- Là sự tác động qua lại giữa các gen trong quá trình - Gen alen có thể tương tác với nhau theo hình thành kiểu hình mà thực chất là sự tương tác những cách nào?. giữa các sản phẩm của c[r]
Trang 1Trường THPT Văn Quán – Vĩnh Phúc Sinh học 12 - Nguyễn Thị Thu Hằng
- -Ngày soạn: 20/09/2010
Ngày giảng: 27/09/2010
Tiết 10: TƯƠNG TÁC GEN VÀ TÁC ĐỘNG ĐA HIỆU CỦA GEN
I Mục tiờu
1 Kiến thức
- Giải thớch được cơ sở sinh hoỏ của hiện tượng tương tỏc bổ sung
- Biết cỏch nhận biết gen thụng qua sự biến đổi tỉ lệ phõn li KH trong phộp lai 2 tớnh trạng
- Giải thớch được thế nào là tương tỏc cộng gộp và vai trũ của gen cộng gộp trong việc quy định tớnh trạng số lượng
- Giải thớch được 1 gen cú thể quy định nhiều tớnh trạng khỏc nhau như thế nào, thụng qua vớ dụ cụ thể về gen quy định hồng cầu hỡnh liềm ở người
2 Kĩ năng
- Rốn luyện kỹ năng suy luận lụgic và khả năng vận dung kiến thức toỏn học trong việc giải quyết cỏc vấn đề của sinh học
3 Thỏi độ
- Học sinh yờu thớch bộ mụn, thớch tỡm hiểu, khỏm phỏ cỏc quy luật biểu hiện tớnh trạng
II Thiết bị dạy học
- Hỡnh 10.1 – 10.2 Sơ đồ lai kiểu gen
- Mỏy tớnh, mỏy chiếu và phiếu học tập
III Phương phỏp
- Dạy học nờu vấn đề kết hợp phương tiện trực quan với hỏi đỏp tỡm tũi và hoạt động nhúm
IV Tiến trỡnh tổ chức dạy học
1 Ổn đỡnh tổ chức lớp
2 Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra 2 học sinh
- Nờu cỏc điều kiện cần để khi lai cỏc cỏ thể khỏc nhau về 2 tớnh trạng ta thu được đời con cú tỉ lệ
phõn li KH xấp xỉ 9:3:3:1?
- Giả sử gen A : quy định hạt vàng, a: hạt xanh
B: quy định hạt trơn, b: hạt nhăn
+ Hóy viết sơ đồ của phộp lai P: AaBb AaBb
+ Xỏc định kết quả KG, KH ở F1 trong trường hợp cỏc gen PLĐL
3 Bài mới
MenĐen cho rằng mỗi gen quy định một tớnh trạng và từ đú ụng đó tỡm ra cỏc quy luật di truyền Vậy cú khi nào, nhiều gen khụng alen cựng quy định một tớnh trạng hoặc một gen nào đú lại quy định nhiều tớnh trạng hay khụng?
HS: SGK → Thảo luận
- Thế nào là gen alen và gen khụng alen?
- Gen alen cú thể tương tỏc với nhau theo
những cỏch nào?
- Thế nào là tương tỏc gen? Bản chất của
tương tỏc gen là gỡ?
Sự tương tỏc giữa cỏc alen thuộc cỏc gen
khỏc nhau thực chất là gỡ?
HS: Mục I.1 SGK → Thảo luận
- Thớ nghiệm: viết sơ đồ lai kiểu hỡnh?
- Nhận xột sự phõn li kiểu hỡnh F2, so sỏnh
với kết quả lai hai tớnh trạng của MenĐen?
- Giải thớch sự hỡnh thành tớnh trạng màu
hoa?
- Viết sơ đồ lai kiểu gen
I Tương tỏc gen
- Là sự tỏc động qua lại giữa cỏc gen trong quỏ trỡnh hỡnh thành kiểu hỡnh mà thực chất là sự tương tỏc giữa cỏc sản phẩm của chỳng ( protein, enzim) để tạo KH
1 Tương tỏc bổ sung 1.1 - Thớ nghiệm
PTC Hoa trắng x Hoa trắng
F1 Hoa đỏ 100%
F2 9 hoa đỏ : 7 hoa trắng
1.2 - Nhận xột
- F2: 16 kiểu tổ hợp = 4 x 4 ↔ F1 GP 4 loại giao
tử → F1 chứa 2 cặp gen dị hợp quy định 1 tớnh trạng
→ cú hiện tượng tương tỏc gen
1.3 - Giải thớch
- Kiểu gen mang 2 gen trội khụng alen quy định hoa
đỏ (A-B-)
- Kiểu gen chỉ cú 1 trong 2 gen trội khụng a len hoặc
Lop12.net
Trang 2Trường THPT Văn Quán – Vĩnh Phúc Sinh học 12 - Nguyễn Thị Thu Hằng
- -GV: Thực tế hiện tượng tương tỏc gen là phổ
biến, hiện tượng 1 gen quy định 1 tớnh trạng
theo MenĐen là rất hiếm
HS: Mục I.2, hỡnh 10.1 SG K
→ Thảo luận
- Hỡnh 10.1 thể hiện điều gỡ?
- So sỏnh khả năng tổng hợp sắc tố ở những
cơ thể mà kiểu gen chứa từ 0 đến 6 gen trội
- Nếu số lượng gen quy định 1 tớnh trạng
tăng lờn thỡ hỡnh dạng đồ thị sẽ như thế nào?
- Những tớnh trạng loại nào (số lượng hay
chất lượng) thường do nhiều gen quy định?
Cho VD? Nhận xột ảnh hưởng của mụi
trường sống đối với nhúm tớnh trạng này?
- Ứng dụng trong chăn nuụi, trồng trọt?
HS: Mục II, hỡnh 10.2 SGK
→ Thảo luận
- Thế nào là tỏc động đa hiệu của gen? VD
minh hoạ?
- Tại sao chỉ thay đổi 1 Nu trong gen lại cú
thể gõy ra nhiều rối loạn bệnh lớ đến thế?
- Kết luận về tớnh phổ biến của hiện tượng
gen đa hiệu? í nghĩa của gen đa hiệu trong
sản xuất?
khụng cú gen trội nào quy định hoa màu trắng (A-bb, aaB-, aabb)
1.4 – Kết luận
- Cỏc gen trội khụng alen khi đứng trong cựng một kiểu gen thỡ tỏc động hỗ trợ nhau hỡnh thành nờn kiểu hỡnh mới
2 Tương tỏc cộng gộp 2.1 - Vớ dụ
- Sự tỏc động cộng gộp của 3 gen trội khụng alen quy định tổng hợp sắc tố Melanin ở người Kiểu gen chứa càng nhiều gen trội thỡ khả năng tổng hợp Melanin càng cao, da càng đen Kiểu gen khụng chứa gen trội nào da trắng nhất
- Tớnh trạng càng do nhiều gen quy định thỡ sự sai khỏc kiểu hỡnh giữa cỏc kiểu gen càng nhỏ
- Tớnh trạng số lượng thường do nhiều gen quy định
và chịu ảnh hưởng nhiều của mụi trường
2.2 - Khỏi niệm
- Tương tỏc cộng gộp là kiểu tương tỏc giữa cỏc gen trội khụng alen mà mỗi gen đúng gúp một phần như nhau vào sự hỡnh thành tớnh trạng
II Tỏc động đa hiệu của gen
- Vớ dụ: Một gen cú 2 alen, alen A quy định quả trũn,
vị ngọt; alen a quy định qủa bầu dục, vị chua
- Hiện tượng 1 gen tỏc động đến sự biểu hiện của nhiều tớnh trạng khỏc nhau
- Hiện tượng 1 gen quy định nhiều tớnh trạng là phổ biến
4 Củng cố
- Tương tỏc gen đa hiệu cú phủ nhận học thuyết của Menđen khụng? Tại sao?
- Cỏch nhận biết tương tỏc gen: lai 1 cặo tớnh trạng mà cho tỷ lệ kiểu hỡnh ở con lai bằng hoặc biến dạng của 9 : 3 : 3 : 1, tổng số kiểu tổ hợp là 16
5 Dặn dũ
- Đọc phần in nghiờng cuối bài Trả lời cõu hỏi và làm bài tập SGK
- Chuẩn bị nội dung bài mới
í kiến của tổ trưởng
Lop12.net