TỨC NƯỚC VỠ BỜ Tuần: 3 Tiết: 9 Trích Tắt Đèn Ngô Tất Tố A.Mục tiêu cần đạt: Giúp HS - Qua đoạn trích, thấy được bộ mặt tàn ác, bất nhân của chế độ XH đương thời và t/cảnh đau thương của [r]
Trang 1Ngày soạn:……… TRONG LÒNG MẸ
Tuần:2… Tiết:5…… (Trích những ngày thơ ấu)
Nguyên Hồng
A.Mục tiêu cần đạt:
- Giúp HS hiểu được tình cảm đáng thương và nổi đau tinh thần của nhân vật chú bé Hồng, cảm nhận được tình yêu thương mạnh liệt của chú đối với mẹ
- Bước đầu hiểu được văn bản hồi ký và đặc sắc của thể văn này qua ngòi bút Nguyên Hồng: thấm đượm chất trữ tình, lời tự truyện chân thành, truyền cảm
B.Chuẩn bị :
- GV:+ mượn Tp: “Những ngày thơ ấu” để gth để HS tìm đọc
+ Soạn bài
- HS:+ Tìm đọc Tp
+ Soạn bài, đọc bài
C.Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy và học:
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Ghi bảng
*Hoạt động 1: khởi động: kiểm tra
bài cũ (kết hợp khởi động vào bài
mới)
a.Kiểm tra bài cũ:
- Bài “Tôi đi học” được viết theo thể
loại nào? Vì sao em biết?
- 1 trong những = công của việc thể
hiện cảm xúc, tâm trạng của Thanh
Tịnh… là biện pháp so sánh, hãy
nhắc lại 3 so sánh hay trong bài và
phân tích hiệu quả nqth của nó?
b.Bài mới:
- Cho HS xem cuốn “Những ngày
thơ ấu”
- Nguyên Hồng là nhà văn có 1 thời
thơ ấu cay đắng, đau khổ những kỷ
niệm ấy được tác giả viết lại trong
tập tiểu thuyết tự thuật “…” kỉ niệm
về người mẹ đáng thương qua trò
chuyện với bà cô nghiệt ngã và cuộc
gặp gỡ bất ngờ cảm động…
*Hoạt động 2: hướng dẫn tìm hiểu
chung
- HD đọc giọng chậm tình cảm chú
ý thể hiện cảm xúc của nhân vật tôi, - Đọc tiếp (3 em) - Nhận xét cách đọc của bạn
I.Tìm hiểu chung:
1 Đọc
Trang 2- HD tìm hiểu chú thích và tóm tắt
về tác giả, tác phẩm
- Nói thêm về tác giả Nguyên Hồng
và lưu ý thể loại tự truyện
*Hoạt động 3: Hướng dẫn đọc,
hiểu văn bản
- HD tìm bố cục
- Em hiểu cảnh ngộ của bé Hồng
trong đoạn như thế nào?
- Em có nhận xét gì về giọng văn
của đoạn này?
*Dòng tự sự này đã khơi nguồn cho
thấy cảnh ngộ của bé Hồng từ đó
cho người cô xuất hiện
- Người cô đã nói với chú bé Hồng
về mẹ chú như thế nào?
- Rất kịch là gì? Tại sao giọng nói
của bà cô lại rất kịch?
- Sau lời từ chối của bé Hồng, bà cô
đã hỏi gì? Nét mặt, thái độ của bà ta
thay đổi ra sao?
- Việc bà cô mặc kệ người cháu cười
dài trong tiếng khóc vẫn cứ tươi
cười kể về chị dâu mình, tỏ rõ sự
thương xót anh trai tất cả đều đó làm
lộ rõ bản chất gì của bà cô?
- Hãy khái quát lại tính cách của bà
cô
*GV liên hệ: hình ảnh bà cô mang ý
nghĩa tố cáo hạng người sống tàn
nhẫn, quên cả tình máu mũ ruột rà là
sản phẩm của cái xã hội phong kiến
với những định kiến đối với người
phụ nữ…Liên hệ thêm cuộc hôn
nhân của người mẹ
- Chuyển ý để kết thúc tiết 1
*Hoạt động 4:củng cố, dặn dò
- Người cô bé Hồng như thế nào?
- Em hiểu được gì về cuộc sống của
- Đọc thầm chú thích
- Tóm tắt tác giả, tác phẩm
- Giải nghĩa từ 1,4,7,8 chú giải
- 2 phần: một: từ đầu → người ta hỏi đến chứ; hai: còn lại
- Đọc lại đoạn 1:
- (Cha chết, mẹ đi tha hương cầu thực, ở với họ hàng trong sự ghẻ lạnh)
- Giản dị, tự nhiên
- HS phát hiện, nhận xét, cười hỏi, nét mặt rất kịch, giọng ngọt…
- Giọng vẫn ngọt, mắt long lanh, chằm chặp nhìn, chứng tỏ bà muốn kéo người cháu đáng thương vào trò chơi độc ác đã dàn tính sẵn
- Tiếp tục phân tích, lý giải để thấy
bà cô lạnh lùng, vô cảm đến tàn nhẫn… trước sự đau đớn tột cùng…
- Thảo luận nhóm, trả lời
- Nhận xét, bổ sung
2.Tác giả: Nguyên Hồng(1918-1982) 3.Tác phẩm: hồi kí tự truyện “Những ngày thơ ấu”
II.Phân tích:
1.Nhân vật người cô qua cái nhìn và tâm trạng người cháu
- Lạnh lùng, độc ác, thâm hiểm
- Là hình ảnh mang ý nghĩa tố cáo xã hội PK
Trang 3bé Hồng?
- Học bài
- Đọc bài - chuẩn bị tiết sau
Trang 4Ngày dạy:………… TRONG LÒNG MẸ ( t t )
Tuần :2… tiết: 6…… ( Trích những ngày thơ ấu )
A Mục tiêu cần đạt:
- Cảm nhận được tình yêu thương của chú bé Hồng đối với mẹ
- Hiểu được nổi đau tinh thần của chú bé
- Hiểu được thể văn hồi ký đặc sắc này
B Chuẩn bị:
- GV :………
- HS : Soạn bài, đọc bài
C Tiến trình tổ chức các hoạt động:
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Ghi bảng
Hoạt động 1:Khởi động:
a.Kiểm tra bài cũ:
- Người cô bé Hồng là người như
thế nào ? Tại sao người ta lại muốn
hành hạ cháu mình như vậy?
- Hãy nói sự hiểu biết của em về thể
loại hồi ký tự truyện ?
b.Bài mới:
- Giới thiệu bài:Trong tiết trước,
chúng ta đã tìm hiểu về NV bà cô
quái ác qua cuộc gặp gỡ như mèo
vờn chuột, do chính bà ta tạo ra và
dàn dựng Trong màn bi hài kịch
nhỏ ấy và trong những hoàn cảnh
khác tâm trạng chú bé Hồng diển
biến ntn? Tính cách chú ra sao, bài
học
Hoạt động 2:
- Hướng dẫn tìm hiểu NV bé Hồng
cùng diển biến tâm trạng của chú
- Bé Hồng có hoàn cảnh đáng
thương ntn?
- Diễn biến tâm trạng của bé Hồng
khi lần lượt nghe những câu hỏi và
thái độ cử chỉ của bà cô ntn?
- Có thể phân chia để dễ theo dõi và
pt diển biến ấy bằng những đoạn
- Đọc lại 4 câu đầu đoạn
- Cha nghiện ngập, chơi bời, chết sớm
- Mẹ …
- Hồng sống với…
- Đọc tiếp đoạn
- Phân tích , tập phân chia và giải thích cách làm của mình
- Sửa chửa, bổ sung cho nhau
Bước 1: -Toan trả lời có nhưng lại
2 Nhân vật bé Hồng với những rung động cực điểm của một linh hồn trẻ dại
a) Diễn biến tâm trạng bé Hồng trong cuộc sống đối thoại với người cô:
b1 :Sớm nhận ra sự lừa
Trang 5- Chi tiết tôi cười dài … có ý nghĩa
gì ? Thử nhận xét pt
- Sửa, chỉnh lại
- Nhận xét tình cảm của bé Hồng:
- H/d đọc và tìm hiểu phần cuối
- Nêu vấn đề h/d thảo luận
- Từ tiếng gọi thảng thốt bối rối…
và caí giả thiết thì cảm giác tủi thẹn
của bé Hồng được làm rõ bằng một
hình ảnh so sánh kỳ lạ… ý kiến em
về tâm trạng bé Hồng và hiệu quả
của nghệ thuật so sánh ấy ?
*GV chốt: Cảm giác hi vọng tột
cùng … HP tột cùng … Phong
cách văn chương sâu sắc , nồng
nhiệt của Nguyên Hồng
- Cử chỉ, hành động, tâm trạng bé
Hồng khi bất ngờ gặp mẹ ntn ?
- Đoạn văn có thể chuyển = phim,
kịch nói, ý em ntn ?
- Qua đây em thấy bé Hồng là người
ntn ? *chốt ý –gd tình cảm …
Họat động 3: Hướng dẫn tổng kết.
- Đây là chương tự truyện - hồi kí
đậm chất trữ tình, yếu tố trữ tình
được tạo từ đâu ? Hãy so sánh nét
chung và riêng với bài tôi đi học
Hoạt động 4:Củng cố và dặn dò:
+ Đọc thầm 1 lần ghi nhớ, 1 em đọc
to lại
+ Học bài
+ Soạn bài
cúi đầu không đáp vì … Hồng sớm nhận ra sự lừa mị giả dối trong giọng của bà cô
- Tìm cách ứng xử thích đáng
Bước 2: Trước những câu hỏi, lời khuyên như xát muối vào lòng Bé Hồng đau đớn … thương mẹ
Bước 3: Uất hận bật = những so sánh liên tiếp … chịu trận …
Đọc diễn cảm từ “nhưng ngày giổ đầu → hết
- Thảo luận -Tổng hợp và nhận xét
bổ sung, (Bình ngắn của bản thân)
→ cái hay: mới lạ phù hợp tâm trạng thất vọng cùng cực của bé Hồng …
- Tìm hiểu, bàn luận, tưởng 2, liên
hệ, so sánh và hướng nghiệp
-Dạt dào tình cảm
Bút pháp lãng mạn của T Tịnh Bút pháp hiện thực của NH
Đọc ghi nhớ SGK
mị đẻ ứng đối
b2 : Xúc động vì thương
mẹ , thương thân
b3: Thương mẹ hơn và chịu trận …
b) Diễn biến tâm trạng
bé Hồng khi gặp mẹ và được nằm bên lòng mẹ:
- So sánh mới lạ
- Thảng thốt, bối rối lo
sợ, vui sướng tột cùng Nhịp văn nhanh, gấp sự mừng vui, hờn tủi, nhỏ
bé trong tình mẹ bao la
III Tổng kết:
*Ghi nhớ (SGK)
Trang 6Ngày soan:……… TRƯỜNG TỪ VỰNG
Tuần : 2 Tiết: 7
A Mục đích cần đạt:
-Giúp HS hiểu thế nào là trường từ vựng, biết xác lập các trường từ vựng đơn giản
-Bước đầu hiểu được mối liên quan giữa trường từ vựng với các hiện tượng ng/ngữ đã học như
đồng nghĩa, trái nghĩa, ẩn dụ, hoán dụ, nhân hoá giúp ích cho việc học văn và làm văn
B Chuẩn bị:
-GV: -Mượn đèn, làm biểu mẫu
-HS: -Soạn bài kĩ
C Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy và học
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Ghi bảng
Hoạt động 1:Khởi động:
a.Kiểm tra bài cũ:
-Thế nào là 1 từ có nghĩa rộng và
nghĩa hẹp ? cho vd cụ thể?
-Từ “GV” là từ được coi là có nghĩa
rộng hay hẹp hơn từ “thầy giáo” vì
sao?
b.Giới thiệu bài mới:….
Hoạt động 2:HD hs hình thành
khái niệm TTV
-Chiếu đoạn trích
-Y/c hs đọc kĩ đoạn văn sgk ,chú ý
từ in đậm,
-Các từ in đậm dùng để chỉ đối
tượng là ng , ĐV,hay sự vật? tại sao
em biết?
-Nét chung về nghĩa của nhóm từ
trên là gì?
-Nếu tập hợp các từ in đậm ấy = 1
nhóm từ thì ta có 1 TTV hay trường
nghĩa? Vậy theo em TTV là gì?
-Chỉ định 1 HS đọc rõ ghi nhớ sgk
-Hãy tìm vd về TTV?(TTV chỉ
phương tiện HT,TTV chỉ màu sắc)
-BT phụ trợ : cho nhóm từ: cao,
thấp, lùn, lêu nghêu, lòng khòng,
gầy, béo
-Nếu dùng nhóm từ trên để miêu tả
người thì TTV của nhóm từ này là
gì?
*Hoạt động 3:lưu ý hs 1 số điều
-Y/c đọc kĩ mục a,b phần lưu ý
-Quan sát, trả lời.
-Các từ chỉ người
-Vì các từ ấy đều nằm trong những câu văn cụ thể, có ý nghĩa xác định
-Chỉ bộ phận cơ thể con người
-Rút ra kết luận phần ghi nhớ
-HS khác đọc lại
-Sách, vở, bút …
-Xanh, đỏ, tím …
-Chỉ hình dáng con người
-Dựa vào vd SGK trả lời
I Tìm hiểu bài:
II Bài học:
1 Trường từ vựng: là tập hợp các từ có ít nhất 1 nét chung về nghĩa
2 Lưu ý:
Trang 7-TTV “mắt” có thể bao gồm những
TTV nhỏ nào?
*Giảng : TTV “mắt” là trường nhỏ
của TTV “ cơ thể con người”,TTV
về bộ phận của mắt, hoạt động của
mắt là trường nhỏ của TTV “ mắt”
- Từ vd trên hãy cho biết đặc điểm
của TTV?
- Trường TTV “ mắt” ở a gồm
những loại D, Đ,T, từ đó em có thể
cho biết thêm về đặc điểm TTV?
- H/d tìm hiểu vd c (sgk/22)
- Từ “ngọt” do đâu mà tham gia vào
rất nhiều trường nghĩa ?
- Tìm từ chỉ HĐ, trạng thái con
người để dùng cho sự vật?
- Tìm từ chỉ người dùng chỉ sự vật?
- Em có nhận xét gì về cách dùng
TTV trong BT này
- Cách chuyển … này có t/dụng gì?
- GV cho tổng kết, tóm tắt lại nd cần
chú ý
*Hoạt động 4: HD làm bài tập.
- BT 1: H/d tự làm.
*Hoạt động 5: Củng cố, dặn dò
- Lí giải vì sao có thể gọi tập hợp từ
sau là 1 TTV: thầy giáo, cô giáo,
giáo sư, giãng viên
- Đọc lại ghi nhớ SGK
- Làm BT 6,7 SGK
Chuẩn bị bài mới - Học bài
BT 3: TTV thái độ con người
BT 4: HS làm vào giấy trong thi
nhanh trong 1 phút (theo nhóm)
-Bộ phận của mắt: lòng đen … -H/động của mắt: ngó, liếc …
- Khái quát ý →
- Một TTV có thể gồm những từ khác biệt nhau về từ loại
- Đọc thầm vd SGK và tìm hiểu.
- Do hiện tượng nhiều nghĩa mà từ ngọt có thể t/gia vào …
- Đọc đoạn văn
- Tưởng, mừng, chực, ngoan
- Cậu, cậu vàng
- T/giả chuyển TTV người sang TTV thú vật để nhân hoá
- Khắc hoạ mối q/hệ thân thiết giữa con chó và lão Hạc
- Thầy, mẹ, mợ, cô, con
a Một TTV có thể bao gồm nhiều TTV nhó hơn
b TTV có thể bao gồm những từ khác biệt nhau
về từ loại
c Do h/tượng nhiều nghĩa, 1 từ có thể có nhiều TTV khác nhau
d Trong thơ văn, chuyển TTV để tăng tính ng/th của ngôn từ và khả năng diễn đạt khác như: â/dụ, s/sánh, nh/hoá
II Luyện tập:
Trang 8Ngày soạn:………… BỐ CỤC CỦA VĂN BẢN
Tuần:2… Tiết 8……
A.MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
- Nắm được bố cục văn bản , đặc biệt là cách sắp xếp các nội dung trong phần thân bài
- Biết XD bố cục VB mạch lạc, phù hợp với đối tượng và nhận thức của người đọc
B.Chuẩn bị:
- GV:bảng phụ
- HS: Đọc lại các VB và trả lời câu hỏi sgk
C Tiến trình tổ chức các hoạt đông dạy và học
Hoạt động của thầy Hoạt động trò Ghi bảng
*Hoạt động :1 khởi động
a, Kiểm tra bài cũ:
- Chủ đề văn bản là gì? Nêu chủ đề
VB” Trong lòng mẹ”?
- Tính thống nhất của chủ đề VB thể
hiện ở phương diện nào?
b.Bài mới: giới thiệu bài….
*Hoạt động 2:ôn tập kiến thức 6,7
- H/d đọc và tìm hiểu VB = gợi dẫn
- VB trên có thể chia làm mấy phần?
chỉ ranh giới các phần đó?
- Hãy chỉ rõ nhiệm vụ của từng
phần?
- Phân tích mối quan hệ giữa các
phần trong VB?
- Từ những ý đã phân tích,em hãy
rút ra kết luận chung về bố cục VB?
* GV liên hệ cách tạo lập VB của
HS khi trình bày 3 phần bố cục …
* Hoạt động 3: Sắp xếp nội dung
phần thân bài.
- H/d đọc kĩ mục 2 sgk
- X/đ phần thân bài của VB “Tôi đi
học”?
- Phần này được sắp xếp trên cơ sở
nào?
- PT diễn biến tâm lý của cậu bé
- Đọc VB mục 1 SGK
- 3 phần: ko màng danh lợi → vào thăm → hết
1 G/th Chu văn An
2 Công lao, uy tín, t/cách C.V.An 3.T/cảm của mổi người với C.V.A
- Gắn bó chặt chẻ với nhau phần trước là tiền đề cho phần sau, phần sau là tiếp nối cho phần trước
- Bố cục gồm 3 phần
- Đọc thầm mục 2 Trả lời và nhận xét, bổ sung cho nhau
- Hồi tưởng và đồng hiện; hồi tưởng những kĩ niệm trước khi đi học; đồng hiện qua khứ, hiện tại đang xen vào nhau những cảm xúc trước trong khi đến trường, bước vào lớp -Liên tưởng: so sánh, đối chiếu cảm
xúc trong hồi ức và hiện tại
I Bài học:
1 Bố cục của VB
-Gồm 3 phần: Mở bài, thân bài, kết bài quan hệ chặt chẽ với nhau để tập trung làm nổi rõ chủ đề VB
2 Cách bố trí sắp xếp n/dung phần thân bài VB
Trang 9Hồng ở VB?
- Nêu trình tự m/tả nhân vật phong
cảnh?
- Ta có thể m/tả nhân vật, cảnh vật
lộn xộn theo ý tưởng bất chợt được
không? Tại sao?
→ GV liên hệ thực tế, GD HS khi
lập VB …
-H/dẫn p/tích thân bài “Ngời thầy
đạo cao, đức trọng”
- Nhận xét trình tự sắp xếp thân bài
của VB này?
- Qua các ý đẫ trình bày em hiểu
trình tự sắp xếp nội dung ở thân bài
VB ntn?
Hoạt động 4: H/d luyện tập
BT 1.H/d p/tích theo đoạn ghi tìm
từ, câu thể hiện chủ đề và phân tích
cách triển khai đề
BT 2, 3 H/d HS tự làm
Hoạt động 5: Củng cố, dặn dò:
- Bố cục VB ntn? nd của từng phần.
- Sắp xếp nd phần thân bài ntn?
- Đọc lại ghi nhớ
-Soạn bài mới
-Học bài
- T/c thương mẹ sâu sắc, thái độ căm ghétkẻ nói xấu mẹ
- Niềm vui hồn nhiên được …
+ Tả nhân vật, con vật theo không gian … Theo thời gian … từ ngoại hình đến quan hệ cẩm xúc hoặc ngược lại
+ Tả cảnh: Theo không gian …
Theo cảm xúc, ngoại cảnh
-Thảo luận – Nêu nhận xét, bổ sung cho nhau
Hình = ghi nhớ
- Đọc lại ghi nhớ SGK
Đọc đoạn a
- Phân tích cách trình bày ý
- Đọc đoạn b … c ………
Theo t/gian, k/gian
- Theo sự ↑ sự việc hay theo mạch suy luận → phù hợp với chủ đề và sự tiếp nhận của người đọc
III Luyện tập:
- Phân tích cách trình
bày ý trong đoạn trích
Trang 10Ngày soạn:……… TỨC NƯỚC VỠ BỜ
Tuần: 3 Tiết: 9 (Trích Tắt Đèn) Ngô Tất Tố
A.Mục tiêu cần đạt: Giúp HS
- Qua đoạn trích, thấy được bộ mặt tàn ác, bất nhân của chế độ XH đương thời và t/cảnh đau thương của người nd cùng khổ trong XH ấy
- Cảm nhận được cái quy luật của h.thực: có áp bức, có chiến tranh
- Thấy được vẻ đẹp tâm hồn và sức sống tiềm tàng của người phụ nữ nd
- Thấy được những nét đặc sắc trong ng.thuật viết truyện của tác giả
B.Chuẩn bị :
- GV: Mượn tranh chân dung NTT – TP Tắt đèn để gth HS tham khảo
- HS: + Tìm đọc TP – Tóm tắt nd TP
+ Soạn bài kĩ
C.Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy và học:
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Ghi bảng
*Hoạt động 1: khởi động:
a.Kiểm tra bài cũ:
- Hãy phân tích những diễn biến tâm
trạng chú bé Hồng trong cuộc đối
thoại với người cô để thấy rõ t/c của
chú đối với mẹ?
- Tâm trạng bé Hồng khi gặp mẹ và
được nằm trong lòng mẹ ntn? Hãy
phân tích 1 h.ả ng.thuật đặc sắc của
đoạn này?
b.Bài mới:
- Tắt đèn là TP tiêu biểu trong sự
nghiệp VH của NTT, đồng thời là 1
trong những Tp tiêu biểu nhất của
trào lưu Vh hiện thực trước CM Tắt
đèn lấy đề tài từ 1 vụ thuế ở 1 làng
quê vùng đồng = Bắc bộ, thuế thân,
thứ thuế dã man đánh vào đầu người
dân đinh, qua đây, ta sẽ thấy được
Xh ấy…
*Hoạt động 2: H/d đọc VB và tìm
hiểu chú thích:
- H/d đọc, đọc mẫu 1 đoạn; Tìm bố
cục trích đoạn
- GV khái quát câu TN trong tự
nhiên và trong quy luật Xh
- H/d đọc chú giải và k.tra 1 số từ:
sưu, cai lệ, lề bề lệt bệt…
- HS đọc theo mẫu
- Tóm tắt nd chính dẫn đến đoạn trích
- 2 đoạn: +Từ đầu → ngon miệng hay ko
+ Phần còn lại: cuộc đối mặt với cai lệ và…
- Đọc thầm và giải nghĩa từ theo lệnh
I.Đọc và tìm hiểu chung:
a.Đọc b.Tg,TP: SGK c.Bố cục: 2 đoạn