Giáo án Ngữ văn 8 kì 1 - Trường THCS Tân Phú

vaên baûn - Nhan đề, từ ngữ và các câu trong văn bản - Văn bản “Tôi đi học” tập trung hồi tưởng lại tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật “tôi” trong buổi tựu trường đầu tiên đ[r]

Trang 1

Trường THCS Tân Phú  1  Năm học 2011 - 2012

TUẦN 1

Ngày soạn: 10/08/2011 Ngày dạy: 15-17/08/2011

Tiết 1 - 2 TÔI ĐI HỌC

THANH TỊNH

I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:

- Giúp HS cảm nhận được tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật “tôi” ở buổi tựu trường

đầu tiên trong đời

- Thấy được ngòi bút văn xuôi giàu chất thơ, gợi dư vị trữ tình man mác của Thanh Tịnh

II CHUẨN BỊ:

- Chân dung nhà văn Thanh Tịnh

- Một số hình ảnh, băng hình, bài hát về ngày tựu trường

III CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:

1 Ổn định lớp:

2 Kiểm tra bài: - Kiểm tra tập vở, sách giáo khoa và bút, viết của học sinh.

3 Giới thiệu bài mới:

Trong cuộc đời của mỗi con người, kỉ niệm thời học trò thường được lưu giữ bền lâu trong

trí nhớ Đặc biệt là những buổi tựu trường đầu tiên Thiên truyện Tôi đi học đã diễn tả lại khá sinh động

phần nào những kỉ niệm mơn man, bâng khuâng của một thời tươi đẹp ấy

HĐ 1: (Sgk)

1 Em hiểu gì về cuộc đời và sự nghiệp của nhà văn Thanh

Tịnh?

HĐ 2:

Hướng dẫn đọc: Văn bản “Tôi đi học” diễn tả cảm xúc của

nhân vật “tôi” trong ngày đầu tiên đến trường Vì thế khi đọc

các em phải thể hiện được nỗi niềm bâng khuâng, cùng những

rung động nhẹ nhàng, trong sáng như cùng tác giả trở về ngày

đầu tiên đi học

- (“Hằng năm… tựu trường”: từ hiện tại, nhân vật “tôi” nhớ về

dĩ vãng, những biến chuyển của trời đất cuối thu cùng hình

ảnh mấy em nhỏ rụt rè núp dưới nón mẹ lần đầu tiên đi đến

trường gợi cho nhân vật tôi nhớ lại mình ngày ấy cùng những

kỉ niệm trong sáng Những kỉ niệm ấy được nhà văn diễn tả

theo ba trình tự không gian và thời gian, đó là: trên đường đến

trường, lúc ở sân trường và trong lớp học)

2 Em hãy phân chia những đoạn văn tương ứng với ba trình tự

ấy?

(- HS tự chia)

HĐ 3:

3 Kỉ niệm về ngày đầu tiên đến trường của nhân vật “tôi” gắn

I TÁC GIẢ – TÁC PHẨM : (Sgk - 5 )

II ĐỌC – TÌM HIỂU CHUNG:

1 Đọc – hiểu chú thích:

2 Bố cục: (3đ hoặc 5đ)

III TÌM HIỂU VĂN BẢN:

1 Tâm trạng trên đường đến

Tiết 1-2: Tôi đi học Tiết 3: Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ Tiết 4: Tính thống nhất về chủ đề của văn bản

Trang 2

liền với khoảng thời gian nào và ở đâu?

- (một buổi sáng cuối thu bình thường như mọi ngày, con

đường làng dài và hẹp vốn dĩ rất thân quen nhưng giờ đây lại

trở thành kỉ niệm không thể phai mờ trong tâm trí vì đó là nơi

gắn liền với ngày đầu tiên cắp sách tới trường Điều đó chứng

tỏ tác giả là người rất tha thiết yêu quê hương

4 “Con đường này… thấy lạ”, cảm giác quen mà lạ của nhân

vật “tôi có ý nghĩa gì”?

(- đó là dấu hiệu của sự thay đổi trong tình cảm và nhận thức

của một cậu bé trong ngày đầu đến trường, cảm thấy mình

đang có sự thay đổi, con đường cũng trở nên quan trọng hơn,

cảm thấy mình vô cùng nhỏ bé khi bước chân đến trường)

5 Chi tiết “Tôi không… Sơn nữa” có ý nghĩa gì ?

(- báo hiệu sự thay đổi trong nhận thức, tự thấy mình đã lớn và

cần phải nghiêm túc hơn trong việc học hành

- có ý chí học tập ngay từ đầu, muốn tự mình đảm nhiệm việc

học tập, muốn được chững chạc như bạn, không muốn thua

kém bạn

- đề cao việc học tập của con người là rất quan trọng)

6 Việc học hành thường gắn liền với sách vở, bút thước, quần

áo mới “Trong chiếc… cũng được”, em hãy cho biết qua hai chi

tiết “bặm tay ghì thật chặt” quyển vở và muốn thử sức mình tự

cầm lấy bút thước cho ta thấy thái độ của tác giả đối với việc

học là như thế nào?

- Hình ảnh so sánh: "Ý nghĩ ấy lướt qua đỉnh núi" gợi cho em

suy nghĩ gì về tình cảm của tác giả đối với quê hương?

Hết tiết 1

7 Cảnh sân trường làng Mĩ Lí có gì nổi bật?

8 Cảm nhận của tác giả về ngôi trường Mĩ Lí lúc chưa đi học

và trong ngày đầu đến trường có gì khác nhau?

9 Tại sao tác giả lại so sánh trường học với đình làng?

- Đình làng là nơi thờ cúng, tế lễ, nơi thiêng liêng cất giấu

những điều bí ẩn So sánh trường học với đình làng: thể hiện

cảm xúc trang nghiêm của tác giả với ngôi trường đồng thời

đề cao tri thức mà con người sẽ học được trong trường học,

chắc chắn đó sẽ là một chân trời mới với nhiều điều bí ẩn và lí

thú

10 Khi tả những cậu học trò nhỏ lần đầu tiên đến trường, tác

giả đã dùng hình ảnh so sánh nào?

- “Họ… e sợ”

11 Ý nghĩa của hình ảnh so sánh ấy?

12 Em hãy tìm những hình ảnh thể hiện sự quan tâm của

người lớn đối với những em bé lần đầu tiên đi học?

13 Em có cảm nhận gì về thái độ, cử chỉ của gia đình, nhà

trường đối với học sinh?

14 Nhân vật “tôi” có cảm giác như thế nào khi bước chân vào

lớp?

(- Nhân vật “tôi” cảm thấy lạ vì đây là lần đầu tiên bước vào

trường:

- Thời gian: Buổi mai đầy sương thu và gió lạnh

- Không gian: Trên con đường làng dài và hẹp

- Con đường, cảnh vật chung quanh vốn rất quen thuộc nhưng lần này tự nhiên thấy lạ, vì cậu bé cảm thấy đang có sự thay đổi lớn trong lòng mình

- Cảm thấy trang trọng, đứng đắn với quần áo và mấy quyển vở trên tay

- muốn thử sức mình khi xin mẹ được cầm bút thước như các bạn khác

 Ham học, yêu bạn bè và mái trường quê hương

2 Tâm trạng lúc ở sân trường

- Sân trường dày đặc cả người, ai cũng áo quần sạch sẽ, gương mặt ai cũng vui tươi sáng sủ.a

- Ngôi trường cao ráo, sạch sẽ vừa xinh xắn, vừa oai nghiêm

- Cảm thấy mình như bước vào một thế giới khác và cách xa mẹ hơn

- Cảm nhận được trách nhiệm, tấm lòng của gia đình, nhà trường đối với thế hệ tương lai

3 Tâm trạng trong lớp học:

- Cảm thấy vừa xa lạ, vừa gần gũi với mọi vật, với người bạn ngồi bên cạnh

Trang 3

lớp học, một môi trường hoàn toàn mới nhưng lại không hề

cảm thấy xa lạ với bàn ghế và bạn bè vì đã bắt đầu ý thức

được những thứ đó sẽ gắn bó thân thiết với mình trong suốt

một năm học, một tình cảm rất tự nhiên và trong sáng)

15 Chi tiết “Một con chim… cao”, theo em đó có phải là một

sự tình cờ hay không hay còn có dụng ý nào khác?

Có Bởi vì các em bây giờ cũng giống như nhưng chú chim non

kia, đang chập chững những bước đi đầu tiên trên con đường

tri thức Tương lai các em cũng sẽ bay cao, bay xa nhờ đôi

cánh tri thức thầy cô đã chắp cho Và vững bước trong cuộc

đời bằng đôi chân của chính mình

16 “Tôi đưa mắt… học”, dòng chữ “Tôi đi học” kết thúc

truyện có ý nghĩa gì?

17 Ở lớp 6 và lớp 7 các em đã học các kiểu văn bản và

phương thức biểu đạt như tự sự, miêu tả, biểu cảm Em hãy

cho biết văn bản Tôi đi học sử dụng phương thức biểu đạt nào?

18 Theo em, phương thức biểu đạt nào là nổi bật hơn cả?

(- tự sự, miêu tả, biểu cảm)

- biểu cảm, nhờ đó mà văn bản tuy là văn xuôi nhưng rất giàu

chất thơ và có sức truyền cảm tới người đọc)

19 Em hãy tìm và phân tích một số hình ảnh so sánh đặc sắc

trong bài?

- Các so sánh trên xuất hiện ở các thời điểm khác nhau để

diễn tả tâm trạng, cảm xúc của nhân vật tôi Đây là các so

sánh giàu hình ảnh, giàu sức gợi cảm được gắn với những

cảnh sắc thiên nhiên tươi sáng, trữ tình

- Nhờ các hình ảnh so sánh như thế mà cảm giác, ý nghĩ của

nhân vật tôi được người đọc cảm nhận cụ thể hơn Cũng nhờ

chúng mà truyện ngắn thêm man mác chất trữ tình, trong trẻo

và có sức hấp dẫn, lôi cuốn người đọc

- Vừa ngỡ ngàng mà vừa tự tin, nhân vật “tôi” nghiêm trang bước vào giờ học đầu tiên

III – TỒNG KẾT

1 Nét nghệ thuật đặc sắc:

2 Ghi nhớ: (Sgk)

4,Củng cố: Củng cố từng phần

5 Dặn dò: - Đọc trước bài “Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ”

Trang 4

I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:- Giúp HS hiểu rõ cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ và mối quan hệ về cấp

độ khái quát của nghĩa từ ngữ

- Thông qua bài học, rèn luyện tư duy trong việc nhận thức mối quan hệ giữa cái chung và cái riêng

của cấp độ nghĩa từ ngữ

II CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:

2 Kiểm tra bài cũ: - Nêu khái quát nội dung văn bản “Tôi đi học”?

4 Củng cố: Nhắc lại kiến thức cũ

HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ PHẦN GHI BẢNG

HĐ 1:

1 Nghĩa của từ động vật rộng hơn hay hẹp hơn nghĩa của từ

thú, chim, cá Vì

(- rộng hơn vì nghĩa của từ động vật bao hàm nghĩa của từ

thú, chim, cá)

2 Nghĩa của từ thú rộng hơn hay hẹp hơn nghĩa của từ voi,

hươu?

- Tương tự với từ chim, cá.

3 Một từ được coi là có nghĩa rộng khi nào?

(khi phạm vi nghĩa của từ đó bao hàm phạm vi nghĩa của một

số từ ngữ khác)

4 Một từ được coi là có nghĩa hẹp khi nào?( khi phạm vi

nghĩa của từ đó được bao hàm trong phạm vi nghĩa của một

từ ngữ khác)

5 Một từ ngữ vừa có nghĩa rộng, vừa có nghĩa hẹp được

không? Vì sao, cho ví dụ?

(được vì một từ ngữ có nghĩa rộng đối với từ ngữ này nhưng

lại có nghĩa hẹp đối với một từ ngữ khác

VD: hoa -> hoa hồng -> hoa hồng đỏ)

- HS làm bài tập theo mẫu sơ đồ trong bài học

- HS đọc Ghi nhớ: (Sgk)

HĐ 2: GV hướng dẫn hs làm các bt trong sgk:

Bài1 : a Y phục

QuÇn Áo

quần đùi, quần dài, quần lửng, áo dài, áo sơ mi,

Vũ khí

Súng Bom

Súng trường, đại bác, bom ba càng, bom bi

Bài 2:

a Chất đốt; b nghệ thuật; c thức ăn; d nhìn; e đánh

I – TỪ NGỮ NGHĨA RỘNG, TỪ NGỮ NGHĨA HẸP:

Sơ đồ Sgk tr 10

 Ghi nhớ: (Sgk)

II – LUYỆN TẬP:

Bài 3:

a Xe cộ: xe hơi; xe buýt

b Kim loại: đồng; kẽm; sắt

c Hoa quả: cam; chanh

e Mang: khênh, xách, bưng, ôm, vác,

Bài 4:

a.Thuốc lào ; b Thủ quỹ

c Bút điện ; d Hoa tai

Bài 5:

- Các từ: khóc, nức nở, sụt sùi

- Từ có nghĩa rộng: khóc; - Từ có nghĩa hẹp: nức nở, sụt sùi

Trang 5

5 Dặn dò : Học bài, Soạn bài mới

Tiết 4 TÍNH THỐNG NHẤT VỀ CHỦ ĐỀ CỦA VĂN BẢN

I – MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:

- Giúp HS nắm được chủ đề của văn bản, tính thống nhất về chủ đề của văn bản

- Biết viết một văn bản đảm bảo tính thống nhất về chủ đề, biết xác định và duy trì đối tượng trình bày,

lựa chọn, sắp xếp các phần sao cho văn bản tập trung nêu bật ý kiến, cảm xúc của mình

II – TIẾN TRÌNH HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:

2 Kiểm tra bài cu:õ

- Đọc thuộc Ghi nhớ bài “Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ”

Khi chúng ta đọc và tìm hiểu một văn bản, có một yêu cầu mà người đọc và tìm hiểu là phải năm

bắt được chủ đề của văn bản thông qua câu, từ mà tác giả sử dụng để nhằm thể hiện những ý kiến, cảm

xúc nổi bật, xuyên suốt văn bản Đồng thời cũng nhằm gửi gắm một thông điệp nào đó tới người đọc

Điều mà cô vừa đề cập đến đó chính là chủ đề của văn bản Hôm nay chúng ta sẽ cùng tìm hiểu về chủ

đề của văn bản qua bài học này

HĐ 1:

1 Tác giả nhớ lại những kỉ niệm sâu sắc nào trong thời thơ

ấu của mình?

(- kỉ niệm về ngày đầu tiên đến trường)

2 Những kỉ niệm ấy gợi lên những cảm xúc gì trong lòng tác

giả?

(- tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ, nao nức những kỉ

niệm mơn man của buổi tựu trường

3 Theo em, chủ đề của văn bản Tôi đi học là gì?( tâm trạng

hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ, nao nức những kỉ niệm mơn man

của buổi tựu trường)

HĐ 2

4 Căn cứ vào đâu em biết văn bản “Tôi đi học” nói lên

những kỉ niệm mơn man của tác giả về buổi tựu trường đầu

tiên?

- Nhan đề, từ ngữ và các câu trong văn bản

- Văn bản “Tôi đi học” tập trung hồi tưởng lại tâm trạng hồi

hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật “tôi” trong buổi tựu

trường đầu tiên được diễn biến qua ba tâm trạng gắn liền với

ba khoảng thời gian khác nhau: trên đường đến trường, trên

sân trường và trong lớp học)

5 Em hãy tìm những từ ngữ, chi tiết nêu bật cảm giác mới lạ

xen lẫn bỡ ngỡ của nhân vật “tôi’ khi cùng mẹ đến trường,

lúc ở sân trường và trong lớp học?

6 Tất cả những từ ngữ, hình ảnh, chi tiết, tâm trạng ấy có

liên quan đến nhau không?

7 Sự liên quan ấy có tác dụng gì?

I – CHỦ ĐỀ CỦA VĂN BẢN

 Văn bản: Tôi đi học

- Chủ đề: tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ, nao nức không thể nào quên về những kỉ niệm mơn man của buổi tựu trường đầu tiên

II – TÍNH THỐNG NHẤT VỀ CHỦ ĐỀ CỦA VĂN BẢN

1 Nhan đề, từ ngữ và các câu trong văn bản

2

- Các ý trong văn bản có sự liên kết

Trang 6

(- liên kết các ý trong văn bản, làm cho văn bản có tính mạch

lạc, thống nhất)

8 Vậy thế nào là tính thống nhất về chủ đề của văn bản?

9 Làm thế nào để bảo đảm tính thống nhất đó?

- HS đọc Ghi nhớ

HĐ 3:

10 Căn cứ vào đâu mà em biết được văn bản này nói về

rừng cọ quê tôi

11 Các đoạn văn đã trình bày đối tượng và vấn đề theo một

trình tự nào?

11 Chủ đề của văn bản này là gì?

GV hướng dẫn hs

Bài 2:

- Các ý làm cho bài bị lạc đề là : b, d

Bài 3:

Bỏ câu c,g,h - Các câu b, d, e chưa được tốt

Sửa lại:

b, Con đường quen thuộc mọi ngày như trở nên mới lạ

d, Muốn cố gắng tự mang sách vở như một học sinh thực sự

c, Cảm thấy gần gũi,thân thương đối với lớp học,những người

bạn mới

với nhau, mạch lạc, thống nhất

 Ghi nhớ: (Sgk)

III – LUYỆN TẬP:

Bài 1:

 Văn bản: Rừng cọ quê tôi

- Nhan đề : Rừng cọ quê tôi

- Câu văn, từ ngữ : rừng cọ, lá cọ, trái cọ…

- Các ý chính : + Giới thiệu rừng cọ quê tôi + Miêu tả vẻ đẹp của cây cọ + Sự hiện diện của cây cọ ở khắp nơi

+Khẳng định tình cảm gắn bó giữa người dân sông Thao với cây cọ

-> Chủ đề: tình cảm gắn bó của người

dân sông Thao với rừng cọ quê hương mình

4 Củng cố: Nhắc lại kiến thức đã học

5 Dặn dò: Học bài, Soạn bài mới

Trang 7

TUẦN 2

Tiết: 5-6 TRONG LÒNG MẸ

NGUYÊN HỒNG

I – MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:

- Giúp HS hiểu được tình cảnh đáng thương và nỗi đau tinh thần của nhân vật chú bé Hồng, cảm nhận

được tình yêu thương mãnh liệt của chú đối với mẹ

- Bước đầu hiểu được văn hồi kí và nét đặc sắc của thể văn này qua ngòi bút Nguyên Hồng: thấm đượm

chất trữ tình, lời văn tự truyện chân thành, giàu sức truyền cảm

II – TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:

2 Kiểm tra bài cũ: - Thế nào là tính thống nhất về chủ đề của văn bản?

Tạo hóa đã tạo ra nhiều kỳ quan, nhưng kỳ quan tuyệt vời nhất là trái tim của người mẹ."Những

ngày thơ ấu" là tập thơ hồi kí về tuổi thơ cay đắng của tác giả Nguyên Hồng Tác phẩm gồm 9 chương

Đoạn trích hôm nay chúng ta học là "Trong lòng mẹ" thuộc chương ba của cuốn hồi ký.

HĐ 1:

1 Em hãy cho biết đôi nét về tác giả và cuốn hồi ký "Những ngày

thơ ấu" cùng đoạn trích "Trong lòng mẹ"?

HĐ 2:

- Gọi HS đọc văn bản và tóm tắt đoạn trích

2 Theo em, đoạn trích này có thể chia làm mấy phần và nội dung

chính từng phần? 2 phần

- Từ đầu đến “người ta hỏi chứ”: cuộc đối thoại giữa bé Hồng và

bà cô

- Phần còn lại: cuộc gặp lại bất ngờ với mẹ

3 Theo em cuốn hồi ký " Những ngày thơ ấu" được viết dưới hình

thức nào?

HĐ 3:

4 Bé Hồng đang sống trong hoàn cảnh như thế nào?

-Bố mất sớm, mẹ đi tha hương cầu thực, Hồng sống với gia đình

bên nội trong sự ghẻ lạnh của những người họ hàng giầu có, đặc

biệt là của bà cô Bà cô đã đối xử với Hồng như thế nào, chúng ta

sẽ cùng theo dõi và tìm hiểu về cuộc đối thoại của họ

Hồng kể: “Một hôm… mẹ mày không?”, điều đáng chú ý ở đây là

cười hỏi chứ không phải lo lắng hỏi, nghiêm nghị hỏi, lại càng

không phải là âu yếm hỏi Lẽ thường, câu hỏi đó phải được trả lời

rằng có, nhất là đối với chú bé vốn dĩ thiếu thốn một tình thương

I – TÁC GIẢ-TÁC PHẨM

SGK 18

II – ĐỌC VÀ TÌM HIỂU CHUNG

1 Đọc - hiểu chú thích:

2 Bố cục: 2 phần.

3 Thể loại: Tiểu thuyết tự

truyện

III- TÌM HIỂU VĂN BẢN

1 Cuộc đối thoại giữa bé Hồng và bà cô

(Chia đôi bảng)

 Bà cô  Bé Hồng

- Bà cô cười hỏi

- “Mày có… mợ mày không” ->

Thái độ giả dối

Tiết 5-6: Trong lòng mẹ Tiết 7: Trường từ vựng Tiết 8: Bố cục của văn bản

Trang 8

ấp ủ Nhưng vốn nhạy cảm, nặng tình thương yêu và lòng kính

mến mẹ, chú bé Hồng lập tức “nhận ra những ý nghĩ cay độc

trong giọng nói và trên nét mặt khi cười rất kịch” của người cô Vì

thế chú bé “cúi đầu không đáp”

5 Là người nặng tình thương yêu mẹ, không thể để tình yêu

thương và lòng kính mến mẹ “lại bị những rắp tâm tanh bẩn xâm

phạm đến”, chú bé Hồng đã trả lời đáp lại người cô như thế nào?

- Không! Cháu không muốn vào Cuối năm thế nào mợ cháu cũng về.

6 Đến đây cuộc đối thoại tưởng chừng như chấm dứt nhưng bà cô

đã buông tha cho bé Hồng chưa? Bà ta còn làm gì nữa?

- Chưa, “Cô tôi hỏi luôn, giọng vẫn ngọt…”

7 Cùng với câu hỏi ấy là cử chỉ gì ? Cử chỉ đó chứng tỏ điều gì?

- Điều đó chứng tỏ người cô cứ muốn kéo đứa cháu đáng thương

vào một trò chơi ác độc đã dàn tính sẵn Còn chú bé thì im lặng,

cúi đầu xuống đất, lòng đau thắt lại, khóe mắt cay cay Bà cô vẫn

tiếp tục tấn công, cái cử chỉ vỗ vai tôi cười mà nói rằng “ Mày dại

quá… em bé chứ” chẳng qua chỉ là một hành động giả dối nhằm

châm chọc và nhục mạ mẹ bé Hồng Quả là không có gì cay đắng

hơn khi vết thương lòng của mình lại cứ bị người khác, ở đây lại

chính là cô ruột của mình săm soi hành hạ “Nước mắt… tôi

muốn”

8 Bà cô vẫn cứ “tươi cười kể” chuyện mẹ bé Hồng cho bé Hồng

nghe Qua câu chuyện của bà cô, em hãy cho biết mẹ bé Hồng

đang sống trong hoàn cảnh như thế nào? Mục đích hành hạ bé

Hồng của bà ta có đạt được không?

- Một người mẹ túng quẫn, rách rưới như thế mà lại được người cô

miêu tả một cách tỉ mỉ và thích thú như vậy thì con cái nào mà

chẳng đau lòng Vậy là cuối cùng, sau mọi cố gắng, bà cô đã đạt

được mục đích của mình là làm cho bé Hồng cảm thấy đau đớn,

phẫn uất, tức tưởi đến tột cùng chứng tỏ bà ta là một người không

chỉ có cay nghiệt mà còn rất cao tay trước một chú bé đáng thương

và bị động như bé Hồng

9 Diễn biến tâm trạng của Hồng biểu hiện như thế nào trước

những đòn tấn công quyết liệt của bà cô? Chi tiết nào chứng tỏ nỗi

tức tưởi, phẫn uất của bé Hồng đã lên đến đỉnh điểm?

- Nhà văn Nguyên Hồng đã bộc lộ lòng căm tức tột cùng ở những

giây phút này bằng các chi tiết đầy ấn tượng, lời văn dồn dập,

động từ mạnh mẽ “tôi quyết vồ lấy… mới thôi”

10 Qua tất cả những hình ảnh, chi tiết vừa phân tích, em có nhận

xét gì về tính cách của hai nhân vật bà cô và bé Hồng?

- Bà cô là một người lạnh lùng, độc ác, thâm hiểm Đó là một hình

ảnh mang ý nghĩa tố cáo hạng người sống tàn nhẫn, khô héo cả

tình máu mủ ruột rà trong cái xã hội thực dân phong kiến lúc bấy

giờ Dĩ nhiên, tính cách tàn nhẫn của bà cô cũng là sản phẩm của

những định kiến đối với phụ nữ trong xã hội cũ

Hết tiết 1

- Bé Hồng: càng nhận ra sự thâm độc của người cô, chú bé Hồng càng

đau đớn uất hận, càng trào lên cảm xúc yêu thương mãnh liệt đối với

- Ban đầu Hồng cúi đầu không đáp nhưng rồi cậu lại nói :

“Cháu không muốn vào cũng về ”

- Bà cô nhìn Hồng với “hai con mắt long lanh” và “vỗ vai mà

cười” -> Bà ta đang cố tình

hành hạ đứa cháu đáng thương không một chút thương xót

- Lòng thắt lại, khóe mắt cay cay

- Cười dài trong tiếng khóc

- “Giá những cổ tục… mới thôi”

-> Tàn nhẫn, độc ác, thâm hiểm

-> Thương mẹ, đau đớn, uất ức,

căm ghét những cổ tục

Trang 9

người mẹ bất hạnh của mình thể hiện qua lời nói, cử chỉ và thái độ

căm ghét những cổ tục tàn nhẫn của xã hội cũ đã hành hạ mẹ

11 Trong buổi tan trường, mới thoáng thấy bóng một người ngồi

trên xe kéo giống mẹ, Hồng đã có hành động gì?

Tôi liền đuổi theo… mợ ơi!

- Hình ảnh mẹ, nỗi nhớ mẹ luôn canh cánh bên lòng nên chỉ cần

thoáng thấy bóng một người ngồi trên xe kéo giống mẹ thì bé

Hồng đã bật ra tiếng gọi mà em đã khao khát, dồn nén bấy lâu

nay

12 “Nếu người ấy… sa mạc” Chú ý chi tiết “cái lầm… tủi cực

nữa” Theo em giữa thẹn và tủi cực, điều nào làm cho bé Hồng

cảm thấy đau đớn hơn? Vì sao?

Thẹn là một cảm giác xấu hổ khi bị bạn bè chọc ghẹo nhưng chọc

ghẹo một, hai lần rôì thôi, cái cảm giác thẹn ấy sẽ qua đi rất nhanh

nhưng tủi cực thì đau xót hơn nhiều Vì suốt một năm trời chú bé

Hồng sống bơ vơ trong sự ghẻ lạnh và cay nghiệt của họ hàng Bao

lần chú khóc vì nhớ mẹ, vì phải chịu đựng những lời nói tàn nhẫn

của họ hàng về mẹ mình Nếu người quay lại ấy không phải là mẹ

thì đó là một sự thất vọng rất lớn, một nỗi đau đến tột cùng vì cái

hy vọng mong manh nhất của mình đã bị dập tắt “khác gì cái ảo

ảnh… sa mạc”

13 Tác giả đã dùng bp nghệ thuật và hình ảnh nào để thể hiện cái

tâm trạng thất vọng ê chề ấy? NT so sánh và hình ảnh người bộ

hành … bóng râm của cây, dòng nước mát thể hiện nỗi khát khao

được gặp lại mẹ mãnh liệt

14 “Tôi thở… nức nở” Nghệ thuật gì được sử dụng trong câu văn

này? Tác dụng? (Hs trả lời)

Nguyên Hồng đã đặc tả hình ảnh của chú bé Hồng trong giây phút

được gặp mẹ sau hơn một năm ròng xa cách thật là ấn tượng: Hơi

thở hổn hển, bước chân líu ríu và tiếng khóc vỡ òa trong niềm vui

gặp lại mẹ

15 Sau bao nỗi nhớ thương, mong chờ, giờ đây được gặp lại mẹ,

chú bé Hồng đã có hành động và cử chỉ như thế nào? (Hs trả lời)

16 Trong đoạn trích này, có mấy lần bé Hồng khóc, em hãy so

sánh những lần khóc ấy? - 2 lần

- Giống: cả hai lần đều xuất phát từ lòng thương yêu mẹ

- Khác: một lần vì đau đớn, xót xa thương mẹ khi mẹ bị những cổ

tục phong kiến đày đọa, bị bà cô mỉa mai, lần hai khóc trong nỗi

dỗi hờn mà hạnh phúc, tức tưởi mà mãn nguyện

17 Em hãy tìnm những chi tiết, hình ảnh diễn tả cảm giác sung

sướng cực điểm khi được ở trong lòng mẹ?

- “Tôi ngồi trên…”; “Phải bé lại…”

- Cảm giác sung sướng đến cực điểm của đứa con khi được ở trong

lòng mẹ được Nguyên Hồng diễn tả bằng cảm hứng đặc biệt say

mê cùng những rung động vô cùng tinh tế Nó tạo ra một khoảng

không gian của ánh sáng, màu sắc, của hương thơm vừa lạ lùng

vừa gần gũi Nó là hình ảnh về một thế giới đang bừng nở, hồi

sinh, một thế giới dịu dàng kỉ niệm và ăm ắp tình mẫu tử

2 Cuộc gặp lại bất ngờ với mẹ

-“ Liền đuổi theo gọi bối rối”

- “Oà lên khóc nức nở”

-> Hồng hồi hộp, bối rối, cuống

quýt đuổi theo mẹ

-> Hồng khao khát được gặp

mẹ đến tột cùng

- “Tôi ngồi trên…” => Ngồi bên mẹ, ngắm nhìn gương mặt của mẹ và cảm nhận hương thơm tỏa ra từ người mẹ yêu quý của mình

Trang 10

- Chú bé Hồng bồng bềnh trôi trong cảm giác vui sướng, rạo rực,

không mảy may nghĩ ngợi gì Những lời cay độc của người cô,

những tủi cực vừa qua bị chìm đi giữa dòng cảm xúc miên man ấy

18 Đoạn trích “Trong lòng mẹ” gợi cho em cảm xúc gì về tình mẹ

con của bé Hồng?

Là bài ca chân thành và cảm động về tình mẫu tử thiêng liêng, bất

diệt

-> Và Hồng cũng tột cùng sung

sướng khi được nằm trong lòng mẹ

-> tình mẫu tử thiêng liêng, bất

diệt

3 Ghi nhớ: (Sgk) III LUYỆN TẬP:

4 Củng cố:

5 Dặn dò: Học bài Soạn bài mới

Định dạng
Số trang	20
Dung lượng	1,71 MB