Mục đích chân chính là cơ sở tạo người tài đức, nhiều người học có tài đức sẽ thành nhiều người tốt, không còn lối học hình thức – cầu danh lợi Theo em, đằng sau lí lẽ bàn về tác dụng củ[r]
Trang 1Tuần: 27 Ngày soạn:
BÀN VỀ PHÉP HỌC
A Mục tiêu: Giúp học sinh
1 Về kiến thức:
Những hiểu biết bước đầu về Tấu Quan điểm tiến bộ của tác giả về mục đích, pp và mối quan hệ của việc học với sự phát triển của đất nước
Đặc điểm hình thức lập luận của văn bản
2 Về kỹ năng
Đọc hiểu một văn bản viết theo thể Tấu
Nhận xét , phân tích trình bày luận điểm trong đoạn văn diễn dịch và quy nạp, ácch sắp xếp trình bày luận điểm trong văn bản
3 Về thái độ:
Giáo dục HS Tinh thần tự hoc học cho mình để xây dựng quê hương đất nước
B Chuẩn bị của Giáo Viên và Của Học Sinh
GV: Soạn giảng, sgk, sgv, tư liệu liên quan
PP: Gợi mở, bình giảng
HS: Soạn bài, sgk, tập ghi
C Tiến trình bài dạy
2 Bài cũ
- Thế nào là cáo? Ra đời trong hoàn cảnh nào?
- Trình bày ghi nhớ bài cáo
Học để làm gì? Học như thế nào? … Nói chung vấn đề học tập đã được ông cha ta bàn đến
từ rất lâu Một trong những ý kiến tuy ngắn gọn nhưng rất sâu sắc và thấu tình đạt lí là đoạn “Luận
về phép học” trong bản tấu dâng vua Quang Trung của nhà thơ lừng danh La Sơn Phu Tử Nguyễn Thiếp
Dựa vào chú thích nêu những nét ngắn gọn về tác giả?
Nguyễn Thiếp (1723 - 1804), Hà Tĩnh Là người thiên tư
sáng suốt, học rộng hiểu sâu.
Văn bản “Bàn luận về phép học” ra đời trong hoàn cảnh
nào?
- Vua Quang Trung từng mời Nguyễn Thiếp ra hợp tác
với triều đại Tây Sơn nhưng vì nhiều lí do Nguyễn Thiếp
chưa nhận lời Ngày 10.7.1791, vua lại viết chiếu thư
mời Nguyễn Thiếp vào Phú Xuân hội kiến Lần này
Nguyễn Thiếp bằng lòng vào Phú Xuân bàn quốc sự
Ông làm bài tấu bàn về ba việc mà bậc quân vương nên
biết: “Bàn luận về phép học” là phần trích từ bài tấu.
Dựa vào chú thích hãy nêu những đặc điểm chính của
thể tấu? Nêu đặc điểm riêng của bài tấu “Bàn luận về
phép học”?
- Tấu là loại văn thư của bề tôi, thần dân gửi cho vua
chúa để trình bày sự việc, ý kiến, đề nghị.
- Được viết bằng văn xuôi, văn vần, văn biền ngẫu.
- “Bàn luận về phép học” do Nguyễn Thiếp dâng vua
Quang Trung để bày tỏ kiến nghị của mình về việc chấn
chỉnh sự học của quốc gia.
- Được viết bằng văn xuôi kết hợp với văn biền ngẫu.
Đoạn trích có thể chia làm mấy phần? Nêu nội dung của
từng phần?
I Tìm hiểu chung.
1 Tác giả:
Nguyễn Thiếp (1723 – 1804), Hà Tĩnh Là người thiên tư sáng suốt, học rộng hiểu sâu
2 Xuất xứ:
Trích từ bản tấu Nguyễn Thiếp gửi vua Quang Trung 1791
3 Thể loại:
Tấu là loại văn thư của bề tôi…
4 Bố cục
Trang 2- 3 phần: - Từ đầu …tệ hại ấy: Bàn về mục đích của việc
học.
- Cúi xin…bỏ qua: Bàn về cách học.
- Còn lại: Tác dụng của phép học.
Trong câu văn biền ngẫu (câu châm ngôn): “Ngọc không
mài, không thành đồ vật; người không học, không biết rõ
đạo”, tác giả muốn bày tỏ suy nghĩ gì về việc học?
- Chỉ có học tập con người mới trở nên tốt đẹp.
Vậy mục đích chân chính của việc học là gì?
- Học để làm người.
Sau khi xác định mục đích của việc học, tác giả soi vào
thực tế đương thời để phê phán những biểu hiện sai lệch
nào trong việc học? Em hiểu thế nào là lối học hình thức,
lối học cầu danh lợi? Tác hại của lối học đó?
Phê phán những biểu hiện lệch lạc, sai trái trong việc
học đó là lối học hình thức, lối học cầu danh lợi.
- Lối học chuộng hình thức: học thuộc lòng câu chữ
moọt cách thụ động, máy móc mà không hiểu nội dung.
- Lối học cầu danh lợi: học để có danh tiếng, được trọng
vọng, được nhiều lợi lộc.
=> Tác hại: làm cho chúa tầm thường, thần nịnh hót,
người trên kẻ dưới đều thích sự chạy chọt, luồn cúi
-> dẫn đến cảnh nước mất nhà tan.
Nhận xét về đặc điểm lời văn trong đoạn văn?
- Điểm tích cực: coi trọng mục tiêu đạo đức của việc
học Khẩu hiệu: “Tiên học lễ, hậu học văn” trong nhà
trường hôm nay.
- Hạn chế: Không chỉ rèn đạo đức mà còn rèn năng lực
trí tuệ của con người.
- Đoạn văn được cấu tạo bằng câu ngắn, liên kết chặt
chẽ làm cho câu văn mạch lạc, rõ ràng dễ hiểu.
Sau khi phê phán những biểu hiện sai trái, lệch lạc trong
việc học tác giả đã đưa ra phương pháp học tập nào?
- Mở trường dạy học ở phủ huyện, mở trường tư, con
cháu nhà …đều tùy đâu tiện đấy mà đi học.
- Phép dạy lấy Chu Tử làm chuẩn.
- Học tuần tự từ thấp đến cao.
- Học rộng nghĩ sâu, biết tóm lược những điều cơ bản,
cốt yếu nhất.
- Học kết hợp với hành.
Trong số các phép học đó, em tâm đắc với phép học nào
? Vì sao?
HS tự bộc lộ.
GV: Kể từ sau CMT8 nhà nước ta đã có nhiều chính
sách khuyến khích việc học để đông viên tinh thần hiếu
học của nhân dân ta
II Tìm hiểu văn bản.
1 Mục đích chân chính của việc học.
- Học để làm người
- Học tập là một quy luật trong cuộc sống của con người
- Chỉ có học tập con người mới trở nên tốt đẹp
2 Bàn về cách học.
- Học từ thấp lên cao
- Học những điều cơ bản
- Học kết hợp với hành
Trang 3đình ngay ngắn, thiên hạ thịnh trị?
Mục đích chân chính là cơ sở tạo người tài đức, nhiều
người học có tài đức sẽ thành nhiều người tốt, không còn
lối học hình thức – cầu danh lợi
Theo em, đằng sau lí lẽ bàn về tác dụng của phép học,
người viết đã thể hiện một thái độ ntn?
- Đề cao tác dụng của việc học chân chính.
- Tin tưởng ở đạo học chân chính.
- Kì vọng về tương lai đất nước.
Nhận xét về cách lập luận của tác giả?
Lập luận chặt chẽ, rõ ràng.
Đọc những lời tấu trình của Nguyễn Thiếp về phép học,
em thu nhận được những điều sâu xa nào về đạo học của
cha ông ta ngày trước?
Mục đích và tác dụng của việc học chân chính là học để
làm người, học để biết và làm, học cho rộng nhưng phải
nắm cho gọn để góp phần hưng thịnh đất nước.
Theo em tấu trình của Nguyễn Thiếp có ý nghĩa ntn
trong việc học ngày nay ?
- Đạo học lấy mục đích hưng thịnh đất nước, mục đích
làm người tốt nhiều lên cần được phát huy : tiên học lễ
hậu học văn
- Cách học gắn vời hành động đang được chú ý trong
đổi mới phương pháp dạy và học, thể hiện ở quan điểm
tăng cường ý nghĩa ứng dụng và thực hành của môn học
III Tổng kết
Ghi nhớ sgk
IV Luyện tập
4 Củng cố Tác giả bàn về cách học như thế nào?
5 Dặn dò
- Học thuộc đoạn văn làm về cách học: “Cúi xin…chớ bỏ qua” Ý nghĩa lời tấu trình của Nguyễn Thiếp có ý nghĩa ntn đối với việc học hôm nay
- Soạn bài: “ Thuế máu”
Trang 4Tuần: 27 Ngày soạn:
LUYỆN TẬP XÂY DỰNG ĐOẠN VÀ TRÌNH
BÀY LUẬN ĐIỂM
A Mục tiêu: Giúp học sinh
1 Về kiến thức:
Cách xây dựng và trình bày luận điểm theo pp diễn dịch, quy nạp, vận dụng trình bày luận điểm trong một bài văn nghị luận
2 Về kỹ năng
Nhận biết sâu hơn về luận điểm
Tìm các luận cứ, trình bày luận điểm thuần thục hơn
3 Về thái độ:
Luyện cho HS biết cách trình bày luận điểm trước dám đông
B Chuẩn bị
GV: Soạn giảng, sgk, sgv, tư liệu liên quan
PP: Gợi mở, bình giảng
HS: Soạn bài, sgk, tập ghi
C Tiến trình bài dạy
1 Ổn định
2 Bài cũ Kiểm tra việc chuẩn bị bài của Hs
3 Bài mới Trong bài trước chúng ta đã ôn tập về luận điểm và viết đoạn văn trình bày luận điểm Vậy để xây dựng luận điểm ntn cho hợp lí, chặt chẽ chúng ta sẽ tìm hiểu rõ hơn trong bài học hôm nay
Đề bài yêu cầu làm sáng tỏ vấn đề gì? Cho ai? Nhằm
mục đích gì?
Vấn đề đặt ra: Khuyên một số bạn trong lớp cần phải
học tập chăm chỉ hơn.
Mục đích: viết bài báo để khuyên một số bạn trong lớp.
Em có nên sử dụng hệ thống luận điểm được nêu ra
trong SGK phần 1 đó không? Vì sao? Việc sắp xếp các
luận điểm đã hợp lí chưa?
- 5 luận điểm đã phong phú nhưng chưa đảm bảo yêu
cầu chính xác, phù hợp, đầy đủ và mạch lạc.
- Luận điểm (a): có nội dung không phù hợp với vấn đề
bài lạc ý “lao động tốt”.
- Còn thiếu những luận điểm cần thiết khiến mạch văn
có chỗ bị đứt đoạn và vấn đề không được làm sáng rõ.
VD: Cần thêm luận điểm: đất nước rất cần những người
tài giỏi; phải chăm học giỏi mới thành tài.
- Sự sắp xếp các luận điểm còn chưa hợp lí.
Luận điểm (b): làm bài văn thiếu mạch lạc.
Luận điểm (d): không nên đứng trước luận điểm (e).
Theo em, cần điều chỉnh, sắp xếp lại ntn cho hợp lí?
Đất nước ta đang cần những người tài giỏi để đưa Tổ
I Chuẩn bị:
II Luyện tập trên lớp.
1 Xây dựng hệ thống luận điểm.
Trang 5- Nếu bây giờ càng chơi bời, không chịu học sau này
không có niềm vui trong cuộc sống.
Vậy các bạn nên bớt vui chơi, chịu khó học hành chăm
chỉ, trở nên người có ích cho cuộc sống, tìm được niềm
vui chân chính.
Một bạn dự định đưa vào bài viết nhưng luận điểm dưới
đây; Hệ thống luận điểm này còn chỗ nào chưa chính
xác ? cần phải thêm bớt điều chỉnh và sắp xếp lại cho
hợp lí ?
Thảo luận.
a -> c -> b -> e -> d.
Thêm bớt và điều chỉnh:
a Đất nước cần những người tài giỏi để đưa tổ quốc
tiến lên đài vinh quang sánh kịp với bạn bè năm châu.
b Quanh ta có nhiều tấm gương của các bạn hs phấn
đấu học giỏi, để đáp ứng nhu cấu của đất nước.
c Muốn học giỏi, muốn thành tài thì trước hết phải học
chăm.
d Một số bạn của lớp ta còn ham chơi, chưa chăm học
làm cho các thấy cô giáo và các bậc cha mẹ rất lo buồn.
e Nếu bây giờ còn chơi bời, không chịu học thì sau này
càng khó gặp niềm vui trong đời sống.
f Vậy các bạn nên bớt vui chơi, chịu khó học hành chăm
chỉ, để trở nên người có ích cho cuộc sống, và nhờ đó
tìm được niềm vui chân chính lâu bền.
Đọc mục 2/sgk
Có thể dùng những câu nào giới thiệu luận điểm (e)
Trong đó em thích nhất câu nào?
Ta chọn câu 1 và 3 vì câu 2 thuộc quan hệ nhân quả.
Những luận cứ trên sắp xếp theo trình tự nào để trình
bày luận điểm trên được rành mạch chặt chẽ?
Thảo luận.
Yêu cầu các em trả lời câu c/ 84/ sgk
Do đó các bạn hôm nay càng ham chơi, không chăm chỉ
thì ngày mai càng khó có thể làm được những vịêc có ý
nghĩa và do đó khó gặp được niềm vui trong cuộc sống “
Lúc bấy giờ, dẫu các bạn muốn vui vẻ phỏng có được
không”
2 Trình bày luận điểm.
B/ Luyện tập:
4 Củng cố Nêu khái niệm về luận điểm, luận cứ
5 Dặn dò
- Tìm và sắp xếp các luận cứ cho một luận điểm khác của bài văn mà em đã làm một phần trên lớp
- Viết một đoạn văn để trình bày luận điểm trên
- Ôn lại kiến thức về luận điểm, luận cứ, về cách viết đoạn văn
- Chuẩn bị tiết 108: “Tìm hiểu yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận”
Trang 6Tuần: 27 Ngày soạn:
BÀI VIẾT SỐ 6
A Mục tiêu: Giúp học sinh
1 Về kiến thức:
Vận dụng kĩ năng trình bày luận điểm vào việc viết bài văn chứng minh, giải thích một vấn đề xã hội hoặc văn học
2 Về kỹ năng
- Tự đánh giá chính xác hơn kĩ năng viết bài tập làm văn của mình, qua đó rút ra kinh nghiệm cần thiết để các bài văn sau đạt kết qủa cao hơn
3 Về thái độ:
Luyện cho HS tự kiểm tra về bài viết của mình
B Chuẩn bị của Giáo Viên và Của Học Sinh
GV: chọn đề cho phù hợp từng đặc điểm của lớp
PP: Gợi mở,
HS: Soạn đề theo hướng dẫn của giáo viên
C Tiến trình bài dạy
1 Ổn định
2 Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh
3 Đề bài
ĐỀ BÀI:
Trình bày ý kiến của em về mục đích học tập của học sinh thời nay
ĐÁP ÁN – BIỂU ĐIỂM
A Yêu cầu bài làm
- Xác định kiểu bài: Văn nghị luận
- Nội dung cần nghị luận: mục đích học tập của HS
B Lập dàn ý:
1 Mở bài: (1,5 đ)
- Giới thiệu khái quát về nội dung cần nghị luận: Vai trò, nhiệm vụ quan trọng của mỗi người
HS chúng ta là học tập Tuy nhiên chúng ta cần xác định đúng đắn mục đích của học tập Đó là học
để làm gì và học như thế nào?
2 Thân bài: (7 đ )
- Luận điểm 1: Học để làm gì ? (4 điểm)
+ Học để có kiến thức tri thức
+ Học để rèn luyện kĩ năng
+ Học để sau này lập nghiệp
+ Học để xây dựng quê hương, đất nước
- Luận điểm 2: Học như thế nào? (3 điểm).
* Phương pháp học:
+ Tích cực đến lớp, chăm chỉ nghe giảng, ghi chép đầy đủ, chăm chỉ làm bài tập + Học ở bạn bè
+ Học ở sách báo
+ Học ở ngoài xa hội
+ Học đi đôi với hành
3 Kết bài: (1,5 điểm)
Khẳng định ý nghĩa của việc học đối với học sinh chúng ta
C Lưu ý: