Tìm vò trí cuûa tia phaûn xaï trên mặt phẳng đã được xác ñònh, nghóa laø tìm phöông cuûa tia phaûn xaï: - Trong thí nghieäm cuûa chuùng ta: + Góc tạo bởi tia tới và đường pháp tuyến tại [r]
Trang 1Tiết 4 – Bài 4 : ĐỊNH LUẬT PHẢN XẠ ÁNH SÁNG
I Mục tiêu :
1 Biết tiến hành thí nghiệm để nghiên cứu đường đi của tia sáng phản xạ trên gương
phẳng
2 Biết xác định tia tới, tia phản xạ, pháp tuyến, góc tới, góc phản xạ, trong mỗi thí
nghiệm
3 Phát biếu được định luật phản xạ ánh sáng
4 Biết ứng dụng định luật phản xạ ánh sáng để thay đổi hướng đi của tia sáng theo ý
muốn
II Chuẩn bị của giáo viên và học sinh :
1 Chuẩn bị của giáo viên:
- Chuẩn bị cho mỗi nhóm :
+ 1 Gương phẳng có giá đỡ thẳng đứng
+ 1 Đèn pin có tia sáng đục lỗ để tạo tia sáng (chùm sáng hẹp song song) + 1 Tờ giấy dán trên tấm gổ phẳng nằm ngang
+ Thước đo góc mỏng
2 Chuẩn bị của học sinh :
- Đọc và tìm hiểu trước bài 4
3 Cách tổ chức :
- Lớp học : HĐ1; HĐ2; HĐ5; HĐ6; HĐ7
- Nhóm : HĐ3; HĐ4
III Tổ chức hoạt đôïng dạy học :
1 Kiểm tra bài củ :( 3’)
- Bóng tối là gì? Bóng nữa tối là gì? Vì sao có bóng tối, bóng nữa tối? BT3.4
- Nhật thực là gì? Nguyệt thực là gì? BT3.2
2 Hoạt động 1 ( Tổ chức tình huống học tập ) :( 2’)
- GV : Chiếu đèn pin vào gương Ta phải đặt đèn pin như thế nào để để tia sáng
hắt lại đến đúng điểm A trên tường. Muốn làm được điều đó ta phải biết được mối quan
hệ giữa tia sáng từ đèn pin chiếu ra và tia sáng hắt lại trên gương
3 Thu thập và xử lý thông tin :
TG Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung
3’ Hoạt động 2 : Sơ bộ đưa ra
khái niệm gương phẳng
- Yêu cầu HS cầm gương lên
soi. các em thấy gì trong
gương?
- Hình ảnh ta quan sát được
trong gương là ảnh của vật tạo
bởi gương phẳng
- Các em hãy nhận xét xem
mặt gương có đặc điểm gì?
C1:
- Thực hiện, trả lời
- Lắng nghe
- Trả lời
I Gương phẳng:
- Ảnh của vật tạo bởi
gương phẳng là hình của vật ta quan sát được trong gương
Trang 2
15’
- Em hãy chỉ ra một số vật có
bề mặt phẳng, nhẵn bóng có
thể dùng để soi ảnh của mình
như một gương phẳng?
Hoạt động 3 : Sơ bộ hình
thành biểu tượng về sự phản xạ
ánh sáng.
- Yêu cầu HS đọc SGK
- Giới thiệu dụng cụ thí
nghiệm
- Trong thí nghiệm của chúng
ta tia sáng đi từ vật sáng đến
gương gọi là tia tới
- Yêu cầu HS chiếu đèn pin đi
là là trên mặt tờ giấy đến
gương phẳng, sau đó quan sát
tia sáng hắt lại từ gương Tia
sáng hắt lại theo theo nhiều
hướng khác nhau hay theo một
hướng xác định?
- Hiện tượng tia sáng sau khi tới
gương phẳng bị hắt lại theo một
hướng xác định gọi là sự phản
xạ ánh sáng, tia sáng bị hắt lại
gọi là tia phản xạ
Hoạt động 4 : Tìm quy luật
về sự đổi hướng của tia sáng
khi gặp gương phẳng
- Giới thiệu dụng cụ thí nghiệm
H4.2, hướng dẫn HS cách tạo ra
tia sáng và theo dõi đường
truyền của ánh sáng như sau
+ Dùng đèn pin có nắp chắn
đục lỗ chiếu một tia sáng tới
gương phẳng, sao cho tia sáng
đi là là trên mặt tờ giấy Gọi đó
là tia tới SI
+ Quan sát khi tia tới gặp
gương phẳng thì đổi hướng cho
tia phản xạ Thay đổi hướng đi
của tia tới xem hướng của tia
phản xạ phụ thuộc vào hướng
của tia tới và gương như thế
-Trả lời
- Đọc SGK
- Quan sát, lắng nghe
- Làm thí nghiệm, thảo luận theo nhóm
- Lắng nghe
- Quan sát, lắng nghe
II Định luật phản xạ ánh sáng:
- Hiện tượng phản xạ ánh sáng là hiện tượng ánh sáng gặp gương phẳng cho tia sáng bị hắt lại
- Tia tới: là tia sáng đi từ vật sáng đến gương
- Tia phản xạ: Là tia sáng bị hắt lại khi gặp gương phẳng
Trang 3nào?
1 Xác định mặt phẳng chứa
tia phản xạ:
C2:
- Yêu cầu HS đọc C2, sau đó
làm thí nghiệm theo nhóm.
tia phản xạ IR nằm trong mặt
phẳng nào?
- Trong thí nghiệm I gọi là
điểm tới, IN gọi là đường pháp
tuyến tại điểm tới
- Điểm tới là gì?(giao điểm của
tia tới với gương)
- Đường pháp tuyến tại điểm
tới là gì? (đường vuông góc với
gương tại điểm tới)
- Yêu cầu HS điền vào ô trống
2 Tìm vị trí của tia phản xạ
trên mặt phẳng đã được xác
định, nghĩa là tìm phương của
tia phản xạ:
- Trong thí nghiệm của chúng
ta:
+ Góc tạo bởi tia tới và đường
pháp tuyến tại điểm tới gọi là
góc tới
+ Góc tạo bởi tia phản xạ và
đường pháp tuyến tại điểm tới
là góc phản xạ
- Theo các em góc tới và góc
phản xạ quan hệ với nhau như
thế nào?
- Yêu cầu các nhóm làm thí
nghiệm kiểm chứng, sau đó
điền vào bảng kết quả thí
nghiệm
- Kết quả thí nghiệm so với dự
đoán của chúng ta như thế nào?
- Yêu cầu HS rút ra kết luận
(điền vào ô trống)
Hoạt động 5 :Phát biểu định
luật
- Tia phản xạ nằm trong mặt
- Đọc SGK và làm thí nghiệm sau đó thảo luận theo nhóm
- Lắng nghe
- Trả lời
- Trả lời
- Điền vào ô trống
- Lắng nghe
- Trả lời
- Làm thí nghiệm và thảo luận theo nhóm
- Trả lời
- Điền vào ô trống
- Trả lời
1 Tia phản xạ nằm trong mặt phẳng nào?
- Điểm tới là giao điểm của tia tới và gương
- Đường pháp tuyến tại điểm tới là đường vuông góc với gương tại điểm tới
2 Phương của tia phản
xạ quan hệ thế nào với phương của tia tới?
- Góc tạo bởi tia tới và đường pháp tuyến tại điểm tới gọi là góc tới
- Góc tạo bởi tia phản xạ và đường pháp tuyến tại điểm tới là góc phản xạ
3 Định luật phản xạ ánh sáng:
- Tia phản xạ nằm trong mặt phẳng chứa tia tới
Trang 45’
phẳng nào?
- Góc phản xạ quan hệ với góc
tới như thế nào?
- Người ta đã làm thí nghiệm
với các môi trường trong suốt
và đồng tính khác cũng đưa đến
kết luận như trong không khí
Do đó kết luận trên có ý nghĩa
khái quát có thể coi là một định
luật gọi là định luật phản xạ
ánh sáng
- Gọi 1 HS đọc định luật
Hoạt động 6 : Thông báo về
quy ước cách vẽ.
- Treo hình vẽ (H4.3)
- SI : là gì?
- IN: là gì?
- SIN : là gì?
- INR : là gì?
Hoạt động 7 :Vận dụng
C4:
- Treo H4.4
- Hãy vẽ tia phản xạ?
- Giư õ nguyên tia tới SI, muốn
thu được một tí phản xạ có
hướng thẳng đứng từ dưới lên
trên thì đặt gương như thế nào?
- Vẽ hình
- Trả lời
- Lắng nghe
- Quan sát
- Trả lời
- Trả lời
- Trả lời
- Trả lời
- Quan sát
- Thực hiện
- Trả lời
- Vẽ hình
và đường pháp tuyến của gương ở điểm tới
- Góc phản xạ bằng góc tới
4 Biểu diễn gương phẳng và các tia sáng trên hình vẽ:
III Vận dụng:
IV Củng cố và dặn dò:
4 Củng cố ( 3’): Hướng dẫn HS làm BT 4.1
5 Dặn dò ( 1’) : Làm BT 4.1 đến 4.4
Đọc và tìm hiểu bài 5 ,
Bảng biểu :
Góc tới i Góc phản xà I ’
60 o
45 o
30 o
V Bổ sung:
Trang 5