- Häc sinh kh¸m ph¸ nghÖ thuËt kÓ chuyÖn hÊp dÉn, cã sù ®an xen gi÷a hiÖn thực và mộng tưởng với các tình tiết diễn biến hợp lý của truyện, qua đó tác giả truyền cho người đọc lòng thươn[r]
Trang 1
Ngày soạn: 20/9/2012
Ngày dạy: 24/9/2012
Tiết 21
Tập làm văn : trả bài tập làm văn số 1
I Mục tiêu cần đạt.
- Học sinh được ôn lại kiến thức về kiểu văn tự sự kết hợp với việc tóm tắt tác phẩm tự sự , tích hợp với các văn bản tự sự đã học
- Rèn luyện kỹ năng về ngôn ngữ và kỹ năng xây dựng văn bản
II Chuẩn bị.
- Giáo viên: chấm bài, đánh giá ưu, khuyết điểm bài viết của học sinh
- Học sinh : xem lại cách làm bài văn tự sự
III.Tiến trình tiết trả bài.
1 ổn định tổ chức lớp: (1')
2 Kiểm tra bài cũ: (5')
3 Bài mới
I Đề bài : Kỷ niệm ngày đầu tiên đi học của em
II Lập dàn ý: (5') Như viết bài (tiết 11; 12)
III Nhận xét (10')
1 Ưu điểm :
- Biết viết bài văn tự sự xen yếu tố miêu tả và biểu cảm
- Đa số học sinh đã viết đúng chủ đề của bài: Tôi đi học
- Bố cục của bài có đủ 3 phần: MB, TB, KB Trong kết cấu 3 phần đã thể hiện rõ tính thống nhất về chủ đề của văn bản , các phần có mối quan hệ chặt chẽ làm rõ chủ đề'' Tôi đi học'' Các sự việc, chi tiết hướng vào chủ đề
- Cách xây dựng đoạn văn khá tốt: mỗi đoạn trình bày 1 ý hoàn chỉnh
- Cách diễn đạt mạch lạc
- Các bài làm tốt: Lan Anh, Nga, Thảo, Điệp
2 Nhược điểm :
* Chủ đề: có bài lạc sang kể việc làm tốt, kể lại một kỉ niệm,
* Bố cục: có bài bố cục chưa hợp lý, gắn 1 phần của TB sang phần MB: Yếu
tố biểu cảm chưa rõ, kể lan mam không rõ chủ đề, không nêu được chủ đề ở
mở bài:
* Xây dựng đoạn văn : Phần TB tách đoạn chưa hợp lý, thường gộp cả vào thành một đoạn, có thể phân ra:
-Trên đường đến trường
-Khi ở trên sân trường
-Khi nghe gọi tên, vào lớp
-Khi ngồi trong lớp, học tiết học đầu tiên
Trang 2* Tính liên kết : Các phần các đoạn đã liên kết chưa chặt chẽ, phần KB chưa
có từ ngữ mang tính khái quát
* Hành văn: Có bài dùng từ chưa nhất quán ''em'' ''tôi'' , lủng củng, sơ sài, sai lỗi chấm câu, chính tả:viết tắt bừa bãi,
IV Chữa lỗi trong bài: ví dụ:( 10/)
bạn hoa, trường thcs , sôn sao, nên
nớp, súc động
bạn Hoa, trường THCS , xôn xao, lên lớp, xúc động
V Đọc một số bài văn hay (10')
- Đọc bài của :Nga, Điệp
- Yêu cầu học sinh bình bài của bạn
? Bài của bạn đã thành công ở những điểm nào? Điểm nào em cho là thành công nhất? Hãy giải thích rõ cho cả lớp nghe
VI Trả bài,lấy điểm vào sổ
4 Củng cố: (2')
? Nhắc lại yêu cầu của bài văn tự sự (có sự việc, chi tiết nhân vật chính; có mở đầu, diễn biến và kết thúc thể hiện một chủ đề nhất định)
? Cách tổ chức một văn bản (thống nhất về chủ đề, các đoạn có sự liênkết )
5 Hướng dẫn học ở nhà: (1')
- Xem lại cách viết văn bản tự sự, học tập cách viết văn bản tự sự qua các văn bản tự sự đã học
- Tiếp tục chữa lỗi trong bài
- Xem trước bài "Miêu tả và biểu cảm trong văn tự sự ''
Ngày soạn:21/9/2012
Ngày dạy:25/9/2012
Tiết 22 Văn bản: cô bé bán diêm
(An-đec-xen)
I Mục tiêu cần đạt.
- Học sinh khám phá nghệ thuật kể chuyện hấp dẫn, có sự đan xen giữa hiện thực và mộng tưởng với các tình tiết diễn biến hợp lý của truyện, qua đó tác giả truyền cho người đọc lòng thương cảm của ông đối với em bé bất hạnh
Trang 3- Rèn các kỹ năng: tóm tắt và phân tích nhân vật qua hành động và lời kể, phân tích tác dụng của biện pháp đối lập tương phản
- Giáo dục học sinh lòng đồng cảm, thương yêu
II Chuẩn bị:
- Giáo viên: Tập truyện An-đec-xen, ảnh chân dung An-đec-xen, bản đồ địa
lí châu Âu
- Học sinh: Đọc thêm một số truyện cổ tích của An-đec-xen, đọc toàn văn truyện Cô bé bán diêm
III.Tiến trình tổ chức các hoạt động.
1 ổn định tổ chức lớp: (1')
2 Kiểm tra bài cũ 5':
- G/v treo bảng phụ cho học sinh lên bảng làm bài
? Khoanh tròn vào chữ cái đầu ý trả lời đúng nhất
Câu 1: Tác phẩm ''Lão Hạc'' được viết theo thể loại nào?
A Truyện dài
B Truyện ngắn
C Truyện vừa
D Tiểu thuyết
Câu 2: Tác phẩm ''Lão Hạc'' có sự kết hợp giữa các phương thức biểu đạt nào ?
A Tự sự, miêu tả và biểu cảm
B Tự sự, biểu cảm và nghị luận
C Miêu tả, biểu cảm và nghị luận
D Tự sự, miêu tả và nghị luận
Câu 3: Nguyên nhân sâu xa khiến lão Hạc phải lựa chọn cái chết ?
A Lão Hạc ăn phải bả chó
B Lão Hạc ân hận vì trót lừa cậu Vàng
C Lão Hạc rất thương con
D Lão Hạc không muốn làm liên luỵ đến mọi người
mẻ về lão Hạc nói riêng và người dân nói chung
D Cả A, B, C đều đúng -G/v cho học sinh nhận xét bài làm của bạn
-G/v nhận xét, cho điểm
3.Bài mới:
Hoạt động của thầy và trò Nội dung kiến thức
Gv: đọc với giọng chậm, cảm thông, cố
gắng phân biệt những cảnh thực và ảo
ảnh trong và sau từng lần cô bé quẹt
diêm
- Học sinh giải thích các từ: gia sản,
tiêu tán, diêm quẹt vào tường,
Phuốc-sét, thịnh soạn, cây thông nô-en, chí
I Tìm hiểu chung
1 Đọc
2 Chú thích.
a Tác giả
- An-đec-xen(1805-1877) là nhà văn Đan Mạch nổi tiếng với loại truyện kể cho trẻ em
Trang 4nhân
? Em hiểu gì về nhà văn An-đec-xen
? Kể tên những tác phẩm của ông mà
em đã học, đọc
? Em hiểu gì về văn bản ''Cô bé bán
diêm''
? Kể tóm tắt văn bản
- Em bé mồ côi mẹ phải đi bán diêm
trong đêm giao thừa rét buốt Em chẳng
dám về nhà vì sợ bố đánh, đành ngồi
nép vào góc tường, liên tục quẹt diêm
để sưởi Hết 1 bao diêm thì em bé chết
cóng trong giấc mơ cùng bà nội lên
trời Sáng hôm sau- mồng 1 tết, mọi
người qua đường vẫn thản nhiên nhìn
cảnh tượng thương tâm.
? Văn bản có thể chia làm mấy
phần
? ý mỗi phần
? Em có nhận xét gì về bố cục của văn
bản này
- Truyện diễn biến theo trình tự 3 phần
mạch lạc, hợp lý
? Có mấy lần em bé quẹt diêm
? Gia cảnh của cô bé bán diêm có gì
đặc biệt
* Hoàn cảnh sống nghèo khổ, cô đơn,
đói rét thật đáng thương
? Cô bé bán diêm xuất hiện trong hoàn
cảnh đặc biệt nào
? Em có nhận xét gì về nghệ thuật sử
dụng các hình ảnh của tác giả
? Tác dụng của các biện pháp ấy
* Nghệ thuật tương phản làm nổi bật
tình cảnh tội nghiệp: đói, rét, khổ của
em bé
- Yêu cầu học sinh chú ý vào phần tóm
tắt đầu văn bản và phần đầu văn bản
- TP: Nàng tiên cá, Bầy chim thiên nga, Chú lính chì dũng cảm, Nàng công chúa và hạt đậu
b Tác phẩm
''Cô bé bán diêm '' là 1 trong những truyện ngắn nổi tiếng của ông
3 Bố cục
- 3 phần
- Từ đầu cứng đờ ra: Hoàn cảnh của cô bé bán diêm
- Tiếp về chầu thượng đế: Những lần quẹt diêm
- Còn lại: Cái chết của cô bé bán diêm
II Đọc - hiểu văn bản
1) Cô bé bán diêm trong đêm giao thừa
-Hoàn cảnh: Mẹ chết, sống với bố,
bà nội cũng qua đời, nhà nghèo, sống chui rúc trong một xó tối tăm trên gác sát mái nhà, bố khó tính,
em luôn luôn nghe những lời mắng nhiếc, chửi rủa, phải đi bán diêm
để kiếm sống
- Đêm giao thừa ngoài đường phố rét buốt Em bé ngồi nép trong một góc tường, giữa 2 ngôi nhà
- Nghệ thuật tương phản:
Đêm giao thừa Ngoài đường Cửa sổ mọi nhà
sáng rực lạnh buốt và tối đen Trong phố sực
nức mùi ngỗng quay
bụng đói cả ngày chưa ăn gì
Trời rét tuyết rơi lạnh thấu xương, không một bóng người
em bé phong phanh chân trần lang thang
Trang 5? Em còn thấy có hình ảnh tương phản
nào nữa
* Hình ảnh tương phản này còn làm nổi
bật nỗi khổ về vật chất mà cả sự mất
mát chỗ dựa tinh thần của em bây giờ
cái xó tối tăm ngôi nhà xinh
xắn có dây trường xuân bao quanh (khi bà còn sống)
4 Củng cố: (4')
? Em hãy nêu những nét chính về tác giả An- đéc- xen và tác phẩm Cô bán diêm
? Em hãy phân tích tình cảnh của cô bán diêm trong đêm giao thừa
5 Hướng dẫn học ở nhà: (2')
- Học lại bài cũ
- Tóm tắt truyện Cô bán diêm
- Soạn tiếp phần bài qua câu hỏi phần Đọc - Hiểu văn bản
Ngày soạn: 21/9/2012
Ngày dạy: 29/9/2012
Tiết 23: Văn bản: cô bé bán diêm (Tiếp)
(An-đec-xen)
I Mục tiêu
Trang 6- Học sinh khám phá nghệ thuật kể chuyện hấp dẫn, có sự đan xen giữa hiện thực và mộng tưởng với các tình tiết diễn biến hợp lý của truyện, qua đó tác giả truyền cho người đọc lòng thương cảm của ông đối với em bé bất hạnh
- Rèn các kỹ năng: tóm tắt và phân tích nhân vật qua hành động và lời
kể, phân tích tác dụng của biện pháp đối lập tương phản
- Giáo dục học sinh lòng đồng cảm, thương yêu
II Chuẩn bị.
- Giáo viên: Soạn giáo án
- Học sinh: Đọc thêm một số truyện cổ tích của An-đec-xen, soạn bài trước ở nhà
III.Tiến trình bài dạy.
1 Tổ chức lớp: (1')
2 Kiểm tra bài cũ.(4')
? Hãy nêu vài nét chính về tác giả An- đéc- xen và tác phẩm Cô bán diêm ? Hãy phân tích tình cảnh của cô bán diêm trong đêm giao thừa và nói lên
cảm xúc của em khi đọc đoạn văn này
3 Bài mới.
- Kẻ bảng làm 5 phần(mỗi phần 2 ý:
thực, ảo)
? Lần quẹt diêm thứ nhất em thấy gì
? Đó là cảnh tượng như thế nào
? Điều đó cho thấy được mong ước gì
của em
* Em mong ước được sưởi ấm
Đối lập với hiện thực phũ phàng
? Cảnh thực hiên lên khi que diêm tắt là
gì
? Lần quẹt diêm thứ 2 em mơ ước thấy
gì
? ý nghĩa về ước mơ nàylà gì
* Ước mơ cháy bỏng của em là được ăn
thức ăn ngon lành trong cảnh sang
trọng, đầy đủ, sung sướng
- Ngỗng quay: 1 món ăn ngon phổ biến
ở Đanh Mạch và châu Âu
? Thực tế đã thay cho mộng tưởng như
thế nào
? Sự sắp đặt song cảnh ở đây có ý nghĩa
gì
I Tìm hiểu chung
II Đọc - hiểu văn bản
b) Thực tế và mộng tưởng
*Lần 1: - Hiện lên lò sưởi toả ra hơi nóng dịu dàng
Cảnh sáng sủa ấm áp
- Em mong ước được sưởi ấm trong một mái nhà thân thuộc
*Lần 2: - Bàn ăn đã dọn, con ngỗng quay
Em đang đói và mong muốn
được ăn thức ăn ngon lành trong cảnh sang trọng, đầy đủ, sung sướng
*Lần 3: - Cây thông Nô-en với hàng ngàn ngọn nến sáng rực
- Mong ước được vui đón Nô-en
*Lần 4: - Hình ảnh người bà đã mất lại xuất hiện
- Mong được mãi mãi ở cùng bà, người ruột thịt rất thương yêu em,
Trang 7* Mong ước hạnh phúc > < thân phận
bất hạnh
? Lần quẹt diêm thứ ba cô bé thấy gì
? Cô bé mong ước điều gì
* Mong ước được vui đón Nô-en
? Sau khi diêm tắt, em thấy gì
* Cảnh thực không đổi hoà nhập cảnh
ảo trong trí tưởng tượng của em
? Lần thứ 4 quẹt diêm có gì đặc biệt
? Khi đó cô bé bán diêm đã mong ước
điều gì
? Em nghĩ gì về những mong ước của
em bé từ 4 lần quẹt diêm ấy
* Đó là những mong ước giản dị, chân
thành, chính đáng của các em bé
? Khi tất cả các que diêm còn lại cháy
lên, em bé thấy gì
? ý nghĩa của điều đó
* Cái chết đã giải thoát bất hạnh cho em
Tác giả cảm thông, yêu thương đối
với những người bất hạnh
? Trong buổi sáng lạnh lẽo ấy, em đã
chết vì giá rét trong đêm giao thừa, gợi
cho em cảm xúc gì
? Thái độ của mọi người khi nhìn thấy
cảnh tượng ấy như thế nào
? Điều đó nói lên điều gì
* Xã hội vô tình, lạnh lùng thờ ơ với nỗi
bất hạnh của người nghèo
? Thái độ của tác giả trong xã hội thiếu
tình yêu thươngđó, tác giả viết truyện
này nhằm mục đích gì
* Tác giả đã dành cho em tất cả niềm
cảm thông và tình yêu thương
? Phát biểu cảm nghĩ của em về phần
kết truyện
* phần kết là một cảnh thương tâm
? Khái quát về giá trị nghệ thuật của
truyện
mong được che chở, yêu thương, thương nhớ bà
- ảo ảnh biến mất
*Lần 5: - Em be cùng bà bay lên trời
Cuộc sống đối với những
người nghèo khổ chỉ là buồn đau,
đói rét; cái chết đã giải thoát cho
họ khỏi bất hạnh
niềm cảm thông, thương yêu
của tác giả đối với em bé đáng thương
c) Cái chết của em bé bán diêm
- Em chết trong đêm giao thừa vì rét buốt và đói rét cái chết tội nghiệp
- Em bé có đôi má hồng và đôi môi đang mỉm cười
Tình yêu thương với tất cả
niềm cảm thông của tác giả Lên
án xã hội tàn nhẫn, thiếu tình yêu thương ,cảm thông
4 Tổng kết a) Nghệ thuật:
- Cách kể chuyện hấp dẫn đan xen giữa hiện thực và mộng tưởng
- Sắp xếp các tình tiết hợp lí
- Kết hợp tự sự, miêu tả và biểu cảm (lần quẹt diêm lần 2, kết )
- Kết cấu đối lập, tương phản
- Trí tưởng tượng bay bổng
b) Nội dung:
- Truyện để lại cho ta lòng thương cảm sâu sắc đối với 1 em
bé bất hạnh
Trang 8? Phương thức biểu đạt? Nội dung của
văn bản
Gọi học sinh đọc ghi nhớ
- G/v nhấn mạnh ghi nhớ
? Tại sao có thể nói truyện là bài ca về
lòng nhân ái với con người nói chung,
trẻ em nói riêng
? Hình ảnh nào khiến em cảm động
nhất? Vì sao
? Qua đó em thấy trách nhiệm của
người lớn trẻ em và ngược lại trong
xã hội ngày nay
* Ghi nhớ SGK tr68
III Luyện tập
4 Củng cố: (3')
? Nhắc lại nội dung và nghệ thuật của văn bản
? Phát biểu cảm nghĩ về nhân vật ''cô bé'' trong truyện
5 Hướng dẫn học ở nhà: (2')
- Nắm được nội dung và nghệ thuật của truyện; viết bài phát biểu cảm nghĩ về thái độ của tác giả
- Soạn ''Đánh nhau với cối xay gió''
Chuẩn bị bài trợ từ, thán từ
Ngày soạn: 21/9/2012
Ngày dạy: 29/9/2012
Tiết 24 Tiếng Việt: Trợ từ, thán từ
I Mục tiêu.
- Học sinh hiểu được thế nào là trợ từ, thế nào là thán từ
- Biết cách dùng trợ từ, thán từ trong các trường hợp giao tiếp cụ thể
II Chuẩn bị:
- Giáo viên: Bảng phụ ghi bài tập nhanh phần I, tìm thêm một số ví dụ
- Học sinh: Xem trước bài ở nhà
III.Tiến trình bài dạy.
1 Tổ chức lớp: (1')
2 Kiểm tra (4')
Thế nào là từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội?
Trang 9Khi sử dụng cần chú ý điều gì?giải bài tập 4,5(SGK Trang-59)
3.Bài mới.
- Cho h/s đọc quan sát so sánh
3 câu trong SGK tr 69
- Cho h/s thảo luận và trả lời
câu hỏi
? Nghĩa của các câu có gì khác
nhau
? Vì sao có sự khác nhau đó
? Em thấy điểm giống và khác
nhau cơ bản giữa 3 câu là gì
* Ngoài thông tin sự kiện như ở
câu 1, câu 2,3 còn có thông báo
chủ quan (bày tỏ thái độ, sự
đánh giá)
- Giáo viên treo bảng phụ ghi
bài tập nhanh (phần bên):Xác
định những từ có tác dụng bày
tỏ thái độ, sự đánh giá trong
những câu sau:
? Vậy những từ có, những,
chính, đích, ngay là những từ
có tác dụng gì trong câu
* Những, có, chính, đích, ngay,
đi kèm 1 từ ngữ trong câu để
nhấn mạnh hoặc biểu thị thái
độ đánh giá
- Gọi học sinh đọc ghi nhớ
trong SGK
? các từ này, a, vâng trong
những đoạn trích biểu thị điều
gì
? Hãy phát âm để diễn đạt 2 sắc
thái tình cảm này
? Nhận xét về cách dùng các từ:
này, a, vâng
I Trợ từ
1 Ví dụ
C1: thông báo khách quan(nó ăn, số lượng: 2 bát cơm)
C2: Thêm ''những'' ,ngoài việc diễn đạt khách quan còn có ý nghĩa nhấn mạnh,
đánh giá việc nó ăn hai bát cơm là nhiều, vượt quá mức bình thường
C3: Thêm từ ''có'', ngoài việc diễn đạt khách quan, còn có ý nhấn mạnh, đánh giá ăn 2 bát là ít không đạt mức độ bình thường
2 Nhận xét
- Nói dối là tự làm hại chính mình
- Tôi đã gọi đích danh nó ra
- Bạn không tin ngay cả tôi nữa à
- Tác dụng: Nhấn mạnh đối tượng được nói đến là: mình, nó, tôi
3 Kết luận:
* Ghi nhớ SGK tr69
II Thán từ
1 Ví dụ
2 Nhận xét
- Này: có tác dụng gây ra sự chú ý ở
người đối thoại
- A: biểu thị thái độ tức giận hoặc vui
mừng
- Vâng: biểu thị thái độ lễ phép
- Này, a có khả năng 1 mình tạo thành
câu (VD của Nam Cao)
- Này, a, vâng cũng có thể làm thành phần biệt lập của câu (không có quan hệ ngữ pháp với các thành phần khác) (VD của Ngô Tất Tố)
+ A! Mẹ đã về
Trang 10? Những từ này, a, vâng là
những từ như thế nào
? Đặc tính ngữ pháp của chúng
? Tìm thêm một số ví dụ khác
với các từ kể trên
* Này, a, vâng biểu thị tình
cảm, cảm xúc, để gọi đáp
* có thể đứng độc lập
hoặcthành phần biệt lập của
câu
? Vậy thế nào là thán từ? Vị trí
của nó
? Đặc tính ngữ pháp
? Thán từ gồm mấy loại
- Cho h/s đọc ghi nhớ
- Yêu cầu học sinh đặt câu với
3 thán từ: ôi, ừ, ơ
? Trong các câu dưới đây, từ
nào (trong các từ in đậm) là trợ
từ, từ nào không phải là trợ từ
? Giải thích nghĩa của các trợ từ
in đậm
- Tổ chức học sinh làm việc
theo nhóm
- Giáo viên gọi đại diện nhóm
trình bày
-Gọi nhóm khác nhận xét
- Giáo viên đánh giá
? Tìm các thán từ trong các câu
đã cho
? Các thán từ in đậm bộc lộ
những cảm xúc gì
+ Này! Nhìn kìa!
+ Vâng! Con lên ngay đây
3 Kết luậ
* Ghi nhớ SGK tr69
+ Ôi buổi chiều thật tuyệt
+ ừ ! cái cặp ấy được đấy + Ơ! Em cứ tưởng ai hoá ra là anh
III Luyện tập
1 Bài tập 1:
- Các câu có trợ từ là: a, c, g, i
2 Bài tập 2:
- lấy: nghĩa là không có 1 lá thư, không
có lời nhắn gửi, không có 1 đồng quà
- nguyên: nghĩa là chỉ kể riêng tiền thách cưới đã quá cao
- đến: nghĩa là quá vô lí
- cả: nhấn mạnh việc ăn quá mức bình thường
- cứ: nhấn mạnh 1 việc lặp lại nhàmchán
3.Bài tập 3:
- Các thán từ: này, à, ấy vâng, chao ôi, hỡi
ơi
4 Bài tập 4:
- Kìa: tỏ ý đắc chí
- ha ha: khoái chí
- ái ái: tỏ ý van xin
- than ôi: tỏ ý nuối tiếc
IV Củng cố: (3')
? Nêu khái niệm trợ từ, thán từ
? Cách sử dụng trợ từ, thán từ trong câu
V Hướng dẫn học ở nhà: (2')
- Học thuộc 2 ghi nhớ, làm bài tập 5, 6 SGK - tr72
Gợi ý BT6: Nghĩa đen: dùng thán từ gọi đáp biểu thị sự lễ phép,nghĩa bóng: nghe lời một cách máy móc, thiếu suy nghĩ