Giáo án Ngữ văn 8 tuần 15 - Trường THCS Phúc Sơn

- Chí khí lẫm liệt, phong thái đàng hoàn của nhà chí sĩ yêu nước Phan Châu Trinh - Cảm hứng hào hùng lãng mạng được thể hiện trong bài thơ 2- Kỹ năng : - Đọc- hiểu văn bản thơ văn yêu nư[r]

Tiết 56

Hướng dẫn đọc thờm

VÀO NHÀ NGỤC QUẢNG ĐễNG

CẢM TÁC.

(Phan Bội Chõu)

I MỤC TIấU.

1.Kiến thức:

- Khớ phỏch kiờn cường, phong thỏi ung dung của nhà chớ sĩ yờu nước Phan Bội

Chõu trong hoàn cảnh ngục tự

- Cảm hứng hào hựng, lóng mạn, giọng thơ mạnh mẽ, khoỏng đạt được thể hiện

trong bài thơ

2.Kĩ năng:

- Đọc- hiểu văn bản thơ thất ngụn bỏt cỳ Đường luật đầu thế kỉ XX

- Cảm nhận được giọng thơ, hỡnh ảnh thơ ở cỏc văn bản

3.Thỏi độ :

- Giỏo dục lũng kớnh yờu cỏc anh hựng của dõn tộc và tự hào về họ

II CHUẨN BỊ:

- GV: Chõn dung Phan Bội Chõu ; tỏc phẩm ''Ngục Trung Thư''; hướng dẫn học

sinh đọc lại lịch sử Việt nam giai đoạn 1900 - 1930

- HS: Đọc lại lịch sử Việt nam giai đoạn 1900 - 1930

III.TIẾN TRèNH BÀI DẠY.

1 Ổn định lớp:

2 Kiểm tra bài cũ :

? Em hóy phõn tớch ý nghĩa của ''Bài toỏn hạt thúc'' - ''Bài toỏn dõn số từ thới cổ

đại''

? Muốn thực hiện cú hiệu quả chớnh sỏch dõn số, chỳng ta phải làm gỡ'

3 Bài mới

Hoạt động 1 :

- Dựa vào chú thích, trình bày hiểu biết về

tác giả?

- Em hiểu gì về hoàn cảnh sáng tác bài

thơ?

- Đọc diễn cảm, khẩu khí ngang tàng,

giọng điệu hào hùng Cặp câu 3 – 4 giọng

thống thiết

Hoạt động 2 :

- Đọc lại 2 câu đề, giải thích từ “ hào kiệt,

phong lưu ”?

(Biểu hiện phong thái thật đường hoàng, tự

tin, thật ung dung, thanh thản, vừa ngang

tàng, bất khuất vừa hào hoa, tài tử

- Điệp từ “ vẫn ” có ý nghĩa gì? (Không

bao giờ thay đổi, trong bất cứ hoàn cảnh

nào)

I.TèM HIỂU CHUNG

1.Tác giả

- Là nhà yêu nước, nhà cách mạng lớn nhất của DT trong 25 năm đầu TK XX 2.Tác phẩm

- Sáng tác năm 1914 khi tác giả bị giam giữ trong nhà ngục Quảng Đông (TQ) -Trong tập “ Ngục trung thư ”

II PHÂN TÍCH

1 Hai câu đề

- Giọng đùa vui

- Phong thái đàng hoàng, tự tin, ung dung

Ngày soạn: / / 2011 Ngày giảng:

8a / /

8b / /

- Lời thơ “ chạy mỏi chân…” giúp em hiểu

gì về quan niệm sống và đấu tranh của

người yêu nước?

(Chủ động nghỉ chân ở một nơi nào đó trên

chặng đường bôn tẩu dài dặc  ý thức

được hoàn cảnh, vượt lên hoàn cảnh)

- Nhận xét về giọng điệu của hai câu đề?

Hoạt động 3 :

- Đọc lại cặp câu 3 – 4 Em thấy giọng

điệu có gì thay đổi so với hai câu trên?

(trầm thống)

- Em hiểu ý hai câu thơ trên ntn?

(PBC tự nói về cuộc đời bôn ba chiến đấu

của mình - đầy sóng gió và bất trắc trong

10 năm lưu lạc)

- Đây có phải là lời than thở của người tù?

(Gắn liền sóng gió của cuộc đời riêng với

tình cảnh chung của đất nước  tầm vóc

lớn lao phi thường cảu người tù yêu nước

 nỗi đau lớn lao trong tâm hồn bậc anh

hùng

Hoạt động 4 :

- Giải thích các từ : kinh tế

- Em hiểu thế nào về ý nghĩa của cặp câu

5 – 6?

(Cho dù có ở tình trạng bi kịch nàp thì chí

khí không đổi)

- Lối nói khoa trương có tác dụng gì trong

việc biểu hiện hình ảnh người anh hùng

hào kiệt?

(Gây ấn tượng mạnh, kích thích cao độ

cảm xúc của người đọc, tạo sức truyền cảm

NT, kết tinh cao độ cảm xúc lãng mạn, hào

hùng của tác giả)

Hoạt động 5 :

- Hai câu cuối là kết tinh tư tưởng của toàn

bài thơ.Em cảm nhận được điều gì từ hai

câu thơ ấy?

- Điệp từ “ còn ” có ý nghĩa gì?

- Em cảm nhận được gì về ND và NT của

bài thơ?

? Nêu ý nghĩa của bài thơ

( Liên hệ với bản lĩnh người chiến sĩ cách

của bậc anh hùng

2 Hai câu thực

- Giọng điệu trầm thống

- Diễn tả nỗi đau lớn lao (một dân tộc mất nước) trong tâm hồn bậc anh hùng

3 Hai câu luận

- Lối nói khoa trương

- Hoài bão lớn lao, khí phách hiên ngang của người yêu nước Phan Bội Châu

4 Hai câu kết

- Khẳng định tư thế hiên ngang,ý chí thép gang

- Điệp từ  lời thơ dõng dạc

5 ý nghĩa.

Vẻ đẹp và tư thế của người chí sĩ yêu cách mạng Phan Bội Châu trong hoàn cảnh ngục tù

III Tổng kết

1 Nghệ thuật.

- Viết theo thể truyền thống

- Xây dựng hình tượng người chĩ sĩ cách mạng với khí phách kiên cường, tư thế

Hoạt động 6 : cuốn mạnh mẽ.

2 Nội dung (SGK)

IV Luyện tập

- HS tự làm ? Ôn lại thể thơ TNBCĐL, em hãy nhận dạng thể thơ của bài thơ

này về các phương diện số câu, số chữ, cách gieo vần

(Toàn bài có 8 câu, mỗi câu 7 tiếng, vần hiệp ở cuối các câu 1, 2, 4, 6, 8 ''lưu'', ''tù'', ''châu'', ''thù'', ''đâu''; hai cặp 3-4; 5-6 đối nhau)

? Em hiểu gì về nhan đề bài thơ (Cảm xúc được viết khi bị bắt giam ở nhà ngục tỉnh Quảng Đông)

? Hãy phát biểu cảm nghĩ về tinh thần của các nhà chí sĩ yêu nước đầu thế kỉ XX

(Vượt lên thử thách hiểm nguy, giữ vững khí phách kiên cường, niềm lạc quan, lòng tin không lay chuyển vào sự nghiệp cứu nước)

4 Củng cố:

-Chọn đáp án đúng nhất''Mở miệng cười tan cuộc oán thù''có thể hiểu theo cách nào

A Tiếng cười làm tan mối thù hận

B Tiếng cười của người yêu nước trước kẻ thù có sức mạnh chiến thắng mọi âm mưu của kẻ thù

C Tiếng của người yêu nước trong cảnh tù ngục mang sức mạnh đấu tranh

D Cả A, B, C

5 Hướng dẫn về nhà:

- Học thuộc lòng bài thơ, nắm được nội dung và NT của bài

- Phát biểu cảm nghĩ về Phan Bội Châu - Soạn bài: Đập đá ở Côn Lôn

TiÕt 57 :

ĐẬP ĐÁ Ở CÔN LÔN

Phan Châu Trinh

I MỤC TIÊU BÀI HỌC

1- Kiến thức :

- Sự mở rộng kiến thức về văn học cách mạng đầu thế kỉ XX

- Chí khí lẫm liệt, phong thái đàng hoàn của nhà chí sĩ yêu nước Phan Châu Trinh

- Cảm hứng hào hùng lãng mạng được thể hiện trong bài thơ

2- Kỹ năng :

- Đọc- hiểu văn bản thơ văn yêu nước viết theo thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật

- Phân tích được vẻ đẹp hình tượng nhân vật trữ tình trong bài thơ

- Cảm nhận dược giọng điệu hình ảnh trong bài thơ

3- Thái độ :

- Liên hệ với bản lĩnh của người chiến sĩ cách mạng Hồ Chí Minh trong thời

gian bị tù đày trong nhà ngục của Tưởng Giới Thạch

II CHUẨN BỊ

- Chân dung Phan Châu Trinh (nếu có)

III TIẾN TRÌNH HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC

1 Ổn định lớp

2.Kiểm tra bài cũ : -Đọc thuộc bài “ Vào nhà ngục…”, phân tích hai câu đề?

-Phân tích hai câu thực, nhận xét giọng điệu bài thơ?

3 Bài mới :

Giới thiệu hoàn cảnh ra đời của bài thơ

Hoạt động 1 :

- Giới thiệu những nét chính về tác giả?

- Bài thơ được sáng tác trong hoàn cảnh

nào?

(Đọc diễn cảm, thể hiện khẩu khí ngang

tàng)

Hoạt động 2 :

- Đập đá có thể là việc bình thường nhưng

việc đập đá ở Côn Lôn có bình thường

không? Vì sao?

(Trên hòn đảo trơ trọi, nắng gió biển, chế độ

nhà tù khắc nghiệt, buộc phải làm công việc

lao động khổ sai cực nhọc)

* GV giải thích quan niệm “ làm trai ” :

I Tìm hiểu chung

1 Tác giả

- Là người giỏi biện luận, có tài văn chương

2.Tác phẩm -Viết trong thời gian PCT bị đày ra Côn Đảo

II Phân tích

1 Công việc đập đá

Ngày soạn: / / 2011 Ngày giảng:

8a / /

8b / /

- Đọc câu 1, 2

- Tư cách “ làm trai ” đó đã làm sáng lên

phẩm chất nào của người yêu nước trong

bài thơ?

- Bốn câu đầu có hai lớp nghĩa Hãy tìm

những hình ảnh có hai lớp nghĩa đó và phân

tích giá trị NT của chúng Qua đó, nhận xét

về khẩu khí của tác giả?

- Từ chú thích 4, 5, em hiểu cảm nghĩ nào

của con người được biểu hiện trong hai câu

5, 6? Em có nhận xét gì về cách thức biểu

hiện cảm xúc của tác giả? (Bộc lộ trực tiếp)

(Khẩu khí ngang tàng của người anh hùng

không chịu khuất phục hoàn cảnh, luôn giữ

vững niềm tin và ý chí chiến đấu sắt son)

-Phép đối trong cặp câu này có tác dụng gì?

-Hai câu kết có ý nghĩa gì?

- Nêu ý nghĩa của văn bản ?

( Liên hệ với bản lĩnh người chiến sĩ cách

mạng Hồ Chí Minh trong thời gian bị tù đầy

trong nhà ngục của tưởng giới thạch)

Hoạt động 3 :

Nêu nghệ thuật của bài thơ

Nội dung chính của bài thơ nói lên điều gì

Hoạt động 4 :

- Đọc diễn cảm

- Tư thế hiên ngang, sừng sững, không sợ nguy nan  vẻ đẹp hùng tráng

- Cách nói quá, từ mạnh, hình ảnh có

ý nghĩa, phép đối đã khắc hoạ hình ảnh người tù cách mạng trong tư thế ngạo nghễ, biến công việc cưỡng bức thành cuộc chinh phục thiên nhiên

 tượng đài uy nghi về người anh hùng

2 Cảm nghĩ từ việc đập đá

- Phép đối tạo ra sự tương phản – gian nan đã tôi luyện nên chí khí anh hùng của người chí sĩ

- Tin tưởng mãnh liệt ở sự nghiệp cứu nước, coi khinh gian lao, tù đày

3 í nghĩa văn bản:

Nhà tự của đế quốc thực dõn khụng thể khuất phục ý chớ,nghị lực

và niềm tin lớ tưởng của nhà chớ sĩ cỏch mạng

III.Tổng kết

1 Nghệ thuật

- Xõy dựng hỡnh tượng nghệ thuật

cú tớnh chất đa nghĩa

- Sử dụng bỳt phỏp lóng mạn, thể hiện khẩu khớ ngang tàng, ngạo nghễ và giọng điệu hào hựng

- Sử dụng thủ phỏp đối lập, nột bỳt khoa trương gúp phần làm nổi bật tầm vúc khổng lồ của người anh hựng cỏch mạng

2 Nội dung -Ghi nhớ (SGK)

4 Củng cố:

- Nét đặc sắc về NT của bài thơ là gì? Bài thơ có giọng điệu ntn?

- Bài thơ giúp em cảm nhận được những vẻ đẹp nào của người tù yêu nước?

5 Hướng dẫn học ở nhà:

- Học thuộc bài thơ

- Làm BT2 (Luyện tập)

- Soạn : Ôn luyện dấu câu

Tiết 58

ễN LUYỆN VỀ DẤU CÂU

I MỤC TIấU BÀI HỌC.

1- Kiến thức :

- Hệ thống cỏc dấu cõu và cụng dụng của chỳng trong hoạt động giao tiếp

- Việc phối hợp sử dụng cỏc dấu cõu hợp lớ tạo nờn hiờu quả cho văn bản;

ngược lại, sử dụng dấu cõu sai cú thể làm cho người đọc khụng hiểu hoặc hiểu sai ý người viết định diờn đạt

2- Kỹ năng :

- Vận dụng kiến thức về dấu cõu trong quỏ trỡnh đoc- hiểu và tạo lập văn bản

- Nhận biết và sửa cỏc lỗi về dấu cõu

3- Thỏi độ :

Giỏo dục HS thỏi độ ý thức cẩn trọng trong việc sử dụng dấu cõu, trỏnh cỏc lỗi thường gặp về dấu cõu

II CHUẨN BỊ:

- GV: Hướng dẫn học sinh lập bảng thống kờ

- HS: ễn tập, trả lời cõu hỏi trong SGK: lập bảng thống kờ

III.TIẾN TRèNH BÀI DẠY.

1 Ổn định lớp

2.Kiểm tra bài cũ :

? Dấu ngoặc kộp và dấu hai chấm trong vớ dụ sau được dựng làm gỡ:

Hụm sau , bỏc sĩ bảo Xiu: ''Cụ ấy khỏi nguy hiểm rồi, chị đó thắng Giờ chỉ cũn bồi dưỡng và chăm nom thế thụi''

(Đỏnh dấu lời dẫn trực tiếp)

3Bài mới

Hoạt động 1 :

- GV dùng bảng phụ : Liệt kê công

dụng của dấu câu

- Gọi HS điền dấu câu thích hợp với

phần công dụng

Hoạt động 2 :

- HS đọc VD

- Trong VD thiếu dấu ngắt ở chỗ nào?

Nên dùng dấu gì để kết thúc câu ở chỗ

đó?

- HS đọc VD

- Dùng dấu chấm sau từ “ này ” là

I Tổng kết về dấu câu

- Bảng thống kê

II Các lỗi thường gặp về dấu câu

1.Thiếu dấu ngắt khi câu đã kết thúc

- VD : SGK

- Thiếu dấu ngắt sau từ “ xúc động ”

 dùng dấu (.)

2 Dùng dấu ngắt câu khi câu chưa kết thúc

- VD : SGK

- Dùng dấu chấm là sai vì cụm từ trước

đó là trạng ngữ  nên dùng dấu phẩy

Ngày soạn: / / 2011 Ngày giảng:

8a / / 8b / /

- HS đọc VD

- Câu này thiếu dấu gì để phân biệt

ranh giới giữa các thành phần đồng

chức? Hãy đặt dấu đó vào chỗ thích

hợp?

- HS đọc VD

- Đặt dấu chấm hỏi cuối câu 1 và dấu

chấm cuối câu 2 đã đúng chưa? Vì

sao? ở các vị trí đó nên dùng dấu gì?

- Qua VD, em thấy khi viết cần tránh

các lỗi gì về dấu câu?  HS đọc ghi

nhớ

Hoạt động 3 :

- Cá nhân HS tự làm

- Thiếu dấu phẩy giữa các thành phần

đồng chức

4 Lẫn lộn công dụng của các dấu câu

- VD : SGK

- Đặt dấu chấm hỏi ở cuối câu 1 và dấu chấm ở cuối câu 2 là sai  đảo lại dấu

ở các vị trí đó

* Ghi nhớ (SGK)

II Luyện tập

Bài 1 : Điền dấu Bài 2 : Phát hiện lỗi về dấu câu : a….nói về?…Mẹ dặn anh … chiều nay

b….sản xuất,…có câu tục ngữ “ lá lành… ”

c….năm tháng, nhưng…

4.Củng cố:

Gv nhắc lại nội dung chính của bài

5.Hướng dẫn ở nhà

ễn bài chuẩn bị kiểm tra tiếng việt

Tiết 61 :

ÔN TẬP TIẾNG VIỆT

I MỤC TIÊU

1- Kiến thức :

Hệ thống các kiến thức về từ vựng và ngữ pháp đã học ở học kì 1

2- Kỹ năng :

Vận dụng thuần thục kiến thức tiếng Việt đã học ở học kì 1 để hiểu nội dung, ý nghĩa văn bản hoặc tạo lập văn bản

3- Thái độ :

Học sinh có ý thức khi ôn tập

II CHUẨN BỊ

GV : Giáo án ,SGK ,SGV

HS : Soạn bài

III TIẾN TRÌNH HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC

1 Ổn định lớp:

2.Kiểm tra bài cũ :

Thống kê những nội dung về từ vựng đã được học ở học kỳ I? Về ngữ pháp học

ở học kỳ I?

3 Bài mới

Hoạt động 1 :

- GT các từ ngữ có nghĩa hẹp Cho biết

trong những câu GT ấy có từ ngữ nào

chung? (truyện dân gian)

- Thế nào là một từ ngữ có nghĩa rộng

và một từ ngữ có nghĩa hẹp?

- Nói quá là gì? Tìm VD?

- Nói giảm, nói tránh là gì? Cho VD?

- Thế nào là từ tượng hình, từ tượng

thanh?

- Cá nhân đặt câu  trả lời

Hoạt động 2 :

- Thế nào là trợ từ, thán từ, tình thái từ?

- Đọc đoạn trích, xác định câu ghép và

các vế câu trong câu ghép?

- Nếu tách câu ghép đó thành các câu

I.Từ vựng

1 Điền từ ngữ vào ô trống :

- Truyện dân gian : + Truyền thuyết + Truyện cổ tích + Truyện ngụ ngôn + Truyện cười

2 Ví dụ về biện pháp tu từ (trong ca dao)

- Bao giờ chạch đẻ ngọn đa Gái đẻ dưới nước thì ta lấy mình

- Nhà tôi đi đột ngột quá, nên cũng chẳng kịp dặn dò vợ con điều gì?

3 Đặt câu với từ tượng hình, tượng thanh

II Ngữ pháp

1 Đặt câu (có trợ từ, thán từ, tình thái từ)

-Trời ơi! Cả bạn cũng không tin tôi ư?

2 Đoạn văn (SGK)

Ngày soạn: / / 2011 Ngày giảng:

8a / /

8b / /

- Xác định câu ghép?

- Cá nhân HS làm

không làm nổi bật ý diễn đạt

3 Xác định câu ghép và cách nối

- Câu 1 : nối bằng QHT (cũng như)

- Câu 3 : nối bằng QHT (bởi vì) 4.Viết đoạn (5 câu) nội dung tự chọn trong đó có trợ từ, ít nhất một câu ghép

4 Củng cố:

GV nhắc lại nội dung bài học.

5 Hướng dẫn học ở nhà:

- Tìm VD minh hoạ cho việc sử dụng TN địa phương và biệt ngữ XH

- Ôn thi học kỳ