- HS nghiên cứu bảng 24-sách giáo khoa nhận xét mức độ giống nhau về các axitamin trong chuỗi hêmôglôbin giữa các loài - Học sinh vận dụng kiến thức đã học ở các lớp dưới để nêu thêm bằn[r]
Trang 1Ngày soạn: 15/11/08 Phần sáu: TIẾN HÓA
Tiết 24
Chương I: BẰNG CHỨNG VÀ CƠ CHẾ TIẾN HÓA
BẰNG CHỨNG TIẾN HOÁ
I/Mục tiêu:
1/Kiến thức:
Trình bày được một số bằng chứng về giải phẫu so sánh chứng minh mối quan hệ họ hàng giữa các sinh vật
- Giải thích được bằng chứng phôi sinh học và bằng chứng địa lí sinh vật học
- Nêu được một số bằng chứng tế bào học và sinh học phân tử về nguồn gốc thống nhất của sinh giới
2/ Kỹ năng:
- Rèn luyện các kĩ năng quan sát và phân tích kênh hình để thu nhận thông tin
- Phát triển năng lực tư duy lí thuyết phân tích , tổng hợp, so sánh, khái quát
II/ Phương pháp:
Hỏi đáp, quan sát, hoạt động nhóm
III/ Phương tiện
Tranh vẽ hình 24– SGK
IV/ Tiến trình
1/ Ổn định
2/ Bài cũ 1’ Giới thiệu phần, chương, bài mới
3/ Bài mới:
10’ Hoạt động 1
- Treo tranh vẽ H24.1 –
sách giáo khoa lên bảng
- Y/cầu học sinh quan sát
và thực hiện lệnh ở sách
giáo khoa
- Yêu cầu học sinh nêu
khái niệm cơ quan tương
đồng?
- Giáo viên chốt ý
- Đặc điểm tương đồng
giữa các loài khác nhau có
ý nghĩa như thế nào?
- Giáo viên giải thích khái
- HS quan sát tranh và thực hiện lệnh ở sách giáo khoa
- Học sinh phân nhóm
và đại diện mỗi nhóm trình bày Học sinh khác nhận xét
I/ Bằng chứng giải phẫu so sánh:
1 Cơ quan tương đồng :
- Cơ quan tương đồng (cơ quan cùng nguồn) là những cơ quan được bắt nguồn từ cùng một cơ quan ở một loài tổ tiên, mặc dù hiện tại có thể thực hiện những chức năng khác nhau
Ví dụ: Chi trước của mèo, cá
voi, dơi và xương tay của người
- Chú ý: Cơ quan thoái hóa cũng là cơ quan tương đồng
- Ví dụ: Ruột thừa, xương cùng
ở người
=> Đặc điểm giải phẫu giống nhau của các cơ quan tương đồng giữa các loài phản ảnh
Trang 28’
niệm phân li tính trạng.
- Nêu một số ví dụ:
(Có tranh ảnh kèm theo)
VD1: Vây cá mập (lớp cá)
và vây cá voi (lớp thú)
VD2: Cánh dơi (lớp thú)
và cánh chim (lớp chim)
- Cho quan sát tranh vẽ
hình 24.2 – SGK
Hoạt động 2
- Quan sát các giai đoạn
phát triển phôi thai của
những loài động vật có
xương sống khác nhau, em
hãy cho biết chúng có
điểm nào giống nhau? Sự
giống nhau đó có ý nghĩa
gì?
- Giáo viên nhận xét bổ
sung
Hoạt động 3
- Giáo viên giới thiệu cho
học sinh hiểu thế nào là
địa lí sinh vật học?
- Cho học sinh nghiên cứu
sách giáo khoa
- Giáo viên yêu cầu học
sinh nêu nhận định của
Đacuyn về sự phân bố của
sinh vật trên trái đất?
Học sinh phân nhóm và đại diện mỗi nhóm trình bày
- HS nghiên cứu sách giáo khoa nêu nhận định của Đacuyn về sự phân bố của sinh vật trên trái đất
nguồn gốc chung của chúng
- Cơ quan tương đồng phản ánh sự tiến hóa phân li
2 Cơ quan tương tự:
- Là những cơ quan thực hiện chức năng như nhau nhưng không được bắt nguồn từ một nguồn gốc chung
Ví dụ: Vây cá mập và vây cá voi
- Cơ quan tương tự phản ảnh
sự tiến hóa đồng quy
II/ Bằng chứng phôi sinh học:
- Phôi của các lớp động vật có xương sống khác nhau nhưng
có các giai đoạn phát triển rất giống nhau, hình dạng phôi ở giai đoạn đầu rất giống nhau
=> Sự giống nhau trong phát triển phôi của các loài là bằng chứng về nguồn gốc chung của sinh vật
- Dựa vào mức độ giống nhau
có thể xác định quan hệ họ hàng giữa các loài khác nhau III/ Bằng chứng địa lí sinh vật học:
- Đacuyn là người đầu tiên nhận ra rằng:
- Các loài có họ hàng thân thuộc thường phân bố ở các khu địa lí gần nhau Sự gần gũi
về địa lí giúp các loài dễ phát tán con cháu của mình
- Những khu địa lí xa nhau nhưng có điều kiện tự nhiên tương tự nhau thường có các loài khác biệt nhau
=> Điều kiện tự nhiên tương
tự nhau không phải là yếu tố quyết định đến sự giống nhau giữa các loài Sự giống nhau giữa các loài chủ yếu là do
Trang 310’ Hoạt động 4
- Cho học sinh nghiên cứu
bảng 24-sách giáo khoa
- Yêu cầu học sinh nhận
xét về mức độ giống nhau
về các axitamin trong
chuỗi hêmôglôbin giữa các
loài?
- Cho học sinh thảo luận
tìm các bằng chứng tế bào
chứng minh nguồn gốc
chung của sinh vật?
Giáo viên nhận xét bổ
sung chốt ý
- HS nghiên cứu bảng 24-sách giáo khoa nhận xét mức độ giống nhau
về các axitamin trong chuỗi hêmôglôbin giữa các loài
- Học sinh vận dụng kiến thức đã học ở các lớp dưới để nêu thêm bằng chứng về sinh học phân tử chứng minh nguồn gốc chung của sinh vật
- Học sinh vận dụng trả lời câu hỏi
- Học sinh khác nhận xét
chúng tiến hóa từ một tổ tiên chung
IV Bằng chứng tế bào học và sinh học phân tử:
1 Bằng chứng sinh học phân tử:
- Những loài có quan hệ họ hàng càng gần thì trình tự các axit amin của cùng một loại prôtêin càng giống nhau
- Các loài có quan hệ họ hàng càng gần thì sự sai khác về trình tự các nuclêôtit càng ít
* Nguyên nhân: Các loài vừa mới tách nhau ra từ một tổ tiên chung nên chưa đủ thời gian để chọn lọc tự nhiên có thể phân hóa làm nên sự sai khác lớn về cấu trúc phân tử
2 Bằng chứng tế bào:
- Mọi cơ thể sinh vật đều được cấu tạo từ tế bào Các tế bào đều có thành phần hóa học và nhiều đặc điểm cấu trúc giống nhau.các tế bào của tất cả sinh vật hiện nay đều dùng chung một loại mã di truyền, đều dùng 20 loại axit amin để cấu tạo prôtêin
=> Chứng tỏ sinh vật tiến hóa
từ một nguồn gốc chung
4 Củng cố: 8’
- Học sinh trả lời các câu hỏi và bài tập cuối bài
5 Dặn dò: 1’
- Học bài, trả lời các câu hỏi cuối bài
- Chuẩn bị bài “ Học thuyết Lamac và học thuyết ĐácUyn”