Nếu VR & prôtêin, trên mặt vỏ có - Vỏ prôtêin capsit bao bọc không có vỏ ngoài gọi là các gai glicôprôtêin làm bên ngoài, nó đc cấu tạo từ gì?. nhiệm vụ kháng nguyên các đơn vị prôtêin l[r]
Trang 1Ngày soạn: 01/04/10
Tiết 30
Chương III: VI RUT VÀ BỆNH TRUYỀN NHIỄM
CẤU TRÚC CÁC LOẠI VI RUT
I Mục tiêu:
1 Về kiến thức:
- Mô tả đợc đặc điểm hình thái và cấu tạo chung của virut
- Phân biệt đợc: capsit, capsome, nucleocapsit và vỏ ngoài
- Trình bày đợc các đặc điểm cơ bản của virut
- Nêu một số bệnh ở ngời, động vật và thực vật do virut gây ra
2 Về kĩ năng & thái độ:
- Rèn luyện kĩ năng quan sát, phân tích, tổng hợp và vận dụng kiến thức vào thực tiễn
- Kĩ năng thảo luận nhóm
II Chuẩn bị:
- GV: Giáo án+ SGK+ Tranh vẽ
- HS: Vở ghi + SGK
III Phương pháp :
Quan sát, giảng giải, hỏi đáp, thảo luận nhóm
IV Tiến trình:
1 Ổn định: 1’
2 Bài cũ: Không.
3 Bài mới: Giới thiệu chương và bài mới
32’ Hoạt động 1
-GV sd tranh H 29.1 đặt
câu hỏi: Cấu tạo VR gồm
những phần nào?
- Điểm khác biệt giữa bộ
gen ở VR và bộ gen ở
TB?
- Đặc điểm của vỏ ngoài
của 1 số VR? Nếu VR
không có vỏ ngoài gọi là
gì?
- HS đọc SGK & nêu KN
- Gồm lõi axit nuclêic và vỏ prôtêin (Capsit) bao bọc bên ngoài là nuclêôcapsit
- Bộ gen ở VR có thể là ADN hoặc ARN chuỗi đơn hoặc chuỗi kép, còn bộ gen của TB luôn luôn là ADN chuỗi kép
- Vỏ ngoài là lớp Lipit kép
& prôtêin, trên mặt vỏ có các gai glicôprôtêin làm nhiệm vụ kháng nguyên giúp VR bám trên bề mặt
I.Khái niệm virut:
VR là thực thể chưa có cấu tạo TB, có kích thước siêu nhỏ (đo bằng nanomet) và có cấu tạo đơn giản, chỉ gồm 1 loại axit nuclêic đc bao bọc bởi vỏ prôtêin Kí sinh nội bào bắt buộc
1 Cấu tạo
Gồm 2 TP cb:
- Lõi axit nuclêic (bộ gen): ADN hoặc ARN, chuỗi đơn hay chuỗi kép
- Vỏ prôtêin (capsit) bao bọc bên ngoài, nó đc cấu tạo từ các đơn vị prôtêin là capsôme Một số VR còn có thêm vỏ
Trang 2- Đọc SGK & quan sát
hình 29.2, tìm hiểu xem
hình thái của VR có gì
đặc biệt?
- VR có cấu trúc xoắn có
những đặc điểm gì?
- VR có cấu trúc khối có
những đặc điểm gì?
- VR có cấu trúc hỗn hợp
có những đặc điểm gì?
- GV y/c HS đọc thí
nghiệm của Franken &
Conrat
+ Tại sao VR phân lập đc
không phải là chủng B?
+ Có ý kiến cho rằng VR
là thể vô sinh?
+ Theo em có thể nuôi
VR trên MT nhân tạo nh
nuôi VK đc không?
TB VR không có vỏ ngoài gọi là VR trần
- Cha có cấu tạo TB, mỗi
VR thờng đc gọi là hạt Hạt
VR có loại cấu trúc:
Xoắn, khối & hỗn hợp
- capsôme sắp xếp theo chiều xoắn của axit nuclêic làm cho VR có hình que, sợi (VR khảm thuốc lá, bệnh dại), hình cầu ( sởi, quai bị, cúm)
- capsôme sắp xếp theo hình khối đa diện 20 mặt tam giác đều (VR bại liệt)
- phagơ kí sinh ở vi khuẩn hay còn gọi là thể ăn khuẩn
Có cấu trúc giống con nòng nọc Đầu có cấu trúc khối chứa axit nuclêic gần với đuôi có cấu trúc xoắn
- VR phân lập đc không phải
là chủng B vì VR lai mang
hệ gen của chủng A
- Khi ở ngoài TB chủ, VR biểu hiện nh là thể vô sinh,
có thể tách hệ gen ra khỏi capsit để dc 2 chất riêng khi trộn 2 TP này với nhau chúng lại trở thành hạt VR hoàn chỉnh Khi nhiễm VR hoàn chỉnh vào cây, chúng lại biểu hiện nh là thể sống,
có thể nhân lên, tạo thế hệ
VR mới mang đầy đủ đặc điểm DT của VR ban đầu
- Không thể nuôi đc vì VR lsf kí sinh nội bào bắt buộc, chúng chỉ nhân lên đc trong
TB sống
ngoài (là lớp Lipit kép & prôtêin, trên mặt vỏ có các gai glicôprôtêin làm nhiệm vụ kháng nguyên giúp VR bám trên bề mặt TB) VR không có
vỏ ngoài gọi là VR trần
VR hoàn chỉnh gọi là virion
2 Hình thái.
VR có cấu tạo TB, nên mỗi
VR thờng đc gọi là hạt Gồm
loại cấu trúc: Xoắn, khối & hỗn hợp
- Cấu trúc xoắn: capsôme sắp xếp theo chiều xoắn của axit nuclêic làm cho VR có hình que, sợi (VR khảm thuốc lá, bệnh dại), hình cầu ( sởi, quai
bị, cúm)
- Cấu trúc khối: capsôme sắp xếp theo hình khối đa diện 20 mặt tam giác đều (VR bại liệt)
- Cấu trúc hỗn hợp: phagơ kí sinh ở vi khuẩn hay còn gọi là thể ăn khuẩn Có cấu trúc giống con nòng nọc Đầu có cấu trúc khối chứa axit nuclêic gần với đuôi có cấu trúc xoắn
Trang 36’ Hoạt động 2
- Dựa vào đâu để phân
loại VR? - Dựa vào loại axit nuclêic, cấu trúc vỏ capsit, có hay
không có vỏ ngoài
II Phân loại.
VR đc phân loại chủ yếu dựa vào loại axit nuclêic, cấu trúc
vỏ capsit, có hay không có vỏ ngoài có 2 nhóm lớn: VR ADN & VR ARN
4 Củng cố: 5’
- Đọc tóm tắt cuối bài
- Trả lời các câu hỏi cuối bài
- Đọc mục em có biết
5 Dặn dò: 1’
- Học bài
- Chuẩn bị bài Sự nhân của virut trong tế bào chủ