-Tình huống 2: Cụ Bơ-men đang khoẻ mạnh đến cuối truyện thì lại qua đời Đảo ngược tình huống 2 lần Hướng dẫn tìm hiểu ý nghĩa -Một cụ già đi từ sự sống đến cái chết để dẫn v¨n b¶n: d¾t m[r]
Trang 1Tuần 12 Ngày 2 tháng 11 năm 2012
Tiết 12
Đưa yếu tố miêu tả, biểu cảm vào trong văn bản Tự sự.
A Mục tiêu.
- Học sinh nhận biết được sự kết hợp và tác động qua lại giữa các yếu tố kể, tả và biểu lộ tình cảm của người viết trong một văn bản tự sự
- Nắm được cách thức vận dụng các yếu tố này trong một bài văn tự sự
- Rèn luyện kỹ năng viết văn bản tự sự có đan xen các yếu tố miêu tả, biểu cảm
B Chuẩn bị.
- Giáo viên: Tham khảo, lựa chọn các đoạn văn tiêu biểu có sự kết hợp miêu tả, biểu cảm
- Học sinh: Ôn bài
C.Tiến trình bài dạy.
1 Tổ chức lớp:
2 Kiểm tra bài cũ.
Thế nào là tự sự ?
Để bài văn tự sự hấp dẫn, sinh động, khi kể cần kết hợp những yếu ttó nào ?
3.Bài mới.
Trong các văn bản tự sự, các yếu
tố miêu tả và biểu cảm có ý
nghĩa như thế nào?
Các yếu tố này đứng riêng hay
đan xen với yếu tố tự sự ?
- Cho h/s thảo luận trả lời câu
hỏi
Nếu tước bỏ các yếu tố miêu tả,
biểu cảm thì bài văn tự sự sẽ như
thế nào?
-Yếu tố miêu tả khiến màu sắc
hương vị, diện mạo hiện lên
trước mắt người đọc
-Yếu tố biểu cảm giúp người
viết thể hiện tình mẫu tử thiêng
liêng và người đọc xúc động,
I Vai trò của các yếu tố miêu tả và biểu cảm trong văn bản tự sự
- Các yếu tố miêu tả và biểu cảm làm cho đối tượng được nói tới thêm sinh động, ý nghĩa của truỵên càng thêm thấm thía, sâu sắc
- Các yếu tố miêu tả và biểu cảm giúp tác giả thể hiện được thái độ và tình cảm của mình đối với nhân vật và sự việc
* Các yếu tố này không đứng tách riêng mà
đan xen vào nhau: vừa kể, vừa tả và biểu cảm
* Nếu tước bỏ các yếu tố miêu tả, biểu cảm thì
đoạn văn sẽ trở nên khô khan, không gây xúc
động cho người đọc Những yếu tố này đã khiến cho đoạn văn hấp dẫn, sinh động
Trang 2suy nghĩ.
Nếu bỏ hết các yếu tố kể trong
đoạn văn, chỉ để lại các câu
miêu tả và biểu cảm thì đoạn
văn sẽ bị ảnh hưởng ra sao?
* Nếu tước bỏ các yếu tố tự sự
thì đoạn văn không còn các sự
việc và nhân vật, không còn
chuyện, trở nên vu vơ, khó hiểu
Từ nhận xét trên em hãy rút ra
kết luận: khi viết văn tự sự, cần
làm thế nào cho bài văn sinh
động? Vai trò của yếu tố miêu
tả, biểu cảm trong bài văn tự sự
- Cho h/s thảo luận theo nhóm
và trả lời câu hỏi
Tìm một số đoạn văn tự sự có
sử dụng yếu tố miêu tả và biểu
cảm trong các văn bản:
Tôi đi học, Tức nước vỡ bờ,
Lão Hạc ?
Phân tích giá trị của các yếu tố
đó?
Hãy kể lại truyện ếch ngồi ngồi
đáy giếng bằng cách thêm
những yếu tố miêu tả và biểu
cảm vào nguyên bản để truyện
thêm sinh động hơn
- Nếu bỏ các yếu tố kể trong đoạn văn chỉ để lại các câu văn miêu tả và biểu cảm thì không có truyện bởi vì cốt truyện là do sự việc và nhân vật cùng với những hành động chính tạo nên Các yếu tố miêu tả và biểu cảm chỉ có thể bám vào các sự việc và nhân vật mới phát triển được
* Nếu tước bỏ các yếu tố tự sự thì đoạn văn không còn các sự việc và nhân vật, không còn chuyện, trở nên vu vơ, khó hiểu
- Học sinh phát biểu
II Luyện tập
1 Bài tập 1:
+ Nhóm 1: Tìm hiểu văn bản ''Tôi đi học'' + Nhóm 2: ''Tức nước vỡ bờ''
+ Nhóm 3: "Lão Hạc''
- Văn bản''Tôi đi học''
''Sau một hồi trống trong các lớp''
+ Miêu tả: ''Sau một hồi trống sắp hàng đi vào
lớp, không đi co lên một chân tưởng tượng.
+ Biểu cảm: vang dội cả lòng tôi, cảm thấy mình chơ vơ, vụng về lúng túng, run run
- Văn bản''Lão Hạc''
''Chao ôi xa tôi dần dần''.
+ Miêu tả: Tôi giấu giếm vợ tôi, thỉnh thoảng ngấm ngầm, lão từ chối xa tôi dần dần
+ Biểu cảm: Chao ôi không nỡ giận
2 Bài tập 2 :
- HS viết bài
- GV gọi một số HS đọc bài
- GV nhận xét, uốn nắn câu chữ, và cách sử dụng các yếu tố miêu tả và biểu cảm
D Củng cố, hướng dẫn về nhà :
- Vai trò của các yếu tố miêu tả và biểu cảm trong văn bản tự sự
- Hoàn thành bài tập số 2
- Sưu tầm, viết một số bài văn, đoạn văn tự sự kết hợp với yếu tố miêu tả và biểu cảm
Trang 3Tuần 13 Ngày 7 tháng 11 năm 2012
Tiết 13
Thực hành Đưa yếu tố miêu tả, biểu cảm
vào trong văn bản Tự sự.
A Mục tiêu cần đạt.
- Học sinh nhận biết được sự kết hợp và tác động qua lại giữa các yếu tố kể, tả và biểu lộ tình cảm của người viết trong một văn bản tự sự
- Nắm được cách thức vận dụng các yếu tố này trong một bài văn tự sự
- Rèn luyện kỹ năng viết văn bản tự sự có đan xen các yếu tố miêu tả, biểu cảm
B Chuẩn bị.
- Giáo viên: Tham khảo, lựa chọn các đoạn văn tiêu biểu có sự kết hợp miêu tả, biểu cảm
- Học sinh: Ôn bài
C.Tiến trình bài dạy.
1 Tổ chức lớp:
2 Kiểm tra bài cũ.
- Cách đưa các yếu tố miêu tả và biếu cảm vào bài văn tự sự?
3 Bài mới :
Đề bài :
Kể lại một việc tốt khiến bố mẹ rất vui lòng( kết hợp miêu tả và biểu cảm.)
a Yêu cầu :
- Dạng bài kể chuyện biểu cảm
- Nội dung : Kể một chuyện làm bố mẹ vui lòng có thể là chuyện người thật việc thật hoặc câu chuyện do em sáng tạo ra nhưng như thật
- Bài viết phải là câu chuyện hoàn chỉnh, biết xây dựng nhân vật, biết kết hợp miêu tả và biểu cảm trong tự sự
b Gợi ý
- Cha mẹ luôn yêu thương, quan tâm đến con cái Với cha mẹ, nhiều khi chỉ một việc nhỏ con cái làm được cũng trở thành niềm vui, nguồn động viên lớn Vì vậy
em nên chọn việc làm của mình đã mang đến cho bố mẹ sự vui lòng mà kể
Ví dụ :
+ Trước, chưa biết quan tâm chăm sóc cha mẹ – nay có việc làm thể hiện điều
đó
+ Trước chưa chăm học – nay đã cố gắng, đạt điểm tốt đầu tiên
+ ở nhà, có việc gì đó khá nghiêm trọng- mình đã thể hiện một thái độ đúng
đắn, ảnh hưởng tốt đến hoàn cảnh
- Cần chú ý sắp xếp các sự việc thành câu chuyện có bố cục chặt chẽ, trình tự kể hợp lí, có tình huống bất ngờ làm câu chuyện hấp dẫn
- Nhân vật phải có tính cách, tránh thuyết minh dài dòng mà phải để tự hành
động, lời nói của nhân vật toát ra ý nghĩa
- Khi kể phải biết miêu tả, biểu cảm :
Trang 4+ Tả hình dáng, hoạt động của nhân vật.
+ Những suy nghĩ, cảm xúc của nhân vật
- Từ câu chuyện, cần làm cho người đọc hiểu tình yêu thương của con cái với cha mẹ là điều vô cùng quan trọng trong đời sống
- HS lập dàn ý dựa vào những gợi ý trên
- HS thực hành viết bài
- GV gọi một số HS đọc bài
- GV nhận xét bài làm của HS
D Củng cố, hướng dẫn về nhà :
- Bài học về cách đưa các yếu tố miêu tả và biểu cảm vào bài văn tự sự
- Sưu tầm một số đề văn và tự làm
- Đọc lại văn bản Chiếc lá cuối cùng.
Trang 5
Tuần 14 Ngày 15 tháng 11 năm 2012
Tiết 14
Nghệ thuật độc đáo của văn bản
chiếc lá cuối cùng.
A Mục tiêu.
Học sinh hiểu được nghệ thuật độc đáo của truyện ngắn : nghệ thuật đảo ngược tình huống 2 lần
Rèn kĩ năng khai thác giá trị nghệ thuật truyện ngắn
Giáo dục tình cảm trân trọng đối với những người làm nghệ thuật
B.Chuẩn bị.
Đọc kĩ tác phẩm
Tham khảo các bài viết về truyện ngắn Chiếc lá cuối cùng
C.Tiến trình bài dạy.
1 Tổ chức lớp:
2 Kiểm tra bài cũ.
Tóm tắt truyện ngắn Chiếc lá cuối cùng của nhà văn O Hen-ri?
3 Bài mới :
+ Truyện được kết thúc trên
cơ sở 2 sự kiện bất ngờ đối lập
nhau tạo nên hiện tượng đảo
ngược tình huống 2 lần , em
hãy chỉ rõ điều đó?
Hướng dẫn tìm hiểu ý nghĩa
văn bản:
+Từ sự phân tích trên, hãy
khái quát lại nghệ thuật của
văn bản
+Những nghệ thuật đó có tác
dụng gì trong việc thể hiện
nội dung văn bản?
I Nghệ thuật độc đáo của truyện ngắn.
-Kết thúc như vậy sẽ tạo cho truyện một dư âm như còn vương vấn để lại trong lòng người đọc nhiều suy nghĩ và dự đoán
+Tình huống 1:Giôn-xi đang tiến dần đến cái chết cuối cùng đã chiến thắng bệnh tật trở lại yêu đời -Tình huống 2: Cụ Bơ-men đang khoẻ mạnh đến cuối truyện thì lại qua đời
Đảo ngược tình huống 2 lần -Một cụ già đi từ sự sống đến cái chết để dẫn dắt một cô gái từ cái chết trở về sự sống
-Nghệ thuật: Cách kể chuyện độc đáo nhiều tình tiết hấp dẫn, Sắp xếp chặt chẽ, khéo léo, kết cấu
đảo ngược tình huống 2 lần, khắc hoạ rõ nét tâm
lí hành động của nhân vật -Nội dung: Làm nổi bật chiếc lá dũng cảm và chân dung những con người nghèo khổ nhưng tình yeu thương thì bao la vô tận
II Luyện tập
Bài tập 1.
+Vì sao OHen-ri lại đặt tên cho tác phẩm của mình là “chiếc lá cuối cùng”? +Chọn nhan đề khác cho văn bản
Bài tập 2 Viết lại phần kết của truyện
-VD: “Kiệt tác của cụ Bơ- men” vì muốn đè cao nhân vật Bơ -men Và tác phẩm nghệ thuật của cụ
Trang 6-HS tuỳ chọn miễn các em lí giải phù hợp
-Vì” chiếc lá cuối cùng” có một vị trí quan trọng xuyên suốt toàn bộ cốt truyện gây xúc động và nhân lên tình yêu sự sống đó là hình ảnh cảm động tận đáy lòng người và trở thành một biểu tượng nghệ thuật bất ngờ độc đáo mang ý nghĩa nhân văn, nhân bản sâu sắc
- HS thảo luận nhóm, cử đại diện trình bày
- Hoạt động cá nhân
- Hoạt động nhóm
-Yêu cầu1: HS phải làm rõ chủ đề: Bức thông điệp màu xanh về tình yêu thương con người, về quan điểm nghệ thật chân chính là phải hướng tới con người, phục vụ con người
-Yêu cầu 2: HS viết đoạn văn
D Củng cố hướng dẫn về nhà.
+Yêu cầu HS về nhà học để nắm chắc nội dung nghệ thuậtcủa tác phẩm- chủ đề +Viết một đoạn văn tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm về một nhân vật yêu thích trong văn bản
Trang 7Tuần 15 Ngày 1 tháng 12 năm 2012
Tiết 15
Tập làm văn Luyện tập kể chuyện theo ngôi kể kết hợp với miêu tả và biểu cảm
A Mục tiêu cần đạt:
- Học sinh biết trình bày miệng trước tập thể một cách rõ ràng gãy gọn, sinh
động về một câu chuyện có kết hợp với miêu tả và biểu cảm
- Ôn tập về ngôi kể, củng cố kiến thức đã học về ngôi kể ở lớp 6
B Chuẩn bị:
- Giáo viên: Hướng dẫn học sinh chuẩn bị lập dàn ý và kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh
- Học sinh: Lập dàn ý và tập nói các đề theo hướng dẫn
C Các hoạt động dạy học:
1 Tổ chức lớp:
2 Kiểm tra bài cũ :
- Kiểm tra bài tập vviết của HS
3 Tiến trình bài giảng:
- Do đây là kiến thức đã học nên giáo
viên hướng dẫn học sinh làm nhanh
? Kể theo ngôi thứ nhất là kể như thế
nào
? Như thế nào là kể theo ngôi thứ ba
? Nêu tác dụng của mỗi loại ngôi kể
? Lấy ví dụ về cách kể ngôi thứ nhất
và ngôi thứ 3 ở một vài tác phẩm
(đoạn trích) đã học
? Tại sao người ta phải đổi ngôi kể
I Ôn tập về ngôi kể
- Kể theo ngôi thứ nhất là người kể xưng tôi trong câu chuyện Kể theo ngôi này người kể có thể trực tiếp kể ra những gì mình nghe, mình thấy, mình trải qua, có thể trực tiếp nói ra những suy nghĩ, tình cảm của chính mình kể như là người trong cuộc làm tăng tính chân thực, tính thuyết phục như ''là có thật'' của câu chuyện
- Kể theo ngôi thứ 3 là người kể tự giấu mình đi, gọi tên các nhân vật bằng tên gọi của chúng Cách kể này giúp người kể có thể linh hoạt, tự do những gì diễn ra với nhân vật
- Ngôi thứ nhất: Tôi đi học, Lão Hạc, Những ngày thơ ấu
- Ngôi thứ 3: Tắt đèn, Cô bé bán diêm, Chiếc lá cuối cùng
+ Tuỳ vào mỗi cốt truyện cụ thể mà người viết lựa chọn ngôi kể cho phù hợp Cũng
có khi trong một truyện, người viết dùng các ngôi kể khác nhau để soi chiếu sự việc, nhân vật bằng các điểm nhìn khác
Trang 8nhau, tăng tính sinh động, phong phú khi miêu tả sự vật, sự việc và con người
II Luyện tập
Bài tập 1.
Đóng vai chị Dậu kể lại đoạn trích Tức nước vỡ bờ.
- HS làm việc độc lập, viết bài trong thời gian 15 phút
- GV gọi một số HS đọc bài
VD: Tôi tái xám mặt, vội vàng đặt con bé xuống đất, chạy đến đỡ lấy tay cai lệ và van xin ''Cháu van ông, nhà cháu vừa mới tỉnh được một lúc, ông tha cho'' ''Tha này! tha này!'' vừa nói hắn vừa bịch luôn vào ngực tôi mấy bịch rồi sấn đến để trói chồng tôi Lúc ấy hình như tức quá không thể chịu được, tôi liều mạng cự lại: ''Chồng tôi đau ốm, ông không được phép hành hạ!''
Cai lệ tát vào mặt tôi một cái đánh bốp, rồi hắn cứ nhảy vào cạnh chồng tôi Tôi nghiến hai hàm răng:
''Mày trói ngay chồng bà đi, bà cho mày xem ?''
Rồi tôi túm lấy cổ hắn, ấn dúi ra cửa Sức lẻo khẻo của anh chàng nghiện chạy không kịp với với sức xô của tôi, nên hắn ngã chỏng quèo trên mặt đất, trong khi miệng vẫn nham nhảm thét trói vợ chồng tôi
- Giáo viên gọi học sinh khác nhận xét về nội dung nói: Kể chuyện kết hợp miêu tả, biểu cảm, về kĩ thuật nói: sử dụng đúng ngôi kể, nói rõ ràng, diễn đạt tốt thái độ tình cảm, ngữ điệu của nhân vật và người kể, tác phong của người kể: bình tĩnh phân biệt lời thoại với lời người kể
- Giáo viên đánh giá, cho điểm, khuyến khích, động viên
Bài tập 2.
Nếu là người được chứng kiến cảnh lão Hạc kể chuyện bán chó với ông giáo trong truyện ngắn Lão Hạc của Nam Cao thì em sẽ ghi lại câu chuyện đó như thế nào?
* Gợi ý :
- Đọc kĩ lại đoạn trích có nội dung kể về việc lão Hạc sang nhà ông giáo kể
về việc bán chó, chú ý những chi tiết thể hiện tâm trạng
- Nhớ một số chi tiết liên quan đến con chó vàng
- Khi kể cần có sự sáng tạo và nên kể lại theo sự nhìn nhận, quan sát của mình chứ không nên sao chép một cách máy móc như lời kể của ông giáo
D Củng cố, hướng dẫn học ở nhà:
1.Củng cố :
- Khi kể có thể sử dụng ngôn ngữ như thế nào ? Tác dụng của từng ngôi kể
- Cần chú ý nội dung và kĩ thuật kể như thế nào để đạt hiệu quả tốt nhất
2 Hướng dẫn về nhà :
- Tiếp tục tập kể, luyện nói trước gương rèn tác phong tự nhiên, diễn cảm và tìm đề bài viết văn kể chuyện sáng tạo
- Chuẩn bị bài : Luyện tập về phương pháp thuyết minh
Trang 9
Tuần 16 Ngày 7 tháng 12 năm 2012
Tiết 16
Tập làm văn Luyện tập về phương pháp thuyết minh.
A Mục tiêu cần đạt:
- Giúp học sinh nhận rõ yêu cầu của phương pháp thuyết minh
- Nhận biết các phương pháp thuyết minh
- HS biết sử dụng các phương pháp thuyết minh vào bài viết
B Chuẩn bị:
-Giáo viên: đọc tài liệu tham khảo
-Học sinh: xem trước bài ở nhà
C Các hoạt động dạy học:
1 Tổ chức lớp:
2 Kiểm tra bài cũ
3 Tiến trình bài giảng:
? Thế nào là phương pháp nêu định
nghĩa, giải thích
? Hãy định nghĩa sách là gì
? Loại câu văn định nghĩa, giải thích
có vai trò gì trong văn thuyết minh
? Trong văn bản thuyết minh người ta
sử dụng phương pháp liệt kê như thế
nào?
? Tác dụng của phương pháp liệt kê?
? Khi thuyết minh người viết dẫn ra
các ví dụ để làm gì?
I Ôn tập về phương pháp thuyết minh a)Phương pháp nêu đinh nghĩa, giải thích
* Đối tượng + là + tri thức -Sách là phương tiện giữ gìn và truyền hoá kiến thức, là đồ dùng cần thiết của học sinh để học tập
- T/d: giúp người đọc hiểu về đối tượng, phần lớn là ở vị trí đầu đoạn, đầu bài giữ vai trò giới thiệu
b) Phương pháp liệt kê
- Kể ra lần lượt các đặc điểm, tính chất của sự vật theo một trật tự nào đó
- T/d: giúp người đọc hiểu sâu sắc và toàn diện, có ấn tượng về nội dung thuyết minh
c) Phương pháp nêu ví dụ
- Dẫn ra những ví dụ cụ thể để người đọc tin vào nội dung bài thuyết minh
-Tác dụng:
+Các ví dụ cụ thể có tác dụng thuyết phục người đọc khiến người đọc tin vào những
điều người viết đã cung cấp
d) Phương pháp dùng số liệu (con số)
- Cung cấp các số liệu chính xác để khẳng
định độ tin cậy cao của các tri thức
Trang 10? Vậy thế nào là phương pháp dùng
số liệu
? Tác dụng của phương pháp dùng số
liệu
? Phương pháp so sánh là gì
? Tác dụng của phương pháp này là gì
? Vậy thế nào là phương pháp phân
loại phân tích
? Vậy khi thuyết minh chúng ta
thường sử dụng phương pháp nào
-Tác dụng: Làm cho tri thức có độ tin cậy càng cao
e) Phương pháp so sánh
- Là đưa ra hai đối tượng cùng loại hoặc khác loại so sánh nhằm nổi bật các đặc diểm tính chất của đối tượng
Tác dụng làm tăng sức thuyết phục độ
tin cậy cho nội dung cần thuyết minh g) Phương pháp phân loại, phân tích
- Phân tích là chia nhỏ đối tượng ra để xem xét; còn phân loại là chia đối tượng vốn có nhiều cá thể thành từng loại theo một số tiêu chí
Lưu ý : Không nên tách rời từng phương pháp trong thuyết minh mà phải kết hợp nhuần nhuyễn các phương pháp
II Kiểm tra 15 phút.
Câu 1.Thế nào là phương pháp so sánh?Tác dụng của phương pháp so sánh?
Câu 2 Thuyết minh về kính đeo mắt
* Đáp án, biểu điểm :
Câu 1( 4 điểm ) Trình bày được các ý sau :
- Là đưa ra hai đối tượng cùng loại hoặc khác loại so sánh nhằm nổi bật các
đặc diểm tính chất của đối tượng
-Tác dụng làm tăng sức thuyết phục độ tin cậy cho nội dung cần thuyết minh
Câu 2 ( 6 điểm ) Bài viết mạch lạc, rõ ràng về nội dung thuyết minh và có đầy đủ các ý sau:
- Kính đeo mắt là vật dụng cần thiết của con người
- Cấu tạo của kính
- Tác dụng của kính
- Cách sử dụng và bảo quản kính
D Củng cố, hướng dẫn về nhà:
- Các phương pháp thuyết minh thường gặp
- Cách sử dụng các phương pháp thuyết minh
- Chuẩn bị bài : Luyện nói thuyết minh về một đồ dùng học tập của em