Giáo án ngữ văn 8 TL Hoạt động giáo viên 15’ HÑ1 Hướng dẫn HS tìm hiểu hình thức và chức năng chính cuûa caâu nghi vaán.. GV treo baûng phuï.[r]
Trang 1Ngày soạn : 6/1/2006
Trả bài kiểm tra học kỳ I
I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
Giúp HS:
- Ôn lại kiến thức đã học ở HKI
- Rèn luyện kỹ năng sửa lỗi về liên kết VB và sữa lỗi chính tả
- Đánh giá kết quả vận dụng lý thuyết và thực hành xây dựng văn bản
II CHUẨN BỊ:
GV: - Chuẩn bị bài chọn những lỗi sai tiêu biểu của HS
- Đáp án (phần tiết 70 – 71)
HS: - Ôn tập
III TIẾN TRÌNH TIẾT DẠY:
1 Ổn định tổ chức: 1’
2 Kiểm tra bài cũ: 5’
- Trả bài thi HKI
3 Bài mới:
Trang 2TL Hoạt động giáo viên Hoạt động học sinh Nội dung bài dạy
5’
21’
7’
5’
HĐ1
GV nhận xét chung
Ưu điểm:
- Cơ bản làm đúng phần
trắc nghiệm
- Có một số em hiểu đề
bài TLV và biết cách làm
bài
Khuyết điểm:
Phần tự luận đa số chưa
làm được các em thiếu về
văn tự sự, miêu tả, biểu
cảm, có em xác định đề
bài sai
HĐ2
Hướng dẫn HS sửa bài
HĐ3
GV đọc bài khá
HĐ4
GV ghi điểm
HĐ1
HS nghe giáo viên nhận xét chung
HĐ2
Hs sửa bài
HĐ3
- Hs nghe Gv đọc bài khá
HĐ4
- HS đọc điểm GV ghi vào sổ
I Nhận xét chung.
II Sửa bài: (theo đáp án
tiết 70 – 71)
III Đọc bài khá
IV Thống kê kết quả Lớp:
Giỏi:
Khá:
Trung bình:
Yếu:
8A1
8A5
4 Dặn dò:1’
- Soạn bài “Nhớ rừng”.
IV RÚT KINH NGHIỆM
………
………
Trang 3Ngày soạn : 15/01/2006
Nhớ Rừng
(Thế Lữ) (Lời con Hổ ở Vườn bách thú)
I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
Giúp HS:
- Cảm nhận được niềm khát khao tự do mãnh liệt, nỗi chán ghét sâu sắc cái thực tại tù túng, tầm thường giả dối được thể hiện trong bài thơ qua lời con hổ bị nhốt ở Vườn Bách Thú
- Thấy được giá trị nghệ thuật đặc sắc, bút pháp lan đầy truyền cảm của bài thơ
II CHUẨN BỊ:
GV: Giáo án - SGK – SGV
HS: Vở bài soạn – Vở ghi – SGK
III TIẾN TRÌNH TIẾT DẠY:
1 Ổn định tổ chức: 1’
2 Kiểm tra bài cũ: 5’
- Kiểm tra vở bài soạn của HS
3 Bài mới: GVGT bài 1’
- Đối lập và phản kháng chế độ thực dân nữa phong kiến, các nhà văn, nhà thơ lãng mạn giai đoạn 1930 – 1945 phần đông hướng về quá vãn, hoặc đến với bồng lai tiên cảnh, hoặc đến với tình yêu lứa đôi, mong ở đó chút an ủi Thế Lữ đến với tâm trạng con Hổ
bị nhốt trong cũi sắt ở vườn bách thú Để thấy đựơc tâm trạng của nhà thơ, chúng ta tìm hiểu
bài “Nhớ rừng”
Trang 4TL Hoạt động giáo viên Hoạt động học sinh Nội dung bài dạy
10’
27’
HĐ1:
- Hướng dẫn HS đọc - tìm
hiểu chung
- Gọi Hs đọc phần chú
thích * SGK/5, 6
? Giới thiệu vài nét nổi
bật về tác giả?
? Giới thiệu những nét nổi
bật về thể thơ? Và những
nét nổi bật về bài thơ?
GV kiểm tra một số từ
khó SGK/6
HĐ2
Hướng dẫn HS tìm hiểu VB
Gv hướng dẫn cách đọc:
Đọc chính xác và có giọng
điệu phù hợp vói nội dung
và cảm xúc bài thơ
? Bài thơ có 5 đoạn, theo em
mỗi đoạn thể hiện nội dung
gì?
HĐ1
- HS đọc – Tìm hiểu chung
- HS đọc phần chú thích SGK/5, 6
- HS giới thiệu vài nét về tác giả
- HS giải nghĩa một số từ khó theo yêu cầu của GV
HĐ2
- HS đọc tìm hiểu VB
- HS nghe GV hướng dẫn cách đọc
- Hs đọc bài thơ
- Đ1: Cảnh tượng ở vườn bách thú và tâm trạng uất ức, xót đau, nhục nhằn tù hãm cảu con hổ
- Đ2,3: Cảnh tượng núi rừng ngày xưa và niềm khao khát tự do mãnh liệt của con hổ
- Đ4: Cảnh tượng ở vườn bách thú và sự coi khinh chán ghét cuộc sống giả dối
Đ5: Cảnh tượng núi rùng ngày xưa và giải bày tâm
I Đọc tìm hiểu chung:
1 Tác giả.
- Thế Lữ tên thật là Nguyễn Thứ Lễ(1907 – 1989)
- Là người sáng lập phong trào thơ mới và là nhà hoạt động sân khấu nổi tiếng
2 Tác phẩm.
- Thể thơ 8 chữ theo kiểu hát nói truyền thống, một thể thơ tự do rất mới
- Được coi là một trong những tảng đá đầu tiên xây dựng nền thơ mới
II Tìm hiểu VB.
1 Đọc:
2 Bố cục.
Trang 5GV nói thêm: Bài có 5
đoạn nhưng có 3 ý lớn và
chúng ta phân tích theo 3
ý
Gọi HS dọc đoạn thơ đầu:
giọng uất ức, xót đau …
? Dưới tên tác phẩm, nhà
thơ ghi chú: “Lời con hổ ở
vườn bách thú” Đọc xong
bài thơ, em hiểu con hổ
muón nói điều gì? Về tâm
trạng của nó?
GV nói thêm: Tâm trạng
ấy bắc đầu từ hiện thực bị
giam cầm, đến những hồi
tưởng, rồi lại trở về với
hình tượng và kết thúc
bằng giấc mộng ngàn …
chúng ta sẽ
? Hai câu thơ đầu nói lên
điều gì về hình ảnh và
tâm trạng của con hổ?
? Em có suy nghĩ gì về sự
thể hiện của hai câu thơ
này?
? Trong tâm trạng ấy, con
hổ có thái độ như thế nào
đối với những con vật
khác? Tìm những chi tiết
trong bài thể hiện thái độ
trạng thầm kín của con hổ
- HS đọc đoạn thơ đầu
- Tâm trạng uất ức của 1
vị sơn lâm đầy quyền uy giờ đây bị nô lệ, tùy tùng
* Con hổ đang bị giam cầm trong củi sắt-> tâm trạng uất ức, bực bội
+ HS suy nghĩ trả lời cách sử dụng từ ngữ và nhịp điệu đã tạo ra cảm xúc của nhà thơ
- Ba tiếng gậm một khối –
ba thanh trắc -> diễn tả sự uất ức
Câu 2: 8 từ thì 7 từ mang thanh bằng làm cho âm hưởng câu thơ lắng xuống
- HS quan sát VB và trả lời
3 Phân tích:
a Tình cảnh con hổ trong vườn bách thú.
Gậm một khối căm hờn
Ta nằm dài …
- Hoàn cảnh: Bị giam cầm
- Tâm trạng uất ức, bực bội, bất lực
Khinh lũ người … ngạo mạng, ngẩn ngơ
… giễu oai linh …
- … bọn gấu dở hơi
Trang 6? Nhận xét về giọng điệu
của các câu thơ cuối
đoạn?
? Vì sao hổ đau xót khi
phải chịu ngang bầy cùng
“Bọn gấu dở hơi” và “Cặp
báo vô tư lự”.
? Nhận xét về tâm trạng
cảu con hổ trong đoạn thơ
đầu?
? Với tâm trạng đó, dưới
con mắt của hổ, chốn
giam cầm nó nói khác đi
là cảnh vườn bách thú
hiện ra như thế nào?
? Tâm trạng của con hổ
trước cảnh ấy ra sao?
? Em có nhận xét gì về
cách ngắt nhịp và giọng
điệu của đoạn 4
? Tác dụng của việc ngắt
nhịp và thay đổi giọng
điệu ấy?
? Hai đoạn 1 và 4 đã miêu
tả tâm trạng con hổ trong
vườn bách thú đó là tâm
trạng gì?
- Đau xót
- HS suy nghĩ trả lời
- Tâm trạng căm hờn uất ức và nỗi ngao ngán cảu con hổ trong cảnh tù hãm
- Gết ……… cảnh
Không dời nào thay đổi
- Sửa sang tầm thường giả dối
- Hoa chăm, cỏ xén
- Dải nước ………
- Học đòi, bắt chước…
- HS suy nghĩ trả lời
+ Nhịp gấp và giọng giễu nhại
+ Toát lên nỗi bực dọc, khinh thường, chán ghét cao độ của con hổ với thực tại xung quanh
- HS trả lời
- Cặp báo … vô tư lự
* Tâm trạng căm hờn uất ức và nỗi ngao ngán của con hổ trong cảnh tù hãm
- Ghét … cảnh
-> Thể hiện tâm trạng chán ghét cảnh sống hiện tại của con hổ
* Tâm trạng uất hận căm hờn, chán ghét cao độ thực tại giam cầm tù hãm
4 Dặn dò: 1’
-Về nhà soạn tiếp bài
IV RÚT KINH NGHIỆM.
………
………
Trang 7Ngày soạn : 15/01/2006
Nhớ Rừng (tt)
(Thế Lữ) (Lời con Hổ ở Vườn bách thú)
I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
Giúp HS:
- Cảm nhận được niềm khát khao tự do mãnh liệt, nỗi chán ghét sâu sắc cái thực tại tù túng, tầm thường giả dối được thể hiện trong bài thơ qua lời con hổ bị nhốt ở Vườn Bách Thú
- Thấy được giá trị nghệ thuật đặc sắc, bút pháp lan đầy truyền cảm của bài thơ
II CHUẨN BỊ:
GV: Giáo án - SGK – (bảng phụ) – Phiếu học tập
HS: Vở soạn bài – Vở học ghi
III TIẾN TRÌNH TIẾT DẠY:
1 Ổn định tổ chức: 1’
2 Kiểm tra bài cũ: 5’
- Hai đoạn 1 và 4 đã miêu tả tâm trạng con hổ trong vườn bách thú Đó là tâm trạng gì?
3 Bài mới: 1’
- Giới thiệu bài tiếp theo
Trang 8TL Hoạt động giáo viên Hoạt động học sinh Nội dung bài dạy 22’ HĐ2
Hướng dẫn HS tìm hiểu VB
(tt)
Gọi HS đọc đoạn 2 và 3
? Trong nỗi nhớ của con hổ,
cảnh núi rừng được miêu tả
như thế nào?
? Em có nhận xét gì về cách
dùng từ trong đoạn thơ
trên?
? Việc dùng từ ngữ như thế
đã tạo hiệu quả nghệ thuụat
gì trong việc miêu tả chốn
rừng núi?
? Trên nền phong cảnh ấy,
chúa sơn lâm đã xuất hiện
như thế nào?
? So sánh nhịp thơ của hai
câu thơ này với những câu
thơ trên?
? Gợi lê điều gì?
? Em có nhận xét gì về hình
ảnh chúa sơn lâm và sức
mạnh nó giữa đại ngàn?
HĐ2
- HS tìm hiểu VB (tt)
- HS đọc đoạn 2 và 3
- HS quan sát VB trả lời
- Dùng từ mạnh, gào thét, sử dụng hình ảnh hùng
tráng: “Tiếng gió gào ngàn”, “thét khúc trường ca dữ dội”.
- HS suy nghĩ trả lời
- HS quan sát đoạn thơ trả lời
- Nhịp nhàng, dõng dạc, âm thầm
- Gợi vẻ đẹp mềm mại uyển chuyển mà cứng cỏi
- HS suy nghĩ trả lời
II Tìm hiểu VB tiếp (tt)
2 Cảnh con hổ trong chốn giang sơn hùng vĩ của nó
- … cảnh sơn lâm bóng cả cây già
- … tiếng gío gào ngàn, giọng ngàn hét núi
- Thét khúc trường ca dữ dội
- … bứơc chân … dõng dạc đường hoàng …
-Lượn tấm thân………
Sóng cuộn nhịp nhàng -Vờn bóng âm thầm lá, gai, cỏ, sắc……
- Vẻ đẹp của một chúa rừng, một vẻ đẹp mảnh liệt, oai hùng thiêng liêng giữa thế giới hoang dã
Trang 9? Những kỷ niệm đó ở vào
thời khắc nào
?Em có nhận xét gì về
những cảnh vật trong những
thời điểm khác nhau đó?
- Có thể xem bốn thời điểm
đó như một bộ tranh tứ bình
về cảnh giang sơn của chúa
sơn lâm
? Khổ thơ này về nhịp điệu
có điều gì đặc biệt? Các
câu hỏi tu từ thể hiện tâm
trạng con hổ như thế nào?
? Nhận xét nhịp điệu lúc
bắt đầu và đến khi kết thúc
nỗi nhớ
? Qua sự đối lập sâu sắc
giữa hai cảnh tượng của con
hổ, ta thấy tâm sự của con
hổ ở vườn Bách thú như thế
nào?
? Tâm sự ấy có gì gần gũi
với tâm sự của người Việt
Nam đương thời
GV đúc kết và bình
Đó là tâm trạng của nhân
vật lãng mạn, đồng thời
cũng là tâm trạng chung
của người Việt Nam mất
nước khi đó………có thể nói
bài thơ đã chạm tới huyệt
thần kinh, nhạy cảm nhất
của người dân Việt Nam
- HS quan sát VB trả lời
- HS suy nghĩ trả lời
- Về nhịp điệu có sự lặp lại các câu hỏi tu từ các câu hỏi nối tiếp nhau dồn dập
+ Lúc đầu ào ạt sôi nỗi, sau đó nhịp độ giảm dần
+ Tâm trạng bất hòa sâu sắc với thực tại và niềm khác khao tự do, mãnh liệt
- HS thảo luận
- Các nhóm nhận xét
- HS nghe GV bình
Còn đâu?
vàng………
…………những ngày mưa………
…………những bình minh………
………những chiều lênh láng…………
=> Thể hiện tâm trạng nối tiếc da diết…………
Than ôi!…………
Trang 101’
10’
đang sống trong cảnh nô lệ
bị nhục nhằn, tù hãm……
Chuyển ý lời nhắn gởi
thống thiết của con hổ tới
rừng thiêng đã kết thúc bài
thơ? Theo các em lời nhắn
gởi ấy, có nội dung gì? Ý
nghĩa của nội dung đó với
tâm trạng của con người
Việt Nam thuở ấy?
HĐ3:
- Hướng dẫn HS tổng kết
- GV phát phiếu học tập
- GV chọn thu 5 phiếu học
tập, đánh giá và nhận xét
-Từ bài tập hướng HS đi
vào phần tổng kết
HĐ4:
- Hướng dẫn HS luyện tập
- Về nhà tập đọc
HĐ5:
- Hướng dẫn HS tự học bài
“Ôâng đồ”
- Gọi HS đọc bài thơ
- Kiểm tra việc đọc chú
thích
* Hướng dẫn HS tìm hiểu
VB
- Tìm bố cục bài thơ
- Các em phải bám vào bố
cục?
Chú ý vài nét đặc sắc về
HĐ3:
- HS tổng kết
- HS phát phiếu học tập
- HS nhận xét kết quả bài tập của các bạn
- HS tổng kết nội dung và nhận xét bài thơ
HĐ4:
- HS luyện tập
HĐ5:
- HS nghe GV hướng dẫn bài thơ “ông Đồ”………
- HS đọc bài thơ trả lời phần chú thích
* HS tìm hiểu VB
Bố cục 3 phần:
Hai khổ đầu: hình ảnh Ông Đồ thời hoàng Kim
Hai khổ tiếp: : hình ảnh ôâng Đồ thời lụi tàn
Hai khổ cuối: tình cảm của tác giả đối với ông Đồ
Khổ cuối: tình cảm của tác giả đối với ông Đồ
- HS phan tích bam vao bo cuc:
+ Thể thơ ngũ ngôn
+ Kết cấu chặc chẽ đầu cuối tương ứng, hai cảnh
3 Lời nhắn gửi.
Nỗi lòng quặn đau ngao ngán căm hờn, u uất vì đang
bị cầm tù nhưng vẫn mãi thủy chung vói non nước cũ
III Tổng kết
SGK/ trang 7
IV Luyện tập
* Hướng dẫn tự học bài thơ Ông Đồ.
1 Đọc
2 Bố cục
3 Phân tích theo bố cục
Trang 11nghệ thuật? tươg phản -> nổi bật tình
cảm tâm tư của ông Đồ
+ Ngôn ngữ trong sáng bình dị
4 Dặn dò:1’: - Hoàn thành bài tự học vào vở Học thuộc lòng bài thơ Ông Đồ
- Soạn bài Câu nghi vấn
IV RÚT KINH NGHIỆM.
………
………
………
………
Trang 12Ngày soạn : 20/01/2006
Câu Nghi Vấn
I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
Giúp HS:
- Hiểu rõ đặc điểm hình thức của câu nghi vấn, phân biệt câu nghi vấn với các kiểu câu khác
- Nắm vững chức năng chính của câu nghi vấn: dùng để hỏi
II CHUẨN BỊ:
GV:Giáo án – Bảng phụ
HS: Vở bài soạn – Vở ghi – Bảng học tập nhóm
III TIẾN TRÌNH TIẾT DẠY:
1 Ổn định tổ chức: 1’
2 Kiểm tra bài cũ:
3 Bài mới: GVGT bài 1’
- GV đặt 1 câu hỏi: HS trả lời -> Từ đó GV dẫn vào bài học
Trang 13TL Hoạt động giáo viên Hoạt động học sinh Nội dung bài dạy
15’
27’
HĐ1
Hướng dẫn HS tìm hiểu
hình thức và chức năng
chính của câu nghi vấn
GV treo bảng phụ
- Gọi HS đọc đoạn trích
trên bảng phụ
? Trong đoạn đối thoại đó
câu nào là câu nghi vấn?
? Những dấu hiệu hình
thức nào cho biết đó là
câu nghi vấn?
? Câu nghi vấn trong đoạn
trích trên dùng để làm gì?
- GV yêu cầu HS đặt một
số câu nghi vấn?
- GV nhận xét, đúc kết
? Tóm lại, đặc điểm và
công dụng của câu nghi
vấn là gì?
HĐ2
Hướng dẫn HS luyện tập
- Yêu cầu HS làm bài tập
1, 11, 12 SGK
HĐ2
- HS tìm hiểu đặc điểm hình thức và chức năng chính
- HS quan sát bảng phụ
- HS đọc đoạn trích trên bảng phụ
- HS quan sát bảng phụ trả lời
- HS trả lời: Không thế làm sao, hay không làm
…?
- Mục đích: Dùng để hỏi
- HS đặt câu
- HS khác nhận xét sửa chữa
- HS đọc ghi nhớ SGK/11
HĐ2
HS luyện tập
I Đặc điểm hình thức và chức năng chính.
1 Ví dụ:
……….
- Sáng nay người ta đấm U có đau lắm không?
………
- Thế làm sao U cư khóc mãi không ăn khoai? Hay là U thương chúng con đói quá? {…}
( Ngô Tất Tố)
SGK/11
II Luyện tập:
1 Xác định câu nghi vấn, gạch dưới đặc điểm hình thức.
a Chị khất tiền sưu đến chiều
nay phải không?
b Tại sao con người phải khiêm tốn như thế?
c Văn là gì? Chương là gì ?
d Chú mình muốn cùng tớ
Trang 14- GV nêu thêm câu
chuyện “ Cháy rồi” và
yêu cầu HS đọc
- Yêu cầu HS tiếp tục làm
bài tập (2)
Yêu cầu HS thảo luận
nhóm bài tập (4)
- GV bỏ sung ý kiến sau
khi Hs đã phát biểu ý
kiến xung quanh yêu cầu
- HS tiếp tục làm bài tập
(5)
Yêu cầu HS thảo luận bài
tập 6
- Nêu đặc điểm, hình
thức và chức năng chính
của câu nghi vấn
- HS xác định
- HS tiếp tục làm bài tập 2
- HS thảo luận nhóm bài tập (4)
- Đại diện nhóm trả lời
- Các nhóm khác nghe và nhận xét
- HS tiếp tục nghe và nhận xét
- HS tiếp tục làm bài tập (5)
- HS thảo luận bài tập (6) (a) đúng, (b) sai
- HS nhắc lại ghi nhớ SGK/11
đùa vui không? Đùa trò gì?
- Hừ … hừ … cái gì thế?
Chị Cốc béo xù đứng trước của nhà ta đấy hả?
Đ Thầy cháu có nhà không? Mất bao giờ?
Sao mà mất?
2.
a, b, c -> có từ “hay”-> Câu
nghi vấn
- Không thể thay từ hay bằng từ hoặc được vì khi thay vào nó không phải là câu nghi vấn (hoặc sai ngữ pháp)
4.
+Khác nhau về hình thức:
- Có … không
- Đã … chưa … + Khác nhau về ý nghĩa
a Hiện thực
b Phi hiện thực
5.
- Khác nhau về hình thức thể hiện ở trật tự
(a) bao giờ đúng đầu câu, còn trong câu (b) bao giờ đúng cuối câu
- Khác biệt về ý nghĩa (a) hỏi về thời điểm của một hành động sẽ diễn ra trong tương lai; câu (b) hỏi về thời điểm của một hành động đã diễn ra trong quá khứ