Bài giảng môn học Ngữ văn lớp 7 - Tuần 1 - Bài 1 - Tiết : 1: Phong cách Hồ Chí Minh

-Qua nội dung nắm chắc được văn bản, tìm hiểu tác giả và tác phẩm các chú thích và phân tích nội dung Hồ Chí Minh với sự tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại.. -Từ lòng kính yêu, tự hào v[r]

NS: 25-08-05 TUẦN 1 – BÀI 1

ND:26-08-05

Tiết : 1

PHONG CÁCH HỒ CHÍ MINH

(Lê Anh Trà) I/MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:Giúp hs :

-Thấy được vẻ đẹp trong phong cách Hồ Chí Minh là sự kết hợp hài hòâgiữ truyền thống và hiện đại, dân tộc và nhân loại, vĩ đại và bình dị

-Qua nội dung nắm chắc được văn bản, tìm hiểu tác giả và tác phẩm các chú thích và phân tích nội dung Hồ Chí Minh với sự tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại

-Từ lòng kính yêu, tự hào về Bác có ý thức tu dưỡng rèn luyện theo gương Bác

-Bước đầu có ý niệm về văn bản thuyết minh kết hợp với lập luận

II/CHUẨN BỊ:

-GV: Tư liệu: Những mẫu chuyện về cuộc đời Hồ Chí Minh

-HS: Tranh, ảnh hoặc băng hình về Bác

III/CÁC BƯỚC LÊN LỚP:

2.Kiểm tra : (5’)

Tiết học đầu tiên  gây không khí

3.Giới thiệu bài mới : (1’)

Cuộc sống hiện đại đang từng ngày từng giờ lôi kéo, làm thế nào để có thể hội nhập với thế giới mà vẫn bảo vệ bản sắc văn hóa dân tộc Tấm gương về nhà văn hóa lỗi lạc Hồ Chí Minh ở thế kỷ

XX sẽ là bài học cho các em

về tác giả, tác phẩm.

-Gọi 1 hs đọc chú thích

-H: Em hiểu gì về tác giả?

-Giới thiệu qua tác giả

-H: Xuất xứ tác phẩm có gì đáng

chú ý?

-H: Em còn biết những văn bản,

cuốn sách nào viết về Bác?

-Hướng dẫn đọc, hiểu chú thích

và tìm bố cục

-Nêu cách đọc (giọng khúc chiết

mạch lạc, thể hiện niềm tôn kính

với Chủ tịch Hồ Chí Minh )

-Đọc mẫu 1 lượt

-1 hs đọc

-1 –2 hs trả lời

-Trả lời: Dựa vào phần cuối văn bản

-Trả lời: Nêu các cuốn sách đã đọc

-Đọc và tìm bố cục

-Đọc theo chỉ định của gv – theo

I.TÌM HIỂU CHUNG:

1.Tác giả:

( Xem sgk )

2.Xuất xứ:

Trích trong “phong cách Hồ Chí Minh, cái vĩ đại gắn với cái giản dị” 3.Đọc và hiểu chú thích: a.Đọc:

Chú ý đọc đúng, đọc diễn cảm, thể hiện sự kính trọng đối với Bác

-Gọi 1 hs đọc

-Yêu cầu hs đọc thầm chú thích

-H: Giải thích các từ: truân

chuyên, Bộ chính trị, thuần đức,

hiền triết

-H: Văn bản viết theo phương

thức biểu đạt nào? Thuộc loại

văn bản nào? Vấn đề đặt ra là

gì?

-H: Văn bản chia làm mấy

phần? Nội dung chính của từng

phần?

Hoạt động 2: Hướng dẫn phân

tích phần 1.

-Gọi 1 hs đọc lại phần 1 và nêu

câu hỏi

-H: Những tinh hoa văn hóa

nhân loại đến với Hồ Chí Minh

trong hoàn cảnh nào?

-Dùng kiến thức lịch sử giới

thiệu cho hs

dõi bạn đọc, nhận xét và sửa chữa cách đọc của bạn theo yêu cầu của gv

-Đọc thầm chú thích

-Trả lời: Theo yêu cầu của gv

-Trả lời: Phương thức biểu đạt chính luận, loại văn bản nhật dụng

-Trả lời: Dựa vào phần chuẩn bị bài

-1 hs đọc

-Trả lời: Dựa trên văn bản

-Chú ý nghe

b.Tìm hiểu chú thích: -Truân chuyên -Bộ chính trị -Thuần đức -Hiền triết

4.Tìm bố cục:

-Văn bản đề cập đến vấn đề: Sự hội nhập với thế giới và bảo vệ bản sắc văn hóa dân tộc -Bố cục :2 phần +Phần 1: Hồ Chí Minh với sự tieếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại

+Phần 2: Những nét đẹp trong lối sống của Hồ Chí Minh

II.PHÂN TÍCH:

1.Hồ Chí Minh với sự tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại:

-Hoàn cảnh Bác tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại trong cuộc đời hoạt động cách mạng đầy gian nan, vất vả bắt nguồn từ khác vọng tìm đường cứu nước hồi đầu thế kỉ

+Năm 1911 rời bến Nhà Rồng

+Qua nhiều cảng trên thế giới

+Thăm và ở nhiều nước

-H: Hồ Chí Minh đã làm cách

nào để có thể có được vốn tri

thức văn hóa nhân loại?

-H: Chìa khóa để mở ra kho tri

thức nhân loại là gì?

-H: Kể một số chuyện mà em

biết?

-H: Để khám phá kho tri thức ấy

có phải chỉ vùi đầu sách vở hay

Phải qua hoạt động thực tiễn?

-H: Động lực nào giúp Người có

được những tri thức ấy?

-H: Tìm những dẫn chứng cụ thể

trong văn bản minh họa những ý

các em đã trình bày?

-H: Qua những vấn đề trên, em

có nhận xét gì về phong cách Hồ

Chí Minh?

-Bình vềà mục đích ra nước ngoài

của Bác  hiểu văn học nước

ngoài để tìm cách đấu tranh giải

phóng dân tộc…

-H: Kết quả Hồ Chí Minh đã có

được vốn tri thức nhân loại ở

mức như thế nào? Và theo

hướng nào?

-H: Theo em điều kỳ lạ nhất đã

tạo nên phong cách Hồ Chí

Minh là gì? Câu văn nào trong

văn bản đã nói rõ điều đó? Vai

trò của câu này trong toàn văn

bản?

-Thảo luận nhóm

-Trả lời

-1 hs kể

-Trả lời: Dựa vào văn bản đọc dẫn chứng

-Trả lời: Dựa vào văn bản đọc dẫn chứng

-Trả lời

-Thảo luận

-Chú ý nghe

-Trả lời

-Trả lời

-Cách tiếp thu: Nắm vững phương tiện giao tiếp là ngôn ngữ

-Qua công việc lao động mà học hỏi

-Động lực: Ham hiểu biết học hỏi, tìm hiểu: +Nói và viết thạo nhiều thứ tiếng

+Làm nhiều nghề +Đến đâu cũng học hỏi

 Hồ Chí Minh là người thông minh, cần cù, yêu lao động

-Hồ Chí Minh có vốn kiến thức:

+Rộng: Từ văn hóa phương Đông đến phương Tây

+Sâu : Uyên thâm Nhưng tiếp thu có chọn lọc

Tiếp thu mọi cái hay cái đẹp nhưng phê phán những mặt tiêu cực

 Hồ Chí Minh tiếp thu văn hóa nhân loại dựa trên nền tảng văn hóa dân tộc

III.LUYỆN TẬP

5’ Hoạt động 3: Hướng dẫn luyện

tập.

-Hướng dẫn

-H: Để làm nổi bật vấn đề Hồ

Chí Minh với sự tiếp thu văn hóa

nhân loại tác giả đã sử dụng

những biện pháp nghệ thuật gì?

-Chú ý

-Trả lời

4.Củng cố: (3’)

-Nắm lại nội dung phần 1 , ý 1của văn bản Gv nêu câu hỏi để chốt ý cơ bản

5.Hướng dẫn về nhà: (2’)

-Tiếp tục sưu tầm tài liệu, chuẩn bị phần 2,3 cho tiết học sau

-Học bài và nắm nội dung ý nghĩa của phần 1

-Đọc và tìm hiểu nội dung phần 2 của văn bản

Rút kinh nghiệm:

NS: 25-08-05

ND:26-08-05

Tiết : 2

(Lê Anh Trà)

I/MỤC TIÊU CẦN ĐẠT: Giúp hs

-Qua vẻ đẹp phong cách của Hồ Chí Minh các em thấy được những nét đẹp trong lối sống

-Thấy được một số biện pháp nghệ thuật chủ yếu đã góp phần làm nổi bật vẻ đẹp trong phong cách Hồ Chí Minh

Kết hợp kể – bình luận và chọn chi tiết tiêu biểu, sắp xếp ý mạch lạc

-Phân tích tiếp phần 2 của bố cục Từ đó giúp các em hiểu về Bác qua những nét đẹp trong lối sống của Bác, có ý hướng học tập theo gương Bác

II/CHUẨN BỊ:

-GV: Tư liệu: Những mẫu chuyện về cuộc đời Hồ Chí Minh

-HS: Tranh, ảnh hoặc băng hình về Bác

III/CÁC BƯỚC LÊN LỚP:

2.Kiểm tra bài cũ: (5’)

Em hiểu như thế nào về vẻ đẹp trong phong cách Hồ Chí Minh? Em học tập được điều gì ở Bác?

3.Giới thiệu bài mới : (1’)

Học tiếp bài “Phong cách Hồ Chí Minh”

tích phần 2.

-H: Bằng sự hiểu biết về Bác,

em cho biết phần văn bản trên

nói về thời kì nào trong sự

nghiệp hoạt động cách mạng của

lãnh tụ Hồ Chí Minh?

-H: Phần văn bản sau nói về thời

kì nào trong sự nghiệp cách

mạng của Bác?

-H: Khi trình bày những nét đẹp

về lối sống của Hồ Chí Minh,

tác giả đã tập trung vào những

khía cạnh nào, phương diện cơ

sở nào?

-H: Nơi ở và làm việc của Bác

được giới thiệu như thế nào? Có

-Trả lời: Bác hoạt động nước ngoài

-Trả lời: Thời kì Bác làm Chủ tịch nước

-Trả lời Chỉ ra được 3 phương diện: nơi ở, trang phục, ăn uống

-Trả lời: Được giới thiệu trong bài

“Thăm cõi Bác xưa” – Tố Hữu

2.Nét đẹp trong lối sống Hồ Chí Minh

-Nơi ở và làm việc: Nhỏ bé và mộc mạc: Chỉ vài phòng nhỏ, là nơi tiếp khách, họp Bộ Chính trị Đồ đạt đơn sơ mộc mạc

đúng với những gì em đã quan

sát khi đến thăm nhà Bác ở

không?

-H: Trang phục của Bác theo

cảm nhận của tác giả như thế

nào? Biểu hiện cụ thể

-H: Việc ăn uống của Bác diễn

ra như thế nào? Cảm nhận của

em về bữa ăn với những món

đó?

-H: Em hình dung như thế nào

về cuộc sống của các vị nguyên

thủ quốc gia ở các nước khác

trong cuộc sống cùng thời kì với

Bác và cuộc sống đương đại?

Bác có xứng đáng được đãi ngộ

như họ không?

-Bình bằng dẫn chứng Tổng

thống Bin.Clin Tơn thăm Việt

Nam

-H: Qua trên em cảm nhận được

gì về lối sống của Hồ Chí Minh?

-H: Để nêu bật lối sống giản dị

của Hồ Chí Minh, tác giả đã sử

dụng biện pháp nghệ thuật nào?

-Gọi 1 hs đọc.-H: Tác giả so

sánh lối sống của Bác với

Nguyễn Trãi – vị anh hùng dân

tộc thế kỷ 15 Theo em điểm

giống và khác nhau giữa lối

sống của Bác với các vị hiền

triết như thế nào?

-H: Hãy đưa ra những dẫn chứng

về việc Bác đến trận địa, tát

nước, trò chuyện với nhân dân,

qua ảnh…

-Quan sát văn bản phát biểu

-Thảo luận – phát biểu dựa trên văn bản

-Thảo luận nhóm

-Thảo luận

-Trả lời: Đức tính giản dị của Bác Hồ

-1 hs đọc lại “và Người sống ở đó

 hết”

-Thảo luận tìm ra nét giống và khác nhau:

+Giống: giản dị, thanh cao

+Khác: Bác gắn bó sẻ chia khó khăn gian khổ cùng nhân dân

-Chú ý nghe

-Thảo luận lấy dẫn chứng cụ thể

-Trang phục: Giản dị: Quần áo bà ba nâu, áo trấn thủ, dép lốp thô sơ -Ăn uống đạm bạc cới những món ăn dân dã, bình dị

 Hồ Chí Minh đã tự nguyện chọn lối sống vô cùng giản dị

-Lối sống của Bác là sự kế thừa và phát huy những nét cao đẹp của những nhà văn hóa dân tộc họ mang nét đẹp thời đại gắn bó với nhân dân

3.Ý nghĩa của việc học tập rèn luyện theo phong cách Hồ Chí Minh : Trong việc tiếp thu văn hóa nhân loại ngày nay có:

-Thuận lợi : Giao lưu mở

Hoạt động 5: Liên hệ bài học.

-Giảng

-H: Trong cuộc sống hiện đại xét

về phương diện văn hóa trong

thời kì hội nhập hãy chỉ ra những

thuận lợi và nguy cơ gì?

-H: Tuy nhiên tấm gương của

Bác cho thấy sự hòa nhập vẫn

giữ nguyên bản sắc dân tộc Vậy

từ phong cách của Bác em có

suy nghĩ gì về việc đó?

-H: Em hãy nêu một vài biểu

hiện mà em cho là sống có văn

hóa và phi văn hóa?

-Chốt lại:

+Vấn đề ăn mặc

+Cơ sở vật chất

+Cách ăn nói, ứng xử

Các em hãy ghi nhớ và thể

hiện trong cuộc sống hằng ngày

-Cho hs đọc ghi nhớ trong sgk và

nhấn mạnh những nội dung

chính của văn bản

Hoạt động 6: Hướng dẫn luyện

tập.

-Hs kể, gv bổ sung

-Gọi 1 hs đọc thêm: Hồ Chí

Minh

-Gv (hs) hát minh họa

-Trả lời: Sống, làm việc theo gương Bác Hồ vĩ đại Tự tu dưỡng rèn luyện phẩm chất, đạo đức, lối sống có văn hóa

-Cả lớp thảo luận, phát biểu ý kiến

-1 hs đọc phần ghi nhớ

-1 hs kể một số câu chuyện về lối sống giản dị của Bác

-1 hs đọc

-1 hs hát bài “Hồ Chí Minh đẹp nhất tên Người”

rộng tiếp xúc với nhiều luồng văn hóa hiện đại -Nguy cơ: Có nhiều luồng văn hóa tiêu cực phải biết nhận ra độc hại

Ghi nhớ: (sgk )

III.LUYỆN TẬP:

4.Củng cố: (3’)

-Cho hs đọc lại phần ghi nhớ để nắm chắc nội dung đã phân tích ở phần 1 và 2.

5.Hướng dẫn về nhà: (2’)

-Yêu cầu hs thuộc phần ghi nhớ trong sgk

-Sưu tầm một số chuyện viết về Bác Hồ

-Soạn bài: Các phương châm hội thoại

Rút kinh nghiệm:

NS: 28-08-05

ND:29-08-05

Tiết : 3

CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI

I/MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:Giúp hs :

-Nắm được nội dung phương châm về lượng và phương châm về chất

-Biết vận dụng những phương châm này trong giao tiếp

II/CHUẨN BỊ:

-GV: Bảng phụ ghi các đoạn hội thoại

-HS: Vở ghi, sgk và vở bài tập

III/CÁC BƯỚC LÊN LỚP:

2.Kiểm tra bài cũ: (5’)

Câu 1: Nhắc lại bài “Hội thoại” đã học ở lớp 8 Nêu những hiểu biết của em về vai xã hội trong hội thoại

Câu 2: Nêu cách đối xử của người có vai xã hội thấp với người có vai xã hội cao và ngược lại

3.Giới thiệu bài mới : (1’)

Ở lớp 8, các em đã được học một số nội dung liên quan đến hôi thoại như hành động nói, vai giao tiếp, lượt lời trong hội thoại Tuy nhiên, trong giao tiếp có những quy ậinh tuy không được nói ra thành lời nhưng những người tham gia vào giao tiếp cần phải tuân thủ, nếu không thì dù câu nói không mắc lỗi

gì về ngữ âm, từ vựng và ngữ pháp, giao tiếp cũng sẽ không thành công Những quy định đó được thể hiện qua các phương châm hội thoại

phương châm về lượng.

-Giải thích: Phương châm

-Gọi 1 hs đọc đoạn đối thoại ở

mục (1)

-H: Câu hỏi của Ba đã mang

đầy đủ nội dung mà An cần

biết không?

-Gợi ý: Bơi nghĩa là gì?

-Giảng, chốt lại

-H: Rút ra bài học gì trong giao

tiếp?

-Gọi hs đọc ví dụ 2

-Chú ý nghe

-1 hs đọc

-Trả lời

-Giải thích

-Thảo luận rút ra nhận xét

-1 hs đọc

-Đọc truyện, suy nghĩ tìm ra 2 yếu tố tạo cười

I.PHƯƠNG CHÂM VỀ LƯỢNG:

1.Ví dụ:

a.Ví dụ a:

-Câu trả lời của Ba chưa đầy đủ nội dung mà An cần biết  1 địa điểm cụ thể

-Bơi: Di chuyển trong nước và trên mặt nước bằng cử động của cơ thể

 Cần nội dung đúng với yêu cầu giao tiếp b.Ví dụ b:

Lợn cưới áo mới:

-Truyện cười vì 2 nhân

3’

-H: Vì sao truyện lại gây cười?

-H: Lẽ ra anh “lợn cưới” và

“áo mới” phải hỏi và trả lời

như thế nào để người nghe đủ

hiểu biết điều cần hỏi và trả

lời?

-H: Từ câu chuyện cười rút ra

nhận xét về việc thực hiện

tuân thủ yêu cầu gì khi giao

tiếp?

-Từ nội dung a và b rút ra điều

gì cần tuân thủ khi giao tiếp?

Gọi 1hs đọc ghi nhớ ý1/sgk

Hoạt động 2: Tìm hiểu

phương châm về chất.

-Gọi 1 hs đọc ví dụ

-H: Truyện cười phê phán điều

gì?

-Đưa ra tình huống: Nếu không

biết chắc vì sao bạn mình nghỉ

học thì em có trả lời với thầy

cô là bạn ấy nghỉ học vì ốm

không?

-H: Từ đó rút ra trong giao tiếp

cần tránh điều gì?

-Khái quát 2 nội dung

-Gọi 1 hs đọc ghi nhớ

-Trả lời

-Trả lời

-Rút ra kết luận

-1 hs đọc ghi nhớ ý1/sgk

-Suy nghĩ trả lời

-Nói sai sự thật

-Thảo luận rút ra kết luận

-Rút ra kết luận

-Chú ý nghe

-1 hs đọc ghi nhớ

vật đều nói thừa nội dung

-Khoe lợn cưới khi đi tìm lợn, khoe áo mới khi trả lời người đi tìm lợn

 Anh hỏi: Bỏ chữ

“cười”

Anh trả lời: Bỏ ý khoe áo

 Không nên nói nhiều hơn những gì cần nói 2.Kết luận: sgk Phương châm về lượng: Nội dung vấn đề đưa vào giao tiếp

Ghi nhớ sgk

II.PHƯƠNG CHÂM VỀ CHẤT:

1.Ví dụ a:

Truyện phê phán những người nói khoác, nói sai sự thật

2.Ví dụ b:

Đưa ra tình huống

2.Kết luận:

Phương châm về chất: nói những thông tin cóbằng chứng xác thực Ghi nhớ sgk

III.LUYỆN TẬP:

Bài 1:

-Ví dụ a:

Sai phương châm về

10’ Hoạt động 3: Hướng dẫn

luyện tập.

Bài tập 1:

-Gọi 1 hs đọc

-Tổ chức cho hs hướng vào 2

phương châm vừa học để nhận

ra lỗi

-H: Lỗi ở phương châm nào?

Từ nào vi phạm?

Bài 2:

-Treo bảng phụ: Yêu cầu điền

từ cho sẵn vào chỗ trống

-Gọi hs lên bảng

Bài 3:

-H: Yếu tố gây cười là gì?

-H: Phân tích lôgic ?  phương

châm nào vi phạm?

-1 hs đọc

-Thảo luận nhóm, mỗi nhóm 1 ví dụ

-Trả lời

-Chú ý

-1 hs lên bảng

-Xác định yêu cầu bài tập

lượng

Thừa từ: Nuôi ở nhà

Vì “gia súc” vật nuôi trong nhà

-Ví dụ b: Tương tự Loài chim: Bản chất có 2 cánh nên cụm từ sau thừa

Bài 2:

a.Nói có sách mách có chứng

b.Nói dối

c.Nói mò

d.Nói nhăng nói cuội e.Nói trạng

 Vi phạm phương châm về chất

Bài 3:

Vi phạm phương châm về lượng

( thừa câu hỏi cuối)

4.Củng cố: (3’)

-Gv chốt lại các vấn đề 2 phương châm hội thoại

5.Hướng dẫn về nhà: (4’)

-Làm bài tập 4, 5 sgk

-Chuẩn bị bài: Sử dụng một số nghệ thuật trong văn bản thuyết minh

Rút kinh nghiệm:

NS :30-08-05

ND:31-08-05

Tiết : 4

SỬ DỤNG MỘT SỐ BIỆN PHÁP NGHỆ THUẬT TRONG

VĂN BẢN THUYẾT MINH

I/MỤC TIÊU CẦN ĐẠT: Giúp hs :

-Biết thêm phương pháp thuyết minh những vấn đề trừu tượng ngoài trình bày giới thiệu còn cần sử dụng các biện pháp nghệ thuật

-Tập sử dụng các biện pháp nghệ thuật trong bài thuyết minh

II/CHUẨN BỊ:

-GV: Các bài tập: Đoạn văn bản – Các đề tập làm văn – Bảng phụ

-HS: Vở học – sgk – vở soạn

III/CÁC BƯỚC LÊN LỚP:

1.Ổn định tổ chức : (1’)

2.Kiểm tra bài cũ: (5’)

Câu hỏi: Cho biết khái niệm và đặc điểm của mỗi kiểu văn bản: Thuyết minh? Lập luận?

(GV: -Thuyết minh: Trình bày những tri thức khách quan phổ thông bằng cách liệt kê

-Lập luận: Các biện pháp nêu luận cứ để rút ra kết luận, suy luận từ cái đã biết  chưa biết

…)

3.Giới thiệu bài mới : (1’)

8’

17’

Hoạt động 1: Ôn tập kiểu văn

bản thuyết minh.

-H: Hãy kể ra các phương pháp

làm mỗi kiểu văn bản?

Hoạt động 2:

-Yêu cầu hs đọc văn bản làm

mẫu và hướng dẫ hs thảo luận

câu hỏi sgk

-H: Văn bản – thuyết minh vấn

đề gì? Có trừu tượng không?

-H: Sự kì lạ của Hạ Long có

thể thể thuyết minh bằng cách

nào? Nếu chỉ dùng phương

pháp liệt kê: Hạ Long có nhiều

nước, nhiều đảo, nhiều hang

động lạ lùng đã nêu được “sự

kì lạ” của HạLong chưa?

-H: Tác giả hiểu sự kì lạ này là

-Trả lời: Kể được các phương pháp

-Trả lời: Vấn đề Hạ Long – sự kì lạ của đá và nước  vấn đề trừu tượng bản chất của sinh vật

-Trả lời: Chưa đạt được yêu cầu đó nếu chỉ dùng phương pháp liệt kê

-Đưa ra ý giải thích

I.SỬ DỤNG MỘT SỐ BIỆN PHÁP NGHỆ THUẬT TRONG VĂN BẢN THUYẾT MINH

1.Ví dụ:

Hạ Long – Đá và nước

-Vấn đề thuyết minh: Sự

kì lạ của Hạ Long

-Phương pháp thuyết minh: Kết hợp giải thích những khái niệm, sự vận động của nước

-“Sự sáng tạo của nước”

 làm cho đá sống dậy linh hoạt, có tâm hồn +Nước tạo nên sự di