Mục tiêu cần đạt: - Gióp häc sinh hiÓu râ ®©y lµ mét v¨n b¶n mang tÝnh chÊt nghÞ luËn víi c¸ch lËp luËn chÆt chÏ, cã søc thuyÕt phôc; t/g l¹i lµ nhµ v¨n, bµi nµy trÝch trong mét tiÓu thu[r]
Trang 1Ngày soạn:15/3/2012
Ngày dạy: /3/2012
TUẦN 29
Tiết 109: Đi bộ ngao du
Trích: E- min hay về giáo dục_Ru-xô
I Mục tiêu cần đạt:
- Giúp học sinh hiểu rõ đây là một văn bản mang tính chất nghị luận với cách lập luận chặt chẽ, có sức thuyết phục; t/g lại là nhà văn, bài này trích trong một tiểu thuyết, nên các lập luận luôn hoà quyện với TT C/S của riêng ông, khiến văn bản NL không những sinh động, mà qua đó ta còn thấy được ông là một con người giản dị, quí trọng tự do và yêu mến thiên nhiên
II Chuẩn bị:
- Giáo viên: Soạn giáo án, bảng phụ
- Học sinh: Chuẩn bị bài ở nhà
III Tiến trình dạy học
1 Kiểm tra bài cũ:
2 Bài mới:
Trong thời địa ngay nay, các phương tiện giao thông vận tải ngày một hiện
đại, không ít người ngại đi bộ nhưng cũng có rất nhiều người thích đi bộ Vì sao vậy?
Giới thiệu vài nét về tác giả?
- Tên đầy đủ: Giăng-giắc Ru-xô, sinh
ngày 28-6 tại Giơ-ne-vơ Chỉ hơn một tuần
sau khi sinh thì Ru-xô mồ côi mẹ
- Năm 1722, Ru-xô được gởi tới Bô-xây,
theo học tại nhà luật sư Lam-bec-xi-ê, sau
đó đi làm kiếm sống ở nhiều nơi bằng
nhiều nghề: gia sư, đầy tớ, dạy âm nhạc
- Ông khởi đầu sự nghiệp văn chương năm
1742
Hãy nêu xuất xứ của VB?
- Xét về thể loại, tác phẩm thuộc thể loại
tiểu thuyết nhưng được viết dưới dạng hư
cấu nghị luận
- Nội dung tác phẩm đề cập đến việc giáo
dục một em bé từ khi mới ra đời cho đến
lúc khôn lớn Tác giả tưởng tượng em bé
I Giới thiệu chung:
1 Tác giả- Tác phẩm:
* Tác giả: (1712- 1778)
- Là một trong những nhà văn tiêu biểu của Pháp ở thế kỉ XVIII
* Tác phẩm
- Thể loại: Luận văn - Tiểu thuyết
- Tác phẩm “Ê- min hay về giáo dục” gồm
5 quyển
- VB được trích trong quyển 5 của tác
Trang 2đó tên là Ê-min và thầy giáo dạy em là
chính bản thân ông
+ Giai đoạn 1: từ khi em bé sinh -> 2, 3
tuổi: nhiệm vụ là làm sao cho cơ thể trẻ
em phát triển tự nhiên
+ Giai đoạn 2: Từ khi 4, 5 tuổi-> 12 tuổi:
Giáo dục một số nhận thức bước đầu
+ Giai đoạn 3: Từ 13-> 15 tuổi: Trang bị
cho Ê-min kiến thức KHKT trong thực
tế
+ Giai đoạn 4: Từ 16- 20 tuổi: giáo dục về
đạo đức, tôn giáo
+ Giai đoạn cuối cùng: khi Ê-min trưởng
thành: Ê-min gặp gỡ và yêu Xô-phi, rồi
hai người cưới nhau Trước khi cưới, họ
còn đi du lịch hai năm để mở rộng hiểu
biết
Giải thích: phụ trạm, ngựa trạm
quan sát SGK
Xác định bố cục của VB?
Đó cũng chính là ba luận điểm của VB
- Yêu cầu đọc: rõ ràng, dứt khoát, tình
cảm lưu ý các từ: ta, tôi
- Gọi 3 h/s đọc 3 đoạn
Luận điểm đầu tiên để triển khai vấn đề đi
bộ ngao du là gì?
Luận điểm ấy được chứng minh bằng
những luận cứ ntn?
1 QS khắp nơi, quay phải, quay trái, men
theo dòng sông, tham quan mỏ đá, vào
hang động
2 Phụ trạm, ngựa trạm: Đối với ông, tự do
là mục tiêu quan trọng hàng đầu Ônh
phẩm
2 Chú thích
3 Bố cục
- Đoạn 1: từ đầu bàn chân nghỉ ngơi -> Đi bộ được tự do thưởng ngoạn
- Đoạn 2: Tiếp không thể làm tốt hơn -> Đi bộ ngao du đầu óc được sáng láng
- Đoạn 3: còn lại -> Đi bộ ngao du tính tình được vui vẻ
II Tìm hiểu văn bản
1 Đọc
2 Tìm hiểu văn bản
a Đi bộ ngao du: được thoả mãn nhu cầu thưởng ngoạn
- Muốn đi, muốn dừng, nhiều ít tuỳ ý
- Không phụ thuộc vào con người, phương tiện, vào đường sá, lối đi mà chỉ phụ thuộc vào bản thân mình
Trang 3luôn khao khát tự do Ông tự cảm thấy tự
do quý giá ntn từ khi còn nhỏ bị chủ
xưởng chửi mắng, đánh đập rồi lại phải đi
ở cho người ta để kiến tiền
Từ đó, tác giả muốn thuyết phục người
đọc tin vào những lợi ích nào của việc đi
bộ ngao du?
Nhận xét về hệ thống luận cứ trong ĐV?
-> Luận cứ phong phú
Em có nhận xét gì về các đại từ nhân
xưng, cách xưng hô của tác giả?
- Xưng tôi: là khi tác giả muốn nói về
những kinh nghiệm của riêng mình
- Xưng ta: trải nghiệm chung
- Thoải mái hưởng thụ tự do trên đường đi
-> Thoả mãn nhu cầu hoà hợp với TN,
đem lại cảm giác tự do thưởng ngoạn cho con người
-> Xưng hô: tôi, ta xen kẽ-> gắn cái riêng với cái chung khiến bài văn sinh động
IV Củng cố và hướng dẫn về nhà
1 Củng cố:
- Nắm được bố cục của đoạn trích và tác dụng đầu tiên của việc đi bộ ngao du
2 Huớng dẫn về nhà:
- Học thuộc phần ghi nhớ
- BTVN: Hoàn thiện bài soạn
*Rỳt kinh nghiệm:
Ngày soạn:15/3/2012
Ngày dạy: /3/2012
Tiết 110: Đi bộ ngao du
Trích: E- min hay về giáo dục_Ru-xô
I Mục tiêu cần đạt:
- Giúp học sinh hiểu rõ đây là một văn bản mang tính chất nghị luận với cách lập luận chặt chẽ, có sức thuyết phục; t/g lại là nhà văn, bài này trích trong một tiểu thuyết, nên các lập luận luôn hoà quyện với TT C/S của riêng ông, khiến văn bản NL không những sinh động, mà qua đó ta còn thấy được ông là một con người giản dị, quí trọng tự do và yêu mến thiên nhiên
II Chuẩn bị:
- Giáo viên: Soạn giáo án, bảng phụ
Trang 4- Học sinh: Chuẩn bị bài ở nhà.
III Tiến trình dạy học
1 Kiểm tra 15 phút:
Đề bài
Câu 1: Giới thiệu về xuất xứ và xác định bố cục của VB “Đi bộ ngao du”
Câu 2: Trong VB tác giả dùng mấy đại từ nhân xưng? Việc dùng các đại từ nhân xưng đó có ý nghĩa gì?
Đáp án- Biểu điểm
Câu 1 (5 điểm):
- Xuất xứ:
+ Thể loại: Luận văn - Tiểu thuyết
+ Tác phẩm “Ê-min hay vềgiáo dục” gồm 5 quyển
+ VB được trích trong quyển 5 của tác phẩm
- Bố cục:
+ Đoạn 1: từ đầu bàn chân nghỉ ngơi -> Đi bộ được tự do thưởng
ngoạn
+ Đoạn 2: Tiếp không thể làm tốt hơn-> Đi bộ ngao du đầu óc được
sáng láng
+ Đoạn 3: còn lại -> Đi bộ ngao du tính tình được vui vẻ
Câu 2 (5 điểm):
- Xưng tôi: là khi tác giả muốn nói về những kinh nghiệm của riêng
mình
- Xưng ta: trải nghiệm chung
- Xưng hô: tôi, ta xen kẽ-> gắn cái riêng với cái chung khiến bài văn sinh
động
2 Bài mới:
Luận điểm được nêu ở đoạn 2 là gì?
- LĐ này được chứng minh bằng các luận
cứ nào? (Thu nhận được những kiến thức
gì?)
Ru-xô thuở nhỏ không được học hành:
thời thơ ấu ông chỉ được học vài năm, từ
năm 12-14 tuổi, sau đó chuyển sang học
nghề thợ chạm Ông rất khát khao kiến
thức, cả đời ông phải nỗ lực tự học
- Em có nhận xét gì về cách nêu dẫn
chứng của tác giả?
b Đi bộ ngao du mở rộng tầm hiểu biết
- Đi như các nhà triết học lừng danh
- Xem xét các tài nguyên phong phú trên mặt đất
- Tìm hiểu các sản vật nông nghiệp và cách trồng trọt
- Sưu tầm các mẫu vật phong phú, đa dạng của thế giới tự nhiên
-> nêu dẫn chứng dồn dập, liên tiếp bằng các kiểu so sánh, biểu cảm, câu hỏi
tu từ nhằm đề cao kiến thức thu nhận
được từ thực tế
c Đi bộ ngao du giúp rèn luyện sức
Trang 5Luận điểm thứ 3 là gì?
- Luận điểm này được CM bằng những LC
nào?
- Cách chứng minh luận điểm này có gì
đặc sắc
Qua bài văn, em hiểu thêm những lợi ích
nào của việc đi bộ ngao du?
Nghệ thuật lập luận của bài văn có gì đặc
sắc?
Ta hiểu gì về con người và tư tưởng, tình
cảm của Ru-xô qua bài này?
+ Ru-xô quan tâm chú ý đến cái gì, quí
trọng điều gì trong c/sống và yêu c/sống
ntn?
+ Một con người thích đi bộ và tìm thấy
trong việc đi bộ ấy bao nhiêu điều hứng
thú, niềm vui là một con người ntn?
khoẻ và tinh thần
- Sức khoẻ được tăng cường, tính khí vui vẻ
- hài lòng với tất cả
- Hân hoan khi về đến nhà
- Thích thú khi ngồi vào bàn ăn
- Ngủ ngon trong một chiếc giường tồi tàn
-> So sánh với việc đi bằng các phương tiện khác để KĐ ích lợi về mặt sức khoẻ
và tinh thần
III Tổng kết và luyện tập:
1 Tổng kết:
* Nội dung:
- ích lợi của việc đi bộ ngao du:
+ Thoả mãn nhu cầu thưởng ngoạn + Mở rộng tầm hiểu biết cuộc sống + Mang lại sức khoẻ và niềm vui cho người
* Nghệ thuật:
- Lập luận chặt chẽ
- Dãn chứng xác thực, sinh động
- Đan xen các yếu tố tự sự- MT- BC
2 Luyện tập
IV Củng cố và hướng dẫn về nhà:
1 Củng cố:
- Nắm được giá trị ND- NT của VB
2 Huớng dẫn về nhà:
- Học thuộc phần tổng kết
- Chuẩn bị bài: Hội thoại
*Rỳt kinh nghiệm:
Trang 6Ngày soạn:15/3/2012
Ngày dạy: /3/2012
I Mục tiêu cần đạt:
Giúp HS: Nắm được các KN vai xã hội, lược lời vì biết vận dụng vào quá trình hội thoại nhằm đạt được hiệu quả cao hơn trong giao tiếp
II Chuẩn bị
- Giáo viên: Soạn giáo án, bảng phụ
- Học sinh: Chuẩn bị bài ở nhà
III Tiến trình dạy học
1 Kiểm tra bài cũ:
- Thế nào là vai XH? Vai XH được xác định bởi yếu tố nào?
2 Bài mới:
HS đọc lại đoạn trích ở tiết trước
(Trang 92- 93)
Trong cuộc thoại đó, mỗi nh/v nói bao
nhiêu lượt?
Bao nhiêu lần lẽ ra Hồng được nói nhưng
Hồng không nói? Sự im lặng thể hiện thái
độ của Hồng đ/v những lời nói của người
cô như thế nào ? (thái độ bất bình)
- Lần 1: sau lượt lời 1 của người cô
- Lần 2: sau lượt lời 2 của người cô
Sự im lặng là cách th/hiệnmột lược lời
(2 lần im lặng → thái độ bất bình)
Vì sao Hồng không cắt lời người cô khi bà
nói những điều Hồng không muốn nghe?
Thể hiện sự tôn trọng, lịch sự vì vai XH
của Hồng thấp hơn vai XH người cô
Qua nhận xét em hiểu thế nào là lượt lời
trong hội thoại? Thái độ khi thể hiện lượt
I Lượt lời trong hội thoại:
1 Ví dụ:
- Bà cô: nói 5 lần
- Bé Hồng : nói 2 lần và 2 lần im lặng
-> lượt lời trong hội thoại
2 Kết luận(Ghi nhớ SGK Tr.102) Tiết 111: Hội thoại
(tiếp theo)
Trang 7HS đọc lại đoạn trích “Tức nước vỡ bờ”
Anh Dậu chỉ nói với vợ sau khi cuộc xung
đột giữa chị Dậu với cai lệ kết thúc
Xưng cháu, gọi cai lệ là ông, van vỉ thiết
tha -> xưng tao gọi mày, đe doạ và thực
hiện lời đe dọa
HS đọc đoạn trích
HS thảo luận nhóm-> đại diện nhóm lên
trình bày
HS làm bài độc lập
HS thảo luận nhóm-> đại diện nhóm lên
II Luyện tập Bài 1
- Lượt lời:
+ Người nói nhiều lượt nhất là cai lệ và chị Dậu, người nhà lí trưởng và anh Dậu nói ít hơn
+ Kẻ duy nhất cắt lời người khác là cai lệ
- Cách thể hiện vai XH:
+ Chị Dậu từ chỗ nhún nhường đã vùng lên kháng cự -> Là người PN đảm đang, mạnh mẽ
+ Cai lệ: hống hách + Người nhà lí trưởng ít hống hách hơn nhưng cũng tỏ thái độ mỉa mai
Bài 2
a Sự chủ động tham gia hội thoại của chị Dậu và cái Tí phát triển ngược chiều nhau:
- Thoạt đầu Tí nói nhiều <-> chị Dậu im lặng
- Về sau: Tí nói ít hẳn đi, còn chị Dậu nói nhiều hơn
b Tác giả miêu tả diễn biến cuộc thoại rất hợp với tâm lí nhân vật, vì:
- Thoạt đầu, cái Tí rất vô tư vì chưa biết
là sắp bị bán còn chị Dậu đau lòng vì buộc phải bán con nên chỉ im lặng
- Về sau, cái Tí biết sắp bị bán nên sợ hãi và đau buồn, ít nói hẳn đi còn chị Dậu phải nói để thuyết phục cả hai đứa con
c Việc tô đậm sự hồn nhiên hiếu của cái
Tí ở đầu câu chuyện làm tăng kịch tính của câu chuyện: Càng làm cho chị Dậu
đau lòng khi buộc phải bán đứa con hiếu thảo, đảm đang và càng tô đậm nỗi bất hạnh sắp giáng xuống đầu cái Tí
Bài 3
- Có hai lần nhân vật “tôi” im lặng
Trang 8trình bày + Lần 1: im lặng vì ngỡ ngàng, xấu hổ.
+ Lần 2: im lặng vì xúc động trước tâm hồn và lòng nhân hậu của cô em gái Bài 4
- Câu TN “Im lặng là vàng” đúng trong trường hợp cần phải giữ bí mật hoặc thể hiện sự tôn trọng, hoặc để giảm bớt căng thẳng, mâu thuẫn trong cuộc thoại
- ý kiến trong đoạn thơ đúng, khi: cần phải phát biểu chính kiến để ủng hộ cái
đúng, phê phán cái sai, nếu im lặng -> hèn nhát
IV Củng cố và hướng dẫn về nhà:
1 Củng cố:
- Nắm được thế nào là lượt lời, cách sử dụng lượt lời
2 Huớng dẫn về nhà:
- Học thuộc phần ghi nhớ
- Chuẩn bị bài: LT đưa Y/T biểu cảm vào bài văn NL
*Rỳt kinh nghiệm
Ngày soạn:15/3/2012 Ngày dạy: /3/2012 Tiết 112: Luyện tập đưa yếu tố biểu cảm vào bài văn nghi luận
I Mục tiêu cần đạt:
Giúp HS:
- Củng cố chắc chắn hơn những hiểu biết về yếu tố biểu cảm trong văn NL mà các em đã học trong tiết tập làm văn trước
- Vận dụng những hiểu biết đó để tập đưa yếu tố biểu cảm vào một câu một
đoạn một bài văn nghị luận có đề tài gần gũi quen thuộc
II Chuẩn bị:
- Giáo viên: Soạn giáo án, bảng phụ
- Học sinh: Chuẩn bị bài ở nhà
III Tiến trình dạy học:
1 Kiểm tra bài cũ:
- Thế nào là lượt lời trong hội thoại? Khi sử dụng lượt lời cần lưu ý điều gì?
2 Bài mới:
Trang 9Hoạt động của thầy và trò Nội dung bài học
Đề yêu cầu làm sáng tỏ vấn đề gì?
Đề yêu cầu vận dụng phép lập luận nào?
Để làm sáng tỏ vấn đề trên cách sắp xếp
các luận điểm trong SGK có hợp lí không?
Vì sao?
- LĐ đúng nhưng cần sắp xếp lại, vì: Dẫn
chứng có vai trò cốt yếu trong văn chứng
minh Tuy nhiên, chứng minh không phải
là liệt kê dẫn chứng Chứng minh là làm
rõ thật giảm đúng sai vì thế người chứng
minh buộc phải đưa ra ý kiến, quan điểm
tức là phải nêu ra LĐ các LĐ phải được
sắp xếp hợp lí
Nên sửa như thế nào ?
HS đọc phần đoạn văn
Đề bài: Sự bổ ích của những chuyến tham quan, du lịch đối với học sinh
1 Tìm hiểu đề
- Vấn đề NL: Sự bổ ích của những chuyến tham quan ĐV học sinh
- Phương pháp lập luận: chon g minh
2 Dàn bài
a Mở bài:
Nêu lợi ích của việc tham quan
b Thân bài:
Nêu các lợi ích cụ thể:
- Về thể chất: những chuyến thăm quan
du lịch có thể giúp ta thêm khoẻ mạnh
- Về tình cảm: Những chuyến thăm quan
du lịch có thể giúp chúng ta : + Tìm thêm được thật nhiều niềm vui cho bản thân mình;
+ Có thêm tình yêu đối với thiên nhiên, với quê hương đất nước
- Về kiến thức:
+ Hiểu cụ thể hơn, sâu hơn những điều
được học trong trường lớp qua những
điều mắt thấy tai nghe
+ Đưa lại nhiều bài học có thể chưa có trong sách vở của nhà trường
c Kết bài:
Khẳng định tác dụng của hoạt động tham quan
3 Tập đưa yếu tố biểu cảm vào bài NL
* Bài tập 1
- Yếu tố biểu cảm thể hiện:
Trang 10T/g đã đưa yếu tố biểu cảm vào đoạn văn
bằng cách nào?
Xác định các yếu tố biểu cảm trong đoạn
văn?
Nếu phải trình bày LĐ: những chuyến
thăm quan, du lịch đem đến cho ta thật
nhiều niềm vui Hãy cho biết:
- LĐ ấy gợi cho em cảm xúc gì ?
HS tự bộc lộ cảm xúc
HS đọc đoạn văn b trong SGK
- Theo em, đoạn nghị luận đã thể hiện
được hết cảm xúc ấy chưa?
Yếu tố biểu cảm đã thể hiện khá rõ trong
đoạn văn qua các từ ngữ: Chắc các bạn
- Cần tăng cường yếu tố biểu cảm ntn để
ĐV thể hiện đúng những cảm xúc chân
thật?
HS tự làm
- Viết đoạn văn vừa gợi ý ở phần 3
- Làm bài tập 3 trong SGK -> trình bày
trước lớp -> GV nhận xét, sửa chữa
- Đoạn văn tham khảo (SGV/ T134)
+ Từ biểu cảm: “Biết bao”, thú vị, vui vẻ, buồn bã, cáu kỉnh, khoan khoái
+ Câu cảm thán: câu cuối + Giọng điệu: phấn chấn
* Bài tập 2
- Cảm xúc cần trình bày cho luận điểm:
“Những chuyến tham quan du lịch đem
đến cho ta thật nhiều niềm vui”
+ Cảm xúc trước khi đi, trong khi đi, sau khi đi về: hồi hộp, náo nức chờ đợi, ngạc nhiên, thú vị, sung sướng, ngỡ ngàng, cảm động, hài lòng
4 Viết đoạn văn nghị luận có yếu tố biểu cảm:
- H/s viết đoạn
IV Củng cố và hướng dẫn về nhà:
1 Củng cố: Biết cách đưa các yếu tố BC vào bài văn NL
2 Huớng dẫn về nhà: BTVN: bài 3 trang109
*Rỳt kinh nghiệm
Trang 11Ngày soạn:15/3/2012 Ngày dạy: /3/2012 Tiết 113: Kiểm tra Văn
I Mục tiêu cần đạt:
Giúp HS ôn tập củng cố kiến thức văn học đã học ở lớp 8, đồng thời rèn luyện
kĩ năng diễn đạt và làm văn
II Chuẩn bị:
- Giáo viên: Soạn bài
- Học sinh: Ôn bài ở nhà
III Tiến trình dạy học:
1.Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh:
2 Bài mới:
Đề bài Câu1 (2 điểm):
Hình ảnh Bác Hồ qua bài thơ “Ngắm trăng” hiện ra như thế nào?
Câu 2 (2 điểm):
Theo Lí Công Uẩn, thành Đại La có những thuận lợi gì để chọn làm kinh đô? Câu 3 (2 điểm):
Trong văn bản “Nước Đại Việt ta”, Nguyễn Trãi đã đưa ra những yếu tố căn bản nào để xác định độc lập, chủ quyền của dân tộc?
Câu 4 (4 điểm):
Qua văn bản “Thuế máu” hãy viết đoạn văn nghị luận về số phận của người dân thuộc địa dưới ách thống trị của bọn thực dân
đáp án- Biểu điểm Câu1 (2 điểm):
Qua bài thơ ta thấy hình ảnh Bác hiện ra vừa là một thi sĩ vừa là một chiến sĩ
- Bác là một thi nhân với tâm hồn nhạy cảm, yêu thiên nhiên say đắm mặc dù cả
đời Bác không lúc nào đặt mục đích trở thành thi sĩ
- Bác là một chiến sĩ: trong chốn lao tù Bác vẫn giữ vững tinh thần, thể hiện phong thái ung dung, lạc quan
Câu 2 (2 điểm):
Theo Lí Công Uẩn, thành Đại La có những thuận lợi gì để chọn làm kinh đô:
- ở nơi trung tâm trời đất, mở ra bốn hướng nam, bắc, đông, tây, có núi lại có sông; đất rộng mà bằng phẳng, cao mà thoáng, tranh được nạn lụt lội