Cha Mẹ Ông nội Bà nội Ông ngoại Bà ngoại Bác anh trai của cha Bác vợ anh của cha Chú em trai của cha Thím vợ em trai cha Bác chồng chị cha Cô em gái của cha Chú chồng em gái cha Cậu em [r]
Trang 1Ngày soạn: 15/ 10/ 2008
Tuần: 8
Tiết: 31
Tiếng việt:
CHƯƠNG TRÌNH ĐỊA PHƯƠNG
a Mục tiêu.
Giúp h/s:
- Hiểu được từ ngữ chỉ quan hệ ruột thịt, thân thích được dùng ở địa phương các
em sinh sống
- Bước đầu so sánh các từ ngữ địa phương, với các từ ngữ tương ứng trong ngôn ngữ toàn dân để thấy rõ từ ngữ nào trùng với từ toàn dân, từ ngữ nào không trùng với từ toàn dân
b Chuẩn bị
- GV: Giáo án, yêu cầu h/s lập bảng điều tra ở nhà
- HS: Chuẩn bị bài soạn, bảng điều tra từ địa phương
c Lên lớp
I Ổn định tổ chức.
II Kiểm tra bài cũ 5’
- HS 1: Khi sử dụng tình thái từ, cần chú ý điều gì?
A Tính địa phương C Không được sử dụng biệt ngữ
B Phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp D Phải có sự kết hợp với các trợ từ
- HS 2: Trong các câu sau đây, câu nào không sử dụng tình thái từ?
A Những tên khổng lồ nào cơ?
B Tôi đã chẳng bảo ngài phải cẩn thận đấy?
C Giúp tôi với, lạy chúa!
D Nếu vậy, tôi chẳng biết trả lời ra sao
? Giải thích lí do, vì sao em chọn đáp án đó?
III Bài mới.
1 Giới thiệu bài 1’
Tiếng việt của chúng ta rất giàu và đẹp, ngày một phát triển và hiện đại hóa theo đà đổi mới của XH Ngoài từ ngữ toàn dân, mỗi một vùng quê, mỗi một địa phương lại có những từ ngữ mang đậm sắc thái vùng quê mình Các em cần phân biệt được từ ngữ toàn dân với từ ngữ địa phương để sử dụng phù hợp trong hoàn cảnh giao tiếp
2 Tiến trình bài dạy 33’
Thời
13’ Hoạt động 1: Hướng dẫn h/s
thảo luận lập bảng điều tra
- Yêu cầu h/s thảo luận theo
nhóm (7’)
Từ ngữ toàn dân
- Các nhóm thảo luận Đại diện trình bày:
Từ ngữ địa phương
I Thảo luận lập bảng điều tra.
Trang 2Cha
Mẹ
Ông nội
Bà nội
Ông ngoại
Bà ngoại
Bác (anh trai của cha)
Bác (vợ anh của cha)
Chú (em trai của cha)
Thím (vợ em trai cha)
Bác (chồng chị cha)
Cô (em gái của cha ) Chú
(chồng em gái cha)
Cậu (em trai mẹ)
Mợ (vợ em trai mẹ)
Bác (chị gái của mẹ)
bố, thầy, bá
mợ, u, bu ông nội
bà nội
bà ngoại ông ngoại bác
bác chú thím bác cô chú cậu mợ bác
10’ Hoạt động 2: Các tổ trình bày
kết quả điều tra, sưu tầm
? GV yêu cầu các tổ lên trình bày
kết quả điều tra?
- GV nhận xét kết quả điều tra
của các tổ và cho điểm
? Từ kết quả điều tra h/s rút ra
nhận xét về những từ ngữ địa
phương chỉ quan hệ ruột thịt?
? Phân biệt từ ngữ toàn dân với
từ ngữ địa phương?
- GV: Lưu ý khi sử dụng từ ngữ
địa phương phải đặt vào từng văn
cảnh, trường hợp cụ thể
- Đại diện các tổ trình bày kết quả điều tra để đối chiếu so sánh
- Từ ngữ địa phương chỉ quan hệ ruột thịt ở địa phương (Hải Phòng) hầu hết đều trùng với từ toàn dân
- Từ ngữ toàn dân: được sử dụng phổ biến trong toàn dân
- Từ ngữ địa phương: là từ ngữ chỉ sử dụng ở một số địa phương nhất định
II Kết quả điều tra
- Từ ngữ chỉ quan
hệ ruột thịt ở địa phương trùng với
từ toàn dân
10’ Hoạt động 3: Hướng dẫn h/s
luyện tập
? HS sưu tầm từ ngữ địa phương
chỉ quan hệ ruột thịt ở địa
- Hs thảo luận nhóm (5’) Các từ ngữ chỉ quan hệ ruột
III Luyện tập Bài tập 1.
Sưu tầm từ ngữ địa phương
Trang 3phương khác (quê nội, quê
ngoại)?
? Tìm một số dẫn chứng tác
phẩm thơ sử dụng từ ngữ địa
phương chỉ quan hệ ruột thịt?
thịt ở 3 miền Bắc - Trung - Nam
+ cha, ba, bá, cậu,
bọ, tía, thầy
+ mẹ, má, bầm, u, mợ + Chú (chồng, dượng em gái cha)
+ bác (chị gái ba, mẹ)
+ thím (vợ em trai của cha) + cô (em gái cha
- VD: Bao giờ hết giặc về quê?
Đêm đêm bà Bủ nằm mê khấn thần''
(Bà bủ - Tố Hữu) '' Con ra tiền tuyến xa xôi Yêu bầm, yêu nước cả đôi
mẹ hiền'' (Bầm ơi - Tố Hữu) ''Cuối năm thế nào mợ cháu cũng về'' (Nguyên Hồng) ''Xảy cha còn chú
Xảy mẹ bú dì''
Bài tập 2.
Tìm dẫn chứng
* Bài tập 3: Viết một đoạn văn biểu cảm độ dài 6 - 7 câu giới thiệu về gia đình em trong đó có sử dụng các từ ngữ chỉ quan hệ ruột thịt
- HS viết đoạn văn
- GV nhận xét, bổ sung và sửa chữa (nếu cần thiết)
IV Củng cố và hướng dẫn về nhà 6’
1 Củng cố: 3’
- Thế nào là từ địa phương? Từ địa phương khác từ toàn dân ở điểm nào?
- Cách sử dụng từ địa phương như thế nào?
2 Hướng dẫn về nhà: 3’
- Tiếp tục sưu tầm những từ ngữ địa phương mà em biết
- Tìm phân tích ý nghĩa môt số câu ca dao, tục ngữ nói về tình cảm ruột thịt gia đình
- Chuẩn bị bài: ''Nói quá''