KiÕn thøc: + H cảm nhận được phong vị đặc sắc, nét đẹp văn hoá cổ truyền trong một thứ quà độc đáo và giản dị của dân tộc, của Hà Nội: Cốm; qua đó thấy được phần nào sự tinh tế, nhÑ nhµn[r]
Trang 1NS: 23/11/2008
NG: 25/11/2008
Tiết: 57
Một thứ quà của lúa non: Cốm
- Thạch Lam
-A Mục tiêu:
1 Kiến thức:
+ H cảm nhận phong vị đặc sắc, nét đẹp văn hoá cổ truyền trong một thứ quà
độc đáo và giản dị của dân tộc, của Hà Nội: Cốm; qua đó thấy phần nào sự tinh tế,
nhẹ nhàng mà sâu sắc trong lối văn tuỳ bút của Thạch Lam
2 Kĩ năng: Rèn kĩ năng đọc, cảm nhận và tìm hiểu, phan tích chất trữ tình, chất thơ trong văn bản tuỳ bút
3.Thái độ: Yêu thể loại tuỳ bút, học sinh tập viết thể loại này
B Phương tiện dạy học:
- Đồ dùng:
- ? liệu tham khảo, Tranh ảnh về cốm, làm cốm
C Cách thức tiến hành:
- PhK pháp: giảng bình, phát vấn, phân tích, tổng hợp
- Hình thức tổ chức
D Tiến trình giờ dạy
I ổn định: KTSS: -7A
- 7B
II Kiểm tra bài cũ:
? Đọc thuộc lòng và diễn cảm bài thơ Tiếng gà trưa?
GV: - nhận xét
- Cho điểm
III Bài mới:
G: VN là một đất nước văn hiến Văn hoá truyền thống VN thể hiện ngay ở những thứ quà bánh giản dị mà đặc sắc, độc đáo của từng vùng, miền Nếu Nam Bộ có bánh tít,
Hủ Tiếu thì Huế có bún bò – giò heo, cơm hến và các loại chè, Nghệ – Tĩnh có kẹo Cu -
đơ
Nói đến quà bánh Hà Nội cổ truyền thì không thể quên được món phở, bún ốc và
đặc biệt thanh nhã là Cốm Vòng ( cốm làng Vòng – Dịch Vọng, Cầu Giấy) Cốm Vòng mùa thu càng dậy hết sắc hương qua những trang văn tuỳ bút chân thành, tài hoa của những nghệ sĩ Hà Nội như Thạch Lam, Nguyễn Tuân.
? Trình bày những hiểu biết của
em về Thạch Lam?
G: Bổ sung:
Ông thường quan tâm đến
những con người bình thường và
cả những người nghèo khổ trong
xã hội, với một tinh thần nhân
đạo và sự cảm thông thấm thía
Thạch Lam đặc biệt tinh tế,
nhạy cảm khi nắm bắt và diễn tả
HS nghe
I Tìm hiểu tác giả và tác phẩm:
1 Tác giả:
Thạch Lam ( 1910 – 1942) Là thành viên của nhóm Tự Lực văn
đoàn
- Có sở *g về truyện ngắn
Lop7.net
Trang 2những cảm xúc, cảm giác cảu
con người trước thiên nhiên,
cuộc sống và của chính mình.
Với một lối văn nhẹ nhàng,
trong sáng mà sâu lăng Ông là
cây bút sở trường về truyện ngắn
và cũng thành công trong tuỳ
bút.
?Nêu xuất xứ của tác phẩm?
GV: Yêu cầu đọc với giọng thật
tình cảm tha thiết, trầm lắng,
chậm, êm
G: đọc mẫu
G: h dẫn H tìm hiểu từ
khó
? Văn bản trên viết theo
thể loại nào?
? Em hiểu gì về thể loại này?
G: Tuỳ bút: Là thể loại văn
xuôi, thuộc loại kí ( bút kí),
g ghi chép những hình
ảnh, sự việc, câu chuyện có thật
mà nhà văn quan sát, chứng
kiến
Tuỳ bút thiên về biểu cảm, chú
trọng thể hiện cảm xúc, tình
cảm suy nghĩ của tác giả *h
những vấn đề của đời sống
? Văn bản này có thể chia làm
mấy phần? Giới hạn và nội dung
từng phần?
G: yêu cầu H đọc thầm đoạn 1,
chú ý đoạn văn đầu tiên từ đầu
đến của trời
? Nội dung của đoạn em vừa đọc
là gì?
? Cội nguồn của cốm là từ đâu?
? Tìm các từ miêu tả hạt thóc
nếp đầu tiên làm nên Cốm?
? các từ ấy đã miêu tả hạt thóc
nếp đầu tiên đó ntn?
H: O rút từ tập “ Hà Nội băm sáu phố g p ( 1943)
2HS đọc lại và nhận xét H: Tuỳ bút:
H: Bố cục: 3 phần + P1: từ đầu thuyền rồng: cảm nghĩ về nguồn gốc của cốm
+ P2: Tiếp nhũn nhặn:
cảm nghĩ về giá trị văn hoá của cốm
+ P3: Còn lại cảm nghĩ về sự f thức cốm
H: cội nguồn của cốm
H: lúa đồng quê
H: làm trĩu thân lúa, vỏ xanh, bên trong có một giọt sữa trắng thơm
H: Tả từ trong ra ngoài, thấy cả mùi vị từ bên trong, tả cả sự lớn dần của hạt nếp
2 Tác phẩm:
O rút từ tập “ Hà Nội băm sáu phố
g p ( 1943)
3 Đọc-Tìm hiểu chú thích
II Phân tích:
1 Thể loại- bố cục: a/ thể loại :Tuỳ bút
- Là thể loại văn xuôi, thuộc loại kí ( bút kí),
g ghi chép những hình ảnh, sự việc, câu chuyện có thật mà nhà văn quan sát, chứng kiến
- Tuỳ bút thiên về biểu cảm, chú trọng thể hiện cảm xúc, tình cảm suy nghĩ của tác giả *h những vấn đề của đời sống
b/ Bố cục: 3 phần:
2 Phân tích:
a/ Cảm nghĩ về nguồn gốc của Cốm:
* Cội nguồn của Cốm:
- “ Các bạn lúa non không?
3 câu miêu tả, 1 câu hỏi tu từ
Lop7.net
Trang 3? Nhà văn dùng câu hỏi ở giữa
đoạn có tác dụng gì?
? Em có nhận xét gì về lời văn,
điệu văn, nhịp văn, cách miêu
tả?
? Cảm xúc về cội nguồn của
Cốm nhờ giác quan nào là chủ
yếu?
? H đọc thầm tiếp đến thuyền
rồng
? Đoạn văn bày thiên về kể, tả
hay biểu cảm?
? Nếu kể thì nhà văn đã kể về
chi tiết nào?
? ở đây tác giả có đi sâu vào tả
cách thức, kĩ thuật làm Cốm hay
không?Tại sao?
? Tại sao Cốm gắn với tên làng
Vòng?
? Chi tiết nào vẽ lên nét đẹp
truyền thống của cô gái bán
Cốm làng Vòng?
? Từ những lời văn trên, cảm
xúc của tác giả bộc lộ ntn?
? Lời bình luận “ Cốm là thứ
quà riêng biệt của đất h p
gợi cho em cách hiểu mới mẻ
nào về Cốm?
? Theo dõi lời bình luận thứ 2
em hãy cho biết, tác giả bình
luận về vấn đề gì?
? Tại sao tác giả lại nghĩ đến
cốm gắn với quà sêu tết?
? Sự hoà hợp K xứng hồng
Cốm phân tích trên những
K diện nào?
H: lôi kéo sự đồng cảm và
đọc hoà vào cảm xúc của nhà văn
lời văn giàu hình ảnh
đựơc tạo ra bằng cảm giác,
f $ điệu văn nhẹ nhàng, êm ái ngắt nhịp
đều bởi dấu phẩy
H: Khứu giác
H: Thiên về kể,
H: kể về thời điểm gặt lúa nếp, cách chế biến
H: Vì làng Vòng nổi tiếng
về nghề Cốm Cốm làng Vòng dẻo thơm, ngon nhất
H: Bộ quần áo gọn ghẽ với
2 đầu đòn gánh cong cong
thuyền rồng
H: theo dõi đoạn 2: ( tiếp theo đến nhũn nhặn)
H: Cốm là quà tặng của
đồng quê, Cốm là đặc sản cảu dân tộc vì nó kết tinh
K vị tinh khiết của
đồng quê
Cốm là quà quê, thứ quà thiêng liêng
H: Dùng Cốm để làm quà tết
H: gắn Cốm với sêu tết là gắn một thức ăn dân tộc
mà nghĩ đến tơ hồng, quả
hồng đến hồng cốm tết đôi
HP lứa đôi lâu bền làm tăng thêm chất trữ
tình của văn tuỳ bút
H: hoà hợp về màu sắc,
lời văn giàu hình ảnh
đựơc tạo ra bằng cảm giác, f $ điệu văn nhẹ nhàng, êm ái ngắt nhịp đều bởi dấu phẩy
*/ Nơi Cốm nổi tiếng
- Làng Vòng
yêu quý trân trọng cội nguồn trong sạch,
đẹp đẽ giàu sắc thái văn hoá dân tộc của Cốm
2 Cảm nghĩ về giá trị của Cốm:
+ giá trị tinh thần:
- Cốm là thứ quà thiêng liêng
+ giá trị văn hoá dân
tộc.
- Cốm dùng làm lễ vật sêu tết
Tạo sự gắn bó, hài Lop7.net
Trang 4? Em hiểu thêm giá trị nào của
Cốm từ lời bình luận đó của tác
giả?
? 5 vậy ở phần VB này, giá
trị của Cốm phát hiện trên
K diện nào?
? Qua đó, tác giả muốn truyền
tới bạn đọc tình cảm và thái độ
nào trong ửng xử với thức quà
dân tộc là Cốm?
? Em có nhận xét gì về cách
dùng từ trong đoạn văn này?
? Đoạn này tác bàn về cách
f thức cốm trên K
diện?
? Những từ nào miêu tả K vị
của Cốm khi ăn nhà văn đã cảm
nhận ( Thể hiện) sự tinh tế trong
việc cảm nhận của K vị đó
ntn?
? Tại sao tác giả lại có câu kêu
gọi “ hỡi các bà mua hàng ”!
câu than gọi đó có tác dụng gì?
? Bằng những lí lẽ nào để tác giả
nhẹ nhàng mà nâng đỡ
? Những lí lẽ đó cho thấy tác giả
có thái độ ntn đối với “Thứ quà
của lúa non”?
? Qua văn bản, nhà văn đã thể
hiện tám lòng ntn đối với văn
hoá dân tộc
Tổng kết nội dung và nghệ thuật
GV đọc cho học sinh nghe đoạn
bình của nhà văn Nguyễn Tuân,
Vũ Bằng về Cốm
K vị
H: góp phần cho nhân duyên tốt đẹp
H: Giá trị tinh thần, giá trị văn hoá dân tộc
H: trân trọng, giữ gìn Cốm
một vẻ đẹp văn hoá
dân tộc
H: sử dụng nhiều tính từ miêu tả, gợi cảm, gợi liên
f
H: theo dõi phần cuối của văn bản
H: 2 SK diện:
+ cách ăn Cốm + Cách mua Cốm
H: Cốm là lộc của trời, cái
sự cố sức tiềm tàng và nhẫn nại của thần lúa
H: Xem Cốm một giá
trị tinh thần thiêng liêng
đáng chúng ta trân trọng, giữ gìn
H đọc to, rõ mục ghi nhớ
hoà trong tình duyên,
đôi lứa
sử dụng nhiều tính từ miêu tả, gợi cảm, gợi liên f
Cảm nghĩ về giá trị của Cốm
3 Cảm nghĩ về sự
f thức Cốm:
+ Cách ăn Cốm: Từng ít một, thong thả, ngẫm nghĩ
+ Cách mua Cốm: thanh lịch nhã nhặn
III Tổng kết:
1 Nội dung:
2 Nghệ thuật:
* Ghi nhớ: SGK
V Luyện tập:
IV Củng cố:
G: Hệ thống lại nội dung đã học
? Nêu những nét đặc săc về nội dung và nghệ thuật của văn bản này?
V Hướng dẫn:
- Học thuộc lòng đoạn văn mà em thích Nắm ND, NT đặc sắc của bài
- Soạn bài: Sài Gòn tôi yêu
E Rút kinh nghiệm:
Lop7.net