Tiết 10 :MÔN TẬP LÀM VĂN Bài : XÂY DỰNG ĐOẠN TRONG VĂN BẢN I/ Mục tiêu cần đạt Giúp học sinh: - Hiểu được khái niệm đoạn văn, từ ngữ chủ đề, câu chủ đề, quan hệ giữa các câu trong đoạn v[r]
Trang 1Tiết 10 :MƠN TẬP LÀM VĂN Bài : XÂY DỰNG ĐOẠN TRONG VĂN BẢN
I/ Mục tiêu cần đạt
Giúp học sinh:
- Hiểu được khái niệm đoạn văn, từ ngữ chủ đề, câu chủ đề, quan hệ giữa các câu trong đoạn văn và cách trình bày nội dung đoạn văn
- Viết được các đoạn văn mạch lạc đủ sức làm sáng tỏ một nội dung nhất định
II/ Chuẩn bị:
Giáo viên: Giáo án
Học sinh: Soạn bài, sgk
III/ Tiến trình lên lớp
1.Ổn định : KTSS
2.KTBC:
Bố cục văn bản là gì?
Nhiệm vụ của mỗi phần trong văn bản?
Nội dung của phần thân bài thường được trình bày như thế nào?
3.Bài mới
Hoạt động của thầy và trị Nội dung cần đạt Hoạt động 1
Gv: H/s đọc mục I
? Văn bản trên gồm mấy ý? Mỗi ý được viết thành
mấy đoạn văn? Dấu hiệu và hình thức nào giúp
em nhận biết đoạn văn?
- Văn bản gồm 2 ý, mỗi ý được viết thành một
đoạn văn
- Viết hoa lùi đầu dịng và dấu chấm xuống dịng
? Qua đĩ, em hãy cho biết thế nào là đoạn văn?
- Là đơn vị trực tiếp tạo nên văn bản
- Hình thức: viết hoa lùi đầu dịng và cĩ dấu chấm
xuống dịng
- Về nội dung: thường biểu đạt 1 ý tương đối hồn
chỉnh
GV: Như vậy đoạn văn là đơn vị trên câu, cĩ vai
trị quan trọng trong việc tạo lập văn bản
- H/s ghi
Hoạt động 2
? Đọc đoạn văn thứ nhất của văn bản trên và tìm
các từ ngữ cĩ tác dụng duy trì đối tượng trong
đoạn văn? (từ ngữ chủ đề)
-Ngơ Tất Tố (ơng, nhà văn)
1.Thế nào là đoạn văn? Đoạn văn là đơn vị trực tiếp tạo nên văn bản,bắt đầu từ chữ viết hoa kùi đầu dịng,kết thúc bằng dấu chấm xuống dịng và thường biểu đạt một ý tương đối hồn chỉnh
Đoạn văn thường do nhiều câu tạo thành
2.Từ ngữ và câu trong đoạn
văn
a Từ ngữ chủ đề và câu chủ đề của đoạn văn
- Đoạn văn thường cĩ từ
Trang 2? Đọc đoạn văn thứ 2 và tìm câu then chốt của
đoạn văn (câu chủ đề) Tại sao em biết đĩ là câu
chủ đề của văn bản?
- Câu: Tắt đèn là tác phẩm tiêu biểu nhất của Ngơ
Tất Tố
- Vì đây là câu mang chủ đề khái quát của đoạn
văn
? Vậy, em hiểu từ ngữ chủ đề và câu chủ đề là gì?
Chúng đĩng vai trị gì trong văn bản?
- H/s ghi
? Hãy phân tích và so sánh cách trình bày ý của 2
đoạn văn trong văn bản ở mục I?
- Đoạn 1: khơng cĩ câu chủ đề
- Đoạn 2: cĩ câu chủ đề
- Yếu tố duy trì đối tượng trong đoạn văn: Ngơ
Tất Tố (ơng, nhà văn); Tắt đèn (tác phẩm)
- Các câu trong đoạn văn cĩ mối quan hệ chặt chẽ
về ý nghĩa.:
+ Câu chủ đề mang ý nghĩa khái quát
+ Các câu khai triển trực tiếp bổ sung ý nghĩa cho
câu chủ đề
+ Câu chủ đề và các câu khai triển cĩ quan hệ
chính phụ
+ Các câu khai triển cĩ quan hệ bình đẳng với
nhau
- Nội dung đoạn văn (1.I) được trình bày theo
trình tự bình đẳng với nhau
- Câu chủ đề của đđoạn thứ 2 đặt ở đầu đoạn, ý
của đoạn này được trình bày theo trình tự câu chủ
đề đầu đoạn và các câu sau cụ thể hĩa cho ý chính
- H/s đọc phần b.2
? Đoạn văm cĩ câu chủ đề khơng, nếu cĩ thì nằm
ở vị trí nào? Nội dung của đoạn này được trình
bày theo trình tự nào?
- Cĩ câu chủ đề, nằm ở cuối đoạn
-Ý chính nằm trong câu chủ đề ở cuối đoạn văn,
các câu phía trước cụ thể hĩa cho ý chính
GV: Vậy:
- Đoạn I.1 gọi là cách trình bày ý theo kiểu song
ngữ chủ đề và câu chủ đề + Từ ngữ chủ đề là những
từ ngữ được dùng làm đề mục hoặc các từ ngữ được lặp đi lặp lại nhiều lần (thường là chỉ từ, đại từ, các từ đồng nghĩa) nhằm duy trì đối tượng được biểu đạt
+ Câu chủ đề là câu mang nội dung khái quát, lời lẽ ngắn gọn, thường đủ 2 thành phần chính, đứng ở đầu hoặc cuối đoạn văn
b Cách trình bày nội dung đoạn văn
Các câu trong đoạn văn cĩ nhiệm vụ triển khai và làm sáng tỏ chủ đề của đoạn bằng các phép: diễn dịch, quy nạp, song hành
Trang 3- Đoạn I.2a gọi là cách trình bày ý theo kiểu diễn
dịch
- Đoạn I.2.b gọi là cách trình bày ý theo kiểu quy
nạp
? Cĩ mấy cách trình bày nội dung đoạn văn? Đĩ là
những cách nào?
- H/s ghi
Hoạt động 3
Bài tập 1: văn bản
- Văn bản gồm 2 ý, mỗi ý được diễn đạt thành một
đoạn văn
Bài tập 2: Hãy phân tích
a Diễn dịch
b Song hành
c Song hành
Bài tập 3 Với câu chủ đề: “Lịch sử dân
ta”
- H/s sử dụng một số cuộc kháng chiến, gương
anh hùng để viết thành đoạn văn diễn dịch
Sau đĩ đưa câu chủ đề xuống cuối đoạn để tạo
thành đoạn văn quy nạp
Bài tập 4:Để giải thích
H/s làm ở nhà
*H/s đọc ghi nhớ :SGK/36 3.Luyện tập
4.Củng cố:
Kiến thức phần ghi nhớ
5.Dặn dị:
Học bài
Chuẩn bị bài viết số 1
Xem lại nội dung kiểu bài