Giáo án Ngữ văn 8 - Tuần 1 đến 6 – THCS Tuân Đạo

Tổng kết Viết một đoạn văn ghi lại những ấn tượng * Nội dung sâu đậm nhất của bản thân về người mẹ của Kể lại một cách chân thực những cay đắng mình tủi nhục cùng tình yêu thương cháy bỏ[r]

Trang 1

Ngữ văn 8 Bùi Thanh Hải – THCS Tuân Đạo

TUẦN 1

Ngày soạn:…./…./2010

Ngày dạy: … /…./2010

Tiết 1, 2: Văn bản: Tôi đi học

- Thanh

Tịnh-I Mục tiêu cần đạt

Giúp học sinh:

- Cảm nhận được tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật “tôi” ở buổi tự trường đầu tiên trong đời

- Thấy được ngòi bút văn xuôi giàu chất thơ, gợi dư vị trữ tình man mác của Thanh Tịnh

II Chuẩn bị

- Giáo viên: soạn bài

- Học sinh: Đọc và soạn bài ở nhà

III Tiến trình dạy học

1 Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh

2 Bài mới

Trong cuộc đời mỗi con người những kỷ niệm về tuổi học trò, đặc biệt là những kỷ niệm về buổi tựu trường đầu tiên thường được lưu giữ lâu bền trong trí nhớ Trong tiết học hôm nay, chúng ta sẽ được ôn lại những kỷ niệm đó cùng nhân vật “tôi” trong văn bản “Tôi đi học” của nhà văn Thanh Tịnh

HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ NỘI DUNG BÀI HỌC

Giới thiệu vài nét về tác giả Thanh Tịnh?

Ông có gần 50 năm cầm bút sáng tác Sự

nghiệp văn học của ông đa dạng và phong

phú Nổi bật nhất có thể kể là các tác phẩm:

Quê mẹ, Ngậm ngải tìm trầm(truyện

ngắn), Đi từ giữa mùa sen(truyện thơ).

Trình bày hiểu biết của em về VB “Tôi đi

học”?

Đây là tập văn xuôi tiêu biểu nhất của TT

Giải thích từ: Tựu trường, lạm nhận…?

Truyện được kể ở ngôi thứ mấy? Ai là

người kể truyện?

Truyện được kể theo trình tự nào?

Bố cục theo dòng hồi tưởng của nhân vật

“tôi” Trong đoạn 2 có thể chia làm nhiều

đoạn nhỏ tương ứng với cảm xúc của NV

I Giới thiệu chung

1.Tác giả- Tác phẩm

* Tác giả(1911-1988)

- Tên thật là Trần Văn Ninh, quê ởThừa Thiên- Huế

- Thơ văn của ông đạm chất trữ tình, giàu cảm xúc, trong trẻo

* Tác phẩm

- In trong tập “Quê mẹ”(1941)

- Là VB nhật dụng có giá trị biểu cảm cao

2 Chú thích

3 Bố cục:

Theo dòng hồi tưởng của nhân vật

- Đoạn 1: từ đầu-> tưng bừng rộn rã

ND: Khơi nguồn cảm xúc

- Đoạn 2: Cảm xúc của nhân vật “tôi” về

buổi tựu trường đầu tiên ND: còn lại

II Tìm hiểu văn bản

Trang 2

Giọng chậm, bồi hồi, chú ý những câu đối

thoại giữa hai mẹ con

- GV đọc 1 đoạn-> gọi học sinh đọc tiếp

Nỗi nhớ về buổi tự trường đầu tiên của

tác giả thường được khơi nguồn vào thời

điểm nào? Vì sao?

Khi đó NV “Tôi” có tâm trạng ntn?

Vì sao nhân vật “tôi” Lại có tâm trạng

như vậy?

Vì ở đây có sự tương đồng, tự nhiên giữa

quá khứ và hiện tại

Có gì đặc biệt trong việc dùng từ ngữ để

khắc hoạ tâm trạng NV? Hãy phân tích?

Những cảm xúc ấy không mâu thuẫn mà

gần gũi, bổ sung cho nhau nhằm diễn tả

một cách cụ thể, sinh động tâm trạng NV

khi nhớ lại quá khứ và cảm xúc thực của

NV trong quá khứ Các từ láy đó góp phần

rút ngắn khoảng cách thời gian giữa quá

khứ và hiện tại Chuyện xảy ra đã bao năm

mà như mới hôm qua

1 Đọc

2 Tìm hiểu văn bản

a Khơi nguồn cảm xúc của NV “tôi”

- Thời gian: Cuối thu(khai giảng)

- Cảnh vật, con người: lá dụng nhiều, mây bàng bạc, mấy em nhỏ rụt rè cùng mẹ đến trường

-> Tâm trạng: náo nức, mơn man, tưng bừng rộn rã nhớ về buổi tựu trường đầu tiên

- NT: sử dụng từ láy có giá trị biểu cảm cao

Tiết 2

Gọi học sinh đọc lại VB

Đoạn 2 này có thể chia làm mấy đoạn

nhỏ?

- Cảm nhận của T trên đường tới trường:

Buổi mai hôm ấy…trên ngọn núi

- Cảm nhận của T lúc ở sân trường:

tiếp được nghỉ

- Cảm nhận của T trong lớp học: còn lại

Thời gian, không gian của ngày đầu tiên

đến trướng được nhớ lại cụ thể ntn?

Vẫn thời gian, không gian ấy nhưng hôm

nay NV “Tôi” có cảm nhận ntn?

Vì sao NV “tôi” lại có cảm giác như vậy?

Cả tình cảm và nhận thức của cậu đã có sự

chuyển biến mạnh mẽ Cậu tự thấy mình

b Cảm xúc của “Tôi” về buổi tựu tường đầu tiên

* Cảm xúc trên đường tới trường

- Thời gian: Buổi sáng cuối thu(một buổi mai đầy sương thu và gió lạnh)

- Không gian: trên con đường làng dài và hẹp

Trang 3

lớn lên nên con đường làng không còn dài

và rộng như trước nữa, cậu đã tự nhận thức

được học hành là điều rất quan trọng với

bản thân mình

Qua đoạn văn: “Trong chiếc áo vải…

lướt trên ngọn núi” ta hiểu thêm điều gì

về nhận thức của NV “Tôi” với việc học?

Điều này được thể hiện hiện rõ nét qua

các chi nào?

- ghì thật chặt hai quyển vở mới

- muốn thử sức mình tự cầm bút, thước

Qua những cảm nhận của NV “Tôi” có

thể thấy NV đã bộc lộ đức tính gì?

Khi nhớ lại ý nghĩ: chỉ có người thạo mới

cầm nổi bút thước, tác giả đã sử dụng

BPNT gì? Hãy phân tích?

Hình ảnh so sánh So sánh một hiện tượng

vô hình là (ý nghĩ thoáng qua) với một hiện

tượng tự nhiên, hữu hình (làn mây lướt qua

ngọn núi) -> khiến người đọc thấy những

kỉ niệm của NV thật cao đẹp, sâu sắc và

đồng thời đề cao sự học với con nguời

Trong cảm nhận của NV “Tôi” ngôi

trường làng có gì thay đổi trước và sau

khi đi học?

Cảnh sân trường làng Mĩ Lí được miêu tả

có gì nổi bật?

- Rất đông người

- Người nào cũng đẹp

Cảnh tượng đó có ý nghĩa gì?

- Phản ánh không khí đặc biệt của ngày hội

khai trường

- Thể hiện tinh thần hiếu học của ND ta

Nổi bật trong sân trường là hình ảnh của

ai? Được MT ntn?

Trong đoạn văn này tác giả sử dụng

BPNT gì?

- Phép so sánh thứ nhấ(lớp học như cái

đình làng: nơi thường diễn ra các sinh hoạt

cộng đồng như tế lễ, thờ cúng…) diễn tả

được cảm xúc trang nghiêm, thành kính, lạ

lùng của người học trò đối với ngôi trường

- Cảm giác: mọi cảnh vật thân quen đều thay đổi, tự thấy mình đã lớn, có chí học ngay từ đầu

-> háo hức, hăm hở đi học

* Cảm xúc lúc ở sân trường

- Khi chưa đi học: thấy trường cao ráo và sạch sẽ

- Khi đi học:

+ Thấy trường vùa xinh xắn vừa oai nghiêm như cái đình làng- > lo nghĩ vẩn vơ

+ Các cậu học trò như những con chim non, ngập ngừng, e sợ

+ Thèm vụng, ước ao thầm…

+ Cảm thấy mình chơ vơ, vụng về, lúng túng

Trang 4

- Phép so sánh thứ 2 vừa thể hiện khát

vọng của tuổi trẻ vừa thể hiện tâm trạng

Khi nghe thầy hiệu trưởng đọc tên từng

người NV “T” có cảm giác ntn?

Sau khi gọi tên các em vào lớp, thầy giáo

đã nói gì?

“Các em phải cố…nghe chưa”

Qua đây, em hiểu thêm điều gì về người

thầy?

Khi ngồi trong lớp cậu cảm nhận được

điều gì?

Lạ vì lần đầu tiên được vào lớp học song

lại cảm thấy không xa lạ vì ý thức được

rằng đây sẽ là những thứ gắn bó với mình

Những chi tiết ấy thể hiện điều gì trong

tâm hồn NV “Tôi”?

-> yêu thiên nhiên nhưng cũng ý thức rõ

việc học hành

Tóm lại, khi ngồi trong lớp học NV tôi đã

trải qua những tâm trạng ntn?

Em có nhận xét gì về ngôn ngữ, cách MT

được sử dụng trong đoạn văn này?

Hệ thống lại những đặc sắc về ND- NT

của VB?

- > NT: So sánh để diễn tả cảm giác hồi hộp, bỡ ngỡ, lo lắng

* Cảm xúc khi ngồi trong lớp học

- Nghe thầy đọc tên-> tim như ngừng đập, giật mình, lúng túng

- Cảm thấy chưa bao giờ xa mẹ như lần này

- Mọi vật đều lạ và hay nhưng rồi lại cảm thấy không xa lạ chút nào

- Nhìn theo cánh chim nhưng

- Chăm chú nhìn thầy viết và đọc theo -> lo sợ, bỡ ngỡ mà lại thân quen, hồn nhiên nhưng ý thức rõ tầm quan trọng của việc học

- NT: Kết hợp MT – TS - BC, ngôn ngữ tinh tế, giàu hình ảnh, giàu chất thơ, chất nhạc

III Tổng kết và luyện tập

1 Tổng kết

2 Luyện tập(SGK)

IV Củng cố và hướng dẫn về nhà

1 Củng cố

- Nắm được cảm xúc của NV “T” trong buổi tựu trường đầu tiên

- Nắm được đặc sắc NT của VB

2 Hướng dẫn về nhà

- Học và tập trình bày phần ND- NT của VB

- Chuẩn bị trước bài: Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ

3 Rút kinh nghiệm: ……….

………

******************

Ngày soạn:…./…./2010

Ngày dạy: … /…./2010

Bài 1 Tiết 3

Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ

Trang 5

I Mục tiêu cần đạt

Giúp học sinh:

Hiểu rõ cấp độ khái quát nghĩa của từ ngữ và mối quan hệ về cấp độ khái quát của nghĩa

từ ngữ

- Thông qua bài học, rèn luyện tư duy trong việc nhận thức về MQH giữa cái chung và cái riêng.

II Chuẩn bị

- Giáo viên: soạn bài, BP

- Học sinh: Đọc và trả lời các câu hỏi ở nhà

2 Bài mới:

Học sinh quan sát BP

Nghĩa của từ “ĐV” rộng hay hẹp hơn nghĩa

của các từ: thú, chim, cá? Vì sao?

Vì phạm vi nghĩa của từ động vật bao hàm

phạm vi nghĩa của ba từ trên

Nghĩa của từ thú rộng hay hẹp hơn nghĩa

của các từ: voi, hươu?

Nghĩa của từ chim rộng hay hẹp hơn nghĩa

của các từ: tu hú, sáo?

Nghĩa của từ cá rộng hay hẹp hơn nghĩa của

các từ: cá rô, cá thu?

Nghĩa của các từ các từ: thú, chim, cá rộng

hơn nghĩa của những từ nào, đồng thời hẹp

hơn nghĩa của những từ nào?

Em hiểu thế nào là cấp độ khái nghĩa của từ

ngữ?

Một từ ngữ được coi là có nghĩa rộng khi

nào?

Khi nào từ ngữ được coi là có nghĩa hẹp?

Vì T/C rộng hẹp chỉ là tương đối

GV hướng dẫn HS làm-> gọi lên bảng chữa

b

Vũ khí

I Từ ngữ nghĩa rộng và từ ngữ nghĩa hẹp

1 Ví dụ

- Nghĩa của từ động vật rộng hơn nghĩa của các từ: thú, chim, cá

- Các từ: thú, chim, cá có phạm vi nghĩa rộng hơn các từ: voi, hươu, tu hú, sáo, cá rô, cá thu

và có phạm vi nghĩa hẹp hơn từ động vật

- > cấp độ khái quát nghĩa của từ ngữ

2 Kết luận

- Cấp độ khái quát nghĩa của từ: nghĩa của một từ có thể rộng hay hẹp hơn nghĩa của một

từ khác + Từ ngữ nghĩa rộng: là khi nghĩa của từ đó bao hàm phạm vi nghĩa của một số từ ngữ khác

+ Từ ngữ nghĩa hẹp: là khi phạm vi nghĩa của

từ đó nằm trong phạm v i nghĩa của từ khác

- Một từ ngữ có thể vừa có nghĩa rộng vừa có nghĩa hẹp

II Luyện tập

Bài 1

a

Y phục

Trang 6

súng trường,

đại bác Bom ba càng, bom bi

Học sinh làm bài theo nhóm

GV hướng dẫn học sinh tự làm

Khóc

Sụt sùi Nức nở

quần đùi, quần dài

áo dài, áo sơ mi

Bài 2

a Chất đốt

b Nghệ thuật

c Thức ăn

d Nhìn

e Đánh

Bài 3

a xe đạp, xe máy…

b sắt, đồng, nhôm

c chanh, cam, chuối….

d họ nội, họ ngoại, bác, cô, dì, chú….

e xách, khiêng, gánh

Bài 4

a Thuốc lào

b Thủ quỹ

c Bút điện

d Hoa tai

Bài 5

chạy

1 Củng cố

- Nắm đượckhái niệm về cấp độ khái quát của từ ngữ, từ ngữ nghĩa rộng, từ ngữ nghĩa

hẹp

- Học thuộc phần kết luận trong vở ghi

- Làm thêm các BT trong SBT

………

******************

Ngày soạn:…./…./2010

Ngày dạy: … /…./2010

Bài 1 Tiết 4

Trang 7

Tính thống nhất về chủ đề của văn bản

I Mục tiêu cần đạt

Giúp học sinh:

- Nắm được chủ đề của VB, tính thống nhất về chủ đề của VB

- Biết viết một VB bảo đảm tính thống nhất về chủ đề, biết xác định và duy trì đối tượng cần trình bày, chọn lựa, sắp xếp các phần sao cho VB tập trung nêu bật ý kiến, cảm xúc của mình

II Chuẩn bị

- Giáo viên: soạn bài

- Học sinh: Đọc và trả lời các câu hỏi ở nhà

2 Bài mới

Gọi HS đọc lại VB “Tôi đi học”

Trong VB, tác giả đã nhớ lại những kỉ niệm

sâu sắc nào? Sự hồi tưởng ấy gợi lên những

ấn tượng gì?

Từ một khung cảnh màu thu, tác giả nhớ lại

từng không gian, thời gian, từng con người,

cảnh vật với những cảm giác cụ thể trong buổi

tựu trường đầu tiên Sự hồi tưởng ấy gợi lên

những ấn tượng đẹp, thiêng liêng về ngày đầu

tiên đến trường

Vậy chủ đề của VB này là gì? Căn cứ vào đâu

mà em biết?

Dựa vào: nhan đề, các từ ngữ…

Theo em, chủ đề của VB này là gì?

Đó là những điều cơ bản mà người viết muốn

gửi đến người đọc

Dựa vào đâu mà em biết VB : “Tôi đi học” nói

lên những kỉ niệm về buổi tựu trường đầu

tiên?

- Nhan đề giúp chúng ta hiểu ngay ND VB

- Các từ ngữ: những kỉ niệm mơn man…, lần

đầu tiên đến trường, đi học…

Tìm các từ ngữ, các chi tiết nêu bật cảm giác

của NV “Tôi”?

I Tìm hiểu bài

1 Chủ đề của văn bản

a Ví dụ

- Những kỉ niệm cao đẹp, sâu sắc trong buổi đầu tiên đến truờng

-> chủ đề

b Kết luận

- Chủ đề là đối tượng, vấn đề chính

mà VB muốn biểu đạt

2 Tính thống nhất về chủ đề của văn bản

a Ví dụ

- Nhan đề, các từ ngữ, các câu đều viết

về những kỉ niệm trong buổi tựu trường đầu tiên

Trang 8

- Trên đường tới trường

- Trên sân trường

- Trong lớp học

(tất cả đều có những cảm giác mới mẻ)

Thế nào là tính thống nhất về chủ đề của VB?

Chủ đề của VB được thể hiện qua những yếu

tố nào?

Giáo viên hướng dẫn học sinh tự làm

-> có tính thống nhất về chủ đề

b Kết luận

- VB có tính thống nhất về chủ đề: Tất

cả các ND trong VB đều xuay quanh chủ đề chính đã được xác định

- Chủ đề được thể hiện qua các yếu tố:

+ Nhan đề + Các đề mục + Quan hệ giữa các phần trong VB + Các từ ngữ then chốt thường lặp lại nhiều lần

II Luyện tập

Bài 1

a

- Đối tượng: rừng cọ

- Các đoạn văn sắp xếp theo trình tự:

giới thiệu chung về rừng tả cây cọ-tác dụng-tình cảm với cây cọ

Không nên thay đổi trật tự này vì đã hợp lí

b Chủ đề: tình cảm của con người với cây cọ

c Chủ đề được thể hiện:

- Nhan đề

- Các từ ngữ: rừng cọ trập trùn, thân cọ cao vút, hai câu thơ cuối…

Bài 2

Bỏ hai ý: b và d

1 Củng cố

- Nắm được khái niệm chủ đề và tính thống nhất của chủ đề trong VB

- Học thuộc phần kết luận trong vở ghi

- Làm BTVN: 3-14

………

******************

TUẦN 2

Trang 9

Ngày soạn:…./…./2010

Ngày dạy: … /…./2010

Tiết 5 – 6: Văn bản Trong lòng mẹ

(Trích Những ngày thơ ấu)

Nguyên Hồng

-I Mục tiêu cần đạt

Giúp học sinh:

- Hiểu được tình cảm đáng thương và nỗi đau tinh thần của nhân vật bá Hồng, cảm nhận được tình yêu thương mãnh liệt của bé Hồng đối với mẹ

- Bước đầu hiểu được khái niệm văn hồi kí và đặc sắc của thể văn này qua ngòi bút đậm chất trữ tình, giàu sức truyền cảm của nhà văn Nguyên Hồng

II Chuẩn bị

- Giáo viên: tập truyện Những ngày thơ ấu, trang minh hoạ trích đoạn Trong lòng

mẹ soạn bài

- Học sinh: Soạn bài

1 Kiểm tra bài cũ: Nêu chủ đềvà những đặc sắc nghệ thuật của VB “ Tôi đi họ”c?

2 Bài mới:

Trong làng văn học Việt nam, Nguyên Hồng là một trong những nhà văn có thời thơ ấu đầy cay đắng và đau khổ Những kỉ niệm tuổi thơ của NH đã được ông ghi lại trong tập hồi kí Những ngày thơ ấu.

Giới thiệu vài nét về tác giả?

Trước CM ông sống ở một xóm lao động

nghèo ở Hải Phòng Ngay từ tác phẩm đầu

tay, ông đã viết về những người LĐ nghèo

khổ gần gũi một cách chân thực và xúc

động với một tình yêu thương thắm thiết

Ông đã để lại một sự nghiệp sáng tác đồ sộ,

có giá trị với các tác phẩm tiêu biểu như:

Bỉ vỏ, Những ngày thơ ấu, Trời xanh…

Giới thiệu vài nét về xuất xứ của VB?

T/Pđăng báo năm 1938, in thành sách lần

đầu năm 1940

Em biết gì về thể loại này?

Hồi kí là một thể văn được dùng để ghi lại

những chuyện có thật xảy ra trong cuộc đời

một con người cụ thể, thường là của chính

I Giới thiệu chung

1 Tác giả- Tác phẩm

* Tác giả(1918- 1982)

- Quê: Nam Định

- Là nhà văn lớn của VHHĐVN

- Thời thơ ấu: trải qua nhiều cay đắng, đau khổ Đó chính là nguồn cảm hứng trong các sáng tác của ông

* Tác phẩm

- Những ngày thơ ấu là tập hồi kí tự truyện

gồm 9 chương, viết về tuổi thơ cay đắng của chính NH

- Đoạn trích “Trong lòng mẹ” là chương IV

của tập hồi kí

- Thể loại: hồi kí tự truyện

Trang 10

người viết Hồi kí thường được những

người nổi tiếng viết vào những năm cuối

đời của tác giả

Yêu cầu HS giải nghĩa các từ: Đoạn tang,

cổ tục, ảo ảnh…

Các từ khác quan sát SGK

Truyện được kể ở ngôi thứ mấy? Kể theo

trình tự nào? Trong truyện có những NV

nào? Ai là NV chính?

Kể ở ngôi thứ nhất theo dòng hồi tưởng

của tác giả

VB có thể chia làm mấy phần?

So sánh cách kể của VB này với VB “Tôi

đi học”?

- Giống nhau: Kể, tả theo trình tự thời gian

trong hồi tưởng, nhớ lại những kỉ niệm tuổi

thơ, kể, tả kết hợp biểu cảm

- Khác nhau:

+ VB “Tôi đi học” được kể liền mạch

trong một khoảng thời gian ngắn, không

ngắt quãng: buổi sáng đầu tiên đến trường

+ VB “Trong lòng mẹ”:Chuyện không thật

liền mạch, có một gạch nối thời gian ngắt

quãng, vài ngày không gặp mẹ

GV hướng dẫn: giọng chậm, tình cảm; chú

ý các từ ngữ, hình ảnh thể hiện cảm xúc

thay đổi của nhân vật

GV đọc mẫu một đoạn-> Hs đọc tiếp

Nhân vật bà cô xuất hiện trong hoàn

cảnh thời gian, không gian nào?

* Hoàn cảnh xuất hiện:

- Gần đến ngày giỗ đầu bố Hồng, mẹ Hồng

vẫn chưa về, nghe tin đồn về mẹ Hồng

- Chủ động tạo ra cuộc gặp gỡ và đối thoại

với bé Hồng để nhằm mục đích riêng

Trong hoàn cảnh đó người cô đã chủ

động làm gì? Nhằm mục đích ntn?

Cuộc đối thoại đó diễn ra ntn?

Nụ cười có vẻ quan tâm, thương cháu, lại

đánh vào tính thích mới lạ, thích đi xa của

2 Chú thích

3 Bố cục

- Đoạn 1: Từ đầu-> người ta hỏi chứ

ND: Cuộc trò chuyện với bà cô

- Đoạn 2: Còn lại

ND: Cuộc gặp gỡ giữa hai mẹ con bé Hồng

II Tìm hiểu văn bản

1 Đọc

2 Tìm hiểu văn bản

a Cuộc đối thoại giữa bà cô và bé Hồng

Định dạng
Số trang	20
Dung lượng	276,87 KB