so với độ dày phần giữa của thấu kính thấu kính Từ đó trả lời C1 và C2 Neáu thaáu kính coù phaàn rìa moûng hôn laø vaø C2 thaáu kính hoäi tuï .Ñöa thaáu kính laïi gaàn dònh chữ .Nếu nhìn[r]
Trang 1THẤU KÍNH PHÂN KÌ
Tuần :25 Ngày dạy Tiết : 49 Ngày soạn
I / MỤC TIÊU
Nhận dạng được thấu kính phân kì
Vẽ được đường truyền của hai tia sáng đặc biệt (tia tới quang tâm và tia song song với
trục chính ) qua thấu kính phân kì
Vận dụng được các kiến thức đã học để giải thích một vài hiện tượng thường gặp trong
thực tế
II / CHUẨN BỊ :
+ Đối với mỗi nhóm HS :
1 thấu kính phân kì tiêu cự khoảng 12cm
1 giá quang học
1 nguồng sáng phát ra 3 tia sánh song song
1 màn hứng để quan sát đường truyền của tia sáng
Hoạt động 1: (kiểm tra bài)
a/ Thấu kính hội tụ có đặc điểm gì ?
b/ Đường truyền của 3 tia sáng đặc biệt qua thấu kính hội tụ có đặc điểm gì ?
Hoạt động 2 : (giới thiệu bài mới) TKPK có gì khác so với TKHT không ?
GV cho HS quan sát các
thấu kính và cho nhận xét
cách nhận biết các loại
thấu kính Từ đó trả lời C1
và C2
GV gợi ý cho HS quan sát
dòng chữ hay dùng tay sờ
vào thấu kính để từ đó rút
ra nhận xét
GV cho HS tiến hành TN
H 44.1 và trả lời C3
GV thông báo mặt cắt và
kí hiệu thấu kính phân kì
GV yêu cầu HS đọc SGK
và thông báo khái niệm
trục chính GV yêu cầu HS
quan sát TN ,cho biết trục
chính của TK có gì đặc
biệt ? từ đó trả lời C4
Cá nhân quan sát các thấu kính và rút ra nhận xét và thảo luận nhóm để trả lời C!
và C2
HS thực hiện theo gợi ý của
GV để có thể trả lời C1 và C2
Các nhóm bố trí và tiến hành
TN, quan sát TN và thảo luận nhóm để trả lời C3
I/ ĐẶC ĐIỂM CỦA THẤU KÍNH PHÂN KÌ
1/ Quan Sát Và Tìm cách Nhận Biết
C1 Dùng tay nhận biết độ dày phần rìa
so với độ dày phần giữa của thấu kính Nếu thấu kính có phần rìa mỏng hơn là thấu kính hội tụ Đưa thấu kính lại gần dònh chữ Nếu nhìn qua thấu kính thấy ảnh dòng chữ to hơn khi nhìn dòng chữ trực tiếp là thấu kính hội tụ Dùng thấu kính hứng ánh sáng mặt trời trực tiếp .Nếu chùm sáng đó hội tụ trên màn là thấu kính hội tụ
C2 Độ dày phần rìa lớn hơn so với độ dày phần giữa là thấu kính phân kì
2/ Thí Nghiệm
C3 Chùm tia tới song song cho chùm tia ló là chùm phân kì nên ta gọi là thấu
kính phân kì
II/ TRỤC CHÍNH QUANG TÂM TIÊU ĐIỂM TIÊU CỰ CỦA THẤU KÍNH PHÂN KÌ
1/ Trục Chính : (SGK)
Trang 2GV yêu cầu HS đọc SGK
và thông báo khái niệm
quang tâm và cho biết
quang tâm có đặc điểm gì ?
GV yêu cầu HS đọc SGK
và thông báo khái niệm
tiêu điểm và cho HS biết
sự khác nhau giữa tiêu
điểm ảnh và tiêu điểm
vật của TKHT và TKPK
GV yêu cầu HS quan sát
TN và trả lời C5 và C6
GV yêu cầu HS đọc SGK
và thông báo khái niệm
tiêu cự
GV yêu cầu HS đọc và
trả lời C7, C8 và C9
HS đọc SGK và quan sát TN để trả lời C4
HS đọc câu hỏi C5,C6 và thảo luận nhóm và trả lời câu hỏi gợi ý của GV
Các nhóm thảo luận và cá nhân tự làm và trả lời các câu C7 ,C8,C9
C4 Tia ở giữa qua quang tâm tiếp tục truyền thẳng không bị đổi hướng
2/ Quang Tâm : (SGK) 3/ Tiêu Điểm :
C5 Nếu kéo dài chùm tia ló ở thấu kính phân kì thì chúng sẽ gặp nhau tại một điểm trên trục chính ,cùng phía với chùm tia tới
C6 V
F’ O F
4/ Tiêu Cự :(SGK)^
III/ VẬN DỤNG
C7 V
S
F’ O F
^ C8 Kính cận là thấu kính phân kì Phần rìa của thấu kính này dày hơn phần giữa hay đặt thấu kính gần dòng chữ thấy ảnh dòng chữ nhỏ hơn so với khi nhìn trực tiếp dòng chữ đó
C9 TKPK có những đặc điểm trái ngược với TKHT
Phần rìa của TKPK dày hơn phần giữa Chùm sáng tới song song với trục chính của TKPK cho chùm tia ló phân kì và để TKPK gần dòng chữ ta thấy ảnh của dòng chữ nhỏ hơn so với nhìn trực tiếp
Hoạt Động 4:(vận dụng và cũng cố bài )
a/ Cũng cố bài:
TKPK có đặc điểm gì ? Các tia sáng đặc biệt qua TKPK có đặc điểm gì ?
Các nhóm làm các câu C7,C8,C9
b/ Dặn Dò :
Học ghi nhớ , hoàn chỉnh các câu C1 đến C9
Làm bài tập SBT Xem trước bài kế tiếp
Trang 3THỰC HÀNH : ĐO TIÊU CỰ CỦA THẤU KÍNH HỘI TỤ
Tuần :26 Ngày dạy Tiết : 51 Ngày soạn: 15/2
I / MỤC TIÊU
Trình bày được phương án đo tiêu cự của thấu kính hội tụ
Đo được tiêu cự của thấu kính hội tụ theo phương pháp nêu trên
II / CHUẨN BỊ :
+ Đối với mỗi nhóm HS :
1 thấu kính hội tụ tiêu cự khoảng 12cm
1 giá quang học trên có thước thẳng ,1 vật sáng F
1 nguồn sáng
1 màn hứng để quan sát đường truyền của tia sáng
Hoạt động 1: (kiểm tra bài)
a/ Thấu kính hội tụ có đặc điểm gì ?
b/ Đường truyền của 3 tia sáng đặc biệt qua thấu kính hội tụ có đặc điểm gì ?
c/ Đặc điểm của ảnh tạo bởi thấu kính hội tụ ?
Hoạt động 2 : (giới thiệu bài mới)
HOẠT ĐỘNG CỦA
GV
HOẠT ĐỘNG CỦA
HS
NỘI DUNG
GV cho HS quan sát
các thấu kính và tìm
hiểu các dụng cụ thí
nghiệm
GV cho HS tiến hành
thí nghiệm
GV yêu cầu HS lúc
đầu đặt TK ở giữa
giá quang học và đặt
vật và màn sát gần
Cá nhân quan sát các thấu kính và tìm hiểu các dụng cụ thí nghiệm
HS lắp ráp thí nghiệm theo hướng dẫn của GV
Đo chiều cao h của vật
Điều chỉnh để vật và màn cách thấu kính
I/ CHUẨN BỊ
1/ Dụng Cụ 2/ Lí Thuyết 3/ Chuẩn Bị Báo Cáo
II/ NỘI DUNG THỰC HÀNH
1/ Lắp Ráp Thí Nghiệm : (SGK) 2/ Tiến Hành Thí Nghiệm : (SGK)
III/ MẪU BÁO CÁO
1/ Trả Lời Câu Hỏi
a)
B I F’ O F
A A’
B’
b) và c) Ta có
BI = AO = 2f =2 OF nên OF’ là đường trung bình BB’I Suy ra : OB = OB’ và
ABO = A’B’O
A’B’ =AB và OA’ =OA =2f hay d =d’
Trang 4và cách đều thấu
kính
Dịch vật và màn ra
xa thấu kính những
khoảng bằng nhau (d
=d’)
Cho tới khi thu được
ảnh của vật rỏ nét
trên màn và ảnh có
kích thước bằng vật
(h =h’)
GV yêu cầu HS đọc
SGK và ghi báo cáo
thí nghiệm
những khoảng bằng nhau và cho ảnh cao bằng vật
Đo khoảng cách (d ,d’
) tương ứng từ vật và từ màn đến thấu kính khi h = h’
Tính tiêu cự của thấu kính theo công thức :
=
f
4
'
d
d
4
L
HS thực hiện theo gợi
ý của GV và ghi kết quả thí nghiệm vào bảng báo cáo
d) công thức tính tiêu cự của thấu kính
f
4
'
d
d
e)Đặt thấu kính ở giữa giá quang học đặt vật và màn sát gần và cách đều thấu kính Dịch vật và màn ra xa thấu kính những khoảng bằng nhau cho tới khi thu được ảnh của vật rỏ nét trên màn và ảnh có kích thước bằng vật
Đo khoảng cách L từ vật tới màn và tính tiêu cự
=
f
4
'
d
d
4
L
2/ Kết Quả Đo:
kếtqua ûđo lầnđo
d(mm) d’(mm) h(mm) h’(mm)
1
2 3 4
Giá tri trung bình của tiêu cự thấu kính đo được là :
(mm)
4
4 3 2
f
Hoạt Động 4:(vận dụng và cũng cố bài )
a/ Cũng cố bài:
TKHT đặc điểm gì ? Các tia sáng đặc biệt qua TKHT có đặc điểm gì ?
Cách tính tiêu cự của TKHT khi d =d’ và h =h’ là gì?
b/ Dặn Dò :
Học ghi nhớ
Làm bài tập SBT Xem trước bài kế tiếp