GV: Một thế giới kì diệu mà nhà trường đã më ra cho chóng ta lµ bao ®iÒu míi mÎ réng lín vÒ tri thøc v¨n ho¸, tri thøc cuéc sống, dạy dỗ bồi đắp cho chúng ta những tư tưởng, Tình cảm đẹp[r]
Trang 1Tuần 1
Tiết 1
Ngày soạn : 20/8/2009
Ngày dạy :
Bài 1
Văn bản : CổNG TRƯờNG Mở RA
_ Theo Lý Lan _
A - Mục tiêu cần đạt :
- Cảm nhận và hiểu những tình cảm thiêng liêng , đẹp đẽ của cha mẹ đối với con cái
B - Chuẩn bị:
Giáo viên:
- Đồ dùng : Tranh ảnh về ngày khai *+
- Những điều cần ý :
Bài văn không có cốt truyện, chủ yếu là tâm trạng hồi hộp, phấp phỏng đón chờ tuổi thơ của mẹ sống dậy
Học sinh: - SGK, soạn bài *! ở nhà
C- Tiến trình tổ chức các hoạt động Dạy - Học :
I - ổn định tổ chức :
Lớp 7 - Sĩ số : - Vắng :
II - Kiểm tra :
? ở lớp 6 các em đã học những văn bản nhật dụng nào?
(Động Phong Nha, Cầu Long Biên- Chứng nhân lịch sử )
III - Bài mới :
Giới thiệu bài:
Ngày khai
đầu một năm học mới với bao mơ '* bao điều mong đợi ' mắt các em Không khí ngày khai
sao ? Họ có những tâm trạng gì trong ngày ấy ? Bài Cổng
hôm nay sẽ giúp chúng ta hiểu , điều đó.
Hoạt động của Thầy - Trò Nội dung kiến thức
- Em hãy nêu xuất xứ của văn bản Cổng
*+ mở ra ?
GV : [! dẫn đọc : Giọng nhỏ nhẹ,
thiết tha, chậm rãi
GV đọc văn bản - HS đọc- GV nhận xét
- Trong 10 chú thích, có từ nào là từ HV
?Từ đó giải nghĩa thế nào ? ( can
đảm: có tinh thần mạnh mẽ, không sợ gian
khổ, nguy hiểm, khó khăn )
GV: [! dẫn tóm tắt văn bản : Em hãy
tóm tắt nội dung của văn bản Cổng *+
I Tác giả, tác phẩm :
- Là văn bản nhật dụng viết về nhà
*+$
- Đây là bài kí của tg Lý Lan trích từ báo
“Yêu trẻ số 166 Thành phố Hồ Chí Minh 1.9.2000
II - Đọc - Tóm tắt - chú thích :
* Đọc
* Chú thích
Trang 2mở ra bằng 1 vài câu ngắn gọn ? (văn bản
viết về cái gì ? việc gì ? )
- Truyện có những nhân vật nào ? Ai là
- Em có thể chia văn bản này thành mấy
phần ? Mỗi phàn từ đâu đến đâu ? ý của
từng phần ?
- Văn bản Cổng *+ mở ra biểu
đạt bằng những D thức nào?
- U D thức nào là chính ? – Sự kết hợp
này có tác dụng gì ?
- HS đọc đoạn 1 Đoạn văn em vừa đọc
diễn tả điều gì ?
- Theo dõi phần đầu văn bản, em thấy
nào ?
- Đêm *! ngày khai *+ tâm trạng
Điều đó biểu hiện bằng những chi
tiết nào trong bài ? (Con thanh thản, nhẹ
nhàng, vô : Đêm nay con cũng có niềm
vui háo hức Giấc ngủ đến với con dễ dàng
uống 1 li sữa, ăn 1 cái kẹo.- Mẹ thao
thức, hồi hộp, suy nghĩ triền miên : )
- Em có nhận xét gì về tâm trạng của 2 mẹ
con ?
(Đây là tâm trạng khác + không
giống nhau)
- Để diễn tả tâm trạng của 2 mẹ con,
tác giả đã sử dụng D thức biểu đạt
nào ?
không ngủ ? ( Vừa trăn trở suy nghĩ
về con , vừa bâng khuâng nhớ về ngày khai
*+ năm Z của mình
- Chi tiết nào chứng tỏ ngày khai *+
năm Z đã để lại ấn sâu đậm trong
nhắm mắt lại là 0+ vang bên tai
tiếng đọc bài trầm bổng : ‘‘Hằng năm cứ
vào cuối thu Mẹ tôi âu yếm nắm tay tôi
- Tóm tắt : Bài văn viết về tâm trạng của ngày khai *+ lần đầu tiên của con
III - Tìm hiểu văn bản 1- Cấu trúc:
- Bố cục: 2 phần + Từ đầu -> A! vào : Nỗi lòng của mẹ +Còn lại : Cảm nghĩ của mẹ về Giáo dục
- U D thức biểu đạt:
- Kết hợp hài hoà giữa tự sự, miêu tả và biểu cảm làm nổi bật vẻ đẹp trong sáng,
2 - Phân tích :
1/ Nỗi lòng của mẹ:
- Đêm *! ngày con vào lớp 1
* Tâm trạng của mẹ :
- Mẹ không ngủ
- Hôm nay mẹ không tập trung vào việc gì cả
- Mẹ tin đứa con của mẹ lớn rồi
->Tự sự kết hợp với miêu tả để biểu cảm - làm nổi rõ tâm trạng thao thức, hồi hộp,
Trang 3dẫn đi trên con + làng dài và hẹp ” )
gì cho con ?
- Qua những việc làm đó em cảm nhận
quên mình vì con, chỉ mong con khôn lớn
thành đạt Đó là đức hi sinh, là vẻ đẹp giản
dị mà lớn lao của tình mẫu tử trong cách
lại những kỉ niệm quá khứ nào ?
(ngày đầu tiên bà ngoại mẹ đến
*+X
- Tìm những chi tiết nói về kỉ niệm quá
khứ đó ?
- Em có nhận xét gì về cách dùng từ của
tác giả ? Tác dụng của cách dùng từ đó ?
- Những tình cảm quá khứ ấy đã nói lên
tình cảm sâu nặng nào của lòng mẹ ?
( Nhớ D bà ngoại và nhớ mái *+
Z )
chăm sóc giấc ngủ của con, nhớ tới những
kỷ niệm thân D về bà ngoại và mái
*+ Z $ Tất cả những điều đó đã cho
nào ?
Thảo luận :
ai ? ( Đang nói với chính mình ) – Cách
viết này có tác dụng gì ?
những kỷ niệm Z không chỉ để sống lại
tuổi thơ đẹp đẽ của mình mà còn muốn ghi
vào lòng con những kỷ niệm đẹp ấy Để
rồi bất cứ 1 ngày nào đó trong đời, khi nhớ
lại, lòng con lại rạo rực những cảm giác
bâng khuâng, xao xuyến của ngày đầu tiên
cắp sách tới *+
* Những việc làm của mẹ :
- Đắp mền, buông mùng, ém chăn cẩn thận, J đồ chơi, nhìn con ngủ,xem lại những thứ đã chuẩn bị cho con
->Yêu D con, hết lòng vì con
* Kỉ niệm quá khứ :
- Nhớ sự nôn nao, hồi hộp khi cùng bà ngoại đi tới *+ và nỗi chơi vơi hốt hoảng, khi cổng *+ đóng lại
-> Sử dụng một loạt từ láy gợi cảm xúc vừa phức tạp, vừa vui E! vừa lo sợ
thân, biết ơn *+ học, tin I ở
D lai của con
-> Dùng ngôn ngữ độc thoại
Làm nổi bật tâm trạng, tình cảm và những
điều sâu thẳm khó nói bằng những lời trực tiếp
Trang 4- Ngoài những cảm xúc tâm trạng ấy, trong
điều gì ?
- Câu văn nào trong bài nói lên tầm quan
trọng của nhà *+ đối với thế hệ trẻ ?
( ‘‘Ai cũng biết rằng mỗi sai lầm trong
giáo dục sẽ ảnh I đến cả 1 thế hệ mai
sau và sai lầm 1 li có thể thế hệ ấy đi
chệch cả hàng dặm sau này.” )
- Câu văn này có ý nghĩa gì ? Vì sao ?
( Không phép sai lầm trong giáo dục
Vì giáo dục quyết định D lai của đất
! )
Thảo luận:
‘‘Đi đi con, hãy can đảm lên, thế giới này
là của con, A! qua cánh cổng *+ là 1
thế giới kì diệu sẽ mở ra.’’ Em hiểu thế
giới kì diệu đó là gì ? ( Tri thức, tình cảm,
I đạo lí, tình bạn, tình thầy trò )
- Câu nói này có ý nghĩa gì ?
GV: Một thế giới kì diệu mà nhà *+ đã
mở ra cho chúng ta là bao điều mới mẻ
rộng lớn về tri thức văn hoá, tri thức cuộc
sống, dạy dỗ bồi đắp cho chúng ta những
I Tình cảm đẹp về đạo lí làm
ngừng D lên, để phát triển thể lực,
bị cho ngày mai lập nghiệp
- Nghệ thuật miêu tả diễn biến tâm trạng
nhân vật có gì đáng chú ý ?
và nhà *+ ? ( ghi nhớ- sgk-9 )
- Văn bản này đã cho em bài học gì ?
- Quan sát tranh ( SGK ) - Bức tranh minh
họa cảnh gì ? Em hãy miêu tả lại cảnh đó ?
- Hãy nhớ và viết thành đoạn văn về kỉ
niệm đáng nhớ nhất trong ngày khai
2 / Cảm nghĩ của mẹ:
- 7! qua cánh cổng *+ là một thế giới kì diệu sẽ mở ra
=>Khẳng định vai trò to lớn của giáo dục
và tin I ở sự nghiệp giáo dục của
! nhà
3 - Tổng kết:
- Miêu tả diễn biến tâm trạng nhân vật với nhiều hình thức khác nhau : miêu tả trực tiếp, miêu tả qua so sánh, miêu tả hồi ức,
sử dụng ngôn ngữ độc thoại bộc lộ chất trữ tình
* Ghi nhớ : sgk-9, học sinh đọc
- Chúng ta phải có trách nhiệm với gia
đình và nhà *+
IV- Luyện tập:
Trang 5*+ đầu tiên của mình ?
IV- Củng cố :
- Cho biết nội dung và nghệ thuật chính của văn bản “ Cổng *+ mở ra”? Qua văn bản em rút ra bài học gì?
V- Dặn dò:
- Học thuộc bài cũ theo nội dung đã học
- Tóm tắt văn bản “Cổng *+ mở ra”
- Soạn *! văn bản “ Mẹ tôi”để giờ sau học
Tuần 1
Tiết 2
Ngày soạn : 20/8/2009
Ngày dạy :
Bài 2
Văn bản : Mẹ Tôi
_ Et- môn-đô-đơ A-mi-xi _
A- Mục tiêu bài học:
- Cảm nhận tình cảm thiêng liêng sâu nặng của cha mẹ đối với con cái Không chà đạp lên tình cảm đó
- Giáo dục tình cảm yêu D và kính trọng cha mẹ
B- Chuẩn bị:
Giáo viên:
- SGK, SGV, Giáo án
- Những điều cần ý : GV cần ! dẫn học sinh tìm hiểu và phân tích văn bản,
từ đó rút ra nội dung và ý nghĩa của bài học, tự liên hệ và kiểm điểm thái độ và tình cảm của bản thân đối với bố mẹ mình
Học sinh:
- Soạn bài *! khi đến lớp
- Học bài cũ, chủân bị bài mới
C - Tiến trình tổ chức các hoạt động Dạy - Học:
I - ổn định tổ chức:
Lớp 7 - Sĩ số: - Vắng:
II - Kiểm tra bài cũ:
- Bài học sâu sắc nhất mà em rút ra từ văn bản Cổng *+ mở ra là gì ?
- Yêu cầu: Trả lời phần ghi nhớ – SGK ( 9 )
III - Bài mới:
Giới thiệu bài:
Trong cuộc đời mỗi chúng ta,
thiêng liêng và cao cả
đến khi mắc những lỗi lầm, ta mới nhận ra tất cả Bài Mẹ tôi sẽ cho ta một bài học thế.
Hoạt động của thầy - trò Nội dung kiến thức
- Em hãy giới thiệu 1 vài nét về tác giả ?
- Tác giả + viết về đề tài gì ?
I Tác giả, tác phẩm :
1 Tác giả: ( 1846- 1908 )
- Là nhà văn ý
- % + viết về đề tài thiếu nhi và nhà
*+ về những tấm lòng nhân hậu
Trang 6- Em hãy nêu xuất xuất xứ của văn bản Mẹ
tôi ?
GV: [! dẫn đọc : Nhẹ nhàng, tha thiết,
thể hiện những tâm tình cảm buồn
sự trân trọng của ông với vợ mình Khi đọc
lời khuyên: Dứt khoát, mạnh mẽ thể hiện
thái độ nghiêm khắc
GV đọc - HS đọc - Nhận xét
GV gọi hs đọc chú thích
- Trong 10 điều chú thích, từ nào là từ láy,
từ nào là từ Hán Việt ? ( Từ láy:3,4-Từ
HV: những từ còn lại )
- Ta có thể chia văn bản làm mấy phần ?
Mỗi phần từ đâu đến đâu ? ý nghĩa của từng
phần ?
- Văn bản này biểu đạt bằng những
D thức nào ?
U D thức nào là chính ?
Thảo luận :
con tại sao tác giả lại lấy nhan đề
“Mẹ tôi” ? ( Nhan đề là của tác giả đặt cho
trực tiếp trong câu chuyện, lại là tiêu
điểm mà các nhân vật và chi tiết đều !
tới để làm sáng tỏ )
- Theo dõi phần đầu văn bản , em thấy En ri
cô đã mắc lỗi gì ?
- Em có suy nghĩ gì về lỗi lầm của En ri cô?
- Tìm những chi tiết nói về thái độ của
tác giả đã sử dụng D thức biểu đạt
nào? U D thức biểu cảm diễn đạt
2 / Tác phẩm:
- In trong tập truyện : Những tấm lòng cao cả
II - Đọc - Tóm tắt - Chú thích:
* Đọc, tóm tắt :
* Chú thích :
III - Tìm hiểu văn bản 1- Cấu trúc:
- Bố cục : 2 phần + Đoạn đầu : Lí do bố viết +Còn lại : Nội dung bức
- U D thức diễn đạt:
- Viết để biểu cảm ( tự sự- miêu tả- biểu cảm )
2 - Phân tích:
a / Lỗi lầm của En ri cô :
- Vô lễ với mẹ *! mặt cô giáo
=> Đây là việc làm sai trái, xúc phạm tới mẹ
b / Thái độ của bố:
- Sự hỗn láo của con một nhát dao
đâm vào tim bố vậy !
- Bố không nén cơn tức giận đối với con
- Con mà xúc phạm đến mẹ con ?
-> U D thức biểu cảm diễn đạt bằng các kiểu câu cảm thán, nghi vấn làm cho lời văn trở nên linh hoạt, sinh
Trang 7thông qua những kiểu câu nào? Tác dụng
của các biện pháp nghệ thuật đó?
- Những chi tiết trên đã thể hiện thái
hstự bộc lộ )
làm, những tình cảm của mẹ dành cho En ri
cô Em hãy tìm những chi tiết, hình ảnh nói
sử dụng D thức biểu đạt nào? U D
thức đó có tác dụng gì ?
D chăm sóc nuôi dạy con cái bằng tất
cả tấm lòng, sức lực, sẵn sàng hi sinh tất cả
hạnh phúc và cuộc sống của mình cho con
liêng, cao cả
tác giả đã phân tích mối quan hệ ruột thịt,
gắn bó sâu nặng giữa 2 mẹ con En ri cô
(hs đọc đoạn văn 3,4-sgk-10 )
- Em có nhận xét gì về cách sử dụng câu
văn ở đoạn này ? Tác dụng của cách dùng
đó ?
- Qua bức , em thấy bố của En ri cô là
=>Thể hiện thái độ buồn bã, đau đớn và tức giận
c/ Hình ảnh NO mẹ:
- Mẹ đã phải thức suốt đêm , quằn quại vì nỗi lo sợ, khóc nức nở khi nghĩ rằng có thể mất con
phúc để tránh cho con 1 giờ đau đớn,
có thể hi sinh tính mạng để cứu sống con
-> U D thức tự sự kết hợp với miêu tả
con, sẵn sàng quên mình vì con
d / Lời khuyên của bố:
- Không bao giờ thốt ra những lời nói nặng với mẹ Con phải xin lỗi mẹ,
- Con hãy cầu xin mẹ hôn con, để cho chiếc hôn ấy xoá đi cái dấu vết vong ân bội nghĩa trên trán con
-> Sử dụng câu cầu khiến làm cho lời văn trở nên rõ ràng, dứt khoát
tình D yêu sâu sắc
Trang 8con mà lại viết ? ( tình cảm sâu sắc
+ tế nhị và kín đáo, nhiều khi không
nói trực tiếp $ Viết tức là chỉ nói
lòng tự trọng Đây chính là bài học về cách
ứng xử trong gia đình, ở *+ và ngoài xã
hội )
- Thảo luận :
Theo em, điều gì đã khiến En ri cô “ xúc
động vô cùng ” khi đọc bố ?
Hãy tìm hiểu và lựa chọn những lí do mà
em cho là đúng trong các lí do
sau:(9sgk-12.)
- Em có nhận xét gì về cách diễn đạt câu
văn của tác giả ?
- Nhà văn đã gửi tới chúng ta thông điệp
gì ?
- Văn bản này đã cho ta hiểu thêm gì về tác
giả ?
- Sau khi học xong văn bản này, em rút ra
bài học gì ? Liên hệ với bản thân xem
em đã có lần nào lỡ gây chuyện gì đó khiến
bố mẹ buồn phiền Nếu có thì bài văn này
gợi cho em điều gì ?
3- Tổng kết:
- Diễn đạt bằng nhiều kiểu câu linh hoạt:
câu trần thuật, câu nghi vấn, câu cảm thán, câu cầu khiến làm cho lời văn trở nên trở nên linh hoạt, dễ đi vào lòng
* Ghi nhớ : sgk-12.
IV - Luyện tập:
IV- Củng cố :
- Cho biết nội dung và nghệ thuật chính của văn bản “ Mẹ tôi”? Nhà văn gửi tới
chúng ta thông điệp gì qua văn bản này?
V- Dặn dò:
- Học thuộc bài cũ theo nội dung đã học
- Tóm tắt văn bản “Mẹ tôi”
- Soạn *! văn bản “ Cuộc chia tay của con búp bê”
- Chuẩn bị bài từ ghép để giờ sau học
Tuần 1
Tiết 3
Ngày soạn : 20/8/2009
Ngày dạy :
Bài 3
Từ ghép
A - Mục tiêu bài học :
- Nắm cấu tạo của 2 loại từ ghép : Từ ghép chính phụ và từ ghép đẳng lập
- Hiểu ý nghĩa của các loại từ ghép
B - Chuẩn bị :
Trang 9 Giáo viên:
- Bảng phụ, sgk, sgv, giáo án
- Những điều cần ý:
Học về từ ghép không phải chỉ để nhận diện một từ nào đó là từ ghép chính phụ hay từ ghép đẳng lập mà điều quan trọng là hiểu cơ chế tạo nghĩa của các loại từ ghép
Học sinh:
- Xem bài mới
C - Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy và học:
I - ổn định tổ chức :
- Lớp 7 Sĩ số: Vắng:
II - Kiểm tra bài cũ:
- Kiểm tra sự chuẩn bị đồ dùng, sách vở của HS
III - Bài mới :
Giới thiệu bài:
? Tìm 3 từ đơn và 3 từ phức? Từ phức phân loại thế nào ?
( Hoa, lá, quả; hoa hồng, hoa quả, xanh xanh Từ phức phân thành hai loại : Từ ghép
và từ láy ) Bài học hôm nay sẽ giúp chúng ta hiểu rõ hơn về từ ghép
Hoạt động của thầy trò Nội dung kiến thức
Đọc VD1
- Chú ý các từ : Bà ngoại, thơm phức
- Trong 2 từ đó, tiếng nào là tiếng
chính, tiếng nào là tiếng phụ bổ sung ý
nghĩa cho tiếng chính ?
- 2 từ này có quan hệ với nhau thế
nào ?
- Em có nhận xét gì về trật tự của
những tiếng chính trong những từ ấy ?
- Theo em từ ghép chính phụ có cấu
tạo thế nào ?
- Tìm từ ghép chính phụ có tiếng chính
Bà, thơm ? ( Bà cô, bà bác, bà dì; thơm
lừng, thơm ngát )
HS đọc Ví dụ 2 - Chú ý các từ trầm
bổng, quần áo
- Các tiếng trong 2 từ ghép trên có
phân ra thành tiếng chính, tiếng phụ
không ? Vậy 2 tiếng này có quan hệ
với nhau thế nào ?
( quan hệ bình đẳng về mặt ngữ pháp )
- Khi đảo vị trí của các tiếng thì nghĩa
của từ có thay đổi không ?
- Từ ghép đẳng lập có cấu tạo thế
nào?
I- Các loại từ ghép:
1- Ví dụ:
* Ví dụ1:
Bà ngoại Thơm phức Nhóm 1 t.chính
- Tiếng phụ bổi sung nghĩa cho tiếng chính
=> quan hệ chính phụ => Từ ghép chính phụ
-Tiếng chính đứng *!
- Có tiếng chính và tiếng phụ, tiếng phụ bổ sung nghĩa cho tiếng chính
*Ví dụ2 : Trầm bổng Quần áo Nhóm2
- 2 tiếng ngang bằng nhau-> quan hệ bình
đẳng => Từ ghép đẳng lập
Trang 10- Tìm một vài từ ghép đẳng lập chỉ các
sự vật xung quanh chúng ta ? ( Bàn
ghế, sách vở, mũ nón )
- So sánh từ ghép chính phụ và từ ghép
đẳng lập, chúng giống và khác nhau ở
điểm nào ?
- Từ ghép phân loại thế nào ?
- Thế nào là từ ghép chính phụ, thế nào
là từ ghép đẳng lập ?
- So sánh nghĩa của từ bà ngoại với
nghĩa của từ bà?
- Nghĩa của từ thơm phức với nghĩa
của tiếng thơm ?
- Từ ghép chính phụ có nghĩa thế
nào ?
- So sánh nghĩa của từ quần áo với
nghĩa của mỗi tiếng quần và áo ?
- Trầm bổng với trầm và bổng ?
- Từ ghép đẳng lập có nghĩa thế
nào ?
- Hs đọc ghi nhớ 2
GV : Gọi 2 hs lên bảng làm bt
- Phân loại từ ghép đẳng lập, chính phụ
?
- Vì sao em lại xếp vậy ?
GV treo bảng phụ - hs lên điền từ
- Có các tiếng bình đẳng về mặt ngữ pháp ( không phân ra tiếng chính, tiếng phụ )
* So sánh từ ghép chính phụ và từ ghép đẳng lập:
- Giống : Đều có quan hệ với nhau về nghĩa
- Khác : +Từ ghép chính phụ: có quan hệ chính phụ
+Từ ghép đẳng lập: có quan hệ bình đẳng
2 – Ghi nhớ:
* Ghi nhớ 1: SGK ( 14 )
II - Nghĩa của từ ghép :
1 Nghĩa của từ ghép chính phụ :
- Ví dụ : rộng
mẹ -> nghĩa hẹp + Thơm : có mùi D của hoa, dễ chịu -> nghĩa rộng
Thơm phức : có mùi bốc lên mạnh, hấp dẫn -> nghĩa hẹp
- Hẹp hơn nghĩa của tiếng chính và có tính chất phân nghĩa
2 - Nghĩa của từ ghép đẳng lập :
- Ví dụ:
+ Quần áo : chỉ quần áo nói chung -> hợp nghĩa, có nghĩa khái quát hơn
Quần, áo : chỉ riêng từng loại + Trầm bổng : Miêu tả âm thanh lúc thấp, lúc cao nghe rất êm tai => nghĩa chung, khái quát
Trầm, bổng : chỉ âm thanh riêng từng loại
- Có tính chất hợp nghĩa và có nghĩa khái quát hơn nghĩa của tiếng tạo nên nó
* Ghi nhớ 2 : SGK (14 )
III - Luyện tập :
* Bài 1( 15 ) :
cỏ, ẩm ! đầu đuôi
- Từ ghép chính phụ: Xanh ngắt,nhà máy,
* Bài 2 ( 15 ):