà sức trời thì ngày càng tăng

2 Cảnh trong đình

- Nơi ở : Cao và vững chãi

- Thành phần : Quan phụ mẫu, các nha lại, lính lệ, ngời nhà…Vai vế trật tự như một triều đình thu nhỏ

- Quan phụ mẫu : + Có kẻ hầu người hạ

Trang 4

nhau, em có nhận xét gì về NT miêu

tả đó của tác giả?

- Mâu thuẫn giữa ván bài của quan

đang đến hồi quyết định và tình thế

gay cấn của khúc đê mỗi lúc càng

nguy cấp

(8) Theo dõi đoạn cuối VB, cho biết

tác giả đã kết hợp ngôn ngữ miêu tả

với biểu cảm ntn? Tác dụng của cách

dùng ngôn ngữ này?

(9) Thảo luận : Cảm nhận của em về

giá trị của truyện “ Sống chết mặc

bay ” về ND phản ánh hiện thực?

ND nhân đạo? Đặc sắc NT?

Kết hợp giữa tương phản, tăng cấp, tác giả vạch trần bộ mặt vô

trách nhiệm, tàn ác “ lòng lang dạ thú ” của quan phụ mẫu

1.Giá trị hiện thực : Phản ánh cuộc sống ăn chơi hưởng lạc vô

trách nhiệm của kẻ cầm quyền

và cảnh sống cơ cực thê thảm của người dân trong xã hội cũ

2.Giá trị nhân đạo : Lên án kẻ cầm quyền thờ ơ vô trách nhiệm với tính mạng dân thường Cảm thông cho thân phận của người dân

+ Vật dụng sang trọng, đầy đủ + Giọng nói uy nghiêm

+ Có người ngồi hầu bài

 NT tả thực, tô đậm sự đối lập từng chi tiết cụ thể, sinh động Qua đó hé mở

sự vô trách nhiệm của “ quan cha mẹ ”

đối với dân

 Kết hợp giữa tương phản, tăng cấp, tác giả vạch trần bộ mặt vô trách nhiệm, tàn ác “ lòng lang dạ thú ” của quan phụ mẫu

3 Cảnh đê vỡ

“ Khắp mọi nơi…ngập hết ”

 ngôn ngữ miêu tả

“ Kẻ sống không có chỗ…kể sao cho xiết”

 ngôn ngữ biểu cảm

 Thể hiện tình cảm nhân đạo của tác giả

III Tổng kết

IV Luyện tập

IV HƯỚNG DẪN HỌC SINH TỰ HỌC: - Soạn “ Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu ”

V RÚT KINH NGHIỆM BỔ SUN

Tiết: 107

Tờn bài dạy: Cách làm bài văn lập luận giải thích

a Kiến thức:- Nắm được cách thức cụ thể trong việc làm một bài văn lập luận giải thích

b Kĩ năng:- Biết được những điều cần lưu ý và những lỗi cần tránh trong lúc làm bài

c Thỏi độ: Lập luận giải thớch trong sỏng

Trang 5

Thời

10

20

(1) Đề bài nêu ra yêu cầu gì? Để giải

thích câu tục ngữ trên, em phải tìm

hiểu nghĩa đen và nghĩa bóng của

câu TN Nghĩa đen và nghĩa bóng ở

đây là gì?

(2) Hãy tiếp tục tìm ý cho đề văn

trên bằng cách đặt câu hỏi

Hoạt động 2 :

Cũng như trong bài văn CM, bài văn

GT cũng có bố cục ba phần Hãy nêu

nhiệm vụ của mỗi phần?

Để viết phần mở bài không chỉ có

một cách mà có nhiều cách khác

nhau

* Gọi hs đọc 3 MB trong SGK, tr 85

* Gọi hs đọc 3 đoạn phần TB

(?)Nhận xét về cách liên kết đoạn,

cách giải thích nghĩa đen, nghĩa

Giải thích câu tục ngữ

 Nghĩa đen : Đi một ngày

đường thì sẽ có một sàng khôn

 Nghĩa bóng : Đi đây đi đó thì

mở rộng tầm hiểu biết, khôn ngoan từng trải

a MB : Giới thiệu điều cần giải thích và phương hướng giải thích

b TB :

- Giải thích : + Nghĩa đen + Nghĩa bóng

- Liên hệ các dị bản khác

I Các bước làm bài văn lập luận giải thích

1 Tìm hiểu đề và tìm ý

- Yêu cầu : Giải thích câu tục ngữ

- Tìm ý : +Là gì?

 Nghĩa đen : Đi một ngày đường thì sẽ

có một sàng khôn

 Nghĩa bóng : Đi đây đi đó thì mở rộng tầm hiểu biết, khôn ngoan từng trải +Tại sao?

 Đi nhiều học được nhiều điều mình chưa biết  mở mang kiến thức

 Đi nhiều tích luỹ được nhiều kiến thức

 vận dụng vào đời sống

 Vì đây là mong ước bao đời của người nông dân sau luỹ tre xanh muốn đi đây

đi đó để mở rộng tầm hiểu biết

2 Lập dàn ý

3 Viết bài

Trang 6

* Gọi hs đọc phần KB và nhắc nhở :

Có nhiều cách kết bài khác nhau

nhưng MB và KB phải tương ứng với

nhau

* Gọi hs đọc GN (SGK, 86)

- Giải thích vì sao?

c KB : Nêu ý nghĩa của điều được giải thích đối với mọi người

a.Viết MB : 3 cách :

- Đi thẳng vào vấn đề

- Đối lập hoàn cảnh với ý thức

- Nhìn từ chung tới riêng b.Viết TB :

* Chú ý khi chuyển đoạn sử dụng các

từ, ngữ, câu liên kết như : thật vậy, trước tiên, quả thật,…

- Giải thích nghĩa đen : GT nghĩa từng

từ, từng vế rồi nghĩa của cả câu

- Khái quát thành tính quy luật, nghĩa

mở rộng

c.Viết KB :

* Ghi nhớ (SGK, 86)

III Luyện tập

IV HƯỚNG DẪN HỌC SINH TỰ HỌC: - Soạn : “ Luyện tập lập luận giải thích ”

V RÚT KINH NGHIỆM BỔ SUN

Tiết: 108

Tờn bài dạy: Luyện tập lập luận giải thích,Viết bài tập làm văn số 6 ở nhà

a Kiến thức: - Củng cố những hiểu biết về cách làm bài văn lập luận GT

- Vận dụng được những hiểu biết đó vào việc làm một bài GT cho một nhận định, một ý kiến về một vấn đề quen thuộc

b Kĩ năng:- Tiếp tục rèn luyện và củng cố các kỹ năng tìm hiểu đề, tìm ý, lập dàn ý, nhận xét dàn ý, phân tích từng luận điểm trong dàn ý thành đoạn văn hoàn chỉnh

c Thỏi độ:

Trang 7

a Ổn định tổ chức 1 phỳt.

Thời

Khụng kiểm tra

Thời

15

30

Hoạt động 1:

(1) Khi tiến hành tìm hiểu đề, chúng

ta phải tìm hiểu những vấn đề gì? Cụ

thể vấn đề trên sẽ ntn?

(2) Để giải thích được ND trên, em

cần đặt ra những câu hỏi ntn?

Trả lời câu hỏi : Vì sao?

Trả lời câu hỏi : Làm thế nào?

a Sách chứa đựng trí tuệ của con người.

+ Trí tuệ : Tinh tuý, tinh hoa của hiểu biết.

+ Sách là ngọn đèn sáng : ngọn

đèn sáng rọi chiếu, soi đường, đưa ccon người ra khỏi chốn tối tăm của sự không hiểu biết.

+ Sách là ngọn đèn sáng bất diệt : không bao giờ tắt.

+ Cả câu nói : Sách là ngọn đèn sáng bất diệt thắp lên từ trí tuệ của con người.

b GT cơ sở chân lí của câu nói :

- Không thể nói mọi cuốn sách đều

là “ ngọn…” Nhưng những cuốn sách có giá trị thì đúng là như thế vì :

+ Những cuốn sách có giá trị ghi lại những hiểu biết quý giá nhất

mà con người tích lũy được trong sản xuất, chiến đấu, trong các mối quan hệ xã hội (dẫn chứng)

+ Những hiểu biết được sách ghi lại không chỉ có ích cho một thời

I Tìm hiểu đề và tìm ý

1 Thể loại : Giải thích một nhận định

2 Nội dung : Sách là ngọn đèn sáng bất diệt của trí tuệ con người

3 Phạm vi lí lẽ và dẫn chứng : Không giới hạn

4.Tìm ý :

II Lập dàn ý

1 MB :

- Vai trò của sách rất to lớn

“ Sách là ngọn đèn…”

2 TB :

- Dựa vào phần tìm ý

3 KB :

- Khẳng định vai trò của sách

- Nâng niu, quý trọng những cuốn sách

III Viết bài

a MB : Nếu bước chân vào một cửa hàng sách, bạn sẽ choáng ngợp trước những cơ man nào là sách Bạn sẽ thấy sách đối với con người có vai trò quan trọng ntn Để khẳng định vai trò ấy một nhà văn đã

Trang 8

*Gv có thể phác thảo dàn ý lên bảng

* Yêu cầu hs viết đoạn MB, viết một

đoạn phần thân bài có liên kết với

MB, viết đoạn kết bài

mà còn có ích cho mọi thời Mặt khác, nhờ có sách mà ánh sáng của trí tuệ sẽ được truyền lại cho các

đời sau (VD) + Đấy là điều được nhiều người thừa nhận (VD)

c Giải thích sự vận dụng chân lí

được nêu trong câu nói

- Cần phải chăm đọc sách để hiểu biết hơn, sống tốt hơn.

- Cần phải chọn sách tốt, sách hay

để đọc, không đọc sách dở, sách có hại.

- Cần tiếp nhận ánh sáng trí tuệ chứa đựng trong sách, cố hiểu ND sách và làm theo sách.

nói :“ Sách là ngọn đèn sáng bất diệt…”

b TB : Trước hết cần phải hiểu : “ Sách… trí tuệ con người” là gì? Trí tuệ là…

c KB : Tóm lại, sách có vai trò to lớn đối với cuộc sống con người Vì vậy, chúng ta phảo biết chọn sách mà đọc

IV HƯỚNG DẪN HỌC SINH TỰ HỌC: - Hs chuẩn bị kĩ 5 đề bài trong SGK, chuẩn bị cho bài làm văn số 6 hai tiết ở nhà.

- Soạn : “ Những trò lố hay Varen và Phan Bội Châu ”

V RÚT KINH NGHIỆM BỔ SUNG:

Định dạng
Số trang	8
Dung lượng	147,14 KB