Giáo án Ngữ văn 8 - Tiết 51 đến 60 - Trường Trung học cơ sở Tùng Ảnh

Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh:  Hiểu được đề văn và cách làm bài văn thuyết minh đặc biệt là làm cho học sinh thÊy lµm bµi v¨n thuyÕt minh kh«ng khã, chØ cÇn biÕt quan s¸t, tÝch luü t[r]

Trang 1

Tiết 51 Ngày 30 / 11 /2008

Đề văn thuyết minh

và cách làm bài văn thuyết minh

A. Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh:

 Hiểu được đề văn và cách làm bài văn thuyết minh đặc biệt là làm cho học sinh

thấy làm bài văn thuyết minh không khó, chỉ cần biết quan sát, tích luỹ tri thức và

trình bày có phương pháp

 Rèn luyện kỹ năng làm bài văn thuyết minh

B. Tài liệu thiết bị dạy học:

 Sách giáo khoa, sách giáo viên Ngữ văn 8

 Sách bài tập

C. hoạt động dạy học:

 ổn định tổ chức

 Kiểm tra bài cũ:

Hãy trình bày điều kiện và các phương pháp khi làm văn thuyết minh?

 Dạy bài mới:

(I) Đề văn thuyết minh và cách làm bài văn thuyết minh

1 Đề văn thuyết minh.

Hoạt động của giáo viên- học sinh Kiến thức cần đạt

- Học sinh đọc đề ở sách giáo khoa

? Đối tượng thuyết minh của các đề

trên?

? Xác định và giải thích vì sao em biết

đó là đề văn thuyết minh?

- Đối tượng thuyết minh gồm con người, đồ vật, con vật, di tích, món ăn, trò chơi

- Một số đề yêu cầu thuyết minh, một

số đề không có 2 chữ "thuyết minh"

nhưng yêu cầu giới thiệu  đề thuộc văn thuyết minh

2 Cách làm bài văn thuyết minh

- Học sinh đọc bài văn ở sgk

? Đối tượng thuyết minh của bài

văn?

? Văn bản có bố cục như thế

nào? Chỉ ra nội dung từng phần

trên văn bản?

 Văn bản thuyết minh về chiếc xe đạp.

 Bố cục 3 phần:

 Mở bài: Giới thiệu khái quát về chiếc xe

đạp

 Thân bài: Giới thiệu cấu tạo, nguyên tắc

hoạt động của xe

Trang 2

? Để giới thiệu chiếc xe đạp, tác

giả đã trình bày cấu tạo chiếc xe

đạp như thế nào?

- Giáo viên giới thiệu cách

thuyết minh khác: Giới thiệu

các bộ phận  cơ chế hoạt

động

? Bài văn sử dụng phương pháp

thuyết minh nào? Phương pháp

đó có thích hợp không?

? Qua đó, theo em cách làm bài

văn thuyết minh như thế nào?

- Giáo viên chốt nội dung

chính

- - Học sinh đọc ghi nhớ ở sgk

 Kết bài: Nêu vị trí của chiếc xe đạp trong

đời sống con người Việt Nam và trong tương lai

 Trình bày có những bộ phạn tạo thành, phân

tích và giới thiệu các bộ phận theo 3 hệ thống: Truyền động, điều khiển, chuyên chở

 Các bộ phận chính giới thiệu trước, bộ phận

phụ giới thiệu sau

 Phương pháp phân tích, phân loại sự vật.

 Ghi nhớ (sgk).

(II) Luyện tập

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh

- Hướng dẫn học sinh xây

dựng dàn ý

- Giáo viên nhận xét, bổ

sung

 Lập dàn ý cho đề bài: Giới thiệu về chiếc nón lá

Việt Nam

 Dàn ý:

a Mở bài: Nêu định nghĩa về chiếc nón lá Việt

Nam

b Thân bài: Giới thiệu trên các nội dung:

 Hình dáng, nguyên liệu, cách làm

 Sản xuất ở những vùng nào?

 Tác dụng của nó trong cuộc sống

 Trở thành biểu tượng của người phụ nữ Việt Nam

c Kết bài: Cảm nghĩ, thái độ của em đối với chiếc

nón lá Việt Nam

D Hướng dẫn học bài ở nhà.

- Viết thành văn bản cho đề bài trên

- Nắm nội dung lý thuyết

- Soạn bài: Chương trình địa phương

- GV hướng dẫn cụ thể

Trang 3

Tiết: 52 Ngày 1 / 12 /2008

Chương trình địa phương ( Phần Văn) Văn bản: Lời thỉnh cầu ở ngã ba Đồng Lộc ( Vương Trọng)

- Bước đầu có ý thức quan tâm đến truyền thống văn hoá của địa phương

- Cảm nhận được cái đẹp cao cả trong "lời thỉnh cầu" thiêng liêng của 10 cô gái anh

hùng hi sinh ở ngã ba Đồng Lộc

 Sách giáo khoa, sách giáo viên Ngữ văn địa phương Hà Tĩnh

 Một số hình ảnh, tài liệu nói về ngã ba Đồng Lộc

 Kiểm tra việc chuẩn bị bài của học sinh:

 Hoạt động 1: Giới thiệu ý nghĩa, yêu cầu của tiết học.

 Hoạt động 2: Hướng dẫn lập bảng theo nội dung gợi ý của sách giáo khoa.

 Hoạt động 3: Hướng dẫn tìm hiểu văn bản: Lời thỉnh cầu ở ngã ba Đồng Lộc

I Đọc- Hiểu chú thích

- Hướng dẫn đọc, đọc mẫu

- Gọi học sinh đọc bài

- Kiểm tra một số chú thích khó

1 Đọc.

2 Chú thích.

(II) Đọc - hiểu văn bản

- Em hiểu "lời thỉnh cầu" nghĩa là gì ?

Đây là lời thỉnh cầu của ai, nói với

những đối tượng nào?

- Cách nói đó có gì khác với bình

thường

- Lời của 10 cô gái nói với những người

đến viếng thăm mộ các cô ở nghĩa trang

Đồng Lộc

- Tác gỉa để cho những người đã khuất nói với những người đang sống, 10 cô gái nói lời thỉnh cầu với khách đến viếng các cô

1/ Lời nguyện cầu của mười cô gái ở ngã ba Đồng Lộc

- Khách đến viếng ở ngã ba Đồng Lộc

là những ai?

- Các cô mong muốn điều gì ở những

người đến thăm?

- Cuối cùng các cô thỉnh cầu riêng

cho mình điều gì?

- Vì sao các cô lại mong muốn ở nơi

- Khách đến viếng ở ngã ba Đồng Lộc đủ mọi tầng lớp, lứa tuổi

- Mọi người đến thắp hương xin chia đều khắp bởi đang còn rất nhiều ngôi mộ khác

- Thỉnh cầu riêng cho mình: Đất nghĩa trang mọc dậy vài cây bồ kết

- Tất cả các cô đang ở tuổi thanh xuân yêu

Trang 4

- Qua lời thỉnh cầu tác giả muốn gửi

gắm điều gì?

- Để tỏ lòng biết ơn các cô chúng ta

cần phải làm gì?

nỗi ngày bom vùi tóc các cô còn bết đất

- Mọi chính sách chế độ đối với những người đã hi sinh

- Xây dựng cho cuộc sống tốt đẹp hơn, cho quê hương đất nước giàu mạnh, nhân dân

ấm no hạnh phúc

2) Thái độ của tác giả

- Tác giả đã bộc lộ tình cảm gì trong

bài thơ?

- Là nhà thơ quân đội nên VT hiểu rõ và thông cảm, cảm phục tự hào về sự hi sinh của đồng đôi nói chung các cô gái ở ngã

ba đồng lộc nói riêng

- Bài thơ là nén tâm nhang thắp lên ở nghĩa trang Đồng Lộc để tưởng niệm và coi đây

là một việc làm đền ơn đáp nghĩa

3) Nghệ thuật

- Nêu nét nghệ thuật đặc sắc của bài

thơ?

- Nếu để người sống nói thì không tự nhiên hiệu quả sẽ không cao

- Để các cô nói những lời khiêm tốn, chân tình như vậy người đọc càng phải khâm phục và kình trọng hơn

Hoạt động 4: Hướng dẫn học sinh làm luyện tập

- Dặn dò học sinh chuẩn bị bài học mới: Dấu ngoặc kép

GV hướng dẫn cụ thể

  

Dấu ngoặc kép

A. Mục tiêu cần đạt: Học sinh cần:

 Hiểu được công dụng của dấu ngoặc kép

 Biết dùng dấu ngoặc kép trong khi viết

 Bảng phụ

 Giáo án

?Nêu công dụng của dấu ngoặc đơn và dấu hai chấm?Làm bài tập 3 ở sgk

Trang 5

(I) Công dụng.

- Học sinh đọc ví dụ ở sách giáo

khoa

? Dấu ngoặc kép trong các ví dụ đó

dùng để làm gì?

? Qua các ví dụ trên, em hãy chỉ ra

các công dụng của dấu ngoặc kép

- Giáo viên sơ kết, học sinh đọc

ghi nhớ

1 Xét ví dụ:

Ví dụ a: Đánh dấu lời dẫn trực tiếp của câu nói của Găng - đi

Ví dụ b: Từ ngữ hiểu theo 1 nghĩa đặc biệt hiểu theo hình thức ẩn dụ: Chiếc cầu được xem là "dải lụa".

Ví dụ c: Đánh dấu những từ ngữ chỉ ý mỉa mai và dùng chính những ngữ mà tác phẩm phê phán thường dùng khi nói về sự cai trị của chúng đối với Việt Nam

Ví dụ d: Đánh dấu tên của các vở kịch

2 Ghi nhớ:

(II) Luyện tập

- Chia nhóm, giao bài tập

- Học sinh thảo luận, nêu

kết quả

- Giáo viên đánh giá bổ

sung

Bài 1:

a Đánh dấu lời dẫn trực tiếp

b Từ dùng với ý nghĩa mỉa mai

c Từ dùng với ý nghĩa mỉa mai + dẫn trực tiếp

d Từ dùng với ý nghĩa mỉa mai + dẫn trực tiếp

Bài 2:

a Đặt dấu 2 chấm sau từ " bảo", đặt dấu ngoặc kép vào 2 từ: cá tươi, tươi

b Đặt dấu 2 chấm sau từ Tiền Lê và để nội dung còn lại vào dấu ngoặc kép

c Đặt dấu 2 chấm sau từ “hắn” và để nội dung còn lại vào dấu ngoặc kép

Bài 3:

a Dùng dấu 2 chấm và dấu ngoặc kép để đánh dấu lời dẫn trực tiếp của Hồ Chí Minh

b Dùng dấu 2 chấm và dấu ngoặc kép để đánh dấu lời dẫn gián tiếp của Hồ Chí Minh

- Nắm vững nội dung bài học

- Chuẩn bị bài : Luyện nói: Thuyết minh một thứ đồ dùng

Trang 6

Tiết: 54 Ngày 3/ 12 /2008

luyện nói thuyết minh một thứ đồ dùng

Qua bài dạy giáo viên dùng hình thức luyện nói để củng cố tri thức, kỷ năng về

cách làm bài văn thuyết minh

Tạo điều kiện cho học sinh mạnh dạn suy nghĩ, phát biểu

 Bài tham khảo

 Em hãy phân biệt sự khác nhau cơ bản giữa văn thuyết minh và văn miêu tả?

* Yêu cầu:

 Văn thuyết minh phải đi sâu vào bản chất của sự vật, hiện tượng

 Bài viết phải thể hiện được tính tri thức.

 Có tính thực dụng cao.

 Văn miêu tả:

 Trình bày, vẽ lại các chi tiết của sự vật mà mình quan sát được.

 Thể hiện được tình cảm của bản thân đối với sự vật đó.

 Hoạt động 1: Kiểm tra sự chuẩn bị bài của học sinh.

 Hoạt động 2: Cho học sinh luyện nói trên lớp.

Luyện nói theo dàn ý đã chuẩn bị trước tổ, nhóm

Đề: Thuyết minh về các phích nước

Yêu cầu: Học sinh phải trình bày được công dụng, cấu tạo, nguyên lý giữ

nhiệt và cách bảo quản phích nước

a Công dụng: Là thứ đồ dùng thường có trong các gia đình cá nhân hoặc tập thể

Dùng để giữ cho nước nóng được lâu hoặc dùng làm quà tặng

b Cấu tạo: Có các bộ phận: Vỏ phích, ruột phích và nắp phích tạo thành

- Vỏ bằng kim loại, hoặc bằng nhựa, có quai cầm, phích có 2 nắp

Quan trọng nhất là ruột phích: được cấu tạo bằng 2 lớp thuỷ tinh, ở trong có tráng

bạc Giữa 2 lớp tráng bạc đó có khoảngchân không để hạn chế khả năng truyền

nhiệt

c Cách bảo quản: Sử dụng phải nhẹ nhàng, tránh va chạm mạnh, khi đổ nước phải

đổ trước một ít, lắc đều, đổ ra rồi mới đổ tiếp nước sôi vào, không nên đổ nước sôi

quá đầy, vặn nắp chặt lại để giữ nhiệt được lâu hơn

Trang 7

- Giáo viên chia nhóm:

 Gọi đại diện nhóm lên trình bày

 Cho nhóm đó bổ sung (nếu thiếu).

 Nhóm khác nhận xét

- Giáo viên nhận xét chung giữa các nhóm và lấy điểm

(III) Hướng dẫn học bài ở nhà.

- Về nhà hoàn chỉnh bài luyện nói

- Ôn tập tốt văn thuyết minh để tiết sau kiểm tra

  

Viết bài tập làm văn số 3

A. Mục tiêu bài dạy: Qua tiết kiểm tra nhằm:

 Kiểm tra kiến thức về văn thuyết minh và kỷ năng tạo lập văn bản thuyết minh

 Giáo viên có hướng bổ cứu những hạn chế của học sinh

 Giáo án

 Bài kiểm tra

 Ra đề kiểm tra

 Theo dõi học sinh làm bài

 Nhận xét tiết kiểm tra

(I) Đề bài:

Giới thiệu về một vật nuôi quen thuộc

Trang 8

(II) Đáp án – biểu điểm

* Yêu cầu về kỷ năng:

 Đúng thể loại thuyết minh.

 Chọn được vật nuôi có ích, thuyết minh đặc điểm và lợi ích của vật nuôi.

 Trình bày theo bố cục 3 phần.

 Trình bày sạch sẽ, diễn đạt trôi chảy, đúng chính tả…

* Yêu cầu về nội dung:

Mở bài: Giới thiệu chung về vật nuôi (1 điểm).

Thân bài: Thuyết minh về:

- Đặc điểm của vật nuôi ( 4 điểm).

- Giá trị của vật nuôi trong đời sống con người (4 điểm) Kết bài: Thái độ, tình cảm đối với vật nuôi đó ( 1 điểm).

(III) Hướng dẫn học bài ở nhà.

- Dặn học sinh chuẩn bị bài học mới: Vào nhà ngục Quảng Đông cảm tác

  

Vào nhà ngục quảng đông cảm tác

( Phan Bội Châu)

A. Mục tiêu bài dạy: Giúp học sinh:

- Cảm nhận được vẻ đẹp của những chí sĩ yêu nước đầu thế kỷ XX, những người

mang chí lớn cứu nước, cứu dân, dù ở hoàn cảnh nào vẫn giữ được phong thái ung

dung, khí phách hiên ngang, bất khuất và niềm tin không đổi dời vào sự nghiệp giải

phóng dân tộc

- Hiểu được sức truyền cảm nghệ thuật qua giọng thơ khẩu khí hào hùng của tác

giả

 Hình ảnh, tài liệu về Phan Bội Châu

 Giới thiệu bài: Giáo viên giới thiệu thân thế, sự nghiệp của tác giả

 Dạy bài mới

Trang 9

 Hoạt động 1: Hướng dẫn đọc - tìm hiểu chú thích.

(I) Đọc và chú thích

- Hướng dẫn đọc, đọc mẫu

- Gọi học sinh đọc bài

- Kiểm tra một số chú thích khó

1 Đọc.

2 Chú thích.

(II) Đọc - hiểu văn bản

? Bài thơ viết theo thể thơ nào? Có kết

cấu ra sao?

? Phong thái của nhân vật trữ tình như

thế nào qua 2 từ: hào kiệt, phong lưu?

? Em có nhận xét gì về khẩu khí của

nhà thơ?

? Tác giả nói về cuộc đời hoạt động

của mình như thế nào?

- Giáo viên chứng minh qua cuộc

đời hoạt động của Phan Bội Châu

? Khi nói về cuộc đời sóng gió đó có

phải là lời than thân không? Vì sao?

? Giọng điệu của 2 câu thực? Điểm

đặc sắc về nghệ thuật?

- Em hiểu thế nào về 2 câu luận?

? Em nhận xét gì về lối nói khoa

trương đó?

1 Hai câu đề:

 Biểu hiện một phong thái tự tin, đàng

hoàng, ung dung vừa ngang tàng bất khuất lại vừa hào hoa tài tử không chịu khuất phục trước hoàn cảnh

 Cách nói hóm hỉnh về sự nghiệp hoạt

động của nình: chạy mỏi chân ở tù

Vừa là sự chấp nhận, vừa thách đố với thái độ chủ động, bình tĩnh

2 Hai câu thực:

 Cuộc đời bôn ba chiến đấu đày sóng

gió và bất trắc

 Không phải là lời than thân, qua câu

thơ giúp chúng ta cảm nhận đầy đủ hơn tầm vóc lớn lao phi thường của người tù yêu nước Đó cũng là tình cảnh của cách mạng Việt Nam lúc bấy giờ (sóng gió, bế

tắc).

 Dùng điệu trầm thống diễn tả nỗi đau

cố nén

 Nghệ thuật đối gây ấn tượng mạnh.

3 Hai câu luận:

 Khẩu khí của bậc anh hùng hào kiệt

Cho dù ở trong tình trạng bi kịch như thế nào thì chí khí vẫn không đổi, vẫn một lòng theo đuổi sự nghiệp cứu nước Vẫn cười ngạo mạn trước mọi thủ đoạn của kẻ thù

 Làm cho con người có tầm vóc lớn

Trang 10

- ý nghĩa của 2 câu kết?

- Giáo viên tổng kết nội dung, nghệ

thuật

lao như thần thánh, lối nói ấy tạo nên hình tượng nghệ thuật gây ấn tượng mạnh tạo sức truyền cảm lớn  kết tinh cao độ cảm xúc lãng mạn hào hùng của tác giả

4 Hai câu kết:

 Khẳng định tư thế hiên ngang của con

người đứng cao hơn cái chết, khẳng định

ý chí gang thép mà kẻ thù không thể bẻ gãy Con người ấy sống, chiến đấu và tin tưởng vào chính nghĩa

 Lời thơ dõng dạc, dứt khoát

 Học sinh đọc ghi nhớ.

(III) Luyện tập

- Hướng dẫn học sinh thực

hiện tại lớp

- Đọc diễn cảm bài thơ

- Đọc nội dung đọc thêm ở sách giáo khoa

- Soạn bài mới: Đập đá ở Côn Lôn

- Học thuộc bài thơ

- Nắm nội dung, ý nghĩa của bài

  

đập đá ở côn lôn

(Phan Châu Trinh)

A Mục tiêu cần đạt:

- HS hiểu được khí phách hào hùng, tư thế hiên ngang lẫm liệt, ý chí kiên định của nhà chí sĩ cách mạng trong cảnh lưu đày khổ ải với giọng thơ cứng cỏi, khẩu khí ngang tàng của người anh hùng và những hình ảnh biểu tượng trong cách nói khoa trương tạo nên vẻ đẹp của cả bài thơ

B Tiến trình Bài dạy:

Trang 11

Hoạt động 1: * Bài cũ: - đọc thuộc lòng diễn cảm bài thơ “ Vào nhà ngục Quảng

Đông cảm tác”

Hoạt động 2: gv giới thiệu bài mới

I Đọc- hiểu chú thích:

Hoạt động của GV Hoạt động của HS

- Gv gọi HS đọc chú thích ở SGK

? Trình bày những nét chính về PCT?

? Ngoài những thông tin đó em nào có

hiểu gì thêm về t/g?

- GV treo chân dung PCT

? Những tác phẩm chính?

? Xuất xứ bài thơ?

- GV đọc mẩu 1 lần

? Trong bài có những từ nào em cần

giải thích?

? Nhận diện thể thơ?

? Bố cục ?

GV: Xét về ý thì 4 câu đầu có ý mạnh,

4 câu sau có ý liền mạch

? Em thử hình dung công việc đập đá?

? ở bài thơ này PCT đã miêu tả người tù

công việc ấy như thế nào?

? Công việc đập đá ở Côn Lôn được

- PCT là nhà yêu nước lớn và có tư tưởng dân chủ sớm nhất ở Việt Nam

- Ông là người giỏi biện luận và có tài văn chương

- Xuất thân nhà nho, ông có nguyện vọng vượt phá những khuôn khổ lạc hậu của nhà nho

- Hoạt động c/m và sáng tác văn chương góp phần dấy lên phong trào c/m sôi nổi ở nước ta mấy chục năm

đầu thế kỉ XX

HS quan sát tranh

- HS trả lời theo SGK

- Làm trong lúc ông cùng các tù nhân khác bị bắt lai động khổ sai ở Côn Đảo (1908)

- HS đọc

- GV giải thích lí do bọn thực dân lại

đưa người tù ra đày đoạ ở Côn Đảo

II Hiểu văn bản:

- Thất ngôn bát cú đường luật

- Đề, thực, luận, kết

1 Công việc đập đá ở Côn Lôn và khí phách người tù:

- Là công việc nhọc, đòi hỏi nhiều sức lực - Đập đá ở Côn Lôn lại càng nhọc hơn: Bởi vì nóng, gió, biển khơi dữ dội

- Trước hết là thế đứng con người: Làm trai Đây không phải là thế đứng tầm thường, thế đứng kẻ “làm trai” của người làm phận sự của kẻ anh hùng (Nguyễn Công Trứ)

- Con người như thế lại đứng trong một thế đứng đàng hoàng giữa nơi quanh năm sóng vỗ, biển cả, non cao

- Khí thế hiên ngang lẫy lừng, hành

Định dạng
Số trang	16
Dung lượng	270,05 KB