Giúp h/s : - Hiểu đợc vai trò và tầm quan trọng của việc sử dụng các phơng tiện liên kết để tạo ra sự liên kết giữa các đoạn văn trong văn bản.. - Rèn luyện kĩ năng viết đợc các đoạn văn[r]
Trang 1Ngày soạn: 18/ 9/ 2006
Ngày giảng: 22/ 9/ 2006
Tuần: 3
Tiết: 11,12
TậP LàM VĂN:
viết bài tập làm văn số 1
văn tự sự
a mục tiêu
Giúp h/s : - Ôn lại kiểu bài tự sự đã học ở lớp 6 , có sự kết hợp các yếu tố miêu tả và biểu cảm
- Luyện tập viết thành đoạn văn , bài văn
b chuẩn bị
G: đề bài , đáp án , biểu điểm
H: Giấy kiểm tra
c lên lớp
I ổn định tổ chức
II Kiểm tra sự chuẩn bị của h/s
III Bài mới Đề bài : Kể lại ngày đầu tiên đi học
Đáp án - Biểu điểm
1 Mở bài : ( 1,5 đ )
- Nêu lí do gợi nhớ kỉ niệm
- Tâm trạng khi nhớ lại
2 Thân bài : ( 6 đ )
Kể theo trình tự thời gian , không gian
+ Hôm trớc ngày đi học
+ Buổi sáng trớc khi đi học
46
+ Trên đờng tới trờng
+ Trên sân trờng
+ Khi ở trong lớp học
3 Kết bài : ( 1,5 đ ) Khẳng định lại cảm xúc : mãi mãi không bao giờ quên
( Chú ý mắc lỗi chính tả trong toàn bài trừ 1 điểm )
Ngày soạn : 21/ 9/ 2006
Ngày giảng :26/ 9/ 2006
Tuần : 4 Tiết : 13;14
bài 4
văn bản : lão hạc
Trang 2nam cao
a mục tiêu
Giúp h/s : - Thấy đợc tình cảnh khốn cùng và nhân cách cao qúy của nhân vật Lão hạc , qua đó hiểu thêm về số phận đang thơng và vẻ đẹp tâm hồn đáng trân trọng của ngời nông dân VN trớc CM T8
- Thấy đợc lòng nhân đạo sâu sắc của nhà văn Nam Cao ( thể hiện chủ yếu qua nhân vật
ông giáo ) : thơng cảm , xót xa và trân trọng đối với những ngời nông dân nghèo khổ
- Bớc đầu hiểu đợc nghệ thuật viết truyện đặc sắc của tác giả : khắc họa nhân vật với chiều sâu tâm lí , cách kể chuyện tự nhiên , hấp dẫn , kết hợp giữa tự sự , trữ tình và triết lí
- Rèn kĩ năng phân tích nhân vật qua độc thoại , đối thoại
b chuẩn bị
G: Giáo án , ảnh chân dung Nam Cao , bảng phụ
H: Soạn bài , đọc kĩ chú thích
c lên lớp
I ổn định tổ chức
II Kiểm tra bài cũ
- Qua các nhân vật anh Dậu , chị Dậu em có thể khái quát điều gì về số phận và phẩm 47
cách của ngời nông dân VN trớc CM T8
- Nhận định nào sau đây nói đúng nhất nội dung chính của đoạn trích '' Tức nớc vỡ bờ ''
A Vạch trần bộ mặt tàn ác của XHTD phong kiến đơng thời
B Chỉ nỗi cực khổ của ngời nông dân bị áp bức
C Cho thấy vẻ đẹp tâm hồn của ngời phụ nữ nông thôn : vừa giàu lòng yêu thơng vừa có sức sống tiềm tàng mạnh mẽ
D Kết hợp cả 3 nội dung trên
III Bài mới
1 Giới thiệu bài
Nam Cao đợc coi là một trong những nhà văn xuất sắc trong dòng văn học hiện thực
Đề tài trong các sáng tác của ông chủ yếu viết về ngời nông dân và trí thức tiểu t sản truyện '' Lão Hạc '' là một bức tranh thu nhỏ về đời sống ngời nông dân trớc cách mạng tháng 8 Trong truyện tác giả không trực tiếp phản ánh sự bóc lột , đàn áp của cờng hào ,
lí trởng mà tập trung miêu tả quá trình ngời nông bị bần cùng hoá đên chỗ bị phá sản , lu vong Quá trình ấy diễn ra ntn ? Chúng ta cùng tìm hiểu bài học
2 Tiến trình bài dạy
Hoạt động 1 : Hớng dẫn đọc ,
tìm hiểu chú thích , bố cục và
tóm tắt văn bản
Yêu cầu đọc , giọng ông giáo :
I Đọc , chú thích ,
bố cục , tóm tắt
Trang 3chậm , buồn , cảm thông có lúc
xót xa đau đớn
- Lão Hạc : khi đau đớn , ân hận,
dằn vặt
G đọc mẫu 1 đoạn Gọi h/s đọc
tiếp
? Đọc chú thích về tác giả Nêu
ngắn gọn ?
Hs nối nhau đọc tiếp Nhận xét phần đọc của bạn
Nam Cao ( 1915 - 1951 ) quê
ở Hà Nam , là nhà văn hiện thực xuất sắc Đề tài chủ yếu trong sáng tác của ông là viết
1 Tác giả
1915 - 1951 , Hà Nam
Là nhà văn xuất sắc 48
? Cho h/s hỏi - đáp chú thích
5,6,21,22,43
? Truyện ngắn này có thể chia
làm mấy phần Nội dung của
từng phần ? Hs tóm tắt lại văn
bản ?
Hoạt động 2 : Hớng dẫn đọc -
hiểu văn bản
về ngời nông dân và trí thức tiểu t sản
'' Lão Hạc '' là truyện ngắn xuất sắc về ngời nông dân ,
đăng báo 1943
Hs hỏi đáp dựa vào phần chú thích / sgk 46;47
Hs tóm tắt lại theo các ý sau :
- Tình cảnh của lão Hạc : nhà nghèo , vợ đã chết , con trai phẫn trí vì không có tiền cới
vợ bỏ nhà đi
- Tình cảnh của lão Hạc với con chó Vàng , con chó nh ngời bạn làm khuây , nh kỉ vật của đứa con trai
2 Tác phẩm
1943
3 Bố cục
II Đọc - hiểu văn bản
Trang 4? Vì sao lão Hạc rất yêu thơng
'' cậu Vàng '' mà vẫn phải quyết
định bán cậu Vàng ?
? Khi quyết định bán cậu Vàng
tâm trạng của lão Hạc thể hiện ra
sao ?
Lão Hạc phải đành lòng bán con chó Vàng cũng là điều vạn bất đắc dĩ , là con đờng cuối cùng mà thôi Lão Hạc quá nghèo , lại yếu mệt sau trận ốm , không có việc làm , hoa màu bị bão phá sạch
Đồng tiền bấy lâu nay dành dụm đã cạn kiệt Đã vậy , lão phải nuôi thêm cậu Vàng Cậu lại ăn rất khoẻ , nuôi thân chẳng nổi , làm sao có thể nuôi chó Mà đã nuôi, lão không nỡ để cho nó đói , nó gầy Nh vậy chỉ còn cách duy nhất là bán nó đi
Trớc khi quyết định bán cậu Vàng , lão Hạc đã phải đắn
đo, suy tính nhiều lắm ( thể hiện ở việc lão nói đi nói lại ý
1 Nhân vật lão Hạc
a Tâm trạng của lão Hạc sau khi bán cậu Vàng
49
? Sau khi bán '' cậu Vàng '' tâm
trạng lão Hạc diễn biến ra sao ?
Tìm các chi tiết miêu tả bộ dạng,
cử chỉ của lão Hạc khi kể lại với
ông giáo ?
định bán cậu Vàng với ông giáo ) Lão coi đó là một việc rất hệ trọng bởi cậu Vàng là ngời bạn thân thiết , là kỉ vật của anh con trai mà lão rất yêu thơng
- Cố làm ra vui vẻ , cời nh mếu , mắt ầng ậng nớc , mặt
đột nhiên co rúm lại ,vết nhăn xô lại , ép cho nớc mắt chảy
ra , miệng mếu máo , hu hu khóc
Tự trách mình già bằng này tuổi rồi mà còn đánh lừa một con chó
Trang 5? Qua việc lão Hạc bán cậu Vàng
cho thấy lão là con ngời ntn ?
Tâm trạng day dứt , ăn năn vì
già đánh lừa một con chó Cả đời lão sống nhân hậu ,
l-ơng thiện không lừa dối ai , loã hổ thẹn với lơng tâm của mình Lão bật khóc hu hu
tr-ớc việc làm của mình , lão vô
cùng đau đớn ; xót xa ; ân hận
Lão Hạc là con ngời sống rất tình nghĩa , thuỷ chung , trung thực Qua đó càng thấm thía lòng thơng con sâu sắc cra ngời cha nghèo khổ
Từ ngày anh con trai phẫn chí
bỏ đi phu đồn điền vì không
có tiền cới vợ , lão luôn mang tâm trạng ăn năn cảm giác mắc tội vì không lo liệu nổi cho con Lão đã cố tích cóp , dành dụm để bù đắp lại cho con và chờ đợi khi con trở về Vì thế dù rất thơng cậu Vàng
đến tình cảnhnày lão cũng quyết định bán bởi nếu không
sẽ tiêu phạm vào đồng tiền , mảnh vờn mà lão đang
- Tâm trạng day dứt, đau đớn , xót
xa , ân hận
50
cố giữ trọn cho con trai
BT : Câu văn '' Kiếp con chó là kiếp khổ kiếp ngời nh kiếp tôi chẳng hạn '' Biểu hiện
điều gì ?
A Sự chua chát của lão Hạc khi nói về thân phận mình
B Sự tự an ủi của lão Hạc đối với bản thân mình
C Sự thơng tiếc của lão Hạc đối với cậu Vàng
D Cả A,B,C đều sai
tiết 2
a mục tiêu ( nh trên )
b chuẩn bị
G: Giáo án , bảng phụ
H: Soạn bài
Trang 6c lên lớp
I ổn định tổ chức
II Kiểm tra bài cũ
- Phân tích tâm trạng củ lão Hạc sau khi bán cậu Vàng ?
III Bài mới
1 Giới thiệu bài
Dẫn dắt từ phần KTBC Nh vậy sau khi quyết định bán cậu Vàng , lão Hạc luôn luôn cảm thấy mình là ngời mắc tội , lão đau đớn biết bao khi lừa dối một con chó '' Tôi gì bằng này tuổi rồi '' vậy sau đó cuộc sống của lão Hạc ra sao chúng ta cùng tìm hiểu bài học
2 Tiến trình bài dạy
Hoạt động 1 : Tiếp tục tìm hiểu
nhân vật lão Hạc
? Sau khi bán cậu Vàng lão Hạc
chọn cho mình cái chết Vậy theo
em cái chết của lão Hạc bắt nguồn
từ nguyên nhân nào ?
Tình cảnh nghèo khổ , đói rách, túng quẫn đã đẩy lão Hạc đến cái chết nh một hành động tự 51
Trớc khi tìm đến cái chết sợ sẽ gây
phiền hà cho hàng xóm nên lão
Hạc đã thu xếp , nhờ cậy ông giáo
rồi sau đó tìm đến cái chết
? Có ý kiến cho rằng lão Hạc làm
thế là gàn dở Lại có ý kiến cho
rằng lão Hạc làm nh thế là đúng
Vậy ý kiến của em ntn ?
giải thoát cho chính mình Lão
đã tự chọn cái chết để bảo toàn căn nhà , đồng tiền , mảnh vờn , đó là những vốn liếng cuối cùng lão để lại cho con
- Nhìn từ một phía ( một số
ng-ời hàng xóm của lão Hạc ) thì
giải quyết vấn đề nh thế là gàn
dở , là dại Có tiền mà chịu khổ tự lão làm lão khổ đấy chứ Nhận xét của vợ ông giáo chính là đại diện cho ý kiến một số ngời nghèo khổ sống chung quanh lão Hạc
b Cái chết của lão Hạc
- Nguyên nhân : tình cảnh nghèo khổ , đói rách và quá túng quẫn
Trang 7? Qua việc làm đó giúp em hiểu
thêm gì về lão Hạc ?
? Cái chết của lão Hạc có ý nghĩa
gì , em hiểu gì về số phận ngời
nông dân và thực trạng xã hội lúc
đó ?
- Có thể lão Hạc làm nh thế là
đúng Lão hiểu tình cảnh của mình lúc này , lão sợ tiếp tục sống sẽ ăn vào số tiền ba mơi
đồng của con trai mà lão dành dụm đợc Cái chết của lão xuất phát từ lòng thơng con âm thầm sâu sắc và lòng tự trọng đáng kính của lão
Qua những điều lão Hạc thu xếp nhờ cậy ông giáo , cho thấy lão là ngời hay suy nghĩ và tỉnh táo nhận ra tình cảnh của mình Hơn thế nữa lão còn là ngời cha hết lòng vì con , tình nghĩa chu đáo và giàu lòng tự trọng
- Góp phần bộc lộ rõ số phận
và tính cách của lão Hạc ( của nhiều ngời nông dân trong XHVN trớc CMT8 : nghèo khổ , bế tắc cùng đờng nhng
- Là ngời cha hết lòng vì con , sống chu đáo , ngghĩa tình , giàu lòng tự trọng
52
? Khi nghe Binh T cho biết lão
Hạc xin bả chó n/v '' tôi '' cảm
thấy cuộc đời quả thật đáng
buồn , nhng khi chứng kiến cái
chết đau đớn của lão Hạc '' tôi '' lại
lại giàu tình yêu thơng và lòng
tự trọng
- Tố cáo thực trạng XH TD nửa phong kiến tàn ác , đẩy ngời nông dân nghèo đến đờng cùng không có lối thoát buộc họ phải tìm đến cái chết
- Chi tiết lão Hạc xin bả chó
2 Nhân vật ông
giáo - ngời kể chuyện
Trang 8nghĩ '' không cuộc đời nhng lại
đáng buồn theo một nghĩa khác''
Em hiểu ý nghĩ của n/v
'' tôi'' ntn ?
? Qua cuộc trò chuyện giữa lão
Hạc và ông giáo , lời suy nghĩ của
ông giáo , em thấy ông giáo là
ng-ời ntn ?
G: Nh vậy qua nhân vật chị Dậu ,
lão Hạc , ông giáo Ta thấy họ đều
là những ngời nghèo , cuộc sống
của Binh T có một vị trí nghệ thuật quan trọng Nếu lão Hạc làm nh vậy qủa là đáng buồn Một con ngời nhân hậu , giàu lòng tự trọng nh lão Hạc đến khi chết cùng đờng cũng bị tha hoã biến chất
- Cái chết của lão Hạc khiến
ông giáo giật mình mà ngẫm nghĩ về cuộc đời Cuộc đời cha hẳn đã đáng buồn bơi còn có những con ngời cao qúy nh lão Hạc Nhng cuộc đời lại đáng buồn theo nghĩa khác Con
ng-ời có nhân cách cao đẹp nh lão Hạc mà không đợc sống , phải chết bởi một cái chết vật vã và dữ dội đến nh thế sao
Ông giáo là trí thức nghèo sống
ở nông thôn , giàu lòng yêu
th-ơng , biết cảm thông chia sẻ với nỗi đau của ngời khác
53
luôn luôn bị bế tắc không
có lối thoát
Hoạt động 2 : Hớng dẫn
h/s tổng kết
? Việc tạo dựng tình huống
truyện bất ngờ có tác dụng
ntn ? Cách xây dựng n/v có
gì đặc sắc Việc truyện
đ-ợc kể bằng lời của n/v
Trang 9'' tôi '' có hiệu quả NT gì ?
? Truyện ngắn '' Lão Hạc ''
chứa chan tình nhân đạo
đồng thời sâu đậm tính
hiện thực Qua tác phẩm
em hãy nêu rõ điều này ?
? Gọi h/s đọc ghi nhớ
Hoạt động 3 : Hớng dẫn
luyện tập
? Nhận định nào nói đúng
nhất ý nghĩa cái chết của
lão Hạc ?
A Là bằng chứng cảm
động về tình phụ tử mộc
mạc , giản dị nhng cao qúy
vô cùng
B Gián tiếp tố cáo XHTD
phong kiến đã đẩy ngời
nông dân vào hoàn cảnh
khốn cùng
C Thể hiện lòng tự trọng
và quyết tâm không rơi vào
- Bút pháp khắc họa nhân vật rất thành công Các chi tiết miêu tả bộ dạng , cử chỉ của lão Hạc sau khi bán cậu Vàng ,
đoạn miêu tả sự vật vã , đau đớn dữ dội của lão Hạc lúc chết Thật sinh động ,
ấn tợng , giàu tính tạo hình
- Diễn biến câu chuyện đợc kể bằng n/v '' tôi '' - ông giáo Nhờ cách kể này, câu chuyện trở nên gần gũi , chân thực
Tác giả nh kéo ngời đọc cùng nhập cuộc , cùng sống , chứng kiến cùng nhân vật
- Kết hợp giữa kể với tả , với hồi tởng bộc lộ trữ tình , kết hợp nhuần nhuyễn giữa hiện thực với trữ tình
Hs rút ra ghi nhớ
Hs chọn đáp án D
* Ghi nhớ III Luỵyện tập
54
con đờng tha hoá của ngời nông dân
D Cả ba ý trên đều đúng
Trang 10IV Hớng dẫn về nhà
- Học thuộc ghi nhớ
- Tóm tắt lại truyện
- Chuẩn bị bài mới : '' Cô bé bán diêm ''
Ngày soạn :23/ 9 / 2006
Ngày giảng :29/ 9/ 2006
Tuần : 4 Tiết : 15
tiếng việt
từ tợng hình , từ tợng thanh
a mục tiêu.
Giúp h/s : - Hiểu đợc thế nào là từ tợng hình , từ tợng thanh
- Có ý thức sử dụng từ tợng hình , từ tợng thanh để tăng thêm tính hình tợng , tính biểu cảm trong giao tiếp
b chuẩn bị
G: Giáo án , bảng phụ
H: Trả lời các câu hỏi phần tìm hiểu bài
c lên lớp
I ổn định tổ chức
II Kiểm tra bài cũ
- Thế nào là trờng từ vựng ? Lấy ví dụ ? Làm bài tập 3/ 23
- Kiểm tra phần viết đoạn văn ( bài tập 7 )
III Bài mới
1 Giới thiệu bài
Trong khi nói và viết để cho lời văn thêm sinh động , gợi cảm ngời ta thờng sử dụng loại
từ tợng hình , từ tợng thanh để biểu đạt Vậy từ tợng hình , từ tợng thanh là gì? Chúng ta cùng tìm hiểu bài học hôm nay
2 Tiến trình bài dạy
55
Hoạt động 1 : Hớng dẫn h/s tìm
hiểu đặc điểm , công dụng từ tợng
hình , từ tợng thanh (10' )
G treo bảng phụ Đọc đoạn trích
trên bảng phụ
? Trong các từ in đậm trên , những
từ nào gợi tả h/ả , dáng vẻ , trạng
thái của sự vật Những từ nào mô
phỏng âm thanh tự nhiên của con
ngời ?
Hs đọc ví dụ
I Đặc điểm công dụng
1 ghi nhớ
Trang 11? Vậy từ tợng hình là ? Từ tợng
thanh là gì ?
G: những từ gợi tả hình dáng , h/ả,
trạng thái gọi đó là từ tợng hình
Từ gợi tả âm thanh tự nhiên của
con ngời ta gọi đó là từ tợng thanh
? Những từ gợi tả h/ả , dáng vẻ ,
trạng thái có tác dụng gì trong
đoạn văn miêu tả và tự sự ?
? Gọi h/s đọc to phần ghi nhớ ?
BT nhanh : Tìm những từ tợng
hình , từ tợng thanh trong đoạn văn
sau '' Anh Dậu uốn vai với roi
song , tay thớc và dây thừng ''
Hoạt động 2 : Hớng dẫn luyện tập
? Đọc yêu cầu bài 1 Tìm từ tợng
hình , từ tợng thanh ?
- Từ gợi tả h/ả , dáng vẻ , trạng thái của sự vật : móm mém , xồng xộc , vật vã , rũ rợi , xộc xệch , sòng sọc
- Từ mô phỏng âm thanh : hu
hu , ử
- Từ tợng hình là từ gợi tả h/ả , dáng vẻ , trạng thái của sự vật
- Từ tợng thanh là từ mô phỏng
âm thanh của tự nhiên , của con ngời
Có tác dụng gợi đợc hình ảnh,
âm thanh cụ thể , sinh động , có giá trị biểu cảm cao
Hs đọc ghi nhớ
- Từ tợng hình : uể oải , run rẩy
- Từ tợng thanh : sầm sập
- Từ tợng hình : soàn soạn , rón rén ( a ) , lẻo khoẻo , chỏng quèo ( d )
2 ghi nhớ
II Luyện tập Bài 1
56
? Tìm 5 từ tợng hình gợi tả dáng đi
của ngời ?
- Từ tợng thanh : bịch ( b ) , bốp ( c )
Đi : lò dò , khật khỡng , ngất Bài 2