Để làm rõ vấn đề dân số và - Vấn đề dân số được nhìn kế hoạch hóa gia đình tác giả nhận từ một bài toán cổ đã lập luận và thuyết minh Đó là câu chuyện… biết dựa trên các ý chính nào, như[r]
Trang 1Ngày soạn: 16/ 11/ 2008
Tuần: 13
Tiết: 49
Bài 13: Văn bản:
BÀI TOÁN DÂN SỐ
a Mục tiêu.
Giúp h/s:
- Nắm được nội dung và mục đích tác giả đặt ra qua văn bản là càng phải hạn chế
sự gia tăng dân số, đó là con đường “tồn tại hay không tồn tại”của chính loài người
- Thấy được cách viết nhẹ nhàng, kết hợp kể chuyện với lập luận trong việc thể hiện nội dung bài viết
b chuẩn bị.
- GV: Giáo án, SGK, tranh vẽ
- HS: Trả lời các câu hỏi SGK, sưu tầm những câu tục ngữ về dân số
c Lên lớp.
I Ổn định tổ chức.
II Kiểm tra bài cũ 5’
- Theo em giải pháp nào là tối ưu để chống ôn dịch, thuốc lá
+ Phạt nặng những người hút thuốc lá: trong tàu xe, ở nơi công cộng, phòng họp, phòng làm việc, trường học
+ Cấm mua bán thuốc lá trong cả nước
+ Cấm sản xuất thuốc lá ở các nhà máy thuốc lá, chuyển sang sản xuất các mặt hàng khác
+ Kết hợp vận động tuyên truyền không hút thuốc lá bằng nhiều hình thức với việc không nhập khẩu thuốc lá ngoại, giảm thiểu sản xuất thuốc lá, không dùng thuốc lá để tiếp khách; liên hoan; lễ cưới
III Bài mới.
1 Giới thiệu bài: 2’
- Yêu cầu hs đọc một số câu thành ngữ, tục ngữ về vấn đề dân số:
+ Trời sinh voi, trời sinh cỏ
+ Có nếp, có tẻ
+ Con đàn cháu đống
Đó là những câu tục ngữ, thành ngữ của người Việt Nam xưa phản ánh quan niệm quý người, cần người, mong muốn đẻ nhiều con Quan niệm ấy dẫn đến tập quán sinh đẻ
tự do, vô kế hoạch dẫn đến dân số nước ta tăng nhanh so với các nước trong khu vực và trên thế giới dẫn tới đói nghèo và lạc hậu Chính sách dân số kế hoạch hóa gia đình từ lâu
đã trở thành một trong những quốc sách quan trọng của Đảng và Nhà nước ta Bởi vì đã
từ lâu chúng ta đã và đang tìm cách để giải bài toán hóc búa - bài toán dân số? Vậy bài toán dân số ấy thực chất ntn?
2 Tiến trình bài dạy 33’
Trang 27’ Hoạt động 1: Hướng dẫn h/s
đọc, chú thích
- GV nêu yêu cầu đọc: giọng
rõ ràng, chú ý các câu cảm;
những phiên âm
? Gọi h/s hỏi đáp chú thích 1,
2, 3?
? Văn bản này thuộc thể loại
văn bản nào?
? Văn bản này chia làm mấy
phần?
1-2 h/s đọc nối tiếp nhau
- Hs hỏi đáp chú thích
- Là văn bản nhật dụng Vì
nó đề cập đến một vấn đề thời sự cấp thiết vừa lâu dài của đời sống nhân loại, đó
là vấn đề gia tăng dân số thế giới và hiểm họa của nó
- 3 phần: - Từ đầu… sáng mắt ra: Nêu vấn đề dân số
và kế hoạch hóa gia đình
- Tiếp theo ô thứ 31 của bàn cờ: Làm rõ vấn đề dân
số và kế hoạch hóa gia đình
- Còn lại: Bày tỏ thái độ về dân số, kế hoạch hóa gia đình
I Đọc, chú thích.
1 Đọc
2 Chú thích.
3 Bố cục.
15’ Hoạt động 2: Hướng dẫn tìm
hiểu văn bản
? Hs đọc đoạn mở bài Bài
toán dân số theo tác giả, thực
chất là vấn đề gì?
? Theo em điều gì đã làm tác
giả sáng mắt ra?
? Em hiểu thế nào là vấn đề
dân số và kế hoạch hóa gia
đình?
- Bài toán dân số thực chất
là vấn đề dân số và kế hoạch hóa gia đình; cụ thể
là vấn đề sinh đẻ có kế hoạch
- Vấn đề dân số và kế hoạch hóa gia đình đã được đặt ra
từ thời cổ đại
Thảo luận nhóm (3’)
- Dân số là người sinh sống trên phạm vi một quốc gia, châu lục, toàn cầu
- Gia tăng dân số ảnh hưởng đến tiến bộ xã hội và là nguyên nhân của đói nghèo, lạc hậu
II Đọc - hiểu văn bản:
1 Nêu vấn đề dân số
và kế hoạch hóa gia đình.
Trang 3? Khi nói mình“sáng mắt ra”
tác giả muốn điều gì ở người
đọc?
? Đoạn văn MB có cách diễn
đạt:
A Nhẹ nhàng, giản dị
B Thân mật, tình cảm
C Chính xác, khách quan
- Em đồng ý với nhận xét
nào? Theo em cách diễn đạt
đó có tác dụng gì?
? Để làm rõ vấn đề dân số và
kế hoạch hóa gia đình tác giả
đã lập luận và thuyết minh
dựa trên các ý chính nào,
tương ứng với mỗi đoạn văn
bản nào?
? Có thể tóm tắt bài toán cổ
ntn?
- Dân số gắng liền với kế hoạch hoá gia đình tức là vấn đề sinh sản
- Dân số và kế hoạch hóa gia đình đã và đang là vấn
đề được quan tâm trên toàn thế giới
- Cũng “sáng mắt ra” về vấn
đề dân số và kế hoạch hóa gia đình
- Đáp án: A, B
Gần gũi, tự nhiên, dễ thuyết phục
- Vấn đề dân số được nhìn nhận từ một bài toán cổ (Đó là câu chuyện… biết nhường nào!)
- Bài toán dân số được tính toán từ một chuyện trong Kinh Thánh (Bây giờ…
không quá 5 %)
- Vấn đề dân số được nhìn nhận từ thực tế “Trong thực
tế … của bàn cờ ”
- Có một bàn cờ gồm 64 ô
Ô 1 đặt 1 hạt thóc, thì ô 2 là;
3 là 4; 4 là 16; 5 - 32; 6 - 64
Tổng số thóc thu được có thể phủ khắp bề mặt trái đất
Con số trong bài toán cổ tăng dần theo cấp số nhân, tương ứng với số người được sinh ra trên trái đất theo cấp độ này không còn
là con số bình thường mà là con số khủng khiếp
2 Làm rõ vấn đề dân
số và kế hoạch hóa gia đình.
- Bài toán cổ số người sinh ra trên trái đất theo cấp số nhân
Trang 4? Tại sao người viết lại mượn
bài toán cổ để nói về sự gia
tăng dân số?
? Bàn về dân số từ bài toán
cổ điều đó có tác dụng gì?
? Tóm tắt bài toán dân số có
khởi điểm từ chuyện trong
Kinh Thánh ?
? Qua số liệu thuyết minh em
có nhận xét gì về tốc độ gia
tăng dân số?
? Bàn về vấn đề dân số
nhưng tại sao tác giả lại đề
cập đến vấn đề “một người
phụ nữ có khả năng sinh
được rất nhiều con”? (Mục
đích ở đây là gì?)
- Gây hứng thú và dễ hiểu đối với người đọc
- Lúc đầu Trái Đất chỉ có hai người là Ađam và E-va
- Nếu mỗi gia đình chỉ sinh
2 con thì đến năm 1995 dân
số Trái Đất là 5,63 tỉ
- So với bài toán cổ, con số này đã xấp xỉ ở ô thứ 30 của bàn cờ
- Mức độ gia tăng dân số rất nhanh
Thảo luận nhóm (3’)
- Cắt nghĩa được vấn đề gia tăng dân số từ nghị lực sinh sản tự nhiên của con người
- Cái gốc của vấn đề hạn chế dân số sinh đẻ có kế hoạch
- Câu chuyện trong Kinh Thánh: Trái Đất chỉ có 2 ngời
1995 là 5,63 tỉ người
- Mức độ gia tăng dân
số nhanh
GV lập bảng số liệu tỉ lệ sinh con của phụ nữ
Các nước châu Phi Tỉ lệ Các nước châu á Tỉ lệ
? Theo thông báo của Hội
nghị Cai-rô các nước có tỉ lệ
sinh con cao thuộc các châu
lục nào?
? Nhìn vào bảng số liệu hãy
nhận xét tỉ lệ sinh con của
phụ nữ ở nước nào cao nhất?
Em biết gì về thực trạng kinh
tế, văn hóa ở châu lục này?
- Châu Phi, Châu Á (trong
đó có Việt Nam)
- Châu Phi: Ru-an-đa (8,1);
Tan-đa-ni-a (6,7); Ma-đa-gat-xca (6,6);
- Châu Á: Nê-pan (6,3) Đều là những nước nghèo trên thế giới, văn hóa giáo dục không được nâng cao, nền kinh tế kém phát triển,
- Tỉ lệ sinh con ở các nước châu Phi, Châu Á cao
Trang 5? Qua bảng số liệu em rút ra
kết luận gì về mối quan hệ
dân số và sự phát triển xã
hội?
? Em có nhận xét gì về cách
lập luận của tác giả trong
phần thân bài?
? Em hiểu ntn về lời nói sau
đây của tác giả: “Đừng để
cho mỗi con người … càng
tốt”?
? Tại sao tác giả lại cho rằng:
Đó là con đường “tồn tại hay
không tồn tại” của chính loài
người?
? Qua những lời lẽ đó tác giả
đã bộc lộ quan điểm và thái
độ của mình về vấn đề dân số
kế hoạch hóa gia đình ntn?
lạc hậu, hàng năm vẫn phải nhận viện trợ từ những nước giàu, nhưng lại có tốc độ gia tăng dân số lớn nhất
(so với châu Mĩ, châu Âu)
- Tăng dân số nhanh sẽ kìm hãm sự phát triển của xã hội, là nguyên nhân dẫn đến tình trạng đói nghèo, lạc hậu
- Lí lẽ đơn giản, chứng cớ đầy đủ
- Vận dụng các phương pháp thuyết minh như thống
kê, so sánh, phân tích
- Kết hợp dùng các dấu câu như dấu hai chấm, dấu chấm phẩy
- Nếu con người sinh sôi trên trái đất theo cấp số nhân của bài toán cổ thì đến một lúc sẽ không còn đất sống
- Muốn đất sống phải sinh
đẻ có kế hoạch để hạn chế gia tăng dân số trên toàn cầu
- Muốn sống, con người cần
có đất đai Đất đai không sinh ra, nhưng con người ngày càng nhiều hơn Do
đó, con người muốn tồn tại phải biết điều chỉnh, hạn chế sự gia tăng dân số Đây
là vấn đề nghiêm túc và sống còn của nhân loại
- Nhận thức rõ vấn đề gia tăng dân số và hiểm họa của nó
- Có trách nhiệm với đời sống cộng đồng
- Trân trọng cuộc sống tốt
- Dân số tăng nhanh đói nghèo, lạc hậu,
kinh tế kém phát triển
3 Thái độ của tác giả
về vấn đề dân số kế hoạch hóa gia đình.
Trang 6- GV: Sự bùng nổ dân số đi
kèm với nghèo nàn, lạc hậu,
kinh tế kém phát triển, văn
hóa giáo dục không được
nâng cao Và ngược lại khi
kinh tế, văn hóa, giáo dục
càng kém phát triển thì
không thể khống chế sự
bùng nổ và gia tăng dân số
Hai yếu tố đó tác động lẫn
nhau, vừa là nguyên nhân
vừa là kết quả
đẹp của con người
4’ Hoạt động 3: Tổng kết.
? Bài văn đem lại cho em
những hiểu biết gì về vấn đề
dân số và kế hoạch hóa gia
đình?
? Cho biết sự gia tăng dân số
ở địa phương em ntn, nó tác
động đến đời sống ra sao?
- Gọi h/s đọc ghi nhớ
- Sự gia tăng dân số là một thực trạng đáng lo ngại của thế giới, là nguyên nhân dẫn đến cuộc sống đói nghèo, lạc hậu
- Hạn chế sự gia tăng dân số
là đòi hỏi sống còn của nhân loại
- Cá nhân HS tự liên hệ tại địa phương mình sống
- 2 h/s đọc ghi nhớ * Ghi nhớ.
7’ Hoạt động 4: Hướng dẫn
luyện tập
? Đọc phần đọc thêm cho
biết con đường tốt nhất để
hạn chế gia tăng dân số là gì?
? Vì sao sự gia tăng dân số có
tầm quan trọng hết sức to lớn
đối với tương lai nhân loại,
nhất là đối với các dân tộc
- Đẩy mạnh giáo dục là con đường tốt nhất để hạn chế
sự gia tăng dân số Bởi vì, sinh đẻ là quyền của phụ
nữ, không thể cấm đoán bằng mệnh lệnh và các biện pháp thô bạo Chỉ bằng con đường giáo dục mới giúp mọi người hiểu ra nguy cơ của sự bùng nổ và gia tăng dân số
Thảo luận nhóm (5’)
- Dân số tăng, thu hẹp dần môi trường sống của con người, con người sẽ thiếu
III Luyện tập.
Bài 1:
Bài 2:
Trang 7còn nghèo nàn và lạc hậu?
? Gọi 2 h/s đọc bài học thêm
đất sống
- Dân số tăng sẽ kìm hãm sự phát triển kinh tế, văn hóa
- HS đọc
IV Củng cố và hướng dẫn về nhà 5’
1 Củng cố: 3’
- Trong bài viết, tác giả đã nêu vấn đề dân số và KHHGĐ như thế nào?
- Tác giả đã dùng những dẫn chứng nào để làm rõ vấn đề dân số?
- Thái độ của tác giả về vấn đề dân số và KHHGĐ ra sao?
- Theo em để hạn chế vấn đề gia tăng dân số việc phải làm đầu tiên là gì?
2 Hướng dẫn về nhà: 2’
- Học thuộc ghi nhớ
- Làm bài tập 3
- Soạn bài mới: “Vào nhà ngục Quảng Đông cảm tác”