Giáo án tự chọn Văn 8 - Trường THCS Yên Ninh

B.KiÓm tra bµi còtrong giê C.Thùc hµnh viÕt v¨n b¶n tù sù: Hoạt động của thầy và trò Néi dung d¹y vµ häc GV:Cho đề bài,hướng dẫn Đề bài :Kể về người ấyngười bạn,người thầy,người học sinh[r]

Chuyên đề I:

Văn tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm

Tiết 1-2:

Lý thuyết văn tự sự

Ngày soạn:

Ngày dạy:

I.Mục tiêu bài học:

-Giúp hs nắm vững các kiến thức văn tự sự,bố cục của một bài văn tự sự,năm được các phương pháp làm một bài văn tự sự hoàn chỉnh,thấy được vai trò quan trọng của các yếu tố biểu cảm và miêu tả trong văn tự sự

-Rèn kĩ năng viết văn tự sự,diễn đạt trong sáng,biết tạo tình huống truyện hấp dẫn -Giáo dục sự ham mê sáng tạo và tìm tòi hoạc hỏi khi viết văn

II.Chuẩn bị:

-GV:nc tài liệu,soạn giáo án

-Hs:Ôn bài,tìm đọc các văn bản tự sự

III.Tiến trình giờ học:

A.ổn định tổ chức lớp:Kiểm tra sĩ số:

B.Kiểm tra bài cũ:Trong giờ.

C.Bài ôn:

Hoạt động của thầy và

?Thế nào là văn bản tự

sự?

?Cho ví dụ để minh hoạ

cho một văn bản tự sự?

?Mục đích của việc viết

1.KháI niệm văn tự sự:

Tự sự(kể chuyện) là trình bày một chuỗi diễn biến các

sự việc,sự việc này dẫn đến sự việc kia,cuối cùng dẫn đến một kết thúc,thể hiện một ý nghĩa

Ví dụ:Truyện Sơn Tinh,Thuỷ Tinh:Có 7 sự việc chính,sự

vịêc này nối tiếp sự việc kia:

(1)-Vua Hùng kén rể (2)-Sơn Tinh-Thuỷ Tinh đến cầu hôn (3)-Vua Hùng ra điều kiện chọn rể (4)-Sơn Tinh đến trước lấy được Mị Nương (5)-Thuỷ Tinh đến sau không lấy được Mị Nương,tức giận dâng nước đánh ST.

(6)-Hai bên đánh nhau,cuối cùng TT thua.

(7)-Hàng năm TT lại dâng nước đánh ST,nhưng lần nào cũng bị thua trận.

2.Mục đích:

văn bản tự sự là gì?

?Nêu bố cục của một

văn bản tự sự và vai trò

của từng phần?

?Kể tên các yếu tố cơ

bản của một văn bản tự

sự?

?Nêu các ngôI kể trong

văn tự sự và tác dụng

của việc sử dụng từng

ngôI kể?

?Thế nào là lời kể,lời

thoại trong văn tự sự?

?Lời thoại gốm có các

dạng nào?Nêu tác dụng?

Tự sự giúp người kể giảI thích sự việc,tìm hiểu con người,nêu vấn đề và bày tỏ tháI độ khen chê

VD:Truyện Sơn tinh-Thuỷ Tinh là để giảI thích các hiện

tượng thiên nhiên lũ lụt hàng năm,đồng thời phản ánh ý thức bảo vệ và xây dựng đất nưpức cảu cha ông ta thời đại các vua Hùng

3.Bố cục của một văn bản tự sự:

Gồm 3 phần:

-MB :Có thể giới thiệu nhân vật và tình huống xảy ra câu

chuyện…Cũng có lúc người at bắt đầu từ một sự cố nào

đó,hoặc kết thúc câu chuyện,số phận nhân vật rồi ngược lên

kể lại từ đầu

-TB:Kể các tình tiết,sự việc làm nên câu chuyện.Nếu tác

phẩm có nhiều nhân vật thì tình tiết lồng vào nhau,đan xen theo diễn biến của câu chuyện

-KB:Câu chuyện kể đI vào kết cục,tình trạng và số phận

nhân vật được nhận diện khá rõ.Thể hiện suy nghĩ của người viết đối với việc được kể

4.Các yếu tố cơ bản của bài văn tự sự:

-Cốt truyện,các tình huống truyện

-Nhân vật

-Các tình tiết của truyện

5.NgôI kể,lời kể và lời thoại trong văn tự sự:

-Gồm ngôI thứ nhất và ngôI thứ ba:

+Kể theo ngôI thứ nhất +Kể theo ngôI thứ ba

+Kết hợp kể theo ngôI thứ nhất và ngôI thứ ba

(Vd;Truyện ngắn Lão Hạc or Chiến lược ngà,Cố hương…) -Lời kể,cách kể,ngôn ngữ kể…cần phảI phù hợp với nội dung của truyện

-Lời thoại:

+Đối thoại

+Độc thoại

Đối thoại và độc thoại nhằm thể hịên tâm tư,tình cảm,tính cách của nhân vật,thgáI độ,tình cảm của tác giả… Đối thoại góp phần làm cho lời kể,cách kể thêm sống động,diễn biến câu chuyện được tô đậm và cụ thể

Độc thoại biểu lộ nội tâm nhân vật

*Lúc làm văn kể chuyện cần biết dùng dấu gạch ngang

đặt đầu lời thoại,hoặc dùng dấu hai chấm,ngoặc kép cho lời thoại.

GV cho VD và yêu cầu

HS xác định lời đối

thoại và lời độc thoại?

?Có mấy thứ tự kể

trong văn tự sự?Kể tên?

?Vai trò của yếu tố miêu

tả trong văn tự sự?

Với mỗi dạng miêu

tả,GV đọc cho HS nghe

các VD trong sách nâng

cao ngữ văn 8

?Vai trò của yếu tố biểu

cảm trong văn tự sự?

GV lấy ví dụ với mỗi

dạng để minh hoạ

Ví dụ:

“Chị Dậu thất vọng:

-Thế thì con chỉ được có hai đồng đem về…

Ông Nghị lại nhiêu nữa?Hai chục nữa nhé!thôI cho thế cũng

đắt lắm rồi.Bán thì đI làm văn tự.Không bán thì về.Về thẳng!

“Về thì đâm đầu vào đâu”.Để chồng bị trói đến bao giờ nữa? ThôI,trời đã bắt tội,cũng đành nhắm mắt làm liều…”.Bên tai chị Dậu văng vẳng có tiếng như vậy.Nước

mắt ứa ra,chị lại đứng dậy với bộ mặt não nùng:

-Vâng con xin bán hầu hai cụ.Nhờ các cụ bảo cho ông giáo làm giấy giúp con…!

6.Thứ tự kể trong văn tự sự:

-Kể theo trình tự thời gian,không gian…

-Kể theo mạch cảm xúc của nhân vật

7.Miêu tả và biểu cảm trong văn tự sự:

a.Miêu tả trong văn tự sự:

-Miêu tả thường hiện diện trong nhiều loại văn và tự sự cũng vậy.Nhờ miêu tả mà ta có thể táI hiện cảnh vật và con người một cách cụ thể trong không gian và thời gian

-Miêu tả không chỉ làm nổi nật ngoại hình mà còn khắc hoạ nội tâm nhân vật,làm cho câu chuyện trở nên dậm

đà,hấp dẫn,lí thú

+Miêu tả cảnh vật-không gian và thời gian nghệ thuật

+Miêu tả nhân vật và ngoại hình nhân vật trong truyện

+Miêu tả hành động nhân vật- sự vịêc +Miêu tả tâm trạng nhân vật

VD:Sách nâng cao trang 228

b.Biểu cảm trong văn tự sự:

-Những yếu tố biểu cảm(vui,buồn,giận,hờn.lo âu.mong

ước,hi vọng,nhớ thương…)luôn luôn hoà quyện vào cảnh vật,sự việc đang diễn ra,đang được nói đến

-Các yếu tố biểu cảm trong văn tự sự thường được biểu hiện qua ba dạng thức sau đây:

+Tự thân cảnh vật ,sự việc diễn biến mà cảm xúc tràn ra,thấm vào lới văn,trang văn do người đọc cảm nhận được +Cảm xúc được bày tỏ,được biểu hiện qua các nhân vật,nhất là qua ngôI kể thứ nhất

+Cảm xúc được tác giả bày tỏ trực tiếp.đó là đoạn trữ

?Nếu các dạng đề văn tự

sự?

GV cho Hs làm bài tập

vận dụng để kiểm tra

kiến thức

tình ngoại đề mà ta thường bắt gặp trong một số truyện

VD:Sách nâng cao trang 230-231.

8.Đề bài văn tự sự:Gồm các dạng sau:

-Kể chuyện đời sống,người thực,việc thực -Kể chuyện về sinh hoạt đời thường

-Kể chuyện tưởng tượng -Kể chuyện đã biết theo một kết cục mới -Kể lại một chuyện cũ theo ngôi kể mới

***Bài tập vận dụng:

?Tìm trong văn bản “Trong lòng mẹ”-NH các sự việc và cho biết các sự việc ấy được bố trí theo trình tự nào?

-Bà cô gọi Hồng đến để nói xấu mẹ Hồng với mục đích chia cắt tình mẫu tử của hai mẹ con bé Hồng

-Bé Hồng vô cùng đau đớn khi thấy mẹ bị coi thường,sỉ nhục nhưng bé rất yêu mẹ và luôn tin tưởng ở mẹ

-Ngày giỗ đầu của cha bé Hồng,mẹ Hồng đã về và Hồng vô cùng hạnh phúc ,sung sướng khi được gặp mẹ

D.Củng cố:

-GV khắc sâu kiến thức bài học

E.Hướng dẫn học tập ở nhà:

-Học thuộc tòan bộ phần lí thuyết

-Đọc các văn bản tự sự trong chương trình Ngữ văn lớp tám để củng cố các kiến thức

lý thuyết đã học

Tiết 3:Thực hành kể chyện

Ngày soạn:

Ngày dạy:

I.Mục tiêu cần đạt:

-Củng cố các kiến thức về văn kể chyện với phương thức biểu đạt chính là tự sự có kết hợp miêu tả và biểu cảm

-Rèn kĩ năng viết văn bản tự sự có sử dụng các yếu tố miêu tả và biểu cảm,đặc biệt là việc thể hiện cảm xúc của tác giả,người viết

II.Chuẩn bị:

-Gv nghiên cứu tài liệu,soạn giáo án

-Học sinh học bài cũ,đọc trước bài mới

III.Tiến trình giờ học:

A.ổn định tổ chức:Kiểm tra sĩ số.

B.Kiểm tra bài cũ:

?Thế nào là văn bản tự sự?Nêu bố cục của văn bản tự sự?

TL: Tự sự(kể chuyện) là trình bày một chuỗi diễn biến các sự việc,sự việc này dẫn đến

sự việc kia,cuối cùng dẫn đến một kết thúc,thể hiện một ý nghĩa

Gồm 3 phần:

-MB :Có thể giới thiệu nhân vật và tình huống xảy ra câu chuyện…Cũng có lúc người at

bắt đầu từ một sự cố nào đó,hoặc kết thúc câu chuyện,số phận nhân vật rồi ngược lên kể lại

từ đầu

-TB:Kể các tình tiết,sự việc làm nên câu chuyện.Nếu tác phẩm có nhiều nhân vật thì tình

tiết lồng vào nhau,đan xen theo diễn biến của câu chuyện

-KB:Câu chuyện kể đI vào kết cục,tình trạng và số phận nhân vật được nhận diện khá

rõ.Thể hiện suy nghĩ của người viết đối với việc được kể

C.Bài mới:

Hoạt động của thầy và trò Nội dung dạy và học

GV:Cho đề bài,hướng dẫn

học sinh làm các bước và

viết thành bài văn hoàn

chỉnh

?Xác định thể loại của văn

bản?

?Nội dung chính cần biểu

đạt của văn bản?

?Phạm vi?

?Xác định ngôi kể và

phương thức biểu đạt?

Đề bài :Kể về buổi tối thứ bảy ở gia đình em?

*Tìm hiểu đề:

-Thể loại:Văn tự sự.

-Nội dung:Sự đầm ấm của gia đình trong buổi tối thứ

bẩy

-Phạm vi:Dựa vào sự việc cụ thể trong gia đình.

-Ngôi kể số I:Xưng tôi hoặc em.

-Phương thức biểu đạt:Tự sự kết hợp với miêu tả và

?Hãy nêu những ý chính

trong bài?

?Viết thử phần mở bài?

?Nêu rõ thời gian ,không

gian?

?Nêu các sự việc được kể?

?Có thể kể lại công việc cụ

thể của mỗi người?

biểu cảm

*Tìm ý:

-Nêu lí do -Giới thiệu không gian,thời gian -Nêu diễn biến của buổi tối thứ bẩy

*Dàn ý và lập dàn ý:

-Mở bài:

+Nêu lí do(tạo tình huống) +Dẫn dắt

VD:Cả tuần bố mẹ tôi đi công tác.Tôi và em đi học,còn

ông bà ở nhà.Vì vậy chỉ đến tối thứ bẩy gia đình tôi mới

được sum họp quây quần.Và tôi xin kể cho các bạn nghe về buổi sum họp đó

-Thân bài:

-Thời gian,không gian buổi tối thứ bẩy.

VD:Vào giữa bầu trời mùa đông bầu trời tối đen như mực,gió rít từng hồi lạnh lẽo giá buốt.Thế nhưng trong nhà,với ánh sáng ngọn đèn,cả căn phòng nhà tôi sáng rực lên thật ấm cúng

-Sự việc trong buổi sum họp :

+Trước khi ăn cơm cả gia đình tôi mỗi người mỗi việc.Mẹ nấu cơm,tôi quét nhà….chẳng mấy chốc nhà cửa đã gọn gàng,cơm nước đã xong

+Trong bữa ăn,cả gia đình quây quần bên mâm cơm.Mâm cơm có rát nhyiều món ngon:Cá rán,thịt kho tàu….Cả nhà vừa ăn vừa nói chuyện vui vẻ và tám tắc khen các món ăn ngon(Có thể ghi lại một vài lời kkhen của ông bà,bố mẹ,xen lẫn cảm xúc của em hoặc em em khi góp phần tạo nên bữa ăn ngon đó)Cảm xúc của em trong bữa ăn:Vui vẻ ,hạnh phúc và ấm cúng…

-Sau khi ăn cơm xong,mỗi người mỗi việc:Tôi rửa

bát,em dọn bàn ăn….,ông xem thời sự,bố đọc báo,mẹ ngồi đan áo…

+Bố ngồi trên chiếc ghế dài trong phòng khách đọc báo,vừa đọc báo vừa nhâm nhi chén trà nóng.Khi có mục nào hay,bố đọc cho mọi người cùng nghe,có lúc gặp những câu chuyện vui cả nhà đầu cười đến chảy cả nước mắt…

+Ông tôi ngồi xem vô tuyên,đến phần thời sự giới thiêu cảnh đồng bào miền trung bị lũ lụt,hay cảnh sập cầu ở Cần Thơ,vụ lật đò ở sông Gianh…ông thở dài và xúc

?Kể lại câu chuyện của

em?

?Cảm xúc về việc làm của

bà ,của mẹ,nêu trách nhiệm

của bản thân em?

?Nội dung của phần kết bài

là gì?

động,tôi thấy mắt ông rưng rưng…

+Vì là tối thứ bẩy nên chị em tôi không phải học bài và

được phép ngồi cạnh bà và được nghe bà kể chuyện.Những câu chuyện bà kể thật thú vị,hai chị em tôi ngồi lắng nghe chăm chú như nuốt lấy từng lời

+Trên giừơng mẹ tôi ngồi đan áo,đôi tay khéo léo và nhanh thoăn thoắt.Nhiều lúc không cần nhìn xuống nhưng mũi kim đưa vẫn rất chuẩn và đúng.Dường như từng đường kim mũi chỉ đều chứa đựng một tình thương bao la mà mẹ dành cho chúng tôi

Khi tôi nghe bà kể chuyện xong,mẹ gọi tôi đến bên và hỏi:

“Hôm nay con không phải học bài à?.Tôi trả lời rằng hôm nay là thứ bẩy nên không phải học bài.Tôi thầm nghĩ nếu được mặc chiếc áo do chính tay cần cù chăm chỉ của mẹ tôi đan thì tôi sẽ hạnh phúc và tự hào lắm.Tôi chợt nhìn thấy đầu mẹ đã lốm đốm sợi bạc.Tôi liền chạy đi lấy chiếc nhíp và nhổ tóc sâu cho mẹ.Mẹ đã phải làm việc vất vả để nuôi chị em tôi ăn học,tôi chỉ mong ước sao cho tóc mẹ màu xanh mãi.Em tôi đang chơi đồ chơi,khi thấy mẹ khaen tôi: “Con gái mẹ nhổ tóc sâu giỏi quá”,nó liền chạy ra vơ lấy tóc mẹ.Khi thấy

có chiếc tóc sâu,hai chị em tranh nhau nhổ.Những lúc

ấy mẹ tôi lại ân cần nhắc nhở và tôi bao giờ cũng phải chịu thua em tôi một bước.Rồi hai chị em tôi vừa nhổ tóc sâu cho mẹ,vừa tranh nhau kể thành tích trong tuần:Em tôi kể chuyện nó được hai điểm 10 và đòi mẹ phải thưởng cho nó,tôi vừa kể thành tích học tập ,vừa kể những việc tốt tôi đã làm trong tuần.Nghe hai chị em tôi tranh nhau kể về mình,bố mẹ tôi lộ rõ niềm vui và tự hào sung sướng,ông bà đều khen chị em tôi vừa ngoan,vừa học giỏi…(Cảm xúc của em)

-KB:Nêu suy nghĩ của mình về buổi tối thứ bẩy của

gia đình;

Buổi tối ở gia đình tôi như vậy đó.Tôi sẽ luôn nhớ mãi

và tôi mong rằng gia đình tôi luôn có những buổi tối thứ bẩy đầm ấm và hạnh phúc như vậy

D.Củng cố:-GV khắc sâu kiến thức ôn tập.

E.Hướng dẫn học tập về nhà:Viết thành bài văn hoàn chỉnh đề trên.

Tiết 4:Thực hành kể chyện

Ngày soạn:

Ngày dạy:

I.Mục tiêu cần đạt:

-Củng cố các kiến thức về văn kể chyện với phương thức biểu đạt chính là tự sự có kết hợp miêu tả và biểu cảm

-Rèn kĩ năng viết văn bản tự sự có sử dụng các yếu tố miêu tả và biểu cảm,đặc biệt là việc thể hiện cảm xúc của tác giả,người viết

II.Chuẩn bị:

-Gv nghiên cứu tài liệu,soạn giáo án

-Học sinh học bài cũ,đọc trước bài mới

III.Tiến trình giờ học:

A.ổn định tổ chức:Kiểm tra sĩ số.

B.Kiểm tra bài cũ:

?Thế nào là văn bản tự sự?Nêu bố cục của văn bản tự sự?

TL: Tự sự(kể chuyện) là trình bày một chuỗi diễn biến các sự việc,sự việc này dẫn đến

sự việc kia,cuối cùng dẫn đến một kết thúc,thể hiện một ý nghĩa

Gồm 3 phần:

-MB :Có thể giới thiệu nhân vật và tình huống xảy ra câu chuyện…Cũng có lúc người kể

bắt đầu từ một sự cố nào đó,hoặc kết thúc câu chuyện,số phận nhân vật rồi ngược lên kể lại

từ đầu

-TB:Kể các tình tiết,sự việc làm nên câu chuyện.Nếu tác phẩm có nhiều nhân vật thì tình

tiết lồng vào nhau,đan xen theo diễn biến của câu chuyện

-KB:Câu chuyện kể đI vào kết cục,tình trạng và số phận nhân vật được nhận diện khá

rõ.Thể hiện suy nghĩ của người viết đối với việc được kể

C.Bài mới:

Hoạt động của thầy và trò Nội dung dạy và học

GV:Cho đề bài,hướng dẫn

học sinh làm các bước và

viết thành bài văn hoàn

chỉnh

?Xác định thể loại của văn

bản?

?Nội dung chính cần biểu

đạt của văn bản?

?Phạm vi?

Đề bài :Kể về kỷ niệm ngày đầu tiên đi học của em

*Tìm hiểu đề:

-Thể loại:Văn tự sự.

-Nội dung:kỷ niệm ngày đầu tiên đi học của em

-Phạm vi:Dựa vào sự việc cụ thể trong ngày đầu tiên đi

học của em

-Ngôi kể số I:Xưng tôi hoặc em.

?Xác định ngôi kể và

phương thức biểu đạt?

?Hãy nêu những ý chính

trong bài?

?Viết thử phần mở bài?

?Nêu rõ thời gian ,không

gian?

?Kể lại các yếu tố khơi

nguồn cảm xúc?mạch cảm

xúc?

?Có thể kể lại chi tiết các

nhân vật và sự việc,cảm

xúc của em theo trình tự

thời gian và không gian

hợp lí?

-Phương thức biểu đạt:Tự sự kết hợp với miêu tả và

biểu cảm

*Tìm ý:

-Nêu lí do -Giới thiệu không gian,thời gian -Nêu diễn biến của tâm trạng và cảm xúc của em trong ngày đầu tiên đi học

*Dàn ý và lập dàn ý:

-Mở bài:

+Nêu lí do(tạo tình huống) +Dẫn dắt

Vd:Đã bao năm đi học,giờ tôi đã là học sinh cấp hai trường………….Trong quãng thời gian đi học ấy có biết bao nhiêu kỉ niệm vui,buồn,kỉ niệm nào cũng ghi lại trong tim tôi những dấu ấn sâu đậm.Nhưng sâu đậm nhất và đáng nhớ nhất vẫn chính là những kỉ niệm trong ngày đầu tiên đi học của tôi

-Thân bài:

-Thời gian,không gian,yếu tố khơi nguồn cảm xúc :Cứ

mỗi lần vào cuối thu,khi trời bắt đầu chuyển mùa,những cơn gió thu mát rượi thay thế cho những trận nắng mùa

hè oi ả,nóng bức;khi ngoài đường,ngoài vườn thơm ngát hương ổi chín,hương cốm nồng nàn mời gọi và cảnh vật được tô điểm bởi màu vàng của quả thị chín lúc lỉu trên cành…Cũng là lúc tiếng trống trường rộn vang thúc giục báo hiệu cho một năm học mới đã

đến…Lòng tôi lại tưng bừng rộn rã với những kỉ niệm của ngày đầu tiên đi học cứ tự nhiên ùa về ,xôn xao,với biết bao những cảm xúc vừa quen,vừa lạ…

+Trước ngày khai trường,em và mẹ đã có sự chuẩn bị như thế nào,mọi người quan tâm ra sao

+Cảm nhận của em khi đi trên con đường làng cùng mẹ vào ngày khai trường,em hồi tưởng lại những gì…

+Kể lại những sự việc em được chứng kiến và cảm xúc của em khi đứng trên sân trường(cảm xúc trước và sau khi là học sinh của trường)…

+Khi phải thực sự xa rời hỏi tay mẹ và được tham gia vào đoàn diễu hành của nhà trường trong lễ khai giảng chào mừng năm học mới,có cảm xúc như thế nào… +Khi xếp hàng chờ vào lớp , khi ngồi trong lớp học và

được học bài học đầu tiên(chú ý cảm nhận về sự việc

?Lưu ý gì khi kể lại câu

chuyện của em?

?Nội dung của phần kết bài

là gì?

xung quanh và các bạn …)

*Lưu ý:Cần có sự đồng hiện giữa các cảm xúc của quá khứ và hiện tại,kết hợp các phương thức biểu đạt tự sự,miêu tả,bỉêu cảm

-Cần tạo thêm hệ thống nhân vật phụ để tăng tính hiện thực và hấp dẫn cho câu chuyện(các bạn,thầy cô giáo…)

-Giọng văn cần giàu cảm xúc,thể hiện được tình cảm tâm trạng thích hợp khi nhớ về ngày đầu tiên đi học

KB:Nêu suy nghĩ của mình về ngày đầu tiên đi học

của em

-Viết thành bài văn hoàn chỉnh đề trên.