Giáo án môn Lịch Sử 8 - Bài 26: Phong trào kháng chiến chống pháp trong những năm cuối thế kỷ XIX

Khởi nghĩa Hương Khê 1885-1895 Bài thơ tuyệt mệnh của của Phan Đình Phùng “Nhung trường vâng mệnh đã mười đông Vũ lược còn chưa lập được công Dân đói kêu trời, xao xác nhạn, Quân gian ch[r]

Lịch sử lớp 8 Bài 26 Tiết 41

Giáo viên : Nguyễn Thị Hiền

BÀI 26- T41

II- NHỮNG CUỘC KHỞI

NGHĨA LỚN TRONG

PHONG TRÀO CẦN

VƯƠNG

Khởi nghĩa Ba Đình

Khởi nghĩa Hương Khê

Lop8.net

KIỂM TRA BÀI CŨ

Phong trào Cần vương nổ ra và phát triển như thế nào?

Sau khi cuộc tấn công quân Pháp thất bại, Tôn Thất Thuyết đưa vua Hàm Nghi ra Tân Sở (Quảng Trị) Tại đây, ngày 13-7-1885, vua Hàm Nghi ra Chiếu Cần vương , kêu gọi văn thân và nhân dân đứng lên giúp vua cứu nước.

Phong trào yêu nước chống xâm lược hưởng ứng chiếu

“Cần vương” dâng lên sôi nổi, kéo dài đến cuối thế kỷ XIX, được gọi là Phong trào Cần vương.

Về diễn biến, Phong trào Cần vương chia làm hai giai đoạn: + 1885-1888: Bùng nổ khắp cả nước, sôi động nhất là các tỉnh Trung, Bắc Kì.

+ 1888-1896: Quy tụ thành những cuộc khởi nghĩa lớn, có quy mô và trình độ tổ chức cao hơn.

TRONG NHỮNG NĂM CUỐI THẾ KỶ XIX

II NHỮNG CUỘC KHỞI NGHĨA LỚN

TRONG PHONG TRÀO CẦN VƯƠNG

1 Khởi nghĩa Ba Đình (1886-1887)

2 Khởi nghĩa Bãi Sậy (1883-1892)

Tiết 41

3 Khởi nghĩa Hương Khê (1885-1895)

Lop8.net

- Lãnh đạo:

Phạm Bành,

Đinh Công Tráng “Có chàng Công Tráng họ Đinh

Dựng luỹ Ba Đình chống đánh giặc Tây

Cơ mưu dũng lược ai tày Chẳng quản đêm ngày vì nước lo toan”

- Địa bàn hoạt động:

Thượng Thọ, Mậu Thịnh,

Mỹ Khê ( Nga Sơn - Thanh Hóa)

Lop8.net

“Lệnh cho dân chúng chặt tre

Chẻ nan đan sọt, nhặt về cho nhanh

Kéo quân đến đóng Ba Đình

Đào hào, đắp ụ, can thành tứ vi”.

Quan sát Công sự phòng thủ Ba

Đình, em hãy cho biết những

điểm mạnh, điểm yếu của cứ

điểm này?

- Điểm mạnh: Vị trí cứ điểm Ba

Đình, án ngữ đường số 1, có

thể tiếp tế lương thực, vũ khí từ

biển vào, có lợi cho phòng thủ

chiến đấu.

- Điểm yếu: Dễ bị cô lập, khó

khăn khi rút lui nếu bị tấn công.

- Địa bàn hoạt động:

Thượng Thọ, Mậu Thịnh,

Mỹ Khê ( Nga Sơn - Thanh Hóa)

- Chiến thuật đánh giặc:

Phòng thủ

Lop8.net

“Trông ra dãy phố hai hàng

Đồn đây có tiếng một chàng cai Mao*

Người này thật đấng anh hào

Quân dư năm vạn, người cao bằng vời

Bình yên vẫn thường xuống chơi

Đến ngày loạn lạc trấn nơi cửa rừng”.

Lược đồ vị trí Mã Cao

Căn cứ Ba Đình Căn cứ Mã Cao do

Hà Văn Mao chỉ huy

- Địa bàn hoạt động:3 làng

Thượng Thọ, Mậu Thịnh,

Mỹ Khê (Thanh Hóa)

- Chiến thuật đánh giặc:

Phòng thủ

- Lực lượng:

Người Kinh, người Thái, người

Mường

- Diễn biến:

Cuộc chiến đấu quyết liệt từ

tháng 12-1886 đến 1-1887

- Ý nghĩa:

Tiêu biểu cho tinh thần đấu

tranh bất khuất của nhân dân

Thanh Hóa. Lop8.net

- Lãnh đạo:

Nguyễn Thiện Thuật

“Quan Tán Thuật tài kiêm văn võ Vốn khi xưa cùng Đức bộ Hoàng*

Kinh thiên nhất tục chi nan Sơn Tây một dải ngang tàng lưỡi gươm”.

Nguyễn Thiện Thuật(1844-1926)

* Hoàng Tá Viêm

- Địa bàn hoạt động:

Văn Lâm, Văn Giang, Khoái

Châu, Yên Mỹ (Hưng Yên)

HÀ NỘI

HƯNG YÊN KHOÁI CHÂU VĂN GIANG MỸ HÀO

Vị trí Bãi Sậy có tầm quan trọng như thế nào?

Lop8.net

Văn chỉ Bình dân (Khoái Châu)-Nơi Nguyễn Thiện Thuật tế cờ khởi nghĩa

HÀ NỘI

HƯNG YÊN KHOÁI CHÂU

- Địa bàn hoạt động:

Văn Lâm, Văn Giang, Khoái

Châu, Yên Mỹ (Hưng Yên)

- Chiến thuật đánh giặc:

Du kích

- Diễn biến:

(SGK)

- Ý nghĩa:

Tiêu biểu cho tinh thần đấu

tranh bất khuất của nhân dân

Bắc Kì.

“Mẹo thao lược tài tình lắm vẻ Xuất sư như xuất quỷ nhập thần Khi xa, khi lại như gần

Khi chơi hóa thật, khi Đông lại Đoài” Khi giả cách làm trai thợ gặt

Khi dấu mình giả bắt tôm của Làm cho giặc phải xa cơ

(Vè Tán Thuật)

dụng đặc điểm của vùng Bãi Sậy để chiến đấu như thế nào?

Lop8.net

- Lãnh đạo:

Phan Đình Phùng

Phan Đình Phùng (1847-1895)

Cao Thắng “Khen thay Cao Thắng tài to

Lấy ngay súng giặc về cho thợ rèn Đêm ngày tỉ mỉ mở xem

Lại thêm có cả đội Quyên cúng tài Xưởng trong cho chí xưởng ngoài Thợ rèn cao tỉnh đều mời hội công Súng ta chế tạo vừa xong

Đem ra mà bắn nức lòng thắm thay Bắn cho tiệt giống quân Tây

Cậy nhiều súng ống phen này hết khoe.” (Vè Quan Đình)

Lop8.net

- Lãnh đạo:

Phan Đình Phùng, Cao Thắng

- Địa bàn hoạt động:

4 tỉnh: Thanh Hóa, nghệ An,

Hà Tĩnh, Quảng Bình

- Căn cứ chính:

Ngàn Trươi

(Hương Khê- Hà Tĩnh)

- Chiến thuật đánh giặc:

Du kích, vận động chiến

- Diễn biến:

+ 1885-1888: thời kỳ tổ chức,

huấn luyện, xây dựng công sự,

rèn đúc vũ khí.

+ 1888-1895: thời kỳ chiến đấu. Lược đồ khởi nghĩa Hương Khê

HƯƠNG KHÊ

Lược đồ khởi nghĩa Hương Khê

HƯƠNG KHÊ THÀNH HÀ TĨNH

THANH CHƯƠNG

Phan Đình Phùng khóc thương người anh hùng trẻ tuổi

CaoThắng, hi sinh khi mới 29 tuổi (1893)

“Có chí không thành, anh hùng đã mất.

Chưa thắng đã chết, ý trời ra sao?

Công muốn lập nên, gõ mái * nặng thề trừ giặc nước

Việc khôn tính trước, lên yên ** nay thấy vắng người.”

* Điển tích “gõ mái”

** Điển tích “lên yên”

Lop8.net

Lược đồ khởi nghĩa Hương Khê

HƯƠNG KHÊ THÀNH HÀ TĨNH

THANH CHƯƠNG

VỤ QUANG

“Ông chết rồi, nhưng bọn Pháp vẫn không tha, chúng quật mộ ông lên, đốt xác và cho đem vứt đi Người ta báo thù cả người đã nằm yên dưới mộ” (Trần Dân Tiên)

Phan Đình Phùng (1847-1895)

Vũ lược còn chưa lập được công

Dân đói kêu trời, xao xác nhạn,

Quân gian chật đất, rộn ràng ong

Chín lần xa giá non sông cách

Bốn bể nhân dân nước lửa hồng

Trách nhiệm càng cao càng nặng gánh

Tướng môn riêng thẹn mặt anh hùng”

Bản dịch của Trần Huy Liệu

Thơ văn yêu nước thế kỷ XIX

Lop8.net