Kiến tức: - Qua hai tiết trên lớp, học sinh viết được một bài văn biểu cảm về loài cây đồng thời thể hiện tình cảm yêu thương cây cối theo truyền thống của nhân dân ta.Học sinh không viế[r]
Trang 1Lớp 7A, tiết (tkb) giảng ngày: tháng năm 2010, sĩ số vắng Lớp 7B, tiết (tkb) giảng ngày: tháng năm 2010, sĩ số vắng Tiết 29 - Văn bản
QUA ĐÈO NGANG
Bà Huyện Thanh Quan
I.Mục tiêu:
1 Kiến thức :
- Sơ giản về tác giả Bà Huyện Thanh Quan
- Đặc điểm thơ Bà Huyện Thanh Quan qua bài Qua đèo ngang
- Cảnh đeò Ngang và tâm trạng tác giả thể hiện qua bài
- Nghệ thuật tả cảnh, tả tình độc đáo trong văn bản
- Liên hệ môi trường hoang sơ Việc phủ xanh đồi trọc hiện nay
2 Kỹ năng:
- Đọc - hiểu bài thơ Nôm viết theo thể thơ thất ngôn bát cú
- Phân tích một số chi tiết nghệ thuật độc đáo trong bài thơ
* THMT: Liên hệ môi trường hoang sơ, cảnh núi rừng thiên nhiên
II.Chuẩn bị :
1.Thầy : Tham khảo thêm một số bài văn mẫu
2.Trò : Soạn bài , thảo luận một số vấn đề
III.Các hoạt động dạy và học:
1 Kiểm tra bài cũ: (4 phút)
- Em đã được học về thể thơ Đường luật nào?
2 Dạy bài mới Giưới thiệu bài mới (1 phút)
HĐ 1: Tác giả - tác phẩm (5 phút) I Đọc, chú thích
- Gọi Hs đọc, chú thích
- Giới thiệu về thể loại thất
ngôn bát cú
- Đọc
Nhận dạng
1 Đọc:
2 Chú thích
- Tác giả
Trang 2? Bài thơ cần đọc với giọng
như thế nào?
? Chú thích từ khó
? Cảm nhận của em sau khi
đọc xong bài thơ
thể thơ của bài thơ
- Buồn man mác, lạnh lẽo
- Tác phẩm
- Giaỉ từ
Hoạt động 2: Phân tích (25 phút) II Phân tích văn bản
? Tác giả giới thiệu cảnh ở
đâu?
? Những từ nào gợi tả cảnh
sắc đất trời Đèo Ngang?
? Từ "bóng xế tà" gợi cho em
thấy điều gi?
? Em có nhận xét gì về cách
tả cây, cỏ Đèo Ngang qua các
từ lặp, vần, nhịp ngắt?
? Cảnh hoang vu lại đặt trong
thời điểm chiều tà bóng xế
gợi cho em cảm giác gì?
- Thời điểm
Bà đến Đèo Ngang: Mặt trời đã ngả về Tây, ngày sắp tàn, đêm xuống
- Buồn cảm xúc chủ đạo xuyên suốt bài thơ- Buồn
1 Hai câu đề
- Cảnh đèo Ngang
- Bóng xế tà, cỏ cây, đá, lá, hoa
- Thời điểm Bà đến Đèo Ngang: Mặt trời đã ngả về Tây, ngày sắp tàn, đêm xuống
Điệp từ "chen" gợi hình ảnh rậm rịt, hoang vu của thiên nhiên
- Buồn cảm xúc chủ đạo xuyên suốt bài thơ- Buồn cảm xúc chủ đạo xuyên suốt bài thơ
Cảnh buổi chiều buồn với
vẻ đẹp hoang sơ ở Đèo Ngang
* Giảng: Nếu ở 2 câu đầu chỉ
là cảnh thiên nhiên, thì đến 2
câu thực con người xuất hiện
- Đọc 2 câu thơ
2 Hai câu thực:
- Từ láy tượng hình "Lom Khom", " Lác đác", gợi sự
Trang 3? Tìm những từ ngữ miêu tả
cảnh sống ở Đèo Ngang
Nhận xét về những từ ngữ
đó? Cảm nhận về cuộc sống
ở đây
? 2 câu thực tả vài nét về
cuộc sống ở Đèo Ngang đã
thể hiện cảm xúc sâu kín gì
của nhà thơ?
- Thấp thoáng buồn tẻ chìm trong khung cảnh hoang
sơ, tĩnh lặng
- Tâm trạng buồn trước cảnh vật hoang vu, thiếu sức sống
thưa thớt, ít ỏi
- "Tiều vài chú", "chợ máy nhà"
- Đảo ngữ cho thấy dạng vẻ nhỏ nhoi heo hút của sự sống
- Thấp thoáng buồn tẻ chìm trong khung cảnh hoang sơ, tĩnh lặng
- Tâm trạng buồn trước cảnh vật hoang vu, thiếu sức sống
- Hình ảnh con người không khiến cho bức tranh tự nhiên sinh động thêm mà trái lại càng khiến cho cảnh thêm hoang vắng, tiêu điều
GV gọi HS đọc 2 câu 5,6
? Ngoài cảnh vật tác giả còn
nghe âm thanh gì?
Đọc 2 câu 5,6
Tiếng chim cuốc, chim
đa đa
3 Hai câu luận
- Tiếng chim cuốc, chim đa
đa thường vang lên nơi hoang vắng, khắc khoải da diết, tiếng chim gọi buồn lấy động tả tĩnh, chơi chữ, điển tích Tiếng chim cuốc và đa
đa nhớ nước thương nhà cũng chính là tiếng lòng của tác giả thiết tha, da diết nhớ nhà, nhớ quá khứ của đất nước
- Câu thơ như 1 tiếng thở
Trang 4dài
Tõm trạng nhớ quờ, nhớ nhà, nhớ nước (tiền lệ) Tõm trạng hoài cổ của nữ sĩ
? Nhận xột cỏch ngắt nhịp
của cõu thơ 7
? Cỏch ngắt nhịp ấy khắc hoạ
hỡnh ảnh con người như thế
nào?
? Em hiểu "Mảnh tỡnh riờng"
là gỡ?
"Ta với ta" là ai với ai? Cụm
từ ấy gợi cho em cảm xỳc gỡ
của nhà thơ
- Bài thơ đó nờu bật cảm xỳc
nhớ thương rất sõu lắng da
diết với bỳt phỏp riờng: Trang
nhó, điờu luyện
- Bài thơ là 1 văn bản biểu
cảm Tỏc giả đó sử dụng
phương thức biểu đạt nào để
bộc lộ cảm xỳc?
- Đọc 2 cõu kết
Nữ sĩ cụ đơn Lần đầu tiờn trong thơ cổ trung đại Việt Nam cỏi "tụi"
cỏ nhõn được bộc lộ trực tiếp và chõn thật như vậy
Trực tiếp, và giỏn tiếp
4 Hai cõu kết
- Con người nhỏ bộ, lẻ loi đối diện với cả vũ trụ bao la, rộng lớn
- Ẩn dụ từ vựng: Thế giới nội tõm, nỗi buồn và sự cụ đơn thăm thẳm của con người
- Ta với ta: 1 nỗi buồn, 1 nỗi
cụ đơn khụng cú ai chia sẻ,
1 con người nhỏ bộ đơn chiếc ụm 1 mảnh tỡnh riờng trước cả trời mõy non nước hoang vắng lạnh lẽo nơi đỉnh đốo xa lạ trong ỏnh hoàng hụn đang tắt dần
Nữ sĩ cụ đơn Lần đầu tiờn trong thơ cổ trung đại Việt Nam cỏi "tụi" cỏ nhõn được bộc lộ trực tiếp và chõn thật như vậy
- Giỏn tiếp + trực tiếp Tả cảnh ngụ tình Tả cảnh để tả tình, tình lồng trong cảnh, cảnh đạm hồn người Cảnh tình hoà quyện trong 1 bài thơ Đường mực thước cổ
Trang 5- GV gọi HS đọc ghi nhớ: sgk Đọc ghi nhớ
SGK
điển, lời chữ trang nhã, điêu luyện mang đậm phong cách
đài các của nữ sĩ Thăng Long
- Tâm trạng cô đơn, trống vắng, lẻ loi 1 mình đối diện với chính mình
* Ghi nhớ: sgk
Hoạt động 3: Luyện tập (5 phỳt) III Luyện tập
? Nờu nột thành cụng về nghệ
thuật của bài thơ?
- Tả cảnh ngụ tỡnh, chơi chữ, dựng từ đặc sắc, chơi chữ
3 Dặn dũ: (4 phỳt)
- Hệ thống kiến thức đó học
4 Củng cố: (1 phỳt)
- Viết 1đoạn văn ngắn nờu cảm nhận của em sau khi học xong bài thơ
Học thuộc lũng bài “Qua đốo Ngang”.Soạn "Bạn đến nhà chơi"
Lớp 7A, tiết (tkb) giảng ngày: thỏng năm 2010, sĩ số vắng Lớp 7B, tiết (tkb) giảng ngày: thỏng năm 2010, sĩ số vắng
Tiết 30- Văn bản
BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
Nguyễn Khuyến
I Mục tiờu:
1 Kiến thức:
- Sơ giản về tỏc giả Nguyễn Khuyến
- Sự sỏng tạo trong việc vận dụng thơ Đường luật, cỏch núi hàm ẩn sõu
sắc, thõm thuý của Nguyễn Khuyến trong bài thơ
2 Kỹ năng:
Trang 6- Nhận biết được thể loại của văn bản.
- Đọc – hiểu văn bản thơ Đường luật thất ngôn bát cú
- Phân tích một bài thơ Đường luật
II.Chuẩn bị:
1 Thầy: Tham khảo thêm một số bài văn mẫu
2 Trò : Soạn bài , thảo luận một số vấn đề
III.Các hoạt động dạy và học:
1 Kiểm tra bài cũ: (4 phút)
Em hiểu thế nào về thể thơ Thất ngôn bát cú Đường luật?
Đọc thuộc bài “Qua đèo Ngang”, cho biết ý nghĩa?
2 Dạy bài mới Giới thiệu bài mới (1 phút)
Trong các nhà thơ, nhà nhà văn nói chung rất ít nói về tình bạn thắm thiết Nhà thơ Nguyễn Khuyến là một trong những nhà văn tiêu biểu viết về tình bạn đậm đà Xong pha chút vui đùa hóm hỉnh
Hướng dẫn hs đọc và chú
thích văn bản
Gọi HS đọc
? Nêu hiểu biết của em về tác
giả Nguyễn Khuyến?
- Bài thơ có lẽ được viết
vào thời gian tác giả sống ở
làng quê khi bạn đến thăm
HS đọc
- Cuối Thế kỷ XIX - Đầu XX, học giỏi, đỗ đầu
“Tamnguyên Yên Đổ”
Đọc bài thơ
1.Đọc:
2 Chú thích:
a Tác giả
“ Nhà thờ của làng cảnh Việt Nam, nhà thơ của dân tình”
- Trừ 12 năm làm quan, còn lại sống thanh bạch ở
làng quê
? Bài thơ được làm theo thể
thơ gì? Kết cấu?
- Nước cả, khôn, rốn
- Là nhà thơ nổi danh nhất với mảng đề tài nông thôn
Trang 7Hoạt động 2: Phân tích (20 phút) II Đọc hiểu văn bản
? Cách mở đầu bài thơ của
Nguyễn Khuyến có gì thú vị
qua giọng điệu và nhịp thơ?
Qua đó,em hiểu được điều gì
về tâm trạng nhà thơ Khi có
bạn tới thăm snhà?
* Giảng: - Câu thơ mở đầu 1
cách hết sức tự nhiên như 1 lời
nói thường ngày
* HS: Đọc 2 câu đề:
- Rất vui mừng, không lẽ nghi cách biệt
1 Câu đầu
- Nhịp 4/3 Lời chào giản
dị chân tình, tiếng reo vui
hồ hởi phấn chấn khi bạn tới thăm
? Câu thơ thứ 2 nhà thơ nêu
lên vấn đề gì? nhằm mục đích
gì?
- Đùa vui bằng cách nêu lên 1 tình thế oái oăm, lời phân bua hữu tình khởi đầu cho nụ cười vui giữa đôi bạn tri kỷ
? Nhiệm vụ của các câu thực
và luạn trong thơ bát cú? Bài
thơ có gì khác? 5 câu thơ nói
lên ý gì?
? Cho biết tác giả đã dựng lên
tình huống gì khi bạn đến
chơi?
? Nhận xét cách dùng từ của
tác giả?
? Em cảm nhận được thái độ
của tác giả như thế nào? Khi
- Đọc tiếp 5 câu
- Cả 5 câu đều chủ ý
- Đùa vui, hóm
6 Câu sau
- Cả 5 câu đều chủ ý
- Giải bày cái khó của
chủ nhà
- Cây nhà lá vườn đều có nhưng tất cả đều ở dạng tiềm ẩn
- Tất cả đều là từ thuần Việt sự phong phú giàu sức, biểu cảm của người Việt Nam
- Tài năng bậc thầy của
Nguyễn Khuyến về sử dụng ngôn ngữ dân tộc. dân tộc hoá thể thơ
Trang 8đưa ra tình huống? hỉnh, thân mật Đường luật
* Giảng: Đưa ra 3 ý kiến
- Người bạn đến không đúng
lúc nên mọi thứ chỉ ở dạng
tiềm ẩn
- Đúng hoàn toàn là cách nói
phóng đại cốt để đùa vui ý
kiến của em?
? Câu thơ cuối biểu đạt ý gì?
? Em đã từng gặp cụm từ "ta
với ta" trong bài thơ nào? So
sánh?
* Giảng: Ta với ta tuy 2 mà 1
Đại từ "ta" vừa chỉ số ít vừa
chỉ số nhiều Ta là cả 2 người,
ta với ta là 1 thể thống nhất
Cả 2 đều có tâm trạng vui
mừng khi gặp nhau, chung
tâm sự thời thế, chung tình
bạn Ta với ta , biểu lộ 1 niềm
vui trọn vẹn, tràn đầy của tình
bằng hữu thân thiết Câu thơ
ấm áp tình đời và sâu nặng
tình bạn Cái có >< không có
để khẳng định cái có
Đó là tình bạn trong sáng,
thuỷ chung
Thảo luận
Tự do trình bày
ý kiến của mình
HS nghe
3 Câu thơ cuối.
- Cách nói cường điệu để biểu cảm 1 ẩn ý sâu xa
- Sự "bùng nổ về ý và tình" Tiếp bạn chẳng cần
có mâm cao cỗ đầy mà chỉ có 1 tấm lòng chân thành, thiết tha cuộc sống tinh thần đáng quí hơn vật chất
- đại từ "ta" nhưng được hiểu 2 cách khác nhau
Cả 2 đều trực tiếp thể hiện cảm xúc của chủ thể trữ tình
? Bài thơ giúp em hiều gì về
tâm hồn nhà thơ?
là nhà thơ của thiên nhiên
- Nhân hậu, thuỷ chung, thanh bạch Nguyễn Khuyến không những là
Trang 9trong sáng, thuỷ chung, cao đẹp
nhà thơ của làng cảnh Việt Nam mà còn là nhà thơ của thiên nhiên trong sáng,thuỷ chung, cao đẹp
? Vì sao nói đây là 1
trong những bài thơ hay nhất
về tình bạn?
Ca ngợi tình bạn chân thành, mộc mạc, tràn ngập niềm vui dân dã
- Ca ngợi tình bạn chân thành, mộc mạc, tràn ngập niềm vui dân dã
- Tạo tình huống bất ngờ, thú vị
- Giọng thơ chất phác, hồn nhiên, ẩn sau câu chữ là ánh mắp lấp lánh nheo cười hồn hậu của nhà thơ
? Ngôn ngữ bài thơ và đoạn
sau phút chia ly có gì khác?
- Ngôn ngữ đời thường
- Ngôn ngữ bác học
- Ngôn ngữ đời thường
- Ngôn ngữ bác học
- Đều đạt đến trình độ kết tinh hấp dẫn
3 Củng cố: (4 phút)
- Có ý kiến cho rằng bài thơ không chỉ ca ngợi tình bạn mà còn gợi ra
không khí làng quê, vườn xanh, cây trái làng quê Việt Nam thật tài tình Cho
biết ý kiến của em
4 Dặn dò: (1 phút)
- Soạn bài : “Xa ngắm thác Núi Lư”
Lớp 7A, tiết (tkb) giảng ngày: tháng năm 2010, sĩ số vắng Lớp 7B, tiết (tkb) giảng ngày: tháng năm 2010, sĩ số vắng
Tiết 31, 32: Tập làm văn
VIẾT BÀI TẬP LÀM VĂN SỐ 2
I Mục tiêu.
Trang 101 Kiến tức:
- Qua hai tiết trên lớp, học sinh viết được một bài văn biểu cảm về loài cây đồng thời thể hiện tình cảm yêu thương cây cối theo truyền thống của nhân dân
ta.Học sinh không viết về loài cây đã có bài sẵn
2 Kỹ năng:
- Rèn kỹ năng viết bài tập làm văn có đủ 3 phần và cách diễn đạt mạch lạc
II Chuẩn bị
1 GV: Bảng phụ ghi đề bài
2 HS: tìm hiểu kĩ về loài cây yêu thích
III Các hoạt động dạy và học.
Đề bài:
Cảm nghĩ về một loại cây mà em yêu thích
* Yêu cầu:
Bài làm cần đảm bảo những yêu cầu sau:
*Nội dung:
Bài viết thể hiện được cảm xúc thực về một loại cây cụ thể Cảm xúc hướng về đặc điểm, ý nghĩa của loài cây đó với bản thân và đối xã hội Khẳng định được giá trị
ý nghĩa của loài cây được yêu thích đó
* Hình thức:
Bài viết có bố cục rõ ba phần (Mở bài ,Thân bài , Kết bài)
+ Mở bài :
Nêu được cảm xúc khái quát về loài cây yêu thích (chú ý dẫn dắt vấn đề sao cho tự nhiên, hấp dẫn)
+ Thân bài :
Lần lượt lí giải vì sao lại yêu thích loài cây đó , kèm theo nội dung đó là nêu từng đặc điểm , tính năng và giá trị ý nghĩa của loài cây mà em yêu thích Đánh giá nâng cao cây đó không chỉ có ý nghĩa với bản thân mà với cả xã hội
+ Kết bài : cảm xúc cá nhân về loài cây đã yêu thích Và có thể đưa ra mối
quan hệ trong tương lai với bản thân , với xã hội
*Chú ý bài viết phải diẽn đạt mạch lạc, không sai chính tả ,sử dụng từ và cảm xúc chân thành gần gũi
3 Biểu điểm :
Trang 11- Bài làm đảm bảo về nội dung và hình thức theo yêu cầu trên : Điểm 9-10
- Bài làm đảm bảo yêu cầu trên nhưng có chỗ chưa mạch lạc, sai một hoặc hai lỗi chính tả : Điểm 7- 8
- Bài làm đảm bảo cơ bản những yêu cầu trên nhưng có chỗ chưa mạch lạc, sai một hoặc hai lỗi chính tả cảm xúc còn đứt đoạn ,có chỗ chưa chân thật: Điểm 5- 6
- Bài làm chỉ đạt được dưới 50 % yêu cầu trên cảm xúc còn sơ sài: Điểm 3- 4
- Các bài không thực hiện được yêu cầu trên, bị lạc đề, diễn đạt quá vụng, sai chính tả nhiều: Điểm 0-1-2
* Lưu ý: GV linh hoạt cho điểm Hs nhằm động viên khích lệ các em và giúp
các em tiến bộ lần sau
3 Củng cố: (4 phút)
- Hệ thống kiến thức đã học về Tập làm văn
4 Dặn dò: (1 phút)
- Học lại các kiến thức về văn biểu cảm và chuẩn bị bài cách lập dàn ý bài văn
biểu cảm