+Học sinh thảo luận để hoàn thành các khái niệm mà giáo viên đã đặt ra +H/s phát biểu thé nào là điểm trong và điểm ngoài của khối lăng trụ,khối chóp Hoạt động 2: hình thành khái niệm về[r]
Trang 1Giáo án hình 12 - chuẩn Trường THPT An Phước
Ngày soạn:20/08/09
Cụm tiết :1,2
Tên bài dạy: §1 KHÁI NIỆM VỀ KHỐI ĐA DIỆN
Tiết PPCT:1
A MỤC TIÊU:
1 Về kiến thức:
Biết khái niệm khối lăng trụ , khối chóp , khối chóp cụt, khối đa diện
2 Về kĩ năng: - Biết nhận dạng được một khối đa diện
-Biết chứng minh hai khối đa diện bằng nhau nhờ phép dời hình
- Biết phân chia và lắp ghép các khối đa diện trong không gian
3 Về tư duy và thái độ: Toán học bắt nguồn từ thực tế, phục vụ thực tế Biết quy lạ về quen Chủ động
phát hiện, chiếm lĩnh tri thức mới Có tinh thần hợp tác trong học tập
B CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ CỦA HỌC SINH:
1 Chuẩn bị của giáo viên:
- Giáo án, đồ dùng dạy học
- Bảng phụ
2 Chuẩn bị của học sinh:
- Sách giáo khoa, vở nháp, vở ghi và đồ dùng học tập
- Kiến thức cũ về định nghĩa hình lăng trụ và hình chóp; các phép biến hình, phép dời hình trong mặt phẳng ở lớp 11
C TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:
I Ổn định tồ chức: Kiểm tra sỉ số
II Kiểm tra bài cũ: (5')
Câu hỏi : Hãy nêu định nghĩa hình lăng trụ và hình chóp?
III.Dạy học bài mới :
1 Đặt vấn đề chuyển tiếp vào bài mới :
2 Dạy học bài mới :
HĐ1: (Treo bảng phụ 1) Trên bảng phụ này có vẽ hình chóp S.ABCDE và hình lăng trụ ABCDE.A'B'C'D'E' (như hình 1.4SGK)
Để dẫn dắt đến khái niệm khối chóp và khối lăng trụ và các khái niệm liên quan
Hoạt động 1 : Khối lăng trụ và khối chóp
GV:Hày chỉ rõ hình chóp S.ABCD là hình giời
hạn những mặt nào?
HS: H/s đánh giá được các mặt giới hạn của
hình chóp mà giáo viên đã nêu
GV:Hình chóp chia không gian làm 2 phần phần
trong và phần ngoài
dẫn dắt đến khái niệm khối chóp là là phần
không gian giới hạn bởi hình chóp kể cả hình
chóp đó
(tương tự ta có khối lăng trụ)
GV:Hày phát biểu cho khối chóp cụt
HS: H/s thảo luận và trả lời cho khối chóp cụt
GV: Các khái niệm của hình chóp ,lăng trụ vẫn
đúng cho khối chóp và khối lăng trụ
H/s hãy trình bày
+Tên của khối lăng trụ, khói chóp
+Đỉnh,cạnh,mặt bên,mặt đáy,cạnh bên,cạnh đáy
I/KHỐI LĂNG TRỤ VÀ KHỐI CHÓP
khối lăng trụ (khối chóp) là phần không gian được giới hạn bởi một hình lăng trụ (hình chóp) kể cả hình lăng trụ (hình chóp) ấy.
+Khối chóp cụt (tương tự)
+Điểm trong,điểm ngoài của khối chóp,khói lăng trụ (SGK)
Trang 2Giáo án hình 12 - chuẩn Trường THPT An Phước
+Học sinh thảo luận để hoàn thành các khái
niệm mà giáo viên đã đặt ra
+H/s phát biểu thé nào là điểm trong và điểm
ngoài của khối lăng trụ,khối chóp
Hoạt động 2: (hình thành khái niệm về hình đa diện và khối đa diện)
Dùng bảng phụ như trên và kết hợp sách giáo khoa
GV: Hướng dẫn HS làm HD2
Kể tên các mặt của hình chóp S.ABCDE và hình
lăng trụ ABCDE.A'B'C'D'E'
HS: Thảo luận và thực hiện hoạt động trên
Gv: nhận xét,đánh giá
GV:Hình chóp và hình lăng trụ trên có những nét
chung nào?
HS: Học sinh thảo luận phát hiện các hình trên
đều có chung là những hình không gian được tạo
bởi một số hửu hạn đa giác
GV:Nhận xét gì về số giao điểm của các cặp đa
giác sau: AEE’A’ và BCC’B’; ABB’A’ và BCC’B’;
SAB và SCD ?
HS: Thảo luận và đi đến nhận xét:: không có
điểm chung; có 1 cạnh chung; có 1 điểm chung
GV:Mỗi cạnh của hình chóp hoặc của lăng trụ
trên là cạnh chunh của mấy đa giác
HS: Kết luận:là cạnh chung của hai đa giác
GV:Từ những nhận xét trên Giáo viên tổng quát
hoá cho hình đa diện
+Tương tự khối chóp và khối lăng trụ.Hãy phát
biểu khái niệm về khối đa diện ?
HS: Khối đa diện là phần không gian được giới
hạn bởi một hình đa diện, kể cả hình đa diện đó.
+Cho học sinh nghiên cứu SGK để nắm được các
khái niệm
điểm trong,điểm ngoài,miền trong,miền ngoàicủa
khối đa diện
+Cách gọi đỉnh, cạnh, mặt, điểm trong, điểm
ngoài của khối đa diện giống như cách gọi của
khối lăng trụ và khối chóp
+ Giới thiệu cách nhận dạng những khối nào đgl
khối đa diện, những khối nào không phải là
những khối đa diện (VD SGK – tr.7)
H/s: thảo luận vì sao các hình trong ví dụ là
những khối đa diện
+Thảo luận HĐ3(sgk)
Có một cạnh là cạnh chung của bốn đa giác nên
không thoả là hình tứ diên vậy không phải khối
đa diện
II/KHÁI NIỆM VỀ HÌNH ĐA DIỆN VÀ KHỐI ĐA DIỆN
1/Khái niệm về hình đa diện
+các hình trên đều có chung là những hình không gian được tạo bởi một số hữu hạn đa giác
+Hai đa giác phân biệt chỉ có thể hoặc không có điểm chung nào hoặc chỉ có một điểm chung hoặc chỉ có một cạnh chung +Mỗi cạnh của đa giác nào cũng là cạnh chung của hai đa giác
+Hình đa diện (đa diện)là hình được tạo bởi hữu hạn đa giác thoả mãn hai tính chất trên
2/Khái nệm về khối đa diện (sgk)
Trang 3Giáo án hình 12 - chuẩn Trường THPT An Phước
Hoạt động 3 :Tiếp cận phép dời hình trong không gian
GV: phát phiếu học tập
+Tìm ảnh của đoạn thẳng ABqua các ;
v
T
+Tìm ảnh của đoạn thẳng ABqua các Đo;
+Tìm ảnh của đoạn thẳng ABqua các Đd
+Tìm2 điểm A'B' sao mặt phẳng (P) là mặt phẳng
trng trực của đoạn AA';BB'
Hđộng này thông qua 4 phiếu học tập giao cho 8
nhóm học tập
HS: Các nhóm làm việc và đại diện của mỗi
nhóm lên treo kết quả của nhóm mình lên bảng
GV: nhận xét kết quả của các nhóm
GV: giới thiệu 3 phép ;Đo; Đdtrên là phép dời
v
T
hình trong mặt phẳng
H/s :nhắc lại khái niệm phép dời hình trong mặt
phẳng
GV: hình thành khái niệm phép dời hình trong
không gian
+Hãy cho ví dụ về phép dời hình trong không
gian
HS:
-Tịnh tiến theo v;
-Phép đối xứng qua mặt phẳng (P)
-Phép đối xứng tâm O
-Phép đối xứng qua mặt đường thẳng d
GV:Tương tự các phép dời hình trong mặt phẳng
ta có hai nhận xét về phép dời hình trong không
gian
III/HAI ĐA DIỆN BẰNG NHAU 1/Phép dời hình trong không gian
Trong không gian, quy tắc đặt tương ứng mỗi điểm M với điểm M ’ xác định duy nhất đgl một phép biến hình trong không gian
* Phép biến hình trong không gian đgl phép dời hình nếu nó bảo toàn khoảng cách giữa hai điểm tuỳ ý
+Các phép dời hình trong không gian(Xem sách giáo khoa)
a/ Thực hiện liên tiếp các phép dời hình sẽ được một phép dời hình
b) Phép dời hình biến đa diện H thành đa diện H ’ , biến đỉnh, cạnh, mặt của H thành đỉnh, cạnh, mặt tương ứng của H ’
Hoạt Động 4: (treo bảng phụ 2)
Tìm ảnh của hình chóp S.ABC bằng cách thực hiện liên tiếp hai phép dời hình phép đối xứng trục
d và phép tịnh tiến v
HS: Các nhóm làm việc và đại diện của mỗi
nhóm lên treo kết quả của nhóm mình lên bảng
GV:Từ kết quả của học sinh giáo viên nhận xét có
một phép dời hình biến hình chóp S.ABC thành
hình chóp S''A''B''C''
+Tương tự như trong mặt phẳng giáo viên nhắc
lại
+Hai hình được gọi là bằng nhau nếu có một
phép dời hình biến hình này thành hình kia
2/Hai hình bằng nhau
+Định nghĩa (sgk)
+đặc biệt:hai đa diện được gọi là bằng nhau nếu có một phép dời hình biến đa diện này thành đa diện kia
Trang 4Giáo án hình 12 - chuẩn Trường THPT An Phước
Hoạt động 5: Thực hiện hoạt động 4 SGK trang 10
Giáo viên gợi ý: Phát hiện phép dời hình nào biến
lăng trụ ABD.A'B'D'thành lăng trụ BCDB'C'D'
HS:các nhóm thảo luận
GV: nhận xét gì về điểm O là giao điểm của các
đường chéo
HS: Nhận xét :Gọi O là giao điểm các dường
chéo A'C,AC' thì O chính là trung điểm của các
đoạn
A'C,AC',B'D,BD' Gọi O là giao điểm các dường chéo A'C,AC' thì O chính là trung điểm của các đoạn
A'C,AC',B'D,BD' Như vậy có một phép đối xứng tâm O biến hình lăng
trụ ABD.A'B'D'thành lăng trụ BD.B'C'D'
Hoạt động 6 :(Phân chia và lắp ghép các khối đa diện) Quan sát Hình 1.13 SGK trang 11 và phát biểu về phân chia hay lắp ghép các khối đa diện lại với nhau
GV:Cho h/s quan sát 3 hình (H),(H1);(H2)
HS:
+(H) là hợp của (H1)và (H2)
+(H1)và (H2) không có điểm chung trong nào
IV.Phân chia và lắp ghép khối đa diện :
Hai khối đa diện H1 và H2 không có chung điểm trong nào ta nói có thể chia được khối
đa diện H thành hai khối đa diện H1 và H2 hay có thể lắp ghép hai khối đa diện H1 và H2 với nhau để được khối đa diện H
IV CỦNG CỐ KHẮC SÂU KIẾN THỨC :( )
Bài tập: Cho khối chóp Tứ giác đều S.ABCD
a/Lấy 2 điểm M,N với M thuộc miền trong của khối chóp N thuộc miền ngoài của khối chóp
b/Phân chia khối chóp trên thành bốn khối chóp sao cho 4 khối chóp đó bằng nhau
V HƯỚNG DẪN HỌC TẬP Ở NHÀ:
- Về nhà các em nắm lại các kiến thức trong bài, vận dụng thành thạo để giải các bài tập 1; 2; 3; 4 trang
12 trong SGK
- Xem trước bài học mới “ Khối đa diện lồi và khối đa diện đều ”
D.RÚT KINH NGHIỆM:
-O D'
C' B'
A'
D
C B
A
Trang 5Giáo án hình 12 - chuẩn Trường THPT An Phước
Ngày soạn:26/08/08
Cụm tiết :1,2
Tên bài dạy: §1.BÀI TẬP - KHÁI NIỆM VỀ KHỐI ĐA DIỆN
Tiết PPCT:2
A MỤC TIÊU:
1 Về kiến thức:
Biết khái niệm khối lăng trụ , khối chóp , khối chóp cụt, khối đa diện
2 Về kĩ năng: - Biết nhận dạng được một khối đa diện
-Biết chứng minh hai khối đa diện bằng nhau nhờ phép dời hình
- Biết phân chia và lắp ghép các khối đa diện trong không gian
3 Về tư duy và thái độ: Toán học bắt nguồn từ thực tế, phục vụ thực tế Biết quy lạ về quen Chủ động
phát hiện, chiếm lĩnh tri thức mới Có tinh thần hợp tác trong học tập
B CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ CỦA HỌC SINH:
1 Chuẩn bị của giáo viên:
- Giáo án, đồ dùng dạy học
- Bảng phụ
2 Chuẩn bị của học sinh:
- Sách giáo khoa, vở nháp, vở ghi và đồ dùng học tập
- Kiến thức cũ về định nghĩa hình lăng trụ và hình chóp; các phép biến hình, phép dời hình trong mặt phẳng ở lớp 11
C TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:
I Ổn định tồ chức: Kiểm tra sỉ số
II Kiểm tra bài cũ: (5')
* Câu hỏi 1: (GV treo bảng phụ_Chứa hình a, b, c) Trong các hình sau, hình nào là hình đa
diện, hình nào không phải là hình đa diện?
C
B
A' B'
A D
- Hãy giải thích vì sao hình (b) không phải là hình đa diện?
* Câu hỏi 2: (GV treo bảng phụ_Chứa hình d) Cho hình lập phương như hình vẽ Hãy chia
hình lập phương trên thành hai hình lăng trụ bằng nhau?
- HS nhận xét
- GV nhận xét và cho điểm
III.Dạy học bài mới :
1 Đặt vấn đề chuyển tiếp vào bài mới :
2 Dạy học bài mới :
Hoạt động 1: Giải BT 1 trang 12 SGK: “Cm rằng một đa diện có các mặt là những tam giác
thì tổng số các mặt của nó là một số chẵn Cho ví dụ”.
GV: Hướng dẫn HS giải:
+ Giả sử đa diện có m mặt Ta c/m m là số
chẵn
+ Có nhận xét gì về số cạnh của đa diện này?
+ Nhận xét và chỉnh sửa
Bài 1/12 SGK:
Giả sử đa diện (H) có m mặt
Do: Mỗi mặt có 3 cạnh nên có 3m cạnh
Mỗi cạnh của (H) là cạnh chung của hai mặt nên số cạnh của (H) bằng c =3m Do c
Trang 6Giáo án hình 12 - chuẩn Trường THPT An Phước
C
B
A'
A D
Hoạt động 2: Giải BT 3 trang 12 SGK: “Chia khối lập phương thành 5 khối tứ diện”.
GV: - Treo bảng phụ có chứa hình lập phương ở
câu hỏi 2 KTBC
- Yêu cầu HS thảo luận nhóm để tìm kết quả
- Gọi đại diện nhóm trình bày
- Gọi đại diện nhóm nhận xét
- Nhận xét, chỉnh sửa và cho điểm
HS:
- Thảo luận theo nhóm
- Đại diện nhóm trình bày
- Đại diện nhóm trả lời
Bài 3/12 SGK:
C
B
A D
- Ta chia lăng trụ thành 5 tứ diện AA’BD, B’A’BC’, CBC’D, D’C’DA’ và DA’BC’
Hoạt động 3: Giải BT 4 trang 12 SGK: “Chia khối lập phương thành 6 khối tứ diện bằng
nhau”.
GV:
- GV treo bảng phụ có chứa hình lập phương ở
câu hỏi KTBC
- Gợi mở cho HS:
+ Ta chỉ cần chia hình lập phương thành 6 hình
tứ diện bằng nhau
+ Theo câu hỏi 2 KTBC, các em đã chia hình
lập phương thành hai hình lăng trụ bằng nhau
+ Để chia được 6 hình tứ diện bằng nhau ta cần
chia như thế nào?
- Gọi HS trả lời cách chia - Gọi HS nhận xét - Nhận xét, chỉnh sửa HS: - Thảo luận theo nhóm - Đại diện nhóm trình bày - Đại diện nhóm trả lời Bài 4/12 SGK: D' C' C B A' B' A D - Ta chia lăng trụ ABD.A’B’D’ thành 3 tứ diện BA’B’D’, AA’BD’ và ADBD’ Phép đối xứng qua (A’BD’) biến tứ diện BA’B’D’ thành tứ diện IV CỦNG CỐ KHẮC SÂU KIẾN THỨC :( ) - CH 1: Hình sau có phải là hình đa diện hay không? - CH 2: Hãy chứng minh hai tứ diện AA’BD và CC’BD bằng nhau?
V HƯỚNG DẪN HỌC TẬP Ở NHÀ: - Về nhà các em nắm lại các kiến thức trong bài, vận dụng thành thạo để giải các bài tập 1; 2; 3; 4 trang 12 trong SGK - Xem trước bài học mới “ Khối đa diện lồi và khối đa diện đều ” D.RÚT KINH NGHIỆM: