GV: Có phải ở bất cứ môi trường nào thì KG cũng II.MỨC PHẢN ỨNG: biểu hiện ra kiểu hình tương ứng thích nghi với môi trường đó không?. Cho VD?[r]
Trang 1Bài 13:
ẢNH HƯỞNG CỦA MÔI TRƯỜNG LÊN SỰ BIỂU HIỆN CỦA GENE
(Modification)
I.Mục tiêu:
Trước, trong và sau khi học xong bài này, học sinh phải:
1.Kiến thức -Sau khi học xong
bài trước
-Hiểu được những khái niệm, những nội dung mới
-Giải thích được mối quan hệ giữa KG
và môi trường trong việc hình thành kiểu hình
-Giải thích được thế nào là mức phản ứng và cách xác định mức phản ứng
2.Kỹ năng -Nghiên cứu, xử lý
tài liệu độc lập
-Truy vấn bạn bè những điều chưa hiểu
-Xử lý tài liệu theo sự định hướng của giáo viên
-Năng lực làm việc theo nhóm
-Truy vấn giáo viên những điều chưa hiểu
-Rèn luyện kỹ năng nghiên cứu khoa học: Quan sát, thu thập số liệu, đưa ra giả thuyết, làm thí nghiệm chứng minh
để chấp nhận hay bác bỏ giả thuyết đó -Khái quát được nội dung cơ bản của bài
-Xây dựng được mối liên hệ giữa các khái niệm cũ và mới
3.Thái độ -Góp phần hình
thành, củng cố năng lực tự học tập suốt đời.
-Hứng thú với những nội dung kiến thức mới và một số vận dụng của nội dung đó trong cuộc sống
-Xây dựng một thái độ học tập tích cực
-Áp dụng những điều được học và trong cuộc sống
II.Nội dung:
-Kiến thức trọng tâm: Mối quan hệ giữa KG, môi trường và KH
-Khái niệm khó, mới: Thường biến, mức phản ứng
-Bản đồ khái niệm:
III.Phương pháp, phương tiện tổ chức dạy học chính:
1.Phương pháp:
Hỏi đáp- tìm tòi bộ phận.
2.Phương tiện:
Hình 13 trong SGK phóng to
IV.Tiến trình tổ chức học bài mới:
1 Ổn định lớp:
2.Kiểm tra bài cũ:
-Nêu đặc điểm di truyền của tính trạng do gene nằm trên NST X quy định ?
-Làm thế nào để biết được một bệnh nào đó ở người là do gene lặn trên NST giới tính X hay do gene trên NST thường quy định ?
3.Bài mới:
GV ñặt vấn đề:
-Có phải cứ có sự biến đổi về một tính trạng nào đó là đột biến không ?
VD: Sau mỗi đợt đi nghỉ mát và tắm biển, da chúng ta lại sạm đen Vì sao vậy ? Sự biến đổi đó có phải là do gen
quy định sắc tố da của chúng ta bị ĐB không ? Dấu hiệu nào đã chứng tỏ điều này ?
31/10/2009
Tiết thứ: 13
… KG
MT 1
MT 2
MT n
KH 1
KH 2
KH n
…
MT m+n Giảm sức sống
gây chết
Trang 2-Ta có thể nuôi một con lợn để nó lớn bằng con voi không ?Vì sao ?
-Có phải ở bất cứ môi trường nào thì KG cũng biểu hiện ra kiểu hình tương ứng thích nghi với môi trường đó không ? Cho VD ?
HOẠT ĐỘNG 1
Nghiên cứu mối quan hệ KG-MT-KH
GV: (Nêu ví dụ)
GV: Như vậy KG ở trong mỗi loại môi trường
trên có biến đổi không ?
GV: Hiện tượng trên gọi là thường biến Vậy thế
nào là thường biến ?
GV: Vậy có thể khái quát như thế nào để thể
hiện rõ bản chất của thường biến ?
GV: Nguyên nhân xuất hiện thường biến là gì ?
GV: Bố mẹ truyền lại cho con KG hay KH ?
GV: Có phải cứ môi trường biến đổi như thế nào
thì cơ thể sinh vật lại biến đổi thích nghi với điều
kiện môi trường tương ứng không ?
GV: Vậy KG quy định mức phản ứng ntn, giờ
sau chúng ta sẽ nghiên cứu tiếp
HOẠT ĐỘNG 2:
Xây dựng khái niệm mức phản ứng
GV: Có phải ở bất cứ môi trường nào thì KG cũng
biểu hiện ra kiểu hình tương ứng thích nghi với môi
trường đó không ? Cho VD ?
GV:Trong sinh giới, SV nào là có mức phản ứng
rộng nhất với nhiệt độ ?
GV: Các VD trên nói đến mức phản ứng của KG
I.THƯỜNG BIẾN-MỐI QUAN HỆ GIỮA KG-MT-KH
1.VD:
*Cây rau mác:
Không khí Lá bản dài nhỏ, giống mũi mác.
Mặt nước Lá hình bản rộng
Trong nước Lá hình bản dài.
*Thỏ Himalaya:
Đầu mút cơ thể Lông đen
Phần còn lại của
cơ thể Lông trắng
2.Định nghĩa: Là những biến đổi về kiểu hình
Của: cùng một KG
Phát sinh: trong quá trình phát triển cá thể
Dưới ảnh hưởng: của môi trường.
3.Bản chất: Đó là mối quan hệ giữa KG, môi trường và
kiểu hình
MT 1 + KG = KH 1
MT 2 + KG = KH 2
…
MT n + KG = KH n
MT j + KG = KH j ( j є (1: n) )
4.Hệ quả:
-Bố mẹ truyền cho con KG mà không phải những tính trạng đã hình thành sẵn
-KG quy định khả năng phản ứng của cơ thể trước môi trường
II.MỨC PHẢN ỨNG:
1.VD:
-Về số lợn con sinh ra ở lợn nái, được thể hiện bằng sơ đồ Hình 10 SGK trang 20
-Vi khuẩn là nhóm sinh vật có mức phản ứng rộng nhất với môi trường
Trang 3Vậy hãy khái quát thế nào là Mức phản ứng ?
HOẠT ĐỘNG 3:
Tìm hiểu ý nghĩa của hiện tượng thường biến
GV: Ta có thể vận dụng hiện tượng thường biến,
mức phản ứng ntn trong chăn nuôi, trồng trọt ?
GV: Hãy lấy VD về hiện tượng thường biến xảy
ra ở vật nuôi hoặc cây trồng, chỉ rõ đâu là biểu
hiện của KG, KH và MT ?
GV: Vậy với một giống(KG) vật nuôi, cây trồng
mới ta phải tác động ntn(MT) để thu được năng
suất(KH) cao nhất ?
GV: Vậy còn cách nào để nâng cao năng
suất(Mở rộng mức phản ứng) của vật nuôi, cây
trồng hơn nữa không ?
GV: Trong tiến hoá của các loài sinh vật, thường
biến có ý nghĩa gì ?
GV: Vì sao các tỉnh Vĩnh Phúc, Ninh Bình, Hải
Phòng, Hải Dương… trong một thời gian ngắn
(thời gian gần đây) lại xuất hiện nhiều HS được đi thi
học sinh giỏi Quốc tế và đạt giải cao như vậy ?
2.Định nghĩa: Là giới hạn biểu hiện (thường biến) của
một KG trước các điều kiện môi trường khác nhau
III.Ý NGHĨA: Khi xét trên mối quan hệ giữa 3 yếu tố: KG,
MT và KH.
1.Trong chọn giống:
KG:(Giống): Quy định giới hạn năng suất của một giống
vật nuôi cây trồng
MT (chủ yếu là tác động của con người): Kĩ thuật SX
tạo điều kiện tối ưu
KH (năng suất, phẩm chất, thẩm mỹ): Là kết quả tác
động của cả giống và yếu tố kĩ thuật
Cần nuôi, trồng đúng kĩ thuật mới phát huy hết phẩm chất của giống
Cần phải không ngừng cải tiến giống
2.Trong tiến hoá:
-Loài nào có mức phản ứng càng rộng thì phân bố càng rộng, tức là càng thích nghi với môi trường sống
3.Trong học tập:
-Mỗi tập thể, mỗi cá nhân cần xây dựng một môi trường học tập tốt để phát huy hết được khả năng
4.Củng cố
-Em đã và sẽ vận dụng hiện tượng thường biến này ntn để phục vụ cho việc học tập của mình ?
(Cường độ học tập cao tương ứng với một loại môi trường, cường độ học tập thấp tương ứng với một loại môi trường)
-Tại sao lại phải có trường chuyên, lớp chọn ?
-Vậy bản thân mỗi chúng ta có thể xây dựng một môi trường học tập được không ? (Học tiếng anh, học tốt làm gương cho em, học tốt từ đó tạo áp lực để em phải duy trì…)
-Vì sao lại phải chú trọng việc xây dựng môi trường học tập tốt ? Vì sao đầu tư cho nguồn lực con người chính là đầu tư cho sự phát triển ?
-Em có biết nguyên nhân nào làm cho con người Nhật Bản thông minh, cao lớn, và đất nước Nhật Bản
phát triển nhanh chóng như vậy không ?
5.Bài tập về nhà:
-Học bài, hoàn thiện các câu hỏi cuối bài.
-Đọc kĩ Bài 14: Thực hành.