Trong bối cảnh hội nhập v| ph{t triển, nhiều cơ hội v| th{ch thức đặt ra cho nền kinh tế trong nước v| to|n cầu; cùng với sự cạnh tranh mạnh mẽ của nhiều loại hình truyền thôn[r]
Trang 1SỬ DỤNG TÍNH NĂNG STORY TRÊN MẠNG XÃ HỘI TRONG VIỆC PHÁT TRIỂN THƯƠNG HIỆU BÁO THANH NIÊN HIỆN NAY
Lê Nguyễn Phương Thảo
Khoa Báo chí – Truyền thông, Trường Đại học Khoa học, Đại học Huế
Email: lethao@husc.edu.vn
Ngày nhận bài: 18/3/2020; ngày hoàn thành phản biện: 17/4/2020; ngày duyệt đăng: 02/7/2020
TÓM TẮT
Sử dụng tính năng Story trên mạng xã hội như một công cụ để ph{t triển thương hiệu không còn l| c{ch l|m mới mẻ đối với truyền thông thế giới Khả năng kết nối mạnh mẽ, chia sẻ thông tin nhanh chóng v| tạo ra hiệu ứng cộng đồng mạnh chính l| những lý do thúc đẩy việc người l|m b{o nghiên cứu, sử dụng trong việc nâng cao độ phổ biến v| uy tín của một tờ b{o Điều đó cũng không ngoại lệ đối với b{o Thanh Niên Từ việc khảo s{t, nghiên cứu thực tế hiệu quả sử dụng Story trên mạng xã hội của một c{ch kh{ch quan, b|i viết đã đưa ra một số kiến nghị, giải ph{p nhằm n}ng cao vai trò của tính năng n|y trong công t{c ph{t triển thương hiệu báo Thanh Niên
Từ khoá: B{o Thanh Niên, thương hiệu b{o chí, Story, mạng xã hội
1 ĐẶT VẤN ĐỀ
Lý luận b{o chí truyền thông hiện đại khẳng định kinh doanh – dịch vụ l| một trong những chức năng không thể phủ nhận của b{o chí Việt Nam hiện đại, khi m| các
cơ quan b{o chí được xem như một đơn vị kinh tế, tự chủ về t|i chính (góp phần không nhỏ v|o việc đóng góp cho ng}n s{ch quốc gia thông qua hình thức nộp thuế)
Ở Việt Nam, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp (2008) được bổ sung, sửa đổi (2013) quy định c{c cơ quan b{o chí phải chịu mức thuế thu nhập 20%, (b{o in v| quảng c{o trên b{o in được hưởng mức ưu đãi 10% từ ng|y 1/1/2016 ) [6] Chính những {p lực về
uy tín, cùng với {p lực về tài chính đã làm cho vấn đề “thương hiệu” của mỗi tờ b{o mang tính chất sinh tử hơn bao giờ hết Vì thế, việc x}y dựng một “thương hiệu mạnh” v| liên tục ph{t triển “thương hiệu” đó l| yếu tố quyết định cho sự tồn tại vững chắc của một cơ quan b{o chí, trong đó có b{o Thanh Niên – cơ quan ngôn luận của Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam
Trang 2Trong bối cảnh hội nhập v| ph{t triển, nhiều cơ hội v| th{ch thức đặt ra cho nền kinh tế trong nước v| to|n cầu; cùng với sự cạnh tranh mạnh mẽ của nhiều loại hình truyền thông mới, việc ph{t triển thương hiệu b{o Thanh Niên c|ng có ý nghĩa quan trọng, khẳng định: đ}y l| một trong những tờ b{o lớn có uy tín của nền b{o chí Việt Nam đương đại Đưa ra những chiến lược, giải ph{p l|m thay đổi khả năng nhận diện sản phẩm b{o chí theo chiều hướng tích cực, mở rộng độ phổ biến cũng như uy tín của b{o Thanh Niên, để B{o ng|y c|ng thu hút được đông đảo công chúng quan t}m cũng như sự ủng hộ của độc giả ng|y c|ng gia tăng
Trong kỷ nguyên xã hội số, con người kết nối với nhau, với thế giới bên ngo|i bằng c{c thiết bị, công nghệ hiện đại đã đưa đến nhiều thay đổi trong nhận thức của những người l|m b{o Việc sử dụng mạng xã hội v| c{c tính năng của nó để tăng cường giao tiếp với công chúng, qua đó n}ng cao uy tín v| hình ảnh một thương hiệu báo chí luôn nhận được rất nhiều sự quan t}m của c{c nh| nghiên cứu trong và ngoài nước: Tim Harrower (2012) [2], Nguyễn Th|nh Lợi (2014) [4] nghiên cứu về mối quan
hệ giữa b{o chí v| mạng xã hội; Alex Blyth (2012) [1] tập trung l|m rõ xu hướng sử dụng mạng xã hội như một kênh nh| báo khẳng định c{ tính v| thiết lập thương hiệu bản thân< Những công trình trên mới đề cập đến mối liên hệ của mạng xã hội v| thương hiệu b{o chí một c{ch chung chung, sơ lược trong tổng thể về b{o chí v| mạng
xã hội hay truyền thông xã hội Đến nay, chưa t{c giả n|o đặt trọng t}m nghiên cứu cách thức sử dụng tính năng Story trên mạng xã hội trong ph{t triển thương hiệu b{o chí B|i viết không nghiên cứu to|n bộ mối quan hệ mạng xã hội - báo chí – thương
hiệu b{o chí m| chỉ tập trung làm rõ c{ch thức “sử dụng tính năng Story trên mạng xã hội trong phát triển thương hiệu báo Thanh Niên hiện nay” Kết quả nghiên cứu này sẽ góp
phần mở ra những hướng nhìn mới, đa chiều về hoạt động ph{t triển thương hiệu b{o chí trên mạng xã hội cả ở phương diện lý luận v| thực tiễn (vốn rất mới tại Việt Nam)
2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
2.1 Cơ sở lý thuyết và khung phân tích
Trong t{c phẩm “Branding 4.0 – Từ tinh hoa nhân loại đến thành công của bạn”, tác
Trang 3công chúng dành cho báo Trong điều kiện khó khăn của nền kinh tế trong nước cũng như kinh tế to|n cầu hiện nay, cùng với sự cạnh tranh mạnh mẽ của nhiều loại hình truyền thông mới, việc ph{t triển thương hiệu b{o Thanh Niên c|ng có ý nghĩa quan trọng cho sự tồn tại v| ph{t triển của tờ b{o Cụ thể, đó l| những chiến lược, giải ph{p l|m thay đổi theo chiều hướng tích cực khả năng nhận diện sản phẩm b{o chí, mở rộng
độ phổ biến cũng như uy tín của b{o Thanh Niên v| l|m tăng lên lòng trung th|nh của công chúng báo chí
Ở Việt Nam, thuật ngữ “Mạng xã hội” theo t{c giả Đỗ Chí Nghĩa v| Đinh Thị Thu Hằng: “dịch vụ kết nối các thành viên cùng sở thích trên Internet lại với nhau với nhiều mục đích khác nhau không phân biệt không gian và thời gian” [5] Một thế giới ảo với c{c
th|nh viên liên kết với nhau dựa trên c{c nhóm, thông tin c{ nh}n, sở thích c{ nh}n hoặc lĩnh vực quan t}m< Với b{o Thanh Niên, lựa chọn mạng xã hội để ph{t triển thương hiệu được xem l| quyết định khôn ngoan vì đ}y l| một kênh quảng c{o không tốn nhiều chi phí (thậm chí miễn phí) Việc lập Fanpage B{o Thanh Niên (https://facebook.com/thanhnien/), kênh Youtube Báo Thanh Niên (https://bit.ly/3cAIgpv), t|i khoản Lotus B{o Thanh Niên (https://bit.ly/2IpciyC) chia sẻ những thông tin, video nóng hổi mang tính thời sự thu hút công chúng đều không tính phí So với c{c loại hình quảng c{o truyền thống (quảng c{o tấm lớn, tờ rơi, tổ chức c{c chương trình sự kiện ), chi phí để quảng c{o trên mạng xã hội thấp hơn rất nhiều lần
“Story” (Tin) l| hoạt động đăng tải c{c c}u chuyện ngắn dưới dạng hình ảnh,
video, chữ hay biểu tượng cảm xúc (sticker) một c{ch s{ng tạo trên c{c phương tiện truyền thông xã hội Nội dung đăng trên Story chỉ được hiển thị trong vòng 24h v| sẽ
biến mất; sau đó, chủ t|i khoản có thể lưu trữ hoặc đưa v|o mục “Tin nổi bật” Story
được biết đến đầu tiên v|o năm 2013 trên mạng xã hội Snapchat, sau đó được phổ biến rộng rãi đối với người dùng c{c ứng dụng kh{c Sau News Feed (Bảng tin), đ}y l| một trong những tính năng ph{t triển với tốc độ lớn nhất trong lịch sử mạng xã hội [8] Sau nhiều phiên bản cải tiến, tích hợp rất nhiều hiệu ứng hấp dẫn hỗ trợ người dùng, Story được đ{nh gi{ rất cao so với c{c tính năng kh{c
Trang 4Hình 1 Story xuất hiện ở thanh menu trên cùng của c{c mạng xã hội
“Tính năng Story là một phần tương lai của chia sẻ, cũng như kết nối người dùng”
[8] Hiện nay, c{c mạng xã hội lớn (Facebook, Youtube, Zalo) đã tính hợp tính năng n|y, bổ sung thêm nhiều hiệu ứng, nhãn d{n ng|y c|ng thu hút v| hiệu quả Tại Việt Nam, qua khảo s{t của chúng tôi, kết quả: Mỗi ng|y, trong số 135 người được hỏi, có
116 người (chiếm 85,9%) thường xuyên xem Stories Facebook, v| 59 người (chiếm 43,7%) xem Stories Instagram – cho thấy, việc sử dụng Story trên mạng xã hội như một công cụ để ph{t triển thương hiệu cũng không còn l| c{ch l|m mới đối với truyền thông thế giới những năm gần đ}y Hiện nay, ở Việt Nam, những thông tin biến mất sau 24h đã trở th|nh ưu tiên của một v|i cơ quan b{o chí trong nỗ lực đưa hình ảnh thương hiệu tiến gần hơn với công chúng Những cập nhật nhỏ, liên tục, có tính tương t{c cao được tận dụng tối đa trên không gian Story của thương hiệu b{o chí VTV24, VTV7, B{o Thanh Niên, B{o Tuổi Trẻ< l| những c{i tên nổi bật trong việc x}y dựng hình ảnh trên Facebook Stories, Instagram Stories và Youtube Stories
Trang 5Hình 2 C{c cơ quan b{o chí ở Việt Nam tăng cường sử dụng tính năng Story trên mạng xã hội
trong việc ph{t triển thương hiệu hiện nay
Khả năng kết nối mạnh mẽ, chia sẻ thông tin nhanh, tạo ra hiệu ứng cộng đồng mạnh chính l| những lý do khiến tính năng Story trở th|nh một trong những công cụ hữu hiệu n}ng cao độ phổ biến v| uy tín của một thương hiệu báo chí
2.2 Phương pháp nghiên cứu
Từ cơ sở lý thuyết, c{c công trình liên quan v| thực tiễn ở Việt Nam, nghiên cứu được thực hiện bằng hai nhóm phương ph{p: phương ph{p nghiên cứu định tính (ph}n tích t|i liệu, phỏng vấn s}u) v| nhóm phương ph{p nghiên cứu định lượng (điều tra xã hội học bằng bảng hỏi Anket) Thực hiện phỏng vấn s}u: 4 phóng viên b{o Thanh Niên ở các tỉnh/th|nh và 5 công chúng báo chí
Phỏng vấn bằng bảng hỏi (Anket): cỡ mẫu 135 người được chọn ngẫu nhiên tại các địa phương, phù hợp cho việc phản {nh sự đa dạng của công chúng b{o Thanh Niên Co cấu mẫu điều tra có tính đến sự c}n bằng yếu tố giới, trong qu{ trình thu thạ p thông tin, yếu tố này vẫn có sự chênh lẹ ch (cho phép) Toàn bọ phiếu điều tra
đu ợc tổng hợp, l|m sạch, mã hóa v| xử lý thông qua chu o ng trình SPSS 22.0, với độ tin cậy 90%
Trang 63 KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
3.1 Kết quả nghiên cứu
Trước sự bùng nổ mạnh mẽ của mạng xã hội, sự quan t}m đặc biệt của công chúng với mạng xã hội, những nh| quản lý b{o chí thấy được tiềm năng v| vai trò của
nó trong việc ph{t triển thương hiệu b{o chí Nhận xét về xu hướng mạng xã hội với B2B (mô hình kinh doanh online giữa doanh nghiệp với doanh nghiệp, tác giả Jody Nimetz đã tổng kết c{c lợi ích mạng xã hội mang lại cho doanh nghiệp: Tạo sự nhận biết về thương hiệu; L| công cụ quản lý trên mạng về danh tiếng của công ty; Tuyển dụng; Tìm hiểu về những kỹ thuật mới v| về đối thủ cạnh tranh; Công cụ cung cấp thông tin để có thể can thiệp c{c xu hướng có thể xảy ra trong tương lai [9] Thực tế n|y cho thấy, sử dụng mạng xã hội để ph{t triển thương hiệu đã trở th|nh xu hướng tất yếu
Báo Thanh Niên, một trong những cơ quan đầu tiên ở Việt Nam sử dụng Facebook như một kênh thông tin từ th{ng 03/2009, đến nay có gần 1,6 triệu người theo dõi Sau 3 năm, t|i khoản Youtube của b{o được x}y dựng (tháng 04/2016) đã có 1,9 triệu người đăng ký theo dõi, lớn hơn nhiều con số: 26582 người của t|i khoản Lotus Các mạng xã hội phổ biến kh{c (Instagram, Twitter, GoPlay<) không có tài khoản chính thức Như vậy, có thể khẳng định: Facebook và Youtube l| trang mạng xã hội được báo Thanh Niên đặc biệt quan t}m, đồng thời nó cũng thu hút được sự theo dõi của công chúng nhất Điều n|y l| ho|n to|n hợp lý khi hai ứng dụng trên đều đang giữ vị trí l| mạng xã hội phổ biến số một; Trong một th{ng có 2 tỉ người dùng Youtube v| gần 2,5 tỉ người sử dụng Facebook; Con số n|y sẽ tiếp tục tăng lên ở hầu hết c{c quốc gia theo thời gian
Trang 7Ngày nay, các phương tiện truyền thông xã hội đã, đang v| sẽ thay đổi c{ch thức cập nhật thông tin của công chúng báo chí Với ưu điểm được phép quản lí danh s{ch những người dùng tích cực và danh sách các Fanpage chính thống, công chúng ng|y c|ng muốn sử dụng Story trên Facebook, Youtube như một nguồn cung cấp thông tin hàng ngày Theo số liệu khảo s{t về mức độ sử dụng tính năng Story trên mạng xã hội để cập nhật thông tin, có đến 81/135 phiếu (chiếm 60,7%) thường xuyên; 35/135 phiếu (chiếm 25,9%) thỉnh thoảng v| chỉ có 4/135 phiếu (chiếm 2,9%) khẳng định không sử dụng tính năng n|y
Hình 4 Mức độ sử dụng tính năng Story trên mạng xã hội v|o việc cập nhật thông tin (Tỷ lệ: %)
(Nguồn: Điều tra tháng 12/2019 của tác giả bài báo)
Hootsuit (một nền tảng quản lý phương tiện truyền thông xã hội) khảo s{t về
xu hướng xã hội năm 2019 cho thấy: 64% c{c nh| tiếp thị đã đưa tính năng Story v|o chiến lược truyền thông thương hiệu của họ [7] Với phương thức giao tiếp mới này, cùng với nền tảng Facebook và Youtube của báo Thanh Niên, các phóng viên công tác tại b{o đã thực hiện được rất nhiều hoạt động nhằm ph{t triển thương hiệu Báo trên mạng xã hội, cụ thể:
Thứ nhất, thường xuyên dẫn lại link tác phẩm b{o chí trên Story đính kèm
những bình luận hoặc trích dẫn, giúp tăng khả năng nhận diện b{o Thanh Niên của công chúng Story xuất hiện ở vị trí trên cùng, trở th|nh mục ấn tượng nhất, vì thế mỗi khi mở mạng xã hội, công chúng thường d|nh sự quan t}m đến nó trước tiên Bởi ở đ}y tập trung rất nhiều những vấn đề, c}u chuyện mới v| nóng Bên cạnh đó, sự biến mất nhanh chóng sau 24h l| động lực thúc đẩy họ xem những thông tin mà báo Thanh Niên chia sẻ Qua khảo s{t, 53,8% công chúng sử dụng tính năng n|y trên mạng xã hội v|o việc cập nhật thông tin cho rằng: nội dung được đăng tải trên Story sau khi xem xong sẽ nhanh chóng biến mất, không trở lại g}y nh|m ch{n
Việc liên tục xuất hiện trên bảng tin Story c{c t|i khoản mạng xã hội giúp tăng khả năng nhận diện thương hiệu báo Thanh Niên Đ}y l| sự thay đổi về khả năng ghi